Нарраторская оценка сказочного текста и фактор адресата (на материале англоязычной народной сказки)

Իրավաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում դատական իշխանության էության, նշանակության և գործառույթների տեսական ու իրավական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է իշխանությունների տարանջատման սկզբունքի շրջանակում դատական իշխանության տեղին և դերին՝ որպես իրավական պետության և ժողովրդավարական կառավարման կարևորագույն ինստիտուտ։ Ուսումնասիրվում են դատական իշխանության սահմանադրական հիմքերը, անկախության երաշխիքները, դատարանների համակարգի կառուցվածքը, արդարադատության իրականացման սկզբունքները և դատավորների իրավական կարգավիճակը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դատական իշխանության անկախության, անաչառության և արդյունավետության ապահովման մեխանիզմներին, ինչպես նաև մարդու իրավունքների պաշտպանության և օրենքի գերակայության հաստատման գործում դատարանների դերին։ Աշխատությունը վերլուծում է նաև դատաիրավական բարեփոխումների ուղղությունները, միջազգային իրավական չափանիշների ազդեցությունը և Հայաստանի իրավական համակարգում դատական իշխանության զարգացման առանձնահատկությունները՝ նպաստելով տեսական գիտելիքների խորացմանն ու իրավակիրառական պրակտիկայի կատարելագործմանը։

Լրագրություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Սիլվա Կապուտիկյանի հրապարակախոսական ժառանգության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով նրա հասարակական, ազգային, մշակութային և գրական հայացքների դրսևորումները հրապարակախոսական երկերում։ Հեղինակի հրապարակախոսությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես գրական գործունեության առանձին ուղղություն, այլև որպես ժամանակի հասարակական ու ազգային խնդիրներին արձագանքելու, սեփական դիրքորոշումն արտահայտելու և ընթերցողի հետ անմիջական մտավոր ու բարոյական երկխոսություն հաստատելու միջոց։ Ուսումնասիրության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում այն թեմաներին, որոնք առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում նրա հրապարակախոսական խոսքում՝ հայրենիքի և ազգային ինքնության գաղափարը, հայ ժողովրդի պատմական հիշողությունը, լեզվի և մշակույթի պահպանությունը, սփյուռքահայության խնդիրները, ազգային միասնությունը, հասարակական պատասխանատվությունը և մարդու բարոյական կերպարը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև այն հանգամանքին, որ հրապարակախոսական խոսքում անձնական ապրումները հաճախ միահյուսվում են հասարակական մտահոգությունների հետ՝ ստեղծելով հուզականորեն ազդեցիկ, բայց միաժամանակ գաղափարական հստակություն ունեցող պատում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու գրողի մտավոր և քաղաքացիական դիրքորոշումների ձևավորմանն ու զարգացմանը, ինչպես նաև հասկանալու, թե ինչպես են տարբեր ժամանակաշրջանների քաղաքական, հասարակական և մշակութային իրադարձությունները արտացոլվել նրա հրապարակախոսական մտածողության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի լեզվական և ոճական առանձնահատկությունները․ խոսքը հաճախ կառուցվում է անմիջական դիմումի, հարցադրումների, գնահատականների և հուզական շեշտադրումների միջոցով, ինչի շնորհիվ հրապարակախոսական տեքստերը ձեռք են բերում կենդանի ու ներգործուն բնույթ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ ներկայացնում է գրողի հասարակական կերպարը՝ որպես մտավորականի, որը գրական գործունեությունը զուգորդում էր ազգային ու քաղաքացիական խնդիրների նկատմամբ ակտիվ վերաբերմունքի հետ։ Գրքի միջոցով ընթերցողը կարող է ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Սիլվա Կապուտիկյանի գրական ժառանգության այն հատվածի մասին, որտեղ բանաստեղծական մտածողությունը միահյուսվում է վերլուծական, քննադատական և քաղաքացիական խոսքի հետ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության, գրականագիտության և հայ մշակույթի պատմությամբ հետաքրքրվող ուսանողների, հետազոտողների և ընթերցողների համար՝ միաժամանակ նպաստելով XX դարի հայ հասարակական մտքի և հրապարակախոսության առանձնահատկությունների ավելի խոր ընկալմանը։

Գրականություն

XVII–XVIII դդ. արտասահմանյան գրականության պատմություն աշխատությունը գրականագիտական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է 17-րդ և 18-րդ դարերի եվրոպական գրականության զարգացման հիմնական փուլերը՝ ընդգրկելով բարոկկոյի, կլասիցիզմի, լուսավորականության և նախառոմանտիզմի ուղղությունները, այն վերլուծում է այդ ժամանակաշրջանի գրականության գաղափարական հիմքերը՝ մարդու, հասարակության, պետության և բանականության վերաբերյալ նոր պատկերացումների ձևավորումը, ինչպես նաև ուսումնասիրում է տարբեր երկրների՝ Ֆրանսիայի, Անգլիայի, Գերմանիայի և այլ եվրոպական մշակութային կենտրոնների գրական գործընթացները, առանձնացնելով կարևոր հեղինակներին և նրանց ստեղծագործությունների ազդեցությունը գրական ձևերի ու ժանրերի զարգացման վրա, միաժամանակ գիրքը ցույց է տալիս, թե ինչպես են պատմական իրադարձությունները և սոցիալ-քաղաքական փոփոխությունները անդրադարձել գրականության թեմատիկ և ոճական բազմազանության վրա, նպաստելով նոր գրական մտածողության ձևավորմանը և ժամանակակից եվրոպական գրականության հիմքերի ստեղծմանը։

Իրավաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում միգրանտների իրավունքների պաշտպանության իրավական, ինստիտուցիոնալ և սոցիալական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքում միգրանտների իրավական կարգավիճակը դիտարկվում է մարդու իրավունքների պաշտպանության ընդհանուր համակարգի համատեքստում՝ ուշադրություն դարձնելով այն երաշխիքներին, որոնք պետք է ապահովեն նրանց հավասար և արժանապատիվ վերաբերմունքը, իրավական պաշտպանությունը և հասարակական կյանքին մասնակցության հնարավորությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննարկվել Հայաստանի միգրացիոն օրենսդրությունը, ապաստանի և փախստականի կարգավիճակի հետ կապված հարցերը, մուտքի և բնակության իրավական ռեժիմները, աշխատանքի և սոցիալական պաշտպանության հասանելիությունը, առողջապահական ու կրթական ծառայություններից օգտվելու հնարավորությունները, ինչպես նաև դատարան և իրավական պաշտպանության այլ մեխանիզմներ դիմելու հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն խնդիրներին, որոնք կարող են առաջանալ միգրանտների խոցելի կարգավիճակից, լեզվական և մշակութային տարբերություններից, իրավական տեղեկատվության սահմանափակ հասանելիությունից, փաստաթղթավորման դժվարություններից, աշխատանքային շահագործման վտանգից կամ սոցիալական ինտեգրման խոչընդոտներից։ Աշխատությունը նաև անդրադառնում է պետական կառույցների, իրավապահ մարմինների և այլ համապատասխան կազմակերպությունների դերին միգրանտների իրավունքների պաշտպանության և խախտումների կանխարգելման գործընթացում։ Կարևոր ուղղություն է միջազգային իրավական չափանիշների և ազգային իրավակարգավորման փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև Հայաստանի կողմից ստանձնած միջազգային պարտավորությունների ազդեցությունը միգրանտների իրավունքների պաշտպանության համակարգի վրա։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու գործող համակարգի հիմնական բացերն ու մարտահրավերները և դիտարկելու դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղիները՝ օրենսդրական կատարելագործման, իրավական պաշտպանության մեխանիզմների արդյունավետության բարձրացման, պետական ծառայությունների հասանելիության և միգրանտների սոցիալական ինտեգրման միջոցով։

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է տեկտոնական գործոնների ազդեցության գնահատմանը հիդրոտեխնիկական կառույցների տեղակայման տարածքների սեյսմիկության վրա՝ Էլ-Գաբ իջվածքի օրինակով։ Քննության են առնվում տարածաշրջանի երկրաբանական և տեկտոնական կառուցվածքը, ակտիվ խզվածքների տարածական բաշխվածությունը, երկրակեղևի շարժումները և դրանց կապը սեյսմիկ գործընթացների հետ։ Վերլուծվում են երկրաշարժերի առաջացման ու տարածման օրինաչափությունները, սեյսմիկ ակտիվության տարածաժամանակային առանձնահատկությունները և հիդրոտեխնիկական կառույցների անվտանգության վրա հնարավոր ազդեցությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ակտիվ տեկտոնական գոտիների բացահայտմանը, խզվածքային համակարգերի բնութագրմանը և դրանց հարակից տարածքներում սեյսմիկ վտանգի գնահատմանը։ Դիտարկվում են երկրաբանական, երկրաֆիզիկական և սեյսմաբանական տվյալների համադրման հնարավորությունները՝ տարածքի սեյսմատեկտոնական պայմանների առավել ամբողջական գնահատման նպատակով։ Քննարկվում են ուժեղ երկրաշարժերի հնարավոր աղբյուրների տեղակայման, երկրաշարժերի կրկնելիության, ուժգնության և հողային տատանումների բնութագրերի որոշման մեթոդական մոտեցումները։ Կարևորվում է տեղային երկրաբանական պայմանների հաշվառումը, քանի որ ապարների կառուցվածքը, նստվածքային շերտերի հատկությունները և տեկտոնական խախտումները կարող են ազդել սեյսմիկ ազդեցությունների դրսևորման վրա։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ստացված գնահատականների կիրառմանը հիդրոտեխնիկական կառույցների տեղադիրքի ընտրության, նախագծման, շահագործման և սեյսմիկ անվտանգության ապահովման գործընթացներում։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել սեյսմիկ վտանգի գնահատման մեթոդների կատարելագործմանը և բարձր պատասխանատվության ինժեներական կառույցների համար ռիսկերի նվազեցման գիտականորեն հիմնավորված միջոցառումների մշակմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել սեյսմաբանների, երկրաբանների, երկրաֆիզիկոսների, հիդրոտեխնիկների և սեյսմակայուն շինարարության ոլորտի մասնագետների համար։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է մանկական ուղեղային կաթված ունեցող երեխաներին էրգոթերապևտիկ օգնության ցուցաբերման մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով նրանց շարժողական, զգայական, ճանաչողական և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ներկայացնել վերականգնողական այնպիսի մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել երեխայի ինքնուրույնության, առօրյա գործունեությանը մասնակցության, շարժողական հմտությունների և կյանքի որակի բարելավմանը։ Էրգոթերապևտիկ միջամտությունը կենտրոնանում է ոչ միայն շարժողական սահմանափակումների նվազեցման, այլև երեխայի իրական կյանքում անհրաժեշտ գործողությունների յուրացման և սոցիալական միջավայրում նրա լիարժեք մասնակցության վրա։ Այդ պատճառով թերապևտիկ նպատակները պետք է ձևավորվեն երեխայի անհատական կարիքների, կարողությունների, տարիքի և ընտանիքի առաջնահերթությունների հիման վրա։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են երեխայի ֆունկցիոնալ հնարավորությունների գնահատման մեթոդները։ Գնահատման ընթացքում ուշադրություն է դարձվում ինքնասպասարկման, սնվելու, հագնվելու, անձնական հիգիենայի, խաղի, ուսումնական գործունեության, ձեռքի ֆունկցիայի և այլ առօրյա գործողությունների կատարմանը։ Կարևոր է գնահատել ոչ միայն երեխայի շարժումների որակը, այլև այն, թե տվյալ խանգարումն ինչպես է ազդում նրա անկախության և սոցիալական մասնակցության վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նպատակաուղղված և առաջադրանքահեն վարժությունների կիրառումը։ Այս մեթոդների դեպքում երեխան կատարում է իր առօրյա կյանքում անհրաժեշտ կոնկրետ գործողություններ՝ աստիճանաբար զարգացնելով դրանց իրականացման համար անհրաժեշտ շարժողական և ճանաչողական հմտությունները։ Կարող են կիրառվել հագնվելու, կոճակները փակելու, սնվելու պարագաներից օգտվելու, գրելու, խաղալիքներ օգտագործելու, առարկաները բռնելու և տեղափոխելու առաջադրանքներ։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս թերապևտիկ աշխատանքը անմիջականորեն կապել երեխայի առօրյա կյանքի հետ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի վերին վերջույթների և ձեռքերի ֆունկցիայի զարգացումը։ Կախված երեխայի շարժողական առանձնահատկություններից՝ կարող են կիրառվել երկձեռքային վարժություններ, նպատակային ձեռքի գործողություններ և սահմանափակման պայմաններով շարժողական թերապիայի տարրեր։ Այս մեթոդների նպատակն է բարձրացնել ձեռքի ակտիվությունը, բարելավել շարժումների կոորդինացիան, բռնելու և բաց թողնելու կարողությունը, ինչպես նաև զարգացնել երկու ձեռքերի համատեղ օգտագործումը։ Ինքնասպասարկման հմտությունների ձևավորումը էրգոթերապիայի առանցքային ուղղություններից է։ Երեխային աստիճանաբար սովորեցվում է հնարավորինս ինքնուրույն կատարել առօրյա գործողությունները՝ անհրաժեշտության դեպքում կիրառելով հարմարեցված պարագաներ կամ օժանդակ սարքեր։ Դրանք կարող են հեշտացնել սնվելը, հագնվելը, գրելը, լոգանք ընդունելը և այլ գործողություններ։ Այսպիսի միջամտությունը նպաստում է ոչ միայն ֆունկցիոնալ կարողությունների զարգացմանը, այլև երեխայի ինքնավստահության և ինքնուրույնության բարձրացմանը։ Աշխատության մեջ կարող է ուսումնասիրվել նաև զգայական ինտեգրման և զգայական խթանման կիրառումը։ Որոշ երեխաների մոտ շարժողական դժվարություններին կարող են զուգակցվել զգայական տեղեկատվության մշակման առանձնահատկություններ, ինչի պատճառով անհրաժեշտ է համապատասխանեցնել միջավայրը և առաջադրանքները երեխայի զգայական կարիքներին։ Կառավարվող զգայական գործունեությունը կարող է նպաստել ուշադրության, մարմնի դիրքի ընկալման, շարժումների կազմակերպման և առաջադրանքին մասնակցության բարելավմանը։ Կարևոր մեթոդ է ճանաչողական ռազմավարությունների կիրառումը։ Երեխային կարելի է սովորեցնել ինքնուրույն վերլուծել առաջադրանքը, որոշել գործողությունների հաջորդականությունը, գտնել դժվարության պատճառը և ընտրել դրա հաղթահարման համապատասխան եղանակը։ Այս մոտեցումը հատկապես կարևոր է այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է զարգացնել ոչ միայն շարժողական հմտությունները, այլև պլանավորման, խնդիրների լուծման և ինքնուրույն որոշումներ կայացնելու կարողությունները։ Էրգոթերապևտիկ աշխատանքի արդյունավետ միջոց է խաղը։ Խաղային գործունեությունը երեխայի համար բնական և մոտիվացնող միջավայր է, ուստի տարբեր թերապևտիկ առաջադրանքներ կարող են ներկայացվել խաղի ձևով։ Խաղի միջոցով հնարավոր է զարգացնել մանր և խոշոր շարժողական հմտությունները, տեսաշարժողական կոորդինացիան, ուշադրությունը, առարկաների հետ նպատակային գործողությունները և սոցիալական փոխազդեցությունը։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչներից է շրջակա միջավայրի հարմարեցումը։ Եթե երեխայի ֆունկցիոնալ հնարավորությունները սահմանափակ են, համապատասխան փոփոխությունները տանը, դպրոցում կամ այլ միջավայրում կարող են զգալիորեն բարձրացնել նրա անկախության մակարդակը։ Կարող են հարմարեցվել կահույքը, ուսումնական տարածքը, օգտագործվող առարկաները և ամենօրյա գործողությունների կազմակերպման եղանակները։ Այսպիսի միջավայրային փոփոխությունները թույլ են տալիս երեխային առավել արդյունավետ կիրառել իր ունեցած կարողությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր նշանակություն ունի նաև օժանդակ տեխնոլոգիաների և սարքերի կիրառումը։ Հատուկ հարմարեցված պարագաները կարող են աջակցել երեխայի ձեռքի ֆունկցիային, հաղորդակցությանը, տեղաշարժին, գրելու կամ սնվելու գործընթացին։ Դրանց ընտրությունը պետք է իրականացվի անհատական մոտեցմամբ՝ հաշվի առնելով երեխայի ֆունկցիոնալ կարողությունները և այն գործողությունները, որոնց կատարման ընթացքում նա առավել մեծ դժվարություններ ունի։ Էրգոթերապիայի կարևոր սկզբունքներից է ընտանիքի ներգրավվածությունը։ Ծնողներին անհրաժեշտ է տեղեկացնել երեխայի հնարավորությունների և դժվարությունների մասին և սովորեցնել այնպիսի եղանակներ, որոնց միջոցով նրանք կարող են աջակցել երեխայի ինքնուրույնությանը առօրյա կյանքում։ Ընտանիքի մասնակցությունը հնարավորություն է տալիս թերապիայի ընթացքում ձեռք բերված հմտությունները կիրառել բնական միջավայրում և ապահովել դրանց շարունակական զարգացումը։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում նաև բազմամասնագիտական համագործակցությանը։ Էրգոթերապևտը կարող է համագործակցել նյարդաբանի, ֆիզիոթերապևտի, լոգոպեդի, հոգեբանի, հատուկ մանկավարժի, ուսուցչի և ընտանիքի հետ։ Տարբեր մասնագետների համատեղ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ձևավորել երեխայի կարիքներին համապատասխան ամբողջական վերականգնողական ծրագիր և խուսափել տարբեր միջամտությունների միջև անհամապատասխանությունից։ Միջամտության արդյունավետությունը գնահատելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել ոչ միայն շարժողական ցուցանիշների փոփոխությունը, այլև երեխայի առօրյա գործունեության և սոցիալական մասնակցության իրական բարելավումը։ Կարևոր է հետևել՝ արդյոք երեխան ավելի ինքնուրույն է կատարում առօրյա գործողությունները, ավելի ակտիվ է մասնակցում խաղին և ուսումնական գործընթացին, ինչպես նաև որքանով է նվազել մեծահասակների օգնության անհրաժեշտությունը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը էրգոթերապևտիկ օգնությունը ներկայացնում է որպես մանկական ուղեղային կաթված ունեցող երեխաների ֆունկցիոնալ անկախության և սոցիալական մասնակցության զարգացման համալիր գործընթաց։ Այն ներառում է նպատակային և առաջադրանքահեն վարժություններ, ձեռքի և վերին վերջույթների ֆունկցիայի զարգացում, ինքնասպասարկման հմտությունների ձևավորում, զգայական և ճանաչողական մոտեցումներ, խաղային գործունեություն, շրջակա միջավայրի հարմարեցում, օժանդակ միջոցների կիրառում և ընտանիքի ակտիվ ներգրավում։ Այս մեթոդների անհատականացված և համակարգված կիրառումը կարող է նպաստել երեխայի առօրյա կարողությունների, ինքնուրույնության, մասնակցության և կյանքի որակի բարձրացմանը։