Լեզվաբանություն

Հրատարակությունը ներկայացնում է մայրենի լեզվի նկատմամբ սիրո, հարգանքի և պահպանության գաղափարին նվիրված գրականության հանձնարարական ցանկ՝ նպատակ ունենալով ընթերցողներին ուղղորդել համապատասխան գրքերի, հոդվածների, ուսումնական և մշակութային նյութերի ընտրության հարցում։ Այն կարող է ներառել հայոց լեզվի պատմությանը, զարգացմանն ու պահպանությանը, լեզվական մշակույթին, ուղղագրությանը, բառապաշարին, հայ գրականությանը և ազգային ինքնության ձևավորման գործում մայրենի լեզվի ունեցած նշանակությանը վերաբերող հրատարակություններ։ Ցանկի հիմնական արժեքը տեղեկատվության համակարգված ներկայացումն է, որի շնորհիվ ընթերցողը կարող է ավելի հեշտությամբ գտնել մայրենի լեզվի ուսումնասիրության և արժևորման համար անհրաժեշտ աղբյուրներ։ Նման մատենագիտական նյութը կարող է նախատեսված լինել դպրոցականների, ուսանողների, ուսուցիչների, գրադարանավարների և հայոց լեզվով ու գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Հրատարակության մեջ ընդգրկված գրականությունը կարող է նպաստել լեզվի նկատմամբ հոգատար վերաբերմունքի, ճիշտ և գրագետ խոսքի, ազգային մշակութային ժառանգության գիտակցման և ընթերցասիրության զարգացմանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի մատենագիտական ցանկի կրթադաստիարակչական բնույթը, քանի որ մայրենի լեզվի պահպանությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես լեզվաբանական, այլև որպես ազգային մշակույթի և ինքնության պահպանման կարևոր պայման։ Նյութերի ընտրությունը կարող է օգտակար լինել նաև թեմատիկ ընթերցանության կազմակերպման, դպրոցական և արտադասարանային միջոցառումների նախապատրաստման, գրադարանային ցուցահանդեսների ձևավորման և լեզվամշակութային աշխատանքների իրականացման համար։ Հրատարակությունը միաժամանակ կարող է ծառայել որպես կողմնորոշիչ գործիք այն ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում են խորացնել իրենց գիտելիքները հայոց լեզվի, գրականության և լեզվական ժառանգության վերաբերյալ։ Մատենագիտական ցանկի միջոցով համակարգված կերպով ներկայացվող գրականությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու թեմայի տարբեր կողմերը՝ լեզվի պատմական զարգացումից և գրական ժառանգությունից մինչև ժամանակակից լեզվական մշակույթի խնդիրներ։ Աշխատանքը կարող է նպաստել մայրենի լեզվի նկատմամբ հետաքրքրության մեծացմանը, ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը և հայերեն գրական ու գիտական աղբյուրների առավել արդյունավետ օգտագործմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել գրադարանագետներին, մատենագետներին, հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչներին, բանասերներին, մշակութաբաններին, դպրոցականներին, ուսանողներին և հայերենով ու ազգային մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Աշխատությունը նվիրված է այբուբենի ծագման և դրա հիմքում ընկած լեզվաբանական երևույթների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով հայերենին և հայոց գրային համակարգի ձևավորման հարցերին։ Հետազոտության առանցքում տառերի, հնչյունների և լեզվական կառուցվածքի փոխհարաբերությունն է, ինչպես նաև այն խնդիրը, թե ինչ սկզբունքներով կարող է ձևավորվել լեզվին համապատասխան գրային համակարգ։ Հեղինակը փորձում է լեզվաբանական վերլուծության միջոցով բացատրել այբուբենի առանձին տարրերի ծագումն ու նշանակությունը՝ դրանք կապելով հայերենի հնչյունական առանձնահատկությունների և բառարմատների հետ։ Աշխատության մեջ կարող են քննության առնվել տառերի անվանումները, դրանց հնչյունական արժեքները, հնարավոր պատմական կապերը և գրային նշանների ձևավորման ու զարգացման վերաբերյալ տարբեր տեսակետներ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում համեմատական դիտարկումներին, որոնց միջոցով հայոց այբուբենի առանձնահատկությունները կարող են համադրվել այլ հին գրային համակարգերի և լեզուների հետ։ Այսպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հայոց գրերի ուսումնասիրությունը դիտարկել ոչ միայն որպես պատմական կամ մշակութային երևույթ, այլև որպես լեզվաբանական խնդիր, որի լուծման համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել հնչյունաբանության, ստուգաբանության, պատմական լեզվաբանության և գրագիտության զարգացման տվյալները։ Աշխատությունը հետաքրքրական է նաև իր ժամանակաշրջանի գիտական մտածողության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է լեզվի և գրի ծագման վերաբերյալ այն մոտեցումները, որոնք կիրառվել են հայերենի ուսումնասիրության մեջ։ Այն կարող է արժեքավոր լինել հայոց լեզվի և գրի պատմությամբ, հայագիտությամբ, պատմահամեմատական լեզվաբանությամբ և հին գրային համակարգերով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։ Միաժամանակ նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել հայոց այբուբենի վերաբերյալ վաղ շրջանի գիտական ուսումնասիրությունների բնույթի, կիրառված մեթոդների և լեզվաբանական բացատրությունների փորձերի մասին։

Աշխատությունը նվիրված է արևելահայերենի քերականական համակարգում բայի ժամանակի և գործողության կերպի հասկացությունների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով այն բանին, թե ինչպես են այս քերականական կատեգորիաները մեկնաբանվել տարբեր ժամանակաշրջանների հայերենագիտական աշխատություններում։ Հետազոտության հիմնական նպատակը ժամանակի և կերպի վերաբերյալ տեսական պատկերացումների զարգացման ընթացքի բացահայտումն է, դրանց սահմանումների, դասակարգումների և փոխհարաբերությունների համեմատական քննությունը։ Աշխատության մեջ բայը դիտարկվում է որպես այնպիսի խոսքի մաս, որի քերականական համակարգում ժամանակն ու կերպը կարևոր դեր ունեն գործողության կամ դրության ժամանակային հարաբերությունն ու ընթացքային բնույթը արտահայտելու գործում։ Ժամանակի կատեգորիան կապված է գործողության՝ խոսելու պահի կամ մեկ այլ ժամանակային կետի նկատմամբ ունեցած հարաբերության հետ, մինչդեռ կերպը բնութագրում է գործողության ընթացքը, ամբողջականությունը, տևականությունը, կրկնվող կամ ավարտված լինելը և այլ առանձնահատկություններ։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից է պարզել, թե հայ քերականագետներն ինչպես են սահմանազատել այս երկու կատեգորիաները և ինչպիսի հարաբերություն են տեսել դրանց միջև։ Տարբեր քերականական աշխատություններում ժամանակի և կերպի սահմանումները միշտ չէ, որ նույնական են եղել․ երբեմն դրանք ներկայացվել են որպես միմյանցից հստակորեն տարանջատված քերականական կատեգորիաներ, իսկ որոշ մոտեցումներում դրանց արտահայտման միջոցներն ու իմաստային դրսևորումները փոխկապակցվել են։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հետևել այդ տեսական պատկերացումների ձևավորմանն ու փոփոխությանը՝ սկսած արևելահայ քերականագիտական ավանդույթի վաղ շրջանի աշխատություններից մինչև ավելի ուշ լեզվաբանական ուսումնասիրություններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բայի ժամանակաձևերի համակարգին և այն հարցին, թե ինչպիսի ձևաբանական միջոցներով են արևելահայերենում արտահայտվում ներկա, անցյալ և ապառնի ժամանակային հարաբերությունները։ Միաժամանակ քննվում են այն դեպքերը, երբ նույն ժամանակաձևը կարող է ունենալ տարբեր իմաստային կամ խոսքային կիրառություններ, և երբ ժամանակային նշանակությունը պայմանավորվում է ոչ միայն բայական ձևով, այլև համատեքստով, մակբայներով կամ այլ լեզվական միջոցներով։ Կերպի ուսումնասիրության ժամանակ ուշադրության կենտրոնում են գործողության ընթացքային և ավարտական բնութագրերը։ Հայերենում կերպային իմաստները կարող են արտահայտվել տարբեր ձևերով՝ բայական ձևերի, օժանդակ բայերի, բառային միջոցների և համատեքստային հարաբերությունների միջոցով, ինչի պատճառով դրանց տեսական սահմանումը բարդ խնդիր է։ Աշխատությունը կարևորում է նաև ժամանակի և կերպի փոխազդեցությունը․ նույն գործողությունը կարող է միաժամանակ բնութագրվել թե՛ իր ժամանակային դիրքով, թե՛ ընթացքի կամ ավարտվածության առանձնահատկությամբ, և բայական ձևերի մեկնաբանության համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել այդ երկու չափումները միասին։ Հետազոտության մեջ քերականական աշխատությունների համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ոչ միայն տարբեր հեղինակների մոտեցումների ընդհանրությունները, այլև նրանց միջև եղած տարաձայնությունները՝ կապված տերմինաբանության, կատեգորիաների սահմանների և բայական ձևերի դասակարգման հետ։ Այսպիսի մոտեցումը կարևոր է արևելահայերենի քերականական նկարագրության պատմությունը հասկանալու համար, քանի որ ժամանակի և կերպի վերաբերյալ պատկերացումների փոփոխությունը կապված է նաև ընդհանուր լեզվաբանական տեսությունների զարգացման հետ։ Աշխատության արժեքը հատկապես ընդգծվում է նրանով, որ այն համադրում է պատմական-քերականական և տեսական լեզվաբանական մոտեցումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են հայերենագետները փորձել նկարագրել բայական համակարգի ամենաբարդ հատվածներից մեկը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի պատմությամբ, արևելահայերենի քերականությամբ, ձևաբանությամբ և ընդհանուր լեզվաբանությամբ զբաղվող մասնագետների, դասախոսների, ուսուցիչների, ուսանողների և հետազոտողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է հայ արձակի նշանավոր ներկայացուցիչներից մեկի՝ Սերո Խանզադյանի ստեղծագործական լեզվի և գեղարվեստական ոճի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրքի հիմնական ուշադրության կենտրոնում գրողի լեզվական մտածողությունն է, բառապաշարի առանձնահատկությունները, ժողովրդախոսակցական և գրական լեզվի փոխազդեցությունը, ինչպես նաև այն գեղարվեստական միջոցները, որոնց շնորհիվ նրա արձակը ձեռք է բերում ինքնատիպ արտահայտչականություն և ազգային երանգավորում։ Ուսումնասիրության ընթացքում բացահայտվում են հեղինակի կողմից հայոց լեզվի բառային հարստության, դարձվածքների, բարբառային տարրերի, ժողովրդական խոսքի և պատկերավոր արտահայտությունների կիրառման առանձնահատկությունները։ Խանզադյանի լեզվական արվեստի կարևոր կողմերից է խոսքի բնականությունն ու կենսունակությունը․ նրա ստեղծագործություններում կերպարների խոսքը հաճախ կապված է նրանց սոցիալական միջավայրի, աշխարհայացքի, բնավորության և պատմամշակութային պայմանների հետ, ինչի շնորհիվ լեզուն դառնում է ոչ միայն պատմողական, այլև կերպարակերտման կարևոր միջոց։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են բառի ընտրությունը, նախադասության կառուցվածքը, խոսքի ռիթմը, նկարագրական և պատկերավոր արտահայտությունները նպաստում հեղինակի գեղարվեստական աշխարհի ձևավորմանը։ Առանձին կարևորություն ունի ազգային-մշակութային բաղադրիչը․ գրողի լեզուն սերտորեն կապված է հայկական բնաշխարհի, ժողովրդի կենցաղի, ավանդույթների, պատմական հիշողության և ազգային մտածողության հետ։ Այդ պատճառով լեզվական նյութի ուսումնասիրությունը միաժամանակ դառնում է գրողի ստեղծագործությունների գաղափարական և գեղագիտական առանձնահատկությունների բացահայտման միջոց։ Գրքում կարող են քննության առնվել նաև հեղինակի լեզվի պատկերավորման համակարգը, բնության նկարագրությունների արտահայտչականությունը, երկխոսությունների կառուցվածքը, հերոսների անհատական խոսքի առանձնահատկությունները և պատմողական խոսքի ձևերը։ Այս ամենը թույլ է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ, թե ինչպիսի դեր ունի լեզուն գրական կերպարների ստեղծման, մթնոլորտի ձևավորման և ստեղծագործության հուզական ազդեցության ապահովման գործում։ Աշխատությունը հատկապես արժեքավոր է հայ գրականության և հայոց լեզվի ուսումնասիրությամբ զբաղվող ուսանողների, ուսուցիչների, գրականագետների և հետազոտողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև Սերո Խանզադյանի ստեղծագործությունների լեզվաոճական առանձնահատկությունները, ժամանակակից հայ արձակի զարգացումը և հայ գրական լեզվի գեղարվեստական կիրառությունը ուսումնասիրելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը ներկայացնում է գրողի ստեղծագործական անհատականությունը լեզվի տեսանկյունից՝ ցույց տալով, թե ինչպես է բառի, խոսքի և գեղարվեստական արտահայտության միջոցով ձևավորվում ինքնատիպ գրական աշխարհ և ինչպես է գրական լեզուն վերածվում ազգային հիշողության, մարդկային բնավորությունների ու կյանքի իրականության արտահայտման հզոր միջոցի։

Աշխատանքը նվիրված է հռետորական խոսքում հոմանիշների և հականիշների բառային-իմաստային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ժամանակակից անգլո-ամերիկյան քաղաքական գործիչների ելույթների նյութի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում քաղաքական հրապարակային խոսքի այն լեզվական միջոցներն են, որոնց միջոցով խոսողը կարող է առավել հստակ ձևակերպել իր դիրքորոշումը, ընդգծել գաղափարների հակադրությունը, ստեղծել անհրաժեշտ հուզական ազդեցություն և ուղղորդել լսարանի ընկալումը։ Հոմանիշների և հականիշների նպատակային օգտագործումը քաղաքական հռետորաբանության մեջ միայն բառերի փոխարինման կամ հակադրման միջոց չէ․ դրանք կարող են իրականացնել իմաստային, արտահայտչական, փաստարկային և համոզչական մի շարք գործառույթներ։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել հոմանիշային շարքերը, դրանց անդամների իմաստային նրբերանգները, գործածության հաճախականությունը և համատեքստային փոխարինելիության աստիճանը։ Քաղաքական ելույթներում խոսողը կարող է ընտրել նույն ընդհանուր նշանակության տարբեր բառեր՝ շեշտադրելու դրական կամ բացասական գնահատականը, ընդգծելու որոշակի հատկանիշ կամ խոսքը հարմարեցնելու կոնկրետ լսարանի սպասումներին։ Այս առումով հոմանիշների ընտրությունը կարող է կապված լինել ոչ միայն լեզվական, այլև քաղաքական և գաղափարական նպատակների հետ։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել հականիշների կիրառությանը։ Հակադրությունը քաղաքական հռետորաբանության ամենաարդյունավետ կառուցողական մեխանիզմներից մեկն է, քանի որ թույլ է տալիս բարդ քաղաքական խնդիրները ներկայացնել պարզ երկընտրանքների միջոցով՝ «մենք–նրանք», «ուժ–թուլություն», «ազատություն–սահմանափակում», «առաջընթաց–հետընթաց» և նմանատիպ իմաստային հակադրություններով։ Նման կառույցները կարող են ուժեղացնել ելույթի տրամաբանական կառուցվածքը, բարձրացնել դրա հիշվողությունը և ձևավորել որոշակի գնահատականներ քաղաքական երևույթների կամ մրցակիցների նկատմամբ։ Հետազոտության ընթացքում կարող են առանձնացվել հոմանիշների և հականիշների տարբեր տեսակներ՝ հաշվի առնելով դրանց բառային, համատեքստային, իմաստային և ոճական բնույթը։ Կարևոր է ուսումնասիրել նաև այն դեպքերը, երբ բառերը բառարանային մակարդակում կարող են ամբողջական հոմանիշներ կամ հականիշներ չլինել, սակայն կոնկրետ քաղաքական համատեքստում ձեռք են բերում նման հարաբերություն։ Այսպիսի համատեքստային իմաստային հարաբերությունները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու քաղաքական խոսքի ստեղծագործական և մանիպուլյատիվ լեզվական ներուժը։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է բառապաշարի կապը հռետորական ազդեցության հետ։ Քաղաքական գործիչների ելույթներում բառերի ընտրությունը հաճախ ուղղված է լսարանի հույզերի, արժեքային պատկերացումների և քաղաքական վերաբերմունքի վրա ազդելուն։ Հոմանիշների միջոցով հնարավոր է մեղմել կամ ուժեղացնել որևէ գնահատական, իսկ հականիշների միջոցով՝ ընդգծել հակառակ դիրքորոշումների միջև տարբերությունը։ Այդ պատճառով բառային-իմաստային միջոցների ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս ավելի լավ հասկանալ քաղաքական խոսքի համոզչական մեխանիզմները։ Հետազոտությունը կարող է ներառել ժամանակակից անգլո-ամերիկյան քաղաքական գործիչների հրապարակային ելույթների համեմատական վերլուծություն՝ բացահայտելով տարբեր խոսնակների կողմից հոմանիշների և հականիշների ընտրության առանձնահատկությունները։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև քաղաքական թեմատիկ տարբեր ոլորտներ՝ ներքին և արտաքին քաղաքականություն, տնտեսություն, սոցիալական խնդիրներ, անվտանգություն, միջազգային հարաբերություններ և հասարակական արժեքներ։ Տարբեր թեմատիկ դաշտերում բառային հակադրությունների և հոմանիշային շարքի ընտրությունը կարող է ունենալ տարբեր նպատակներ ու հուզական երանգավորում։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել հռետորական կրկնությանը, զուգահեռ կառուցվածքներին և հակադրական շարահյուսական ձևերին, որոնց միջոցով հոմանիշային և հականիշային հարաբերությունները ստանում են լրացուցիչ արտահայտչական ուժ։ Երբ նույն կամ մոտիմաստ բառերը հաջորդաբար կիրառվում են տարբեր կառուցվածքներում, դրանք կարող են ամրապնդել հիմնական գաղափարը և մեծացնել դրա ազդեցությունը լսարանի վրա։ Նմանապես, հակադիր բառերի զուգահեռ տեղադրումը կարող է ստեղծել հստակ ռիթմիկ և տրամաբանական հակադրություն։ Աշխատանքի գիտական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ այն բառային իմաստաբանության խնդիրները դիտարկում է կենդանի քաղաքական խոսքի նյութի վրա՝ միավորելով բառագիտության, ոճաբանության, հռետորաբանության և քաղաքական հաղորդակցության մոտեցումները։ Այսպիսի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են բառային հարաբերությունները վերածվում քաղաքական ազդեցության գործիքների և ինչպես է համատեքստը փոփոխում կամ ընդլայնում հոմանիշների ու հականիշների գործառույթները։ Գործնական առումով արդյունքները կարող են օգտակար լինել անգլերեն լեզվի ուսուցման, թարգմանության, քաղաքական տեքստերի վերլուծության, խոսքի մշակույթի և մեդիա հաղորդակցության ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ հոմանիշներն ու հականիշները քաղաքական հռետորաբանության մեջ հանդես են գալիս ոչ միայն որպես լեզվի բառային համակարգի տարրեր, այլև որպես իմաստային շեշտադրման, գնահատման, հակադրության, փաստարկման և լսարանի վրա համոզչական ազդեցության կարևոր գործիքներ։

Աշխատանքը նվիրված է հայերեն և անգլերեն համացանցային խոսույթում բողոքի արտահայտման լեզվագործաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով այն լեզվական և հաղորդակցական միջոցների վրա, որոնց միջոցով խոսողներն արտահայտում են դժգոհություն, անհամաձայնություն, քննադատություն կամ դժգոհության այլ դրսևորումներ թվային միջավայրում։ Ուսումնասիրության շրջանակում համեմատական տեսանկյունից դիտարկվում են հայերեն և անգլերեն առցանց հաղորդակցության օրինակներ՝ փորձելով բացահայտել բողոքի կառուցվածքային, իմաստային, ոճական և հաղորդակցական առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բողոքի ուղղակի և անուղղակի արտահայտմանը, խոսքային ակտերի տարբեր տեսակներին, քաղաքավարության և ոչ քաղաքավարության ռազմավարություններին, մեղմացնող ու ուժեղացնող լեզվական միջոցներին, գնահատողական բառապաշարին, հուզական արտահայտություններին և դիմելաձևերին։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև համացանցային հաղորդակցության յուրահատկությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ սոցիալական ցանցերը, մեկնաբանությունների բաժինները և այլ թվային հարթակներ ստեղծում են հաղորդակցական միջավայր, որտեղ բողոքը հաճախ արտահայտվում է կարճ, հուզական, ոչ պաշտոնական և երբեմն բազմիմաստ ձևերով։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև էմոջիների, հապավումների, կետադրական արտահայտչամիջոցների, կրկնությունների, մեծատառերի, հեգնանքի և այլ թվային հաղորդակցության գործիքների դերին բողոքի իմաստի ձևավորման և փոխանցման գործընթացում։ Համեմատական վերլուծության միջոցով բացահայտվում են հայերեն և անգլերեն խոսույթներում առկա ընդհանրություններն ու տարբերությունները, ինչպես նաև մշակութային առանձնահատկությունների ազդեցությունը բողոքի ձևակերպման, ինտենսիվության և հաղորդակցական նպատակների վրա։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նրանով, որ լեզվական նյութը դիտարկում է ոչ միայն որպես բառերի և քերականական կառույցների ամբողջություն, այլև որպես սոցիալական փոխազդեցության միջոց, որի միջոցով հաղորդակիցները կառուցում են իրենց դիրքորոշումը, արտահայտում վերաբերմունք և փորձում ազդել զրուցակցի կամ լսարանի վրա։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, լեզվագործաբանության և խոսույթի վերլուծության մասնագետներին, թարգմանիչներին, օտար լեզուների մասնագետներին, ինչպես նաև թվային հաղորդակցության և միջմշակութային հաղորդակցության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Աշխատությունը նվիրված է գիտական ֆանտաստիկայի ոճագործառական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը կիբերփանկ ժանրում՝ Ուիլյամ Գիբսոնի ստեղծագործությունների հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում այն լեզվական, ոճական և գեղարվեստական միջոցներն են, որոնց օգնությամբ կիբերփանկ գրականությունը ձևավորում է տեխնոլոգիապես զարգացած, սոցիալական հակասություններով և տեղեկատվական հոսքերի գերակայությամբ բնութագրվող ապագայի պատկեր։ Ուսումնասիրությունը դիտարկում է գիտական ֆանտաստիկան ոչ միայն որպես թեմատիկ ուղղություն, այլև որպես առանձնահատուկ լեզվական և ոճական համակարգ, որտեղ տեխնոլոգիական նորարարությունները, վիրտուալ իրականությունը, կիբերտարածությունը, արհեստական բանականությունը և մարդու ու տեխնոլոգիայի փոխհարաբերությունները արտահայտվում են հատուկ բառապաշարի, պատկերային համակարգի և խոսքային կառուցվածքների միջոցով։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կիբերփանկ ժանրի ձևավորման և դրա հիմնական գեղագիտական սկզբունքների վերլուծությունը։ Այդ համատեքստում կարող են ուսումնասիրվել տեխնոլոգիական առաջընթացի և սոցիալական անհավասարության հակադրությունը, կորպորատիվ իշխանության ազդեցությունը, անհատի օտարացումը, քաղաքային միջավայրի դիստոպիական պատկերումը և մարդու ինքնության փոփոխությունը տեխնոլոգիական միջավայրում։ Գիբսոնի արձակը հատկապես հետաքրքիր է լեզվական տեսանկյունից, քանի որ հեղինակը ստեղծում է նոր իրականություն՝ օգտագործելով տեխնիկական տերմիններ, նորաբանություններ, կրճատումներ, փոխառություններ և ժարգոնային բառապաշար։ Այս լեզվական շերտերի համադրությունը նպաստում է կիբերփանկ աշխարհի առանձնահատուկ մթնոլորտի ձևավորմանը և ընթերցողին անմիջականորեն ներառում է ստեղծագործության տեխնոլոգիական միջավայրում։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել նաև նորաբանությունների և տերմինաբանական միավորների կառուցվածքային ու իմաստային առանձնահատկությունները, դրանց առաջացման եղանակները և գեղարվեստական տեքստում կատարած գործառույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել փոխաբերությանը, համեմատությանը, էպիտետներին, խորհրդանշական պատկերներին և տեսողական բնույթի նկարագրություններին, որոնց միջոցով տեխնոլոգիական երևույթները ձեռք են բերում գեղարվեստական և երբեմն փիլիսոփայական իմաստ։ Կարևոր ուսումնասիրության ոլորտ է նաև խոսքի տարբեր ռեգիստրների փոխազդեցությունը․ գրական, տեխնիկական, խոսակցական և ժարգոնային լեզվական շերտերի համադրումը կերպարների սոցիալական միջավայրը, անհատականությունը և հաղորդակցական իրավիճակը ներկայացնելու արդյունավետ միջոց է։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև պատմողական տեխնիկային, երկխոսությունների կառուցմանը, ներքին խոսքին և հեղինակային նկարագրություններին՝ պարզելու համար, թե ինչպես են դրանք մասնակցում կիբերփանկ աշխարհի կառուցմանը։ Գիբսոնի ստեղծագործություններում քաղաքային տարածքը, թվային միջավայրը և տեխնոլոգիական ենթակառուցվածքները հաճախ դառնում են ոչ միայն գործողության վայր, այլև ինքնուրույն գեղարվեստական համակարգ, որի լեզվական ներկայացումը ձևավորում է ստեղծագործությունների ընդհանուր ոճական նկարագիրը։ Ուսումնասիրության կարևոր նշանակությունն այն է, որ այն հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես է գիտական և տեխնոլոգիական թեմատիկան վերածվում գեղարվեստական խոսքի՝ փոխելով բառապաշարի, պատկերավորման և պատմողական կառուցվածքի ավանդական ձևերը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, ոճաբաններին, գրականագետներին, թարգմանագետներին և գիտական ֆանտաստիկայի ու կիբերփանկ գրականության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը բացահայտում է կիբերփանկ ժանրում գիտական ֆանտաստիկայի ոճագործառական դրսևորումները՝ ցույց տալով տեխնոլոգիական տերմինաբանության, նորաբանությունների, ժարգոնի, պատկերավորման միջոցների, խոսքային ռեգիստրների և պատմողական տեխնիկաների դերը Վ. Գիբսոնի ստեղծած գեղարվեստական աշխարհի ձևավորման գործում։

Այս աշխատությունը նվիրված է հայերենի հնչյունական և գրային համակարգում հատուկ նշանակություն ունեցող К̇ հնչույթի կամ նշանի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով յաֆեթական լեզվաբանական տեսության և հայերենի պատմական զարգացման համատեքստում։ Ուսումնասիրության հիմնական ուղղությունը կապված է հայերենում տվյալ հնչյունի արտահայտության, հնարավոր ծագման, հնչյունական առանձնահատկությունների և այլ լեզվական միավորների հետ ունեցած հարաբերությունների բացահայտման հետ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև այն հարցին, թե ինչպես է տվյալ հնչյունական երևույթը ներկայացվել տարբեր ժամանակաշրջաններում, ինչպիսի գրային կամ տառային ձևերով է արտահայտվել և ինչ կապեր կարող են նկատվել հին ու նոր հայերենի հնչյունական համակարգերի միջև։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմահամեմատական լեզվաբանության տեսանկյունից հայերենի և այլ հնագույն լեզվական համակարգերի հնարավոր առնչություններին, ինչպես նաև հնչյունների համապատասխանությունների ուսումնասիրությանը։ Յաֆեթական լեզվաբանական հայեցակարգի շրջանակում հայերենի նյութի քննությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել այն ժամանակաշրջանի լեզվաբանական մոտեցումների մասին, երբ հայերենի ծագումն ու զարգացումը փորձ էր արվում բացատրել ավելի լայն կովկասյան և հնագույն լեզվական կապերի միջոցով։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հայոց լեզվի պատմությամբ, հայագիտությամբ, հնչյունաբանությամբ, գրագիտության և գրային համակարգերի զարգացմամբ, ինչպես նաև պատմահամեմատական լեզվաբանությամբ զբաղվող մասնագետներին և ուսանողներին։ Այն հատկապես արժեքավոր կարող է լինել հայերենի հնչյունական համակարգի պատմական փոփոխությունների, հին լեզվաբանական աղբյուրների մեկնաբանության և հայերենի վերաբերյալ տարբեր գիտական տեսությունների զարգացման ուսումնասիրության համար։

Աշխատությունը նվիրված է Ամիր Փազվարիի դուբեյթիների լեզվական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ուշադրության կենտրոնում ունենալով դրանց բառապաշարը, քերականական կառուցվածքը, հնչյունական և ձևաբանական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում է բանաստեղծական տեքստերի լեզուն՝ հաշվի առնելով դրանց ժողովրդական, բարբառային և գրական բաղադրիչների փոխազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղական խոսվածքի ազդեցությանը, բառերի ու քերականական ձևերի գործածությանը, արտահայտչական միջոցներին և լեզվական այն առանձնահատկություններին, որոնք տարբերակում են այս ստեղծագործությունները պարսկերենի գրական այլ դրսևորումներից։ Դուբեյթիների լեզվական քննությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն բացահայտելու հեղինակի ստեղծագործական լեզվի բնորոշ գծերը, այլև պատկերացում կազմելու Իրանի հյուսիսային շրջանների լեզվական ու մշակութային միջավայրի, բանավոր ավանդույթի և ժողովրդական պոեզիայի զարգացման առանձնահատկությունների մասին։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել իրանագետների, լեզվաբանների, պարսից գրականության և բարբառագիտության մասնագետների, բանագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

«Հրահանգ ռուսաց լեզվի» աշխատությունը ռուսերենի ուսուցմանն ու լեզվական գիտելիքների ձեռքբերմանն ուղղված ուսումնական հրատարակություն է։ Գիրքը պատկանում է այն դասագրքերի շարքին, որոնք նպատակ ունեին հայ ընթերցողներին ծանոթացնել ռուսաց լեզվին և նպաստել դրա գործնական կիրառման հմտությունների ձևավորմանը։ 19-րդ դարում ռուսերենի իմացությունը կարևոր նշանակություն ուներ կրթության, վարչական գործունեության, առևտրի և տարբեր ժողովուրդների միջև հաղորդակցության համար։ Ռուսաց լեզվի ուսուցման ձեռնարկները հնարավորություն էին տալիս հայ սովորողներին ընդլայնելու իրենց լեզվական կարողությունները, օգտվելու ռուսալեզու գրականությունից և հաղորդակցվելու ռուսերենով խոսող մարդկանց հետ։ Նման դասագրքերում սովորաբար ներկայացվում էին լեզվի հիմնական կանոնները, բառապաշարը, քերականական ձևերը, նախադասությունների կազմության սկզբունքները և լեզվական օրինակներ, որոնք օգնում էին սովորողներին յուրացնել նոր լեզուն։ Հնարավոր է, որ այս աշխատությունն ընդգրկում է նաև ընթերցանության, թարգմանության և գործնական վարժությունների նյութեր, սակայն դրա բովանդակության մանրամասն կառուցվածքը հնարավոր չէ հաստատել միայն մատենագիտական տվյալների հիման վրա։ Վերնագրում «հրահանգ» բառի կիրառությունը կարող է մատնանշել ուսուցողական կամ կանոններ ներկայացնող ձեռնարկի բնույթը, որի նպատակն էր լեզվի ուսումնասիրությունը կազմակերպել հաջորդական և հասկանալի ձևով։ Թիֆլիսը 19-րդ դարում Կովկասի կարևոր կրթական, վարչական, առևտրական և հրատարակչական կենտրոններից էր։ Քաղաքում ապրող հայ համայնքի համար ռուսերենի իմացությունը գործնական նշանակություն ուներ, իսկ հայերենով կազմված լեզվական ձեռնարկները կարող էին հեշտացնել լեզվի յուրացումը՝ նյութը մատուցելով հայ ընթերցողին հասկանալի միջավայրում։ Գաբրիել Մելքումյանցի և Համբարձում Էնֆիաճյանցի տպարանում հրատարակված այս գիրքը տեղավորվում է հայալեզու ուսումնական գրականության զարգացման պատմության մեջ։ Այն կարող է հետաքրքրել ռուսաց լեզվի դասավանդման պատմությամբ, հայ-ռուսական լեզվական և մշակութային կապերով, 19-րդ դարի հայ կրթական համակարգով ու Թիֆլիսի հայ տպագրության պատմությամբ զբաղվող ուսումնասիրողներին։ Հրատարակությունը նաև արժեքավոր նյութ կարող է լինել՝ ուսումնասիրելու, թե ինչպես էին այդ ժամանակաշրջանում հայերենով կազմակերպվում օտար լեզուների ուսուցումը և տարածվում գործնական լեզվական գիտելիքները։

Աշխատությունը նվիրված է V դարի հայ պատմագիր Ղազար Փարպեցու երկերի լեզվական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ դասական գրաբարի զարգացման և հայ միջնադարյան մատենագրության պատմության համատեքստում։ Քննարկվում են հեղինակի լեզվի հնչյունաբանական, բառապաշարային, ձևաբանական և շարահյուսական բնութագրերը, ինչպես նաև դրանց կապը ժամանակաշրջանի գրական լեզվի նորմերի և պատմագրական արձակի ավանդույթների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բառագործածության առանձնահատկություններին, բառերի իմաստային նրբերանգներին, հոմանիշային համակարգին, դարձվածային արտահայտություններին և պատմական ու հասարակական իրողություններն արտահայտող լեզվական միավորներին։ Ուսումնասիրվում են գոյականների, բայերի և խոսքի այլ մասերի քերականական կիրառությունները, նախադասությունների կառուցվածքը, շարադասության օրինաչափությունները և բարդ շարահյուսական կառույցների գործածությունը։ Անդրադարձ է կատարվում պատմագրական շարադրանքի ոճական առանձնահատկություններին, հեղինակային խոսքի արտահայտչականությանը, հռետորական միջոցներին և պատմական իրադարձությունների նկարագրության լեզվական ձևերին։ Կարևորվում են հեղինակի լեզվի համեմատությունը V դարի հայ մյուս մատենագիրների երկերի հետ, դասական գրաբարի ընդհանրությունների ու անհատական առանձնահատկությունների բացահայտումը, ինչպես նաև հայ գրական լեզվի պատմական զարգացման մեջ նրա ստեղծագործական ժառանգության նշանակությունը։ Դիտարկվում են նաև ձեռագրական տարբերակների, բնագրագիտական ուսումնասիրությունների և լեզվական փաստերի համադրության հնարավորությունները՝ բառերի ու քերականական ձևերի պատմական մեկնաբանության նպատակով։ Հետազոտությունը նպաստում է գրաբարի կառուցվածքի, հայ պատմագրական արձակի լեզվական մշակույթի և վաղ միջնադարյան հայերեն գրավոր խոսքի զարգացման օրինաչափությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայագետների, լեզվաբանների, գրաբարագետների, բանասերների, միջնադարյան գրականության հետազոտողների, պատմաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Գրականագիտական, լեզվաոճաբանական և թարգմանաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Ուիլյամ Շեքսպիրի կատակերգությունների լեզվում ճարտասանական միջոցների կիրառության առանձնահատկությունների և դրանց հայերեն թարգմանության համարժեքության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում Շեքսպիրի դրամատուրգիական լեզվի գեղարվեստական ինքնատիպությունը, կատակերգական խոսքի կառուցվածքը և ճարտասանական հնարների դերը կերպարների բնութագրման ու ստեղծագործությունների գաղափարական բովանդակության արտահայտման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փոխաբերության, համեմատության, հակադրության, կրկնության, բառախաղի, հեգնանքի և ճարտասանական հարցերի կիրառությանը։ Վերլուծվում են նշված միջոցների իմաստային, ոճական և հաղորդակցական գործառույթները՝ հաշվի առնելով դրանց ազդեցությունը երկխոսությունների արտահայտչականության, հումորի և դրամատիկական իրավիճակների ձևավորման վրա։ Քննարկվում են անգլերեն բնագրերի և հայերեն թարգմանությունների լեզվական ու մշակութային տարբերությունները, ինչպես նաև գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների փոխանցման ընթացքում առաջացող դժվարությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Շեքսպիրի առանձին կատակերգություններից ընտրված հատվածներ՝ բնագրային և թարգմանական տարբերակների համեմատական վերլուծության միջոցով։ Անդրադարձ է կատարվում թարգմանական համարժեքության, իմաստային ճշգրտության, ոճական համապատասխանության և գեղարվեստական ազդեցության պահպանման հիմնախնդիրներին։ Կարևորվում է թարգմանչական ռազմավարությունների ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ բառացի թարգմանության, իմաստային վերարտադրության, փոխհատուցման և մշակութային հարմարեցման հնարավորությունների գնահատումը։ Աշխատանքը կարող է նպաստել Շեքսպիրի ստեղծագործությունների հայերեն թարգմանությունների լեզվաոճական առանձնահատկությունների բացահայտմանը և գեղարվեստական թարգմանության տեսության զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել անգլիական գրականության, համեմատական գրականագիտության, ոճագիտության, ճարտասանության և թարգմանաբանության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Լեզվաբանական, բառագիտության և համակարգչային լեզվաբանության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ժամանակակից հայոց լեզվի բառապաշարի համակարգչային շտեմարանում բառամիավորների նկարագրության սկզբունքների, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և տեղեկատվական ներկայացման մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հայերենի բառային համակարգի կազմակերպման հիմնական օրինաչափությունները, բառամիավորների դասակարգման չափանիշները և դրանց լեզվաբանական բնութագրերի համակարգված ներկայացման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բառերի իմաստային, քերականական, ձևաբանական, շարահյուսական և ոճական հատկանիշների նկարագրությանը, ինչպես նաև բառային միավորների միջև գոյություն ունեցող իմաստային ու կառուցվածքային կապերի արտացոլմանը։ Վերլուծվում են բառապաշարի թվայնացման, բառային տվյալների հավաքագրման, մշակման, դասակարգման և պահպանման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Քննարկվում են բառային գրառումների միասնական կառուցվածքի մշակման, բառերի բազմիմաստության, հոմանիշության, հականիշության, համանունության և դարձվածային կապակցությունների ներկայացման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել բառարանագիտական ավանդական սկզբունքների և ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների համադրման հնարավորությունները, ինչպես նաև լեզվական տվյալների որոնման ու ավտոմատ մշակման մեխանիզմները։ Անդրադարձ է կատարվում բառամիավորների ձևաբանական տարբերակների, բառաստեղծական կապերի, գործածության հաճախականության և համատեքստային առանձնահատկությունների նկարագրության խնդիրներին։ Կարևորվում է համակարգչային շտեմարանի կառուցվածքային միասնականության, տվյալների ճշգրտության և լեզվաբանական տեղեկատվության փոխկապակցվածության ապահովումը։ Աշխատանքը կարող է նպաստել հայերենի էլեկտրոնային բառարանների, լեզվական կորպուսների, ավտոմատ վերլուծության համակարգերի և բնական լեզվի մշակման տեխնոլոգիաների զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի բառագիտության, բառարանագիտության, համակարգչային լեզվաբանության, լեզվական տվյալների մշակման և թվային հումանիտար գիտությունների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Լեզվաբանական, լեզվաոճաբանական և գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ռուսերեն գեղարվեստական տեքստում հարցուպատասխանային կառույցների կառուցվածքային, իմաստային և գործառական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հարցական և պատասխանական նախադասությունների լեզվական բնութագրերը, դրանց շարահյուսական կազմակերպումը և փոխկապակցվածությունը գեղարվեստական խոսքի կառուցվածքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարցուպատասխանային կառույցների դերին երկխոսությունների ձևավորման, կերպարների փոխհարաբերությունների բացահայտման և ստեղծագործության հաղորդակցական ու արտահայտչական համակարգի կազմակերպման գործում։ Վերլուծվում են հարցական նախադասությունների իմաստային տեսակները, պատասխանների կառուցվածքային տարբերակները, բացահայտ և ենթադրյալ պատասխանների առանձնահատկությունները, ինչպես նաև խոսքային համատեքստի ազդեցությունը դրանց մեկնաբանության վրա։ Քննարկվում են հռետորական հարցերի, ինքնահարցադրումների, ներքին երկխոսությունների և հեղինակային խոսքում կիրառվող հարցուպատասխանային ձևերի գեղարվեստական գործառույթները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել ռուս գրականության տարբեր հեղինակների ստեղծագործություններից ընտրված լեզվական օրինակները, դրանց համեմատական վերլուծությունը և հարցուպատասխանային կառույցների կիրառության ոճական օրինաչափությունները։ Անդրադարձ է կատարվում այդ կառույցների նշանակությանը տեքստի տրամաբանական կապակցվածության, խոսքի հուզական արտահայտչականության, կերպարների հոգեբանական բնութագրման և ընթերցողի հետ հաղորդակցական փոխազդեցության ապահովման գործում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ռուսաց լեզվի շարահյուսության, տեքստի լեզվաբանության, խոսույթի վերլուծության, ոճագիտության և գեղարվեստական խոսքի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Լեզվաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ժամանակակից հայերենի կայուն բառակապակցություններում խոսքիմասային տարարժեքության դրսևորման առանձնահատկությունների, քերականական բնույթի և գործառական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում կայուն կապակցությունների կառուցվածքային և իմաստային հատկանիշները, դրանց բաղադրիչների խոսքիմասային պատկանելությունը և տարբեր շարահյուսական միջավայրերում քերականական գործառույթների փոփոխության հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դեպքերին, երբ բառերը կամ կայուն կապակցությունները համատեքստից կախված դրսևորում են տարբեր խոսքի մասերին բնորոշ իմաստային ու քերականական հատկանիշներ։ Վերլուծվում են խոսքիմասային փոխանցումների, բառերի քերականական արժեքների փոփոխության, իմաստային ամբողջականության և կապակցությունների շարահյուսական գործառույթների փոխհարաբերությունները։ Քննարկվում են նաև կայուն կապակցությունների դասակարգման, դրանց բաղադրիչների ինքնուրույնության աստիճանի որոշման և խոսքիմասային տարարժեքության սահմանազատման տեսական ու մեթոդաբանական խնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարևորվում են արդի հայերենի բառապաշարի և քերականական համակարգի փոխազդեցությունները, ինչպես նաև լեզվական միավորների իմաստային ու գործառական ճկունության դրսևորումները։ Աշխատանքը կարող է նպաստել հայերենի խոսքի մասերի տեսության և կայուն կապակցությունների ուսումնասիրության խորացմանը՝ օգտակար լինելով հայոց լեզվի, ձևաբանության, շարահյուսության, իմաստաբանության և դարձվածաբանության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Լեզվաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ժամանակակից հայերենի շարահյուսական համակարգում անվանաբայական բաղադրյալ ստորոգյալի կառուցվածքային, քերականական և իմաստային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ստորոգյալի այս տեսակի կազմության սկզբունքները, դրա բաղադրիչների փոխհարաբերությունները և նախադասության կառուցվածքում ունեցած գործառույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանգույցի և անվանական բաղադրիչի քերականական դերին, դրանց արտահայտման միջոցներին, ձևաբանական առանձնահատկություններին և համաձայնության դրսևորումներին։ Վերլուծվում են գոյականով, ածականով, դերանունով, թվականով և անվանական արժեք ունեցող այլ միավորներով արտահայտված ստորոգելիական բաղադրիչների կիրառությունները։ Քննարկվում են նաև անվանաբայական բաղադրյալ ստորոգյալի ժամանակային, եղանակային և դիմային հարաբերությունների արտահայտման միջոցները, ինչպես նաև դրա տարբերակման հարցերը ստորոգյալի այլ կառուցվածքային տեսակներից։ Լեզվական նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այս շարահյուսական միավորի կառուցվածքային բազմազանությունը և նրա դերը ժամանակակից հայերենի նախադասության կազմակերպման մեջ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի շարահյուսությամբ, քերականությամբ և լեզվական կառուցվածքների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Լեզվաբանական և ոճագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է անգլերեն գեղարվեստական խոսքում պատկերավոր արտահայտչամիջոցների բազմաձայնական դրսևորումների ուսումնասիրությանը՝ ֆրանսերենի համապատասխան երևույթների հետ զուգադրական դիտարկմամբ։ Քննության են առնվում փոխաբերության, համեմատության, մակդիրի և այլ ոճական միջոցների գործառույթները՝ տարբեր ձայների, տեսակետների և իմաստային շերտերի փոխազդեցության համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հեղինակային և կերպարային խոսքի հարաբերակցությանը, խոսքային տարբեր դիրքորոշումների արտահայտմանը և դրանց միջոցով գեղարվեստական տեքստի բազմաշերտ կառուցվածքի ձևավորմանը։ Վերլուծվում են պատկերավոր միավորների իմաստային, գործաբանական և ոճական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց դերը կերպարների խոսքի անհատականացման ու հեղինակային մտադրության արտահայտման գործում։ Զուգադրական մոտեցմամբ քննարկվում են անգլերեն և ֆրանսերեն գեղարվեստական խոսքում համապատասխան լեզվական երևույթների ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու պատկերավոր արտահայտչամիջոցների և բազմաձայնության փոխկապակցվածությունը տարբեր լեզվամշակութային համակարգերում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ոճագիտության, տեքստի լեզվաբանության, համեմատական լեզվաբանության և գեղարվեստական խոսքի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Լեզվաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է բժշկագիտական հաղորդակցության մեջ փոխաբերության դերին և մասնագիտական տերմինների ձևավորման գործընթացում դրա կիրառության առանձնահատկություններին։ Քննության են առնվում փոխաբերական անվանման լեզվական մեխանիզմները, իմաստային փոխանցման սկզբունքները և դրանց հիման վրա նոր մասնագիտական հասկացությունների անվանումների ստեղծման եղանակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բժշկագիտական տեքստերում գործածվող տերմինների իմաստային կառուցվածքին, դրանց ծագման ու զարգացման առանձնահատկություններին և ընդհանուր գործածական բառապաշարից մասնագիտական բառապաշար անցման գործընթացին։ Վերլուծվում են տարբեր տեսակի փոխաբերական կապերը և դրանց նշանակությունը բարդ գիտական հասկացություններն արտահայտելու ու համակարգելու գործում։ Քննարկվում են նաև տերմինների ճշգրտության, հասկանալիության, իմաստային փոփոխությունների և մասնագիտական հաղորդակցության արդյունավետության հետ կապված հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու փոխաբերության՝ որպես տերմինաստեղծ լեզվական միջոցի գործառույթները և գնահատելու դրա տեղը բժշկական տերմինաբանության զարգացման մեջ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տերմինաբանության, բառագիտության, ճանաչողական լեզվաբանության և բժշկական հաղորդակցության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Լեզվաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է անվան՝ որպես լեզվական միավորի և քերականական հասկացության մեկնաբանության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը հայ լեզվաբանական մտքի զարգացման համատեքստում։ Քննության են առնվում տարբեր ժամանակաշրջանների հայ քերականների և լեզվաբանների մոտ անվան սահմանման, դասակարգման, իմաստային ու քերականական հատկանիշների վերաբերյալ ձևավորված մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անվան խոսքիմասային բնույթի, գոյական և ածական անունների փոխհարաբերության, անվանական կարգերի և դրանց քերականական արտահայտման խնդիրներին։ Վերլուծվում են հայերենի քերականական նկարագրություններում կիրառված սկզբունքները, տերմինաբանության ձևավորումն ու փոփոխությունները, ինչպես նաև տարբեր լեզվաբանական դպրոցների ազդեցությունը անվան տեսական ըմբռնման վրա։ Քննարկվում են ձևաբանական, շարահյուսական և իմաստաբանական չափանիշները, որոնց միջոցով տարբեր ժամանակաշրջաններում բնութագրվել և դասակարգվել են անվանական միավորները։ Պատմահամեմատական դիտարկումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու համապատասխան լեզվաբանական հայեցակարգերի զարգացման ընթացքը և հայ քերականագիտական ավանդույթի առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի պատմությամբ, քերականագիտությամբ, ձևաբանությամբ և լեզվաբանական մտքի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, բանասերների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից անգլերենում խնդրանքի արտահայտման լեզվագործաբանական և հաղորդակցական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում խնդրանքը որպես խոսքային ակտ, դրա կառուցվածքային, իմաստային և գործառական հատկանիշները, ինչպես նաև հաղորդակցական տարբեր իրավիճակներում կիրառվող լեզվական միջոցները։ Վերլուծվում են խնդրանքի ուղղակի և անուղղակի ձևերը, հարցական, հրամայական և պայմանական կառույցների գործածությունը, ինչպես նաև քաղաքավարության և խոսքի մեղմացման տարբեր միջոցները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խոսողի հաղորդակցական նպատակին, զրուցակիցների սոցիալական հարաբերություններին, նրանց միջև հեռավորությանը, հաղորդակցման միջավայրին և իրավիճակի պաշտոնական կամ ոչ պաշտոնական բնույթին։ Դիտարկվում է, թե ինչպես են բառապաշարային, քերականական, շարահյուսական և համատեքստային միջոցները նպաստում խնդրանքի ուժգնության, քաղաքավարության աստիճանի և խոսողի վերաբերմունքի արտահայտմանը։ Քննարկվում են նաև խնդրանքի ընկալման և մեկնաբանման գործընթացները, երբ արտահայտության բառացի իմաստը կարող է տարբերվել հաղորդակցական իրական նպատակից։ Կարևորվում է համատեքստի, խոսքային ռազմավարությունների և մշակութային պայմանավորվածությունների դերը հաջող հաղորդակցության ապահովման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում խնդրանքի ձևերի ընտրությանը և դրանց գործառական տարբերություններին։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու ժամանակակից անգլերենում խնդրանքի ձևավորման ու կիրառման հիմնական օրինաչափությունները, ինչպես նաև բացահայտելու լեզվական ձևի և հաղորդակցական նպատակի փոխկապակցվածությունը։ Այն կարող է օգտակար լինել անգլերենի լեզվագործաբանության, հաղորդակցական լեզվաբանության, խոսքային ակտերի տեսության, օտար լեզուների դասավանդման և միջմշակութային հաղորդակցության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է ածականի դերի ուսումնասիրությանը լեզվական անվանման համակարգում՝ հատկապես բառակազմական տեսանկյունից։ Քննության են առնվում ածականների ձևավորման կառուցվածքային և իմաստային առանձնահատկությունները, դրանց տեղը բառապաշարային համակարգում և նոր անվանական միավորների ստեղծման գործընթացներում ունեցած նշանակությունը։ Վերլուծվում են ածականների բառակազմական հիմնական կաղապարները, ածանցման և այլ բառակազմական միջոցների կիրառությունը, ինչպես նաև ածանցյալ բառերի կառուցվածքի և իմաստի փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով առարկաների, երևույթների և հասկացությունների հատկանիշները լեզվում ստանում են ինքնուրույն անվանում և ներառվում ընդհանուր անվանական համակարգում։ Դիտարկվում են ածականների կապերը գոյականների, բայերի և խոսքի այլ մասերի հետ, դրանցից ածականների կազմման հնարավորությունները և բառակազմական հիմքի նշանակությունը նոր բառի իմաստի ձևավորման համար։ Քննարկվում են բառակազմական իմաստի, ձևաբանական կառուցվածքի, բառային մոտիվացիայի, բառակազմական տիպերի և կաղապարների փոխհարաբերությունները։ Կարևորվում է նաև ածականների իմաստային դասակարգումը և տարբեր բառակազմական միջոցների արտադրողականության գնահատումը։ Լեզվական անվանման տեսանկյունից ուսումնասիրվում է, թե ինչպես է մարդու կողմից իրականության ճանաչումն ու դասակարգումն արտահայտվում հատկանիշ անվանող բառերի միջոցով։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու ածականի՝ որպես անվանական համակարգի բաղադրիչի և բառակազմական գործընթացների արդյունքի մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել բառակազմության, ձևաբանության, բառագիտության, իմաստաբանության և ընդհանուր լեզվաբանության հարցերով զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը արևելյան լեզուների ուսումնասիրությանը նվիրված ուսումնական և մատենագիտական բնույթի ուղեցույց է, որն ընդգրկում է եբրայերենը, քաղդեերենը, սամարերենը, ասորերենը, արաբերենը, պարսկերենը, եթովպերենը, հայերենը և ղպտերենը։ Հեղինակը ներկայացնում է նշված լեզուների ուսումնասիրման կազմակերպման ընդհանուր սկզբունքները՝ նպատակ ունենալով ընթերցողին ուղղորդել դրանց համակարգված և արդյունավետ յուրացման ճանապարհով։ Անդրադարձ է կատարվում տարբեր լեզուների առանձնահատկություններին, դրանց ուսումնասիրության հաջորդականությանը և այն գիտելիքներին ու հմտություններին, որոնք անհրաժեշտ են արևելյան բնագրերի ընթերցման և մեկնաբանման համար։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ուսումնական գրականության ընտրությանը․ ներկայացվում են այն քերականությունները, բառարանները, բնագրերը և այլ աշխատություններ, որոնք կարող են անհրաժեշտ լինել սովորողներին համապատասխան լեզուների ուսումնասիրության ընթացքում։ Այդ պատճառով աշխատությունը միաժամանակ ունի լեզվաբանական, ուսուցողական և մատենագիտական նշանակություն։ Տարբեր լեզուների համատեղ ներկայացումը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու ժամանակաշրջանի եվրոպական արևելագիտության շրջանակներում կիրառված լեզվագիտական դասակարգումների, գիտական հետաքրքրությունների և ուսուցման մեթոդների մասին։ Հայերենի ընդգրկումը մյուս արևելյան լեզուների շարքում առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում հայագիտության և հայերենի ուսումնասիրության պատմության տեսանկյունից՝ հնարավորություն տալով դիտարկել, թե ինչ տեղ էր հատկացվում հայերենին վաղ արևելագիտական կրթության համակարգում։ Աշխատությունը արժեքավոր սկզբնաղբյուր է լեզվաբանության, արևելագիտության, հայագիտության, գրքի և կրթության պատմության ուսումնասիրողների, ինչպես նաև հին լեզուների ուսումնասիրման մեթոդաբանությամբ հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի տարբեր բարբառներում ազգակցական և ընտանեկան հարաբերություններ արտահայտող բառապաշարի համակողմանի լեզվաբանական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում արյունակցական, ամուսնական և ընտանիքի այլ կապեր անվանող բառերը, դրանց բարբառային տարբերակները, իմաստային առանձնահատկությունները, տարածքային բաշխումը և պատմական զարգացման հնարավոր ուղիները։ Ուսումնասիրվում են ընտանիքի անդամների, մերձավոր ու հեռավոր ազգականների, ամուսնության միջոցով ձևավորված հարաբերությունների և սերնդային կապերի անվանումները՝ բացահայտելով տարբեր բարբառներում դրանց հնչյունական, ձևաբանական ու բառիմաստային տարբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նույն ազգակցական հարաբերությունը նշանակող տարբեր բառաձևերի համեմատությանը, ինչպես նաև այն դեպքերին, երբ նույն բառը տարբեր բարբառներում ձեռք է բերել տարբեր իմաստային երանգներ կամ կիրառության սահմաններ։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են ընդգրկվել նկարագրական, համեմատական-բարբառագիտական, պատմահամեմատական, ստուգաբանական և լեզվաշխարհագրական մեթոդները։ Բարբառային բառարանների, ազգագրական նյութերի, գրավոր աղբյուրների և դաշտային լեզվական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս համակարգելու բառապաշարը և որոշելու առանձին անվանումների տարածման աշխարհագրական սահմանները։ Լեզվաշխարհագրական մոտեցման միջոցով հնարավոր է քարտեզագրել որոշ բառերի ու բառաձևերի տարածվածությունը և բացահայտել բարբառային տարածքների միջև առկա ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Ստուգաբանական վերլուծությունը նպաստում է բառերի ծագման, պատմական փոփոխությունների և այլ լեզուների հետ շփումների հետևանքով առաջացած փոխառությունների բացահայտմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև ազգակցական եզրաբանության և ավանդական ընտանիքի կառուցվածքի փոխհարաբերությանը, քանի որ բառապաշարի բազմազանությունը կարող է արտացոլել հասարակության ներսում ընտանիքի անդամների կարգավիճակը, սերնդային տարբերությունները և սոցիալական հարաբերությունների առանձնահատկությունները։ Համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս որոշելու, թե ազգակցական բառապաշարի որ շերտերն են ընդհանուր հայերենին պատկանում, որոնք են պահպանվել միայն որոշ բարբառներում, և որոնք են ձևավորվել տեղային լեզվական զարգացման կամ լեզվական շփումների ազդեցությամբ։ Աշխատությունն ունի կարևոր նշանակություն հայ բարբառագիտության, պատմական բառագիտության, ստուգաբանության և ազգագրական լեզվաբանության համար՝ նպաստելով հայերենի բառապաշարի պատմական զարգացման և հայկական ավանդական հասարակության լեզվամշակութային առանձնահատկությունների առավել ամբողջական բացահայտմանը։

Աշխատությունը նվիրված է IX–XVI դարերի պարսից դասական գրականության մեջ ժողովուրդների, ցեղերի և էթնիկական խմբերի անվանումների իմաստային զարգացման, գործածության և գեղարվեստական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում էթնոնիմները դիտարկվում են ոչ միայն որպես որոշակի էթնիկական հանրույթներ անվանող բառային միավորներ, այլև որպես պատմական ժամանակաշրջանների մշակութային պատկերացումները, քաղաքական հարաբերությունները, հասարակական ընկալումները և գրական ավանդույթները արտացոլող լեզվական երևույթներ։ Քննության են առնվում տարբեր հեղինակների ստեղծագործություններում հանդիպող էթնիկական անվանումների սկզբնական նշանակությունները, դրանց իմաստային ընդլայնումները, նեղացումները, փոխաբերական կիրառությունները և ժամանակի ընթացքում ձևավորված լրացուցիչ նշանակությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դեպքերին, երբ կոնկրետ ժողովրդի կամ ցեղի անվանումը գրական խոսքում աստիճանաբար ձեռք է բերել պայմանական, խորհրդանշական կամ գնահատողական իմաստ և սկսել է բնութագրել մարդու արտաքին տեսքը, վարքագիծը, սոցիալական դիրքը, աշխարհագրական ծագումը կամ որոշակի գեղարվեստական կերպար։ Ուսումնասիրվում է էթնոնիմների գործածությունը պոեզիայում և արձակում՝ հաշվի առնելով տվյալ ժամանակաշրջանի պատմաքաղաքական իրադարձությունները, ժողովուրդների միջև շփումները, ռազմական հակամարտությունները, առևտրային կապերը, բնակչության տեղաշարժերը և մշակութային փոխազդեցությունները։ Վերլուծվում է նաև պատմական իրականության և գրական պայմանականության հարաբերակցությունը՝ պարզելու համար, թե որքանով են գրական տեքստերում արտահայտված պատկերացումները համապատասխանում տվյալ էթնիկական խմբերի իրական պատմական դրությանը և որքանով են ձևավորվել գրական ավանդույթի ազդեցությամբ։ Համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու առանձին անվանումների իմաստային փոփոխություններին տարբեր դարաշրջաններում և հեղինակների մոտ՝ բացահայտելով դրանց կայուն ու փոփոխական հատկանիշները։ Կարևորվում են նաև լեզվական փոխառությունները, բազմալեզու մշակութային միջավայրի ազդեցությունը և պարսկական գրականության կապերը հարևան ժողովուրդների պատմության ու մշակույթի հետ։ Աշխատանքը նպաստում է պարսից դասական գրականության բառապաշարի պատմական շերտերի, միջնադարյան էթնոմշակութային պատկերացումների և անվանումների իմաստային փոփոխության օրինաչափությունների առավել խորքային ըմբռնմանը՝ միաժամանակ կարևոր նյութ տրամադրելով իրանագիտության, պատմական բառագիտության, իմաստաբանության և մշակութային փոխազդեցությունների ուսումնասիրության համար։

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի պաշտոնական հաղորդակցության ոլորտում օտար լեզուներից ներթափանցած բառերի գործածության լեզվաբանական, գործառական և նորմատիվ առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում պետական կառավարման, իրավական, վարչական, գործարար և այլ պաշտոնական բնույթի տեքստերում կիրառվող օտարազգի բառապաշարի տեղն ու դերն է, դրա հարաբերակցությունը հայերեն համարժեքների հետ և ազդեցությունը պաշտոնական խոսքի հստակության ու լեզվական մշակույթի վրա։ Օտար բառերի ներթափանցումը դիտարկվում է որպես լեզուների շփման բնական հետևանք, որը պայմանավորված է հասարակական, քաղաքական, տնտեսական, գիտատեխնիկական և մշակութային զարգացումներով։ Միաժամանակ պաշտոնական լեզուն առանձնանում է կանոնակարգվածությամբ, իմաստային ճշգրտության պահանջով և տերմինաբանական հետևողականությամբ, ինչի պատճառով փոխառությունների ընտրությունն ու կիրառությունը ձեռք են բերում առանձնահատուկ նշանակություն։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դասակարգվել օտար ծագում ունեցող բառերը ըստ աղբյուր լեզվի, իմաստային ոլորտի, կիրառության հաճախականության և հայերենում յուրացման աստիճանի։ Կարող են քննության առնվել անմիջական փոխառությունները, միջազգային տերմինները, մասնագիտական բառապաշարը, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ օտար բառին զուգահեռ գոյություն ունի հայերեն համարժեք։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել բառերի հնչյունական, ուղղագրական, ձևաբանական և իմաստային հարմարեցմանը հայերենի համակարգին՝ պարզելու, թե փոխառված միավորները որքանով են ենթարկվում հայերենի լեզվական օրինաչափություններին։ Կարևոր խնդիր է նաև օտար բառերի նպատակահարմարության գնահատումը պաշտոնական փաստաթղթերում, քանի որ անհարկի կամ ոչ միանշանակ փոխառությունները կարող են դժվարացնել տեքստի ընկալումը, մինչդեռ որոշ միջազգային եզրույթներ անհրաժեշտ են մասնագիտական հասկացությունների ճշգրիտ արտահայտման համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել պաշտոնական փաստաթղթերի, իրավական ակտերի, վարչական գրագրության և պետական կառույցների հաղորդակցության լեզվական նյութի համեմատական վերլուծություն։ Այդպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու պաշտոնական հայերենի բառապաշարի զարգացման միտումները, փոխառությունների տարածման օրինաչափությունները և լեզվական նորմի հետ դրանց հարաբերությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բառագիտության, տերմինաբանության, լեզվական նորմավորման և գործառական ոճագիտության մոտեցումները՝ նպաստելով ժամանակակից պաշտոնական հայերենի բառապաշարի զարգացման գործընթացների և օտարալեզու ազդեցությունների համակարգային ըմբռնմանը։

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հայերենում երկխոսության լեզվական կառուցվածքի, հաղորդակցական առանձնահատկությունների և գործառական դրսևորումների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Երկխոսությունը դիտարկվում է որպես խոսքային հաղորդակցության հիմնական ձևերից մեկը, որի ընթացքում երկու կամ ավելի հաղորդակիցների խոսքային գործողությունները փոխկապակցվում են և կազմում իմաստային ու կառուցվածքային ամբողջություն։ Հետազոտության կենտրոնում երկխոսական միավորների ձևավորման սկզբունքներն են, խոսակիցների հերթագայումը, հարցի և պատասխանի փոխհարաբերությունը, նախորդ և հաջորդ խոսքային միավորների իմաստային կապը, ինչպես նաև հաղորդակցական իրավիճակի ազդեցությունը արտահայտությունների կառուցվածքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հարցական նախադասություններին և հարցուպատասխանական կառույցներին, որոնք կարևոր դեր ունեն երկխոսական խոսքի կազմակերպման մեջ։ Ուսումնասիրվում են նաև թերի և զեղչված նախադասությունները, բառ-նախադասությունները, կրկնությունները, դիմելաձևերը, ձայնարկությունները, եղանակավորող բառերը և խոսակցական լեզվին բնորոշ այլ միջոցներ, որոնց շնորհիվ երկխոսությունը ձեռք է բերում բնականություն, շարժունություն և արտահայտչականություն։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հնչերանգի ուսումնասիրությունը, քանի որ նույն բառային կազմ ունեցող արտահայտությունը տարբեր հնչերանգային պայմաններում կարող է ունենալ տարբեր հաղորդակցական նշանակություն։ Քննության են առնվում առօրյա-խոսակցական, գեղարվեստական, հրապարակախոսական և այլ գործառական միջավայրերում հանդիպող երկխոսական կառույցները՝ բացահայտելով դրանց լեզվաոճական տարբերությունները։ Գեղարվեստական խոսքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել սովորական հարցուպատասխանային կառուցվածքների հետ մեկտեղ ներքին, միակողմանի, անպատասխան և ոչ խոսքային արձագանքով ուղեկցվող երկխոսությունների առանձնահատկությունները։ Առանձին նշանակություն ունի ուղղակի խոսքի և հեղինակային խոսքի փոխհարաբերության քննությունը, քանի որ գեղարվեստական երկխոսությունը կարող է ծառայել կերպարների անհատականացմանը, նրանց մտածողության ու վերաբերմունքի բացահայտմանը և պատումի զարգացմանը։ Երկխոսական խոսքի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս նաև ուսումնասիրելու լեզվական միջոցների ընտրության կախվածությունը խոսակիցների հարաբերություններից, հաղորդակցության նպատակից և կոնկրետ իրադրությունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է շարահյուսական, ոճաբանական, գործաբանական և հաղորդակցական լեզվաբանության մոտեցումները՝ ներկայացնելով երկխոսությունը որպես ժամանակակից հայերենի խոսքային համակարգի բազմաշերտ և դինամիկ երևույթ։

Աշխատությունը նվիրված է գործարար բանակցությունների լեզվական և գործաբանական կառուցվածքի ուսումնասիրությանը՝ բանակցային հաղորդակցությունը դիտարկելով որպես նպատակաուղղված խոսքային փոխազդեցություն, որի ընթացքում կողմերը ներկայացնում են իրենց շահերը, մեկնաբանում դիմացինի դիրքորոշումը և փորձում ձևավորել փոխընդունելի լուծումներ։ Հետազոտության տեսական հիմքում Հարվարդի բանակցային նախագծի սկզբունքային բանակցությունների մոտեցումն է, որի շրջանակում կարևոր նշանակություն ունեն անձի և խնդրի տարանջատումը, հայտարարված դիրքորոշումների փոխարեն կողմերի իրական շահերի բացահայտումը, փոխադարձ օգուտ ապահովող տարբերակների որոնումը և որոշումների հիմնավորումը հնարավորինս օբյեկտիվ չափանիշներով։ Լեզվագործաբանական տեսանկյունից ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են այս սկզբունքներն արտահայտվում կոնկրետ խոսքային ռազմավարությունների, խոսքային ակտերի և լեզվական միջոցների միջոցով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում առաջարկների, պահանջների, հարցերի, համաձայնության և անհամաձայնության, փաստարկման, պարզաբանման, զիջումների ու հակաառաջարկների ձևակերպմանը։ Քննվում է նաև խոսողի հաղորդակցական նպատակի և ընտրված լեզվական ձևի հարաբերակցությունը՝ հաշվի առնելով, որ նույն բովանդակությունը տարբեր ձևակերպումների դեպքում կարող է ունենալ տարբեր գործաբանական ազդեցություն։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում քաղաքավարության ռազմավարությունների, անուղղակի արտահայտությունների, մեղմացուցիչ լեզվական միջոցների և համագործակցային բառապաշարի ուսումնասիրությունը, որոնք կարող են նպաստել հաղորդակցական լարվածության նվազեցմանը և աշխատանքային հարաբերությունների պահպանմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող է վերլուծվել նաև հարցերի դերը բանակցություններում, քանի որ նպատակային հարցադրումները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու կողմերի առաջնահերթությունները, ճշտելու անորոշ տեղեկությունները և տարբերակելու դիրքորոշումները դրանց հիմքում ընկած շահերից։ Առանձին նշանակություն ունի ոչ միայն ասվածի բառային բովանդակությունը, այլև համատեքստը, ենթատեքստը, խոսքային հերթափոխը և մասնակիցների փոխադարձ արձագանքները։ Գործարար հաղորդակցությունը դիտարկվում է որպես կառուցվածքային գործընթաց, որի տարբեր փուլերում կիրառվող լեզվական ռազմավարությունները կարող են փոխվել՝ նախնական դիրքորոշումների ներկայացումից մինչև տարբերակների քննարկում և համաձայնության ձևակերպում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է գործաբանության, դիսկուրսի վերլուծության, գործարար հաղորդակցության և բանակցությունների տեսության մոտեցումները՝ բացահայտելով արդյունավետ բանակցային հաղորդակցության լեզվական կազմակերպման հիմնական օրինաչափությունները։

Աշխատությունը նվիրված է հնդեվրոպական նախալեզվի հնչյունական հերթագայությունների համակարգի և դրանց՝ հին հայերենում պահպանված ու պատմականորեն վերափոխված դրսևորումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հնդեվրոպական լեզուների պատմահամեմատական քննության համար կարևոր հնչյունափոխական օրինաչափություններն են, հատկապես արմատի և ձևաբանական տարրերի տարբերակներում ձայնավորների ու առանձին հնչյունական բաղադրիչների կանոնավոր փոփոխությունները։ Քննության են առնվում հնդեվրոպական աբլաուտի հիմնական աստիճանները, դրանց առաջացման և գործառության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև բառերի ու քերականական ձևերի կազմության մեջ ունեցած նշանակությունը։ Հին հայերենի նյութը դիտարկվում է հնդեվրոպական նախալեզվից հայերենի ինքնուրույն զարգացման ճանապարհին տեղի ունեցած պատմական հնչյունափոխությունների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն բառային և ձևաբանական կառուցվածքներին, որոնցում հնարավոր է բացահայտել նախալեզվային հերթագայությունների հետքերը՝ դրանք համադրելով հնդեվրոպական այլ լեզուներում պահպանված համապատասխան ձևերի հետ։ Պատմահամեմատական մեթոդի կիրառումը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու հնչյունական ավելի վաղ վիճակներ, պարզաբանելու արտաքինից տարբեր ձևերի ծագումնաբանական կապերը և տարբերակելու կանոնավոր պատմական զարգացումները հետագա լեզվական փոփոխություններից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև հնչյունական և ձևաբանական գործընթացների փոխազդեցությունը, քանի որ հնդեվրոպական հերթագայությունները հաճախ կապված են եղել բառափոխության, բառակազմության և քերականական նշանակությունների արտահայտման հետ։ Հին հայերենի տվյալների ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել ինչպես առանձին բառերի ստուգաբանության ճշգրտմանը, այնպես էլ հայերենի պատմական հնչյունաբանության ընդհանուր օրինաչափությունների բացահայտմանը։ Զուգադրական նյութի միջոցով հնարավոր է գնահատել, թե նախալեզվային համակարգի որ հատկանիշներն են պահպանվել համեմատաբար ճանաչելի ձևով, որոնք են ենթարկվել հայերենին հատուկ հնչյունական զարգացման, և որոնք կարող են վերականգնվել միայն այլ հնդեվրոպական լեզուների տվյալների համեմատությամբ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է պատմահամեմատական լեզվաբանության, պատմական հնչյունաբանության, ձևաբանության և ստուգաբանության մոտեցումները՝ նպաստելով հին հայերենի հնդեվրոպական ժառանգության և հայերենի պատմական զարգացման առանձնահատկությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Աշխատությունը նվիրված է ֆրանսերենի և հայերենի գոյականական համակարգերում առկայացման կարգի արտահայտման միջոցների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով երկու լեզուներում գոյականի որոշյալության, անորոշության, վերաբերության և խոսքային իրադրության հետ կապի ձևավորման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում առկայացումը դիտարկվում է որպես լեզվական կարգ, որի միջոցով խոսողը տվյալ առարկան կամ երևույթը ներկայացնում է որպես հաղորդակցական իրավիճակում որոշակիորեն ճանաչելի, արդեն հայտնի, նոր ներմուծվող կամ ընդհանրացված հասկացություն։ Քննության են առնվում ֆրանսերենի հոդային համակարգը և հայերենի համապատասխան քերականական ու շարահյուսական միջոցները՝ պարզաբանելով դրանց կառուցվածքային և գործառական տարբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում որոշյալ և անորոշ նշանակությունների արտահայտմանը, հոդերի կիրառության պայմաններին, գոյականի թվի և շարահյուսական դիրքի ազդեցությանը, ինչպես նաև համատեքստի ու խոսքային իրավիճակի դերին։ Համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ցույց տալու, որ իմաստային առումով նման գործառույթները երկու լեզուներում միշտ չէ, որ արտահայտվում են նույն քերականական միջոցներով։ Ուսումնասիրվում են այն դեպքերը, երբ ֆրանսերենում պարտադիր կամ սովորական հոդային ձևին հայերենում կարող է համապատասխանել այլ ձևաբանական միջոց, բառային տարր, շարադասական առանձնահատկություն կամ համատեքստային մեկնաբանություն։ Կարևորվում է նաև ընդհանուր և վերացական հասկացություններ արտահայտող գոյականների գործածությունը, հատուկ անունների առկայացման առանձնահատկությունները և տարբեր շարահյուսական կառույցներում որոշյալության իմաստի փոփոխությունները։ Հետազոտության մեջ կարող են կիրառվել զուգադրական լեզվաբանության, իմաստաբանության և գործաբանության մոտեցումները՝ ձևի ու նշանակության փոխհարաբերությունը երկու լեզուներում համակարգված կերպով ներկայացնելու նպատակով։ Նման ուսումնասիրությունն ունի նաև կիրառական նշանակություն օտար լեզվի ուսուցման և թարգմանության համար, քանի որ հոդերի և որոշյալության իմաստների ոչ համարժեք գործածությունը կարող է դժվարություններ առաջացնել հայախոս ֆրանսերեն սովորողների համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը նպաստում է ֆրանսերենի և հայերենի անվանական համակարգերի տիպաբանական առանձնահատկությունների, որոշյալության և առկայացման արտահայտման մեխանիզմների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Աշխատությունը նվիրված է XVIII դարի հայերենի պատմության կարևոր սկզբնաղբյուրներից մեկի և նույն հեղինակի նամակագրական ժառանգության լեզվական համակարգի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում տարբեր ժանրերի տեքստերում դրսևորվող հնչյունական, բառապաշարային, բառակազմական, ձևաբանական, շարահյուսական և ոճական առանձնահատկություններն են, որոնց քննությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տվյալ ժամանակաշրջանի գրավոր հայերենի զարգացման միտումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գրաբարի, միջին հայերենի, ձևավորվող նոր գրական հայերենի և բարբառային տարրերի փոխհարաբերությանը։ Պատմագրական շարադրանքը հիմնականում հիմնվում է գրաբարյան լեզվական ավանդույթի վրա, մինչդեռ նամակներում առավել նկատելի են ժամանակի կենդանի խոսակցական լեզվին, բարբառներին և նոր ձևավորվող աշխարհաբարին բնորոշ երևույթները։ Այս տարբերությունը կարևոր նյութ է տալիս ժանրի, հաղորդակցական նպատակի և լեզվական միջոցների ընտրության փոխկապակցվածությունը գնահատելու համար։ Բառապաշարի ուսումնասիրության ընթացքում քննվում են տարբեր ժամանակագրական շերտերի բառերը, ժողովրդախոսակցական և բարբառային միավորները, փոխառությունները, դարձվածային արտահայտությունները և տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական ու քաղաքական իրականությունն արտացոլող բառային միջոցները։ Քերականական մակարդակում կարևորվում են հոլովական և խոնարհման ձևերի, դերանունների, կապերի, շաղկապների, բայական կառուցվածքների և նախադասությունների կազմության առանձնահատկությունները՝ դրանք հայերենի նախորդ և հետագա փուլերի հետ համադրելու նպատակով։ Ոճական քննությունը հնարավորություն է տալիս ցույց տալու պատմագրական և նամակագրական խոսքի տարբերությունները․ առաջինում գերակշռում են գրավոր պատմագրությանը բնորոշ կառուցվածքներն ու ավանդական ձևերը, իսկ նամակներում խոսքը հաճախ ավելի անմիջական, ազատ և հաղորդակցական բնույթ ունի։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև հայերենի պատմական զարգացման այն շրջանի ուսումնասիրության համար, երբ գրաբարյան ավանդույթին զուգահեռ ավելի ակնհայտ էին դառնում նոր գրական լեզվի ձևավորման գործընթացները։ Տարբեր լեզվական շերտերի համատեղ քննությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու XVIII դարի հայերենի անցումային վիճակի բազմազան պատկերը և գնահատելու ուսումնասիրվող գրավոր ժառանգության արժեքը որպես պատմալեզվաբանական աղբյուր։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պատմական լեզվաբանության, բառագիտության, քերականագիտության և ոճագիտության մոտեցումները՝ տվյալ ժամանակաշրջանի հայերենի զարգացման օրինաչափությունները և հեղինակի լեզվական առանձնահատկությունները համակարգված ներկայացնելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է գրական հայերենի պատմական զարգացման ընթացքում անձնական վերաբերմունք արտահայտող վերջածանցների ձևավորման, գործառության և իմաստային փոփոխությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն ածանցական միջոցներն են, որոնց միջոցով բառը, իր հիմնական անվանական կամ առարկայական նշանակությունից բացի, կարող է արտահայտել խոսողի գնահատողական, հուզական կամ վերաբերմունքային երանգները։ Քննվում է այդ վերջածանցների կիրառությունը հայերենի զարգացման տարբեր փուլերում՝ հնարավորություն տալով հետևելու դրանց գործառական ակտիվության, իմաստային բովանդակության և ոճական արժեքի պատմական փոփոխություններին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում վերջածանցների միջոցով արտահայտվող փաղաքշական, մտերմական, նվազական, գնահատողական և այլ վերաբերմունքային իմաստներին, ինչպես նաև այն համատեքստային պայմաններին, որոնցում նույն ձևաբանական միջոցը կարող է ձեռք բերել տարբեր իմաստային երանգներ։ Ուսումնասիրվում է ածանցների կապը բառի հիմքի բառաքերականական բնույթի հետ, դրանց բառակազմական արտադրողականությունը և նոր բառային միավորներ կազմելու հնարավորությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարբեր ժամանակաշրջանների գրավոր աղբյուրների լեզվական նյութի համեմատությունը, որի միջոցով հնարավոր է բացահայտել առանձին վերջածանցների տարածման, գործածության սահմանափակման կամ նոր գործառույթների ձեռքբերման ընթացքը։ Դիտարկվում են նաև գրաբարի, միջին հայերենի, աշխարհաբարի և ժամանակակից գրական լեզվի միջև առկա շարունակականությունն ու տարբերությունները՝ համապատասխան ձևաբանական միավորների պատմական զարգացման տեսանկյունից։ Հետազոտության ընթացքում անձնական վերաբերմունքի արտահայտումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես բառակազմական երևույթ, այլև որպես լեզվի արտահայտչական համակարգի բաղադրիչ, որը կապված է խոսքային իրավիճակի, ոճի և հաղորդակցական նպատակի հետ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև արևելահայերենի և արևմտահայերենի նյութի համեմատական դիտարկման հնարավորությանը՝ պարզելու գրական հայերենի երկու ճյուղերում համապատասխան ածանցների գործառական առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է պատմական լեզվաբանության, բառակազմության, ձևաբանության, իմաստաբանության և ոճագիտության մոտեցումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են դարերի ընթացքում զարգացել և փոփոխվել խոսողի անձնական վերաբերմունքն արտահայտող ածանցական միջոցները։

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի բառապաշարում բնակության վայր և բնակեցված տարածք արտահայտող լեզվական միավորների իմաստային կառուցվածքի, փոխհարաբերությունների և գործածական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն բառերն ու անվանումներն են, որոնք տարբեր տեսանկյուններից բնութագրում են մարդու բնակության համար կազմակերպված տարածքները, դրանց տեսակները, չափերը, վարչական կարգավիճակը, պատմական ձևերը և հասարակական նշանակությունը։ Քննվում են համապատասխան բառային միավորների իմաստային ընդհանրություններն ու տարբերությունները, հոմանիշային և հականիշային հարաբերությունները, իմաստային աստիճանակարգերը, ինչպես նաև ընդհանուր և մասնավոր նշանակություն ունեցող հասկացությունների փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում քաղաք, գյուղ, ավան, շեն, բնակատեղի և իմաստային առումով հարակից այլ միավորների լեզվական բնութագրերին՝ բացահայտելով դրանց նշանակության հիմնական բաղադրիչները և կիրառության սահմանները։ Ուսումնասիրվում է նաև բառերի պատմական զարգացումը, քանի որ հասարակական հարաբերությունների, վարչատարածքային կազմակերպման և բնակեցման ձևերի փոփոխությունները կարող են արտացոլվել բառապաշարի կազմի ու առանձին բառերի նշանակությունների մեջ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գրական լեզվի, բարբառների, պատմական աղբյուրների և ժամանակակից խոսքի նյութերի համադրումը, ինչը հնարավորություն է տալիս պատկերացնել տվյալ իմաստային համակարգի ձևավորումն ու զարգացումը տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Դիտարկվում են նաև բառերի ոճական և գործառական առանձնահատկությունները՝ պարզելու համար, թե դրանցից որոնք են առավել բնորոշ պաշտոնական, գիտական, առօրյա, պատմական կամ գեղարվեստական խոսքին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել համապատասխան բառերի բառակազմական կապերը, դարձվածքային կիրառությունները և տեղանվանական համակարգի հետ առնչությունները։ Իմաստային դաշտի կառուցվածքի բացահայտումը հնարավորություն է տալիս ցույց տալ, թե ինչպես է լեզուն դասակարգում բնակեցված տարածությունների վերաբերյալ պատկերացումները և ինչպիսի լեզվական միջոցներով է արտահայտում դրանց միջև եղած տարբերությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բառագիտության, իմաստաբանության, պատմական լեզվաբանության և բառարանագիտության մոտեցումները՝ հայերենի տվյալ բառաիմաստային համակարգի ներքին կառուցվածքը և զարգացման առանձնահատկությունները բազմակողմանի ներկայացնելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հայերենի մասնագիտական բառապաշարի կարևոր շերտերից մեկի՝ դեղաբանության և դեղագործության ոլորտներում գործածվող տերմինների լեզվաբանական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում մասնագիտական հասկացությունների անվանման ձևերը, տերմինների ծագումը, կառուցվածքը, իմաստային առանձնահատկությունները և հայերենի տերմինակազմական համակարգում դրանց զբաղեցրած տեղն են։ Քննվում են բնիկ և հայերեն լեզվական միջոցներով կազմված տերմինները, ինչպես նաև այլ լեզուներից փոխառված կամ միջազգային գիտական բառապաշարի հիման վրա ձևավորված անվանումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տերմինակազմության բառակազմական եղանակներին՝ ածանցմանը, բառաբարդմանը, բազմաբաղադրիչ անվանումների ձևավորմանը և մասնագիտական հասկացությունների հայերեն համարժեքների ստեղծմանը։ Ուսումնասիրվում են տերմինների իմաստային հարաբերությունները, հոմանիշության և տարբերակային ձևերի առկայությունը, բազմիմաստության հնարավոր դրսևորումները, ինչպես նաև ընդհանուր գործածության բառերի տերմինացման և մասնագիտական բառերի իմաստային մասնագիտացման գործընթացները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում միջազգային տերմինաբանության ազդեցության ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար, թե օտարալեզու անվանումները ինչպիսի հնչյունական, ուղղագրական և ձևաբանական հարմարեցումների են ենթարկվում հայերենում։ Դիտարկվում են նաև մասնագիտական բառապաշարի կանոնարկման և միասնականացման խնդիրները, քանի որ բժշկական ու դեղագործական հաղորդակցության հստակությունը մեծապես պայմանավորված է հասկացությունների միանշանակ և հետևողական անվանումներով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել մասնագիտական բառարանների, գիտական գրականության, ուսումնական նյութերի և ոլորտային այլ տեքստերի տվյալները՝ տերմինների իրական գործածությունը և զարգացման միտումները բացահայտելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում տերմինաբանական համակարգի շարունակական համալրմանը, որը կապված է գիտության, դեղագործական տեխնոլոգիաների և մասնագիտական հաղորդակցության զարգացման հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է տերմինագիտության, բառագիտության, բառակազմության և մասնագիտական լեզվի ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ներկայացնելով ժամանակակից հայերենում դեղաբանական ու դեղագործական բառապաշարի ձևավորման, գործածության և կանոնարկման հիմնական օրինաչափությունները։

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից անգլերենում պայմանական կառուցվածքների միջոցով արտահայտվող բացահայտ և ներակա իմաստների լեզվաբանական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում պայմանական հարաբերությունների իմաստային և գործաբանական բնույթն է՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով այն տեղեկատվությանը, որը խոսքում ուղղակիորեն չի արտահայտվում, սակայն ընկալվում է համատեքստի, հաղորդակցական իրավիճակի, խոսողի մտադրության և զրուցակիցների ընդհանուր գիտելիքների հիման վրա։ Քննվում են իրական, հավանական, ենթադրական և հակափաստական պայմաններ արտահայտող կառուցվածքները՝ պարզելու, թե դրանց քերականական ձևն ինչպես է փոխկապակցվում խոսքային իմաստի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն դեպքերին, երբ պայմանական ասույթը բառացի նշանակությունից բացի փոխանցում է ենթադրություն, ակնարկ, նախազգուշացում, խորհուրդ, խնդրանք, խոստում, գնահատական, պատճառահետևանքային կապ կամ խոսողի վերաբերմունք։ Ուսումնասիրվում է համատեքստի դերը ներակա բովանդակության մեկնաբանման մեջ, քանի որ նույն քերականական կառուցվածքը տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում կարող է ձեռք բերել տարբեր գործաբանական արժեքներ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նախադրյալների, իմպլիկատուրաների և ենթատեքստային իմաստների հարաբերակցության վերլուծությունը՝ պայմանական ասույթի ամբողջական հաղորդակցական բովանդակությունը բացահայտելու նպատակով։ Դիտարկվում է նաև բայական ժամանակաձևերի, եղանակավորության, մոդալ բայերի և բառային ցուցիչների մասնակցությունը պայմանականության տարբեր աստիճանների արտահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել գրավոր և բանավոր խոսքից վերցված օրինակներ՝ բացահայտելու պայմանական կառույցների գործածության առանձնահատկությունները տարբեր խոսքային իրավիճակներում և ոճական միջավայրերում։ Անդրադարձ է կատարվում խոսողի և ունկնդրի միջև ընդհանուր գիտելիքի նշանակությանը, քանի որ ներակա իմաստի ճիշտ մեկնաբանությունը հաճախ պահանջում է ոչ միայն լեզվական կառուցվածքի ճանաչում, այլև տվյալ հաղորդակցական իրավիճակի վերաբերյալ համապատասխան պատկերացում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է իմաստաբանության, լեզվագործաբանության, շարահյուսության և խոսույթի վերլուծության մոտեցումները՝ ժամանակակից անգլերենի պայմանական ասույթների իմաստային բազմաշերտությունը և դրանց հաղորդակցական գործառույթները համակարգված ներկայացնելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի բառապաշարի պատմական զարգացման, բառերի ծագման, կառուցվածքային փոփոխությունների և իմաստային վերափոխումների ուսումնասիրության տեսական ու մեթոդաբանական հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում բառաքննական և ստուգաբանական վերլուծությունների դերն է լեզվի պատմական ընթացքը վերականգնելու, բառային հնագույն շերտերը տարբերակելու և տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած լեզվական փոփոխությունները բացահայտելու գործում։ Քննվում են բառերի նախնական ձևերի և նշանակությունների որոշման սկզբունքները, հնչյունական համապատասխանությունների բացահայտումը, ձևաբանական կառուցվածքի պատմական մեկնաբանությունը և իմաստային զարգացման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բնիկ բառապաշարի, հնդեվրոպական ժառանգության, փոխառությունների և պատմական տարբեր փուլերում ձևավորված բառային շերտերի տարբերակման խնդիրներին։ Ստուգաբանական քննությունը դիտարկվում է համեմատական-պատմական լեզվաբանության համատեքստում՝ հայերենի տվյալները համադրելով ցեղակից լեզուների նյութի հետ և հաշվի առնելով կանոնավոր հնչյունական փոփոխությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գրաբարի, միջին հայերենի, աշխարհաբարի և բարբառային նյութի փոխադարձ համադրումը, քանի որ լեզվի տարբեր ժամանակագրական ու տարածքային ձևերը կարող են պահպանել բառերի պատմության համար արժեքավոր հնագույն հատկանիշներ։ Ուսումնասիրվում են նաև փոխառությունների աղբյուրների և ժամանակագրության որոշման դժվարությունները, լեզվական շփումների հետևանքով բառերի հնչյունական ու իմաստային հարմարեցման երևույթները և դրանց նշանակությունը հայերենի պատմական բառապաշարի ձևավորման համար։ Անդրադարձ է կատարվում ժողովրդական ստուգաբանության, արտաքին նմանության վրա հիմնված պատահական զուգադրումների և գիտական ստուգաբանության տարբերակման անհրաժեշտությանը՝ կարևորելով պատմական հնչյունաբանության, ձևաբանության, իմաստաբանության և աղբյուրագիտական տվյալների համատեղ կիրառումը։ Բառաքննական ուսումնասիրությունների շրջանակում կարևորվում են հին գրավոր հուշարձանների ընթերցումները, բառաձևերի տարբերակները, ձեռագրական վկայությունները և բառերի կիրառության պատմական համատեքստը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հայոց լեզվի պատմության, պատմահամեմատական լեզվաբանության, բառագիտության և ստուգաբանության մոտեցումները՝ բառապաշարի զարգացումը ներկայացնելով որպես լեզվի ներքին օրինաչափությունների, պատմական փոփոխությունների և միջլեզվական շփումների փոխկապակցված գործընթաց։

Աշխատությունը նվիրված է Էդգար Ալան Պոյի անհատական գեղարվեստական ոճում մահվան գաղափարի լեզվական և պատկերային արտահայտման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գեղարվեստական կոնցեպտի կառուցվածքն է՝ որպես լեզվական, մշակութային, հոգեբանական և խորհրդանշական իմաստների փոխկապակցված համակարգ, որը ձևավորվում է հեղինակի ստեղծագործությունների տարբեր մակարդակներում։ Քննվում են բառային ընտրությունը, փոխաբերությունները, համեմատությունները, խորհրդանիշները, կրկնվող պատկերները, նկարագրական կառուցվածքները և ոճական այլ միջոցները, որոնց օգնությամբ ստեղծվում է մահվան թեմայի առանձնահատուկ գեղարվեստական ընկալումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն իմաստային դաշտերին, որոնք կապվում են կյանքի անցողիկության, կորստի, հիշողության, վախի, խորհրդավորության և սահմանային գոյաբանական վիճակների հետ։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են այդ իմաստները փոխազդում ստեղծագործությունների տարածաժամանակային կազմակերպման, կերպարային համակարգի, պատմողական ձայնի և ընդհանուր հուզական մթնոլորտի հետ։ Հեղինակային իդիոոճը դիտարկվում է որպես անհատական լեզվամտածողության արտահայտություն, որի շրջանակում որոշակի բառեր, պատկերներ և կառուցվածքներ ձեռք են բերում կրկնվող ու համակարգային բնույթ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել կոնցեպտային, իմաստաբանական, ոճագիտական և համատեքստային վերլուծության մոտեցումներ՝ պարզելու համար, թե տարբեր ստեղծագործություններում նույն թեմատիկ միջուկն ինչպես է ստանում տարբեր լեզվական արտահայտություններ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև գոթական գրականության ավանդույթի և հեղինակի անհատական գեղարվեստական աշխարհի հարաբերակցությունը՝ բացահայտելով ընդհանուր ժանրային առանձնահատկությունների հեղինակային վերաիմաստավորումը։ Լեզվական նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն նկարագրելու առանձին արտահայտչամիջոցներ, այլև վերականգնելու այն ամբողջական հայեցակարգային համակարգը, որի միջոցով կառուցվում է ստեղծագործությունների գեղարվեստական աշխարհը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ճանաչողական լեզվաբանության, գրական ոճագիտության, կոնցեպտաբանության և գրականագիտության մոտեցումները՝ նպաստելով Էդգար Ալան Պոյի լեզվական անհատականության և գեղարվեստական մտածողության առավել խորքային ուսումնասիրմանը։

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից անգլերենում նույնաբանական կառույցների հաղորդակցական և գործաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով ոչ միայն որպես ձևականորեն կրկնվող լեզվական միավորներ, այլև որպես խոսքային հաղորդակցության մեջ որոշակի նպատակներ իրականացնող միջոցներ։ Հետազոտության առանցքում այն հարցն է, թե ինչպես կարող են բառային կամ կառուցվածքային կրկնության վրա հիմնված արտահայտությունները կոնկրետ համատեքստում ձեռք բերել լրացուցիչ իմաստներ և հաղորդել այնպիսի տեղեկատվություն, որը անմիջականորեն չի արտահայտվում դրանց բառային կառուցվածքով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում խոսողի հաղորդակցական մտադրությանը, իրավիճակային համատեքստին, զրուցակիցների ընդհանուր գիտելիքներին և ենթադրվող տեղեկատվությանը, որոնց փոխազդեցությամբ ձևավորվում է նույնաբանական արտահայտության գործաբանական արժեքը։ Քննվում են նման կառույցների հնարավոր գործառույթները՝ պնդման ուժեղացում, գնահատականի արտահայտում, անխուսափելիության կամ ակնհայտության ընդգծում, համաձայնություն կամ հաշտեցում իրավիճակի հետ, հեգնանք, քննադատություն և խոսողի վերաբերմունքի այլ դրսևորումներ։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ ձևական տրամաբանության տեսանկյունից տեղեկատվական նորություն չպարունակող կառուցվածքը բնական խոսքում կարող է ունենալ հարուստ հաղորդակցական բովանդակություն։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում իմաստաբանության և գործաբանության փոխհարաբերությունը՝ պարզաբանելով, թե արտահայտության բառային նշանակությունը ինչպես է լրացվում համատեքստային ենթադրություններով և խոսքային եզրակացություններով։ Դիտարկվում է նաև հաղորդակցական իրավիճակի ազդեցությունը միևնույն կառուցվածքի մեկնաբանության վրա, քանի որ տարբեր պայմաններում այն կարող է արտահայտել տարբեր վերաբերմունքներ և հաղորդակցական նպատակներ։ Հետազոտության նյութ կարող են ծառայել առօրյա խոսակցությունը, գեղարվեստական արձակը, հրապարակախոսությունը, զանգվածային հաղորդակցությունը և ժամանակակից անգլերենի այլ գործառական ոլորտներ։ Համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու նույնաբանական կառույցների կառուցվածքային տեսակները և դրանց բնորոշ գործաբանական գործառույթները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է իմաստաբանության, գործաբանության, խոսույթի վերլուծության և հաղորդակցական լեզվաբանության մոտեցումները՝ բացահայտելով լեզվական կրկնության և համատեքստային իմաստաստեղծման փոխհարաբերությունը ժամանակակից անգլերեն հաղորդակցության մեջ։

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից անգլերենում գույն նշանակող բառերի էթնոլեզվաբանական, իմաստաբանական և լեզվամշակութային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ դրանք համադրելով հայերենի և ռուսերենի համապատասխան լեզվական միավորների հետ։ Հետազոտության առանցքում գունանուններն են ոչ միայն որպես առարկաների տեսողական հատկանիշներն արտահայտող բառային միավորներ, այլև որպես ազգային մշակույթի, աշխարհընկալման, խորհրդանշական մտածողության և պատմականորեն ձևավորված լեզվական պատկերացումների կրողներ։ Քննվում են հիմնական և ածանցյալ գունանունների իմաստային կառուցվածքը, դրանց բազմիմաստությունը, փոխաբերական կիրառությունները, գնահատողական և հուզարտահայտչական երանգները, ինչպես նաև կայուն բառակապակցությունների ու դարձվածքների կազմում ձեռք բերվող նշանակությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն դեպքերին, երբ արտաքուստ համարժեք գունանունները երեք լեզուներում ունեն տարբեր զուգորդումներ, խորհրդանշական արժեքներ կամ կիրառության սահմաններ։ Համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ինչպես ընդհանուր լեզվական օրինաչափությունները, այնպես էլ յուրաքանչյուր լեզվամշակութային հանրությանը բնորոշ առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում է գույների կապը մարդու հույզերի, բնավորության, սոցիալական կարգավիճակի, բնության երևույթների, ավանդույթների և մշակութային խորհրդանիշների հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դարձվածաբանական նյութը, քանի որ գունային բաղադրիչ պարունակող կայուն արտահայտություններում հաճախ պահպանվում են մշակութային հիշողության և ազգային մտածողության առանձնահատուկ շերտեր։ Անդրադարձ է կատարվում նաև գունանունների գործածությանը գեղարվեստական, հրապարակախոսական և առօրյա խոսքում՝ պարզելու դրանց ոճական ու հաղորդակցական գործառույթները։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում է բառային համարժեքության խնդիրը, քանի որ բառարանային ուղղակի համապատասխանությունը միշտ չէ, որ ապահովում է արտահայտության մշակութային և իմաստային ամբողջական փոխանցումը մեկ լեզվից մյուսը։ Այս հանգամանքը աշխատանքին հաղորդում է նաև թարգմանագիտական նշանակություն՝ հնարավորություն տալով բացահայտել գունային խորհրդանիշների փոխանցման ընթացքում առաջացող դժվարությունները։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է էթնոլեզվաբանության, լեզվամշակութաբանության, իմաստաբանության և համեմատական լեզվաբանության մոտեցումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են գունային հասկացությունները լեզվի միջոցով արտացոլում տարբեր ժողովուրդների մշակութային փորձը և աշխարհի լեզվական պատկերը։

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից անգլերենում խրախուսման հաղորդակցական դրսևորումների լեզվաբանական ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով դրանց գործաբանական և կառուցվածքային առանձնահատկությունների վրա։ Հետազոտության շրջանակում խրախուսումը դիտարկվում է որպես հաղորդակցական վարքի կարևոր բաղադրիչ, որի միջոցով խոսողը կարող է արտահայտել հավանություն, աջակցություն, դրական գնահատական, վստահություն, ոգևորում կամ դրդել զրուցակցին որոշակի գործողության շարունակմանն ու իրականացմանը։ Վերլուծվում են այն լեզվական միջոցներն ու խոսքային ռազմավարությունները, որոնց օգնությամբ անգլերենում կառուցվում և փոխանցվում է խրախուսական նշանակությունը տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում խոսքային ակտերի գործառույթներին, խոսողի հաղորդակցական նպատակներին, զրուցակիցների փոխհարաբերություններին և համատեքստի ազդեցությանը արտահայտության իմաստի ձևավորման վրա։ Քննարկվում են խրախուսական խոսքի բառային, քերականական և շարահյուսական կառուցվածքները, դրանց համակցման հնարավորությունները և տարբեր լեզվական ձևերի միջոցով միևնույն կամ մոտ հաղորդակցական նպատակների արտահայտումը։ Ուսումնասիրվում է նաև ուղղակի և անուղղակի խրախուսման տարբերությունը, քանի որ հաղորդակցական նպատակը կարող է արտահայտվել ինչպես բացահայտ գնահատողական կամ դրդողական ձևակերպումներով, այնպես էլ համատեքստից բխող ավելի անուղղակի միջոցներով։ Կարևորվում է խոսքային իրավիճակի, սոցիալական հարաբերությունների, հաղորդակիցների կարգավիճակի, մտերմության աստիճանի և հաղորդակցության միջավայրի ազդեցությունը համապատասխան լեզվական միջոցների ընտրության վրա։ Հետազոտության մեջ խրախուսական հաղորդակցությունը դիտարկվում է որպես բազմաշերտ երևույթ, որտեղ լեզվական կառուցվածքը փոխկապակցված է խոսողի մտադրության, արտահայտության գործառույթի և հասցեատիրոջ վրա ակնկալվող ազդեցության հետ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև խրախուսական արտահայտությունների կառուցվածքային մոդելներին, դրանց կրկնվող օրինաչափություններին և տարբեր հաղորդակցական պայմաններում կիրառվող ձևերի առանձնահատկություններին։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են ժամանակակից անգլերենի լեզվական միջոցները ծառայում միջանձնային հարաբերությունների պահպանմանը, դրական հաղորդակցական մթնոլորտի ստեղծմանը և զրուցակցի գործողությունների կամ վերաբերմունքի վրա ազդեցություն գործադրելուն։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ գործաբանության, դիսկուրսի վերլուծության, հաղորդակցական լեզվաբանության և անգլերենի ուսումնասիրության համար, ինչպես նաև կիրառվել օտար լեզուների ուսուցման, թարգմանության և միջմշակութային հաղորդակցության ոլորտներում։

Աշխատությունը նվիրված է ֆրանսերենի և հայերենի միջև բառային փոխազդեցությունների պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը՝ տարբեր ժամանակաշրջաններում երկու լեզուների շփումների, փոխառությունների և բառապաշարային փոխազդեցության առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն հասարակական, պատմական և մշակութային պայմանների վրա, որոնց ազդեցությամբ ֆրանսերեն բառերն ու արտահայտությունները ներթափանցել են հայերենի բառապաշար և աստիճանաբար հարմարվել նրա հնչյունական, ձևաբանական, իմաստային ու բառակազմական համակարգերին։ Տարաժամանակյա մոտեցումը հնարավորություն է տալիս լեզվական փոխազդեցությունը դիտարկել զարգացման տարբեր փուլերում՝ պարզելով փոխառությունների տարածման ժամանակագրությունը, դրանց գործածության փոփոխությունները և բառապաշարում ամրապնդվելու կամ գործածությունից դուրս գալու գործընթացները։ Քննության են առնվում լեզվական շփումների պատմական նախադրյալները, ֆրանսիական մշակույթի, կրթության, գրականության, գիտության, քաղաքական մտքի և հասարակական կյանքի ազդեցությունը հայկական միջավայրի վրա, ինչպես նաև թարգմանական գործունեության և մամուլի դերը նոր բառային միավորների տարածման գործում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում անմիջական և միջնորդավորված փոխառությունների տարբերակմանը՝ պարզելու, թե տվյալ բառային միավորը հայերեն է անցել անմիջապես ֆրանսերենից, թե այլ լեզուների միջնորդությամբ։ Ուսումնասիրվում են փոխառված բառերի հնչյունական հարմարեցման օրինաչափությունները, երբ օտար լեզվի հնչյունային կառուցվածքը համապատասխանեցվում է հայերենի արտասանական համակարգին։ Ձևաբանական մակարդակում դիտարկվում է փոխառությունների ներգրավումը հայերենի քերականական համակարգ՝ հոլովման, հոգնակի թվի կազմության և բառակազմական ածանցների ընդունման տեսանկյունից։ Կարևորվում է նաև բառերի իմաստային զարգացումը, քանի որ փոխառված միավորը նոր լեզվական միջավայրում կարող է պահպանել սկզբնական նշանակությունը, ձեռք բերել լրացուցիչ իմաստներ, նեղացնել կամ ընդլայնել իր իմաստային դաշտը։ Առանձին քննության են ենթարկվում այն ոլորտները, որոնցում ֆրանսերենից կատարված փոխառությունները առավել նկատելի են՝ մշակույթ, արվեստ, գրականություն, նորաձևություն, խոհանոց, հասարակական կյանք, գիտություն, տեխնիկա, դիվանագիտություն և այլ բնագավառներ։ Բառապաշարային նյութի ժամանակագրական համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել, թե պատմական տարբեր փուլերում որ ոլորտներն են առավել ակտիվորեն նպաստել լեզվական փոխառություններին և ինչպես են հասարակական փոփոխություններն արտացոլվել բառային կազմի մեջ։ Ուսումնասիրվում է նաև փոխառված և բնիկ կամ արդեն գոյություն ունեցող հայերեն բառերի փոխհարաբերությունը՝ հոմանիշության, իմաստային տարբերակման և ոճական մասնագիտացման տեսանկյունից։ Որոշ դեպքերում նոր բառային միավորները կարող են գործածվել գոյություն ունեցող հայերեն համարժեքների կողքին՝ ժամանակի ընթացքում ձեռք բերելով հատուկ ոճական կամ իմաստային երանգներ։ Կարևորվում են գրական լեզվի և խոսակցական գործածության միջև տարբերությունները, ինչպես նաև արևելահայերենի և արևմտահայերենի պատմական ու մշակութային միջավայրերի ազդեցությունը փոխառությունների ընդունման և տարածման վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բառարանների, գրական ստեղծագործությունների, մամուլի, թարգմանական գրականության և պատմական գրավոր աղբյուրների տվյալների համադրումը, որը հնարավորություն է տալիս հետևել առանձին բառերի առաջին վկայություններին և հետագա գործածությանը։ Դիտարկվում է նաև հակառակ ուղղությամբ հնարավոր բառային ազդեցությունը՝ ֆրանսերենում հայկական ծագում ունեցող կամ հայկական մշակութային իրողությունների հետ կապված բառային միավորների առկայության տեսանկյունից։ Այսպիսով լեզվական փոխազդեցությունը ներկայացվում է որպես մշակութային և պատմական կապերի արտացոլում, որի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել ոչ միայն լեզվի ներքին զարգացումը, այլև ժողովուրդների միջև հաղորդակցության և մշակութային փոխանակման առանձնահատկությունները։ Տարաժամանակյա ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակել ժամանակավոր նորաբանությունները երկարաժամկետ կերպով բառապաշարում հաստատված փոխառություններից և բացահայտել օտար բառային նյութի յուրացման հիմնական օրինաչափությունները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայերենի բառապաշարի պատմության, ֆրանսերեն-հայերեն լեզվական առնչությունների և փոխառությունների տեսության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել զուգադրական և պատմական լեզվաբանության, բառագիտության, ստուգաբանության, թարգմանագիտության, ֆրանսագիտության և հայագիտության ոլորտների հետազոտողների, լեզվաբանների, թարգմանիչների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հովհաննես Իմաստասեր Օձնեցու գրական և եկեղեցագիտական ժառանգության լեզվական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նրա երկերը դիտարկելով VIII դարի հայ գրավոր մշակույթի և գրաբարի զարգացման համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է հեղինակի ստեղծագործություններում գործածված բառապաշարի, ձևաբանության, շարահյուսության, դարձվածաբանության և ոճական արտահայտչամիջոցների քննության վրա՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ինչպես ժամանակաշրջանին բնորոշ ընդհանուր լեզվական օրինաչափությունները, այնպես էլ անհատական հեղինակային լեզվի առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում բառերի իմաստային կառուցվածքը, բառընտրության սկզբունքները, եկեղեցական, աստվածաբանական, դավանաբանական և կանոնագիտական հասկացությունների արտահայտման համար կիրառվող եզրույթները, ինչպես նաև դրանց տեղը միջնադարյան հայերեն մասնագիտական բառապաշարի համակարգում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում գրաբարյան բառապաշարի տարբեր շերտերին, հոմանիշային հարաբերություններին, վերացական հասկացությունների անվանումներին և այն լեզվական միջոցներին, որոնց օգնությամբ ձևակերպվում են աստվածաբանական ու փիլիսոփայական բարդ գաղափարներ։ Ձևաբանական մակարդակում ուսումնասիրվում են անվանական և բայական համակարգերի կիրառության առանձնահատկությունները, հոլովական ու խոնարհման ձևերը, դերանունների, մակբայների, կապերի և շաղկապների գործածությունը՝ դրանք համադրելով դասական գրաբարի լեզվական նորմերի հետ։ Շարահյուսական քննության ընթացքում կարևորվում են պարզ և բարդ նախադասությունների կառուցվածքը, ստորադասական հարաբերությունների արտահայտման եղանակները, շարադասությունը, նախադասության անդամների կապակցման ձևերը և ծավալուն տրամաբանական կառուցվածքների կազմակերպման միջոցները։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն լեզվական կառույցներին, որոնք պայմանավորված են երկերի աստվածաբանական, մեկնողական, կանոնական կամ բանավիճային բնույթով։ Ոճագիտական տեսանկյունից դիտարկվում են կրկնությունները, հակադրությունները, զուգահեռ կառուցվածքները, հռետորական հարցերը, դիմումները և այլ արտահայտչամիջոցներ, որոնց միջոցով հեղինակն ուժեղացնում է խոսքի տրամաբանական, համոզիչ կամ հուզական ազդեցությունը։ Ուսումնասիրվում է նաև աստվածաշնչյան լեզվի և վաղ քրիստոնեական մատենագրական ավանդույթի ազդեցությունը՝ պարզելու դրանց դերը հեղինակի բառապաշարի, շարահյուսության և ոճի ձևավորման գործում։ Միաժամանակ կարևորվում են այն առանձնահատկությունները, որոնք կարող են վկայել լեզվի պատմական զարգացման և դասական գրաբարի հետագա փոփոխությունների մասին։ Երկերի լեզվական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ պատկերացնել VIII դարի հայերենի վիճակը, գրական լեզվի գործառական հնարավորությունները և եկեղեցագիտական ու գիտական մտքի արտահայտման համար ձևավորված լեզվական համակարգը։ Առանձին նշանակություն ունի հեղինակային լեզվի և ժամանակաշրջանի ընդհանուր մատենագրական ավանդույթի հարաբերակցության բացահայտումը, քանի որ այդ համեմատությունը հնարավորություն է տալիս որոշել, թե որ լեզվական հատկանիշներն են ընդհանուր գրաբարյան ժառանգության դրսևորումներ, իսկ որոնք կարող են բնորոշ լինել հենց հեղինակի անհատական ոճին։ Հետազոտությունը կարևոր աղբյուրագիտական նշանակություն ունի նաև հայերենի պատմական բառագիտության և տերմինաբանության ուսումնասիրության համար, քանի որ եկեղեցական ու աստվածաբանական բնույթի երկերում պահպանվել են բազմաթիվ հասկացություններ և արտահայտություններ, որոնք արտացոլում են միջնադարյան հայկական մտավոր մշակույթի զարգացումը։ Լեզվական փաստերի համակարգված քննությունը նպաստում է ոչ միայն տվյալ հեղինակի մատենագրական ժառանգության առավել խոր ընկալմանը, այլև գրաբարի պատմության տարբեր փուլերի, հայ աստվածաբանական լեզվի և միջնադարյան գիտական ու եկեղեցական տերմինաբանության զարգացման ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի պատմության, գրաբարի, պատմական քերականության, բառագիտության, ոճագիտության, հայ միջնադարյան մատենագրության և Հայոց եկեղեցու գրավոր ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող լեզվաբանների, հայագետների, բանասերների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է XVI–XVII դարերի ռուսական վարքագրական գրականության լեզվի ուսումնասիրությանը՝ ավանդական լեզվական ու ոճական համակարգի պահպանման և նոր արտահայտչամիջոցների ձևավորման փոխհարաբերության տեսանկյունից։ Հետազոտության նյութ են ծառայում Միխայիլ Կլոպսկու վարքի Տուչկովյան խմբագրությունը, Յուլիանիա Լազարևսկայայի, Եպիֆանիոսի և ավագերեց Ավվակումի վարքերը, որոնց համադրական քննությունը հնարավորություն է տալիս հետևել ռուսական վարքագրության լեզվի զարգացման միտումներին և բացահայտել տարբեր ժամանակաշրջանների ու հեղինակային ոճերի առանձնահատկությունները։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն բանի վրա, թե ինչպես են միջնադարյան գրական ավանդույթին բնորոշ լեզվական կաղապարները, եկեղեցական-գրքային բառապաշարը, կայուն արտահայտությունները և պատումային կառուցվածքները փոխազդում կենդանի խոսքի, կենցաղային բառապաշարի և անհատական հեղինակային արտահայտչաձևերի հետ։ Վարքագրական ժանրը դիտարկվում է որպես կանոնական սկզբունքներով ձևավորված գրական համակարգ, որի հիմնական նպատակներից էր սրբի կյանքի, բարեպաշտության, հոգևոր փորձառության և բարոյական կերպարի ներկայացումը։ Այդ պատճառով տեքստերում ավանդաբար կիրառվում էին որոշակի թեմատիկ կառուցվածքներ, բնորոշ խոսքային բանաձևեր և բարձր գրքային ոճին համապատասխան լեզվական միջոցներ։ Միաժամանակ XVI–XVII դարերի ստեղծագործություններում նկատվող փոփոխությունները վկայում են ժանրի աստիճանական վերափոխման և իրական կյանքի, անձնական փորձի ու անհատական խոսքի առավել ակտիվ ներթափանցման մասին։ Քննության են առնվում բառապաշարային, ձևաբանական և շարահյուսական առանձնահատկությունները, եկեղեցասլավոնական ու արևելասլավոնական լեզվական տարրերի հարաբերակցությունը, ինչպես նաև խոսակցական և ժողովրդական արտահայտությունների գործածությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում պատմողի կերպարին և հեղինակային խոսքի անհատականացմանը։ Տարբեր տեքստերի համեմատությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող է ավանդական անանձնական կամ կանոնական պատումը աստիճանաբար ձեռք բերել ավելի ընդգծված հեղինակային բնույթ, հուզականություն և ինքնակենսագրական երանգներ։ Այս տեսանկյունից հատկապես նշանակալի է XVII դարի գրական մշակույթում առաջին դեմքով պատմելու, անձնական ապրումների ներկայացման և կենդանի խոսքին մոտ լեզվական կառուցվածքների տարածումը։ Ուսումնասիրվում են նաև ուղիղ խոսքի, երկխոսությունների, կրկնությունների, դիմումների, հուզական արտահայտությունների, գնահատողական բառապաշարի և պատկերավոր միջոցների գործառույթները։ Դրանք հնարավորություն են տալիս բացահայտել, թե ինչպես է վարքագրական պատումը դուրս գալիս խիստ կանոնական սահմաններից և ձեռք բերում գեղարվեստական ու ոճական նոր հատկանիշներ։ Կարևորվում է կենցաղային իրականության նկարագրությունների ընդլայնումը, քանի որ առօրյա կյանքի մանրամասների ներմուծումը տեքստերին հաղորդում է պատմական և սոցիալական լրացուցիչ բովանդակություն։ Ավանդույթի և նորույթի հարաբերակցությունը դիտարկվում է ոչ թե որպես հին ձևերի պարզ փոխարինում նորերով, այլ որպես շարունակական փոխազդեցություն, որի ընթացքում ժանրային կանոնը պահպանվում է՝ միաժամանակ հարմարվելով լեզվի, գրականության և հասարակական գիտակցության փոփոխություններին։ Առանձին ստեղծագործությունների լեզվական համեմատությունը հնարավորություն է տալիս որոշել տարբեր հեղինակների և խմբագրությունների մոտ ավանդական տարրերի պահպանման աստիճանը, ինչպես նաև բացահայտել նոր լեզվաոճական միտումների տարածման առանձնահատկությունները։ Հետազոտությունը կարևոր է նաև ռուս գրական լեզվի պատմության տեսանկյունից, քանի որ ուսումնասիրվող նյութը ներկայացնում է այն ժամանակաշրջանը, երբ գրքային և կենդանի խոսքային լեզվական տարրերի փոխազդեցությունն առավել նկատելի էր դառնում և նախադրյալներ էր ստեղծում հետագա գրական լեզվի զարգացման համար։ Լեզվական նյութի քննությունը միաժամանակ հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ միջնադարյան ռուսական գրականության ժանրային համակարգի փոփոխությունները, հեղինակային ինքնագիտակցության զարգացումը և ավանդական հոգևոր գրականությունից դեպի առավել անհատականացված պատում անցնելու գործընթացը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ռուսաց լեզվի պատմության, պատմական ոճագիտության, հին ռուսական գրականության, տեքստաբանության, վարքագրության և միջնադարյան գրական մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող բանասերների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը հայագիտական բնույթի լեզվաբանական ուսումնասիրություն է, որի առանցքում հայոց լեզվի կառուցվածքի, պատմական զարգացման և հնդեվրոպական լեզվաընտանիքում նրա զբաղեցրած տեղի հետ կապված հարցերն են։ Նյութը հնարավորություն է տալիս հայերենը դիտարկել պատմահամեմատական լեզվաբանության շրջանակում՝ ուսումնասիրելով նրա հնչյունական, ձևաբանական, բառապաշարային և ստուգաբանական առանձնահատկությունները։ Հիմնական ուշադրությունը հատկացվում է լեզվական փաստերի պատմական վերլուծությանը և տարբեր ժամանակաշրջանների լեզվական նյութի համադրմանը, որի միջոցով հնարավոր է բացահայտել հայերենի զարգացման օրինաչափությունները և հնագույն լեզվական վիճակների հետ նրա կապերը։ Քննության են առնվում բառերի ծագման, հնչյունական փոփոխությունների, բառարմատների և քերականական ձևերի պատմության հետ կապված խնդիրներ՝ դրանք համեմատելով հնդեվրոպական այլ լեզուների համապատասխան տվյալների հետ։ Առանձին նշանակություն է տրվում ստուգաբանական վերլուծությանը, որի միջոցով պարզաբանվում են հայերեն բառապաշարի տարբեր շերտերի ծագումն ու պատմական զարգացումը։ Տարբերակվում են ժառանգական հնդեվրոպական բառապաշարը և պատմական լեզվական շփումների հետևանքով ձևավորված փոխառությունները՝ հնարավորություն տալով ավելի հստակ պատկերացնել հայերենի բառային կազմի ձևավորման երկարատև ընթացքը։ Ուսումնասիրվում են նաև հայերենի հնչյունական համակարգում տեղի ունեցած պատմական փոփոխությունները և դրանց համապատասխանությունները ցեղակից լեզուների հնչյունական երևույթներին։ Նման համադրությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայերենի ինքնուրույն լեզվաճյուղի ձևավորման և նրա վաղ պատմության վերականգնման համար։ Անդրադարձ է կատարվում քերականական կառուցվածքին, բառերի ձևափոխությանը, անվանական և բայական համակարգերին ու դրանց պատմական զարգացման առանձնահատկություններին։ Գրաբարի և հին գրավոր աղբյուրների լեզվական նյութը կարևոր հիմք է ծառայում հայերենի ավելի վաղ փուլերի ուսումնասիրության և լեզվական փոփոխությունների հաջորդականության բացահայտման համար։ Աշխատության մեջ լեզուն դիտարկվում է նաև ժողովուրդների պատմական շփումների ուսումնասիրության աղբյուր, քանի որ բառապաշարում պահպանված փոխառությունները և լեզվական փոխազդեցությունները կարող են տեղեկություններ հաղորդել հայերի՝ տարբեր ժամանակաշրջաններում հարևան ժողովուրդների ու մշակույթների հետ ունեցած հարաբերությունների մասին։ Այս առումով լեզվաբանական տվյալները կապվում են պատմության, մշակույթի և ազգագրության ուսումնասիրության հետ։ Գիտական կարևորություն ունի նաև հայերենի տվյալների ներգրավումը ընդհանուր հնդեվրոպաբանության խնդիրների քննության մեջ, քանի որ հայկական լեզվական նյութը հնարավորություն է տալիս համեմատական եղանակով ուսումնասիրել նախալեզվային ձևերը և հնդեվրոպական լեզուների պատմական զարգացման ընդհանուր օրինաչափությունները։ Հրատարակությունը միաժամանակ արտացոլում է հայագիտության և պատմահամեմատական լեզվաբանության զարգացման որոշակի փուլ՝ ցույց տալով այն մեթոդներն ու գիտական մոտեցումները, որոնց միջոցով հետազոտողները փորձել են համակարգել և մեկնաբանել հայերեն լեզվական նյութը։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի պատմության, հնդեվրոպաբանության, ստուգաբանության, համեմատական լեզվաբանության և ընդհանուր հայագիտության խնդիրներով զբաղվող լեզվաբանների, բանասերների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է անգլերենում «բնակավայր» իմաստային խմբի լեզվաճանաչողական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ իսպաներենի և հայերենի հետ զուգադրական վերլուծության միջոցով։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է բացահայտել, թե ինչպես են տարբեր լեզուներում արտացոլվում բնակավայրի, բնակության վայրի, տարածական կազմակերպման և մարդու կողմից յուրացված միջավայրի վերաբերյալ հասկացությունները, ինչպես նաև ինչ լեզվական միջոցներով են կառուցակարգվում այդ հասկացությունների մասին գիտելիքները։ Աշխատության շրջանակում քննության են առնվում բնակավայրերի անվանումները և դրանց հետ կապված բառային միավորները, դրանց իմաստային կառուցվածքը, փոխհարաբերությունները, կիրառության համատեքստերը և մշակութային նշանակությունը։ Լեզվաճանաչողական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն բառերի ուղղակի նշանակությունները, այլև այն հասկացութային պատկերները, ասոցիացիաները, տարածական ընկալումները և մշակութային գիտելիքները, որոնք ձևավորվում են տվյալ բառապաշարի միջոցով։ Զուգադրական վերլուծության ընթացքում բացահայտվում են անգլերենի, իսպաներենի և հայերենի միջև առկա ընդհանրություններն ու տարբերությունները՝ հաշվի առնելով յուրաքանչյուր լեզվի ազգային-մշակութային առանձնահատկությունները, պատմական զարգացումը և աշխարհընկալման դրսևորումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես են տարբեր լեզուներում դասակարգվում բնակավայրերի տեսակները, ինչպես են անվանվում քաղաքային և գյուղական բնակավայրերը, դրանց առանձին հատվածները և բնակության հետ կապված տարածքային միավորները։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև բառերի փոխաբերական կիրառությունները, դարձվածային կապակցությունները և իմաստային ընդլայնումները, որոնց միջոցով «բնակավայր» հասկացությունը կապվում է մարդու սոցիալական, մշակութային և տարածական փորձառության հետ։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու լեզվի և մտածողության փոխհարաբերության, տարբեր լեզվամշակույթներում տարածական իրականության ընկալման և բառապաշարի միջոցով ազգային աշխարհընկալման արտացոլման վերաբերյալ։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ զուգադրական և ճանաչողական լեզվաբանության, թարգմանագիտության, բառագիտության և օտար լեզուների ուսուցման բնագավառներում։

Այս աշխատությունը նվիրված է անգլերեն գիտական դիսկուրսում տեղեկատվական և խոսքարկման գործառույթների փոխհարաբերության ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում գիտական հաղորդակցության առանձնահատկություններն են և այն լեզվական միջոցները, որոնց միջոցով հեղինակը միաժամանակ ներկայացնում է փաստեր, գաղափարներ ու գիտական տեղեկություններ և արտահայտում է իր դիրքորոշումը, գնահատականը կամ վերաբերմունքը քննարկվող խնդրի նկատմամբ։ Աշխատանքում տեղեկատվական գործառույթը դիտարկվում է որպես գիտական տեքստի բովանդակային հիմք, որի միջոցով փոխանցվում, համակարգվում և մեկնաբանվում է մասնագիտական գիտելիքը, մինչդեռ խոսքարկման գործառույթը կապված է ընթերցողի վրա ազդեցության, հեղինակի տեսակետի հիմնավորման, համոզման և հաղորդակցական նպատակի իրականացման հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն լեզվական և շարահյուսական միջոցներին, որոնք ապահովում են այս երկու գործառույթների համատեղ իրականացումը՝ մոդալության, գնահատողական բառապաշարի, կապակցիչների, փաստարկման կառուցվածքների, հղումների, վերապահումների և այլ դիսկուրսային ռազմավարությունների միջոցով։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ գիտական տեքստը չի սահմանափակվում միայն օբյեկտիվ տեղեկատվության փոխանցմամբ․ գիտական հաղորդակցության ընթացքում հեղինակը նաև կառուցում է իր հեղինակային դիրքը, գնահատում ներկայացվող փաստերը, կանխատեսում ընթերցողի հնարավոր արձագանքը և ձևավորում փաստարկված համոզչականություն։ Այս համատեքստում տեղեկատվական և խոսքարկման գործառույթները հանդես են գալիս ոչ թե որպես միմյանցից անջատ երևույթներ, այլ որպես փոխկապակցված բաղադրիչներ, որոնք միասին ապահովում են գիտական դիսկուրսի հաղորդակցական արդյունավետությունը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել լեզվաբանների, թարգմանիչների, անգլերեն լեզվի և կիրառական լեզվաբանության մասնագետների, ինչպես նաև գիտական գրության և դիսկուրսի վերլուծությամբ զբաղվող հետազոտողների։