Соотношение гносеологического и логического в математике

Փիլիսոփայություն

Գեղեցիկի ընկալումները հետմոդեռնիստական փիլիսոփայության մեջ ձևավորվում են այն գաղափարի շուրջ, որ գեղեցիկը չունի մեկ միասնական, համընդհանուր և մշտական սահմանում, այլ կախված է լեզվից, մշակույթից, պատմական համատեքստից և դիտողի անձնական փորձից։ Հետմոդեռնիզմը քննադատում է դասական և մոդեռնիստական մոտեցումները, որոնք փորձում էին գեղեցիկը բացատրել որպես օբյեկտիվ չափանիշների համակարգ կամ համընդհանուր էսթետիկական կանոնների ամբողջություն, և փոխարենը ընդգծում է բազմազանությունը, տարբերությունները և իմաստների հարաբերականությունը։ Այս մոտեցման մեջ արվեստը և գեղեցկությունը դիտվում են որպես բաց համակարգեր, որտեղ իմաստը մշտապես փոփոխվում է և կախված է մեկնաբանությունից։ Հետմոդեռնիստական մտածողությունը նաև շեշտում է, որ գեղեցիկը կարող է լինել հակասական, պարադոքսալ և նույնիսկ «անհարթ»՝ ներառելով այնպիսի ձևեր, որոնք նախկինում համարվել են ոչ գեղեցիկ կամ անընդունելի։ Օրինակ՝ զանգվածային մշակույթի, փոփ արվեստի, կոլաժային և դեկոնստրուկտիվիստական մոտեցումները ցույց են տալիս գեղեցիկի նոր ընկալումներ, որտեղ կարևոր է ոչ թե ներդաշնակությունը, այլ խաղը, վերաիմաստավորումը և հղումների բազմաշերտությունը։ Այսպիսով, Գեղագիտություն-ում հետմոդեռնիզմը գեղեցիկը դիտարկում է որպես փոփոխական, բազմիմաստ և սոցիալ-մշակութային կառուցվածք, այլ ոչ թե կայուն և համընդհանուր կատեգորիա։

Գրականություն

Գրքում ուսումնասիրվում են նախատիպի գեղարվեստականացման սկզբունքները Եղիշե Չարենցի պոեզիայում, վերլուծվում է, թե ինչպես հեղինակը իրականություն-կյանքի առարկայական և խորհրդանիշային օրինակները վերածում է գրական ձևերի, սիմվոլիկ և պատկերային համակարգերի, դիտարկվում է կերպարների, իրադարձությունների և առարկաների միթև-կերպարվեստային ներկայացման մեխանիզմը, ուսումնասիրվում են առօրյա և պատմական նյութերի ներառումը, ժամանակագրական և տարածական լուծումների դերը պոեմների կառուցվածքում, ներկայացվում է լեզվական և ռիթմիկ հնչեղության կիրառությունը պատկերների ընդգծման նպատակով, գնահատվում է նախատիպի վերածնումը պոետիկ մտածողության ու էմոցիոնալ ընկալման միջոցով, քննարկվում է այն ռազմավարությունները, որոնք նպաստում են ընթերցողի ներքին պատկերների և խորհրդանշային շերտերի ձևավորմանը, գիրքը համադրում է տեսական վերլուծությունը և պոեմների օրինակների ինտենսիվ մեկնաբանությունը՝ բացահայտելով Չարենցի ստեղծագործական հայեցակարգի էսթետիկ առանձնահատկությունները և գրական ձևավորման սկզբունքները։

Պատմություն

Ղարաքիլիսայի հերոսամարտը աշխատությունը նվիրված է 1918 թվականի Ղարաքիլիսայի ճակատամարտին, որը հայ ժողովրդի համար վճռորոշ և հերոսական իրադարձություն էր։ Գրքում մանրամասն նկարագրվում են ճակատամարտի նախապատմությունը, ռազմավարական գործողությունները, մարտի ժամանակակից պայմանները և հայ զինվորների անմնացորդ նվիրվածությունը հայրենիքին։ Հեղինակը ներկայացնում է այն մարտական մարտահրավերներն ու դժվարությունները, որոնց առջև կանգնել են հայ մարտիկները, անդրադառնում նրանց անձնական սխրանքներին և հերոսական գործողություններին, ինչպես նաև ճակատամարտի ազդեցությանը ազգային ինքնագիտակցության և Հայաստանի անկախության գործընթացի վրա։ Աշխատությունը համադրում է պատմական փաստերի վերլուծությունը, վկայություններ, հիշատակություններ և այլ աղբյուրներ, տրամադրելով ընթերցողին ամբողջական պատկերացում Ղարաքիլիսայի հերոսամարտի ռազմավարական, քաղաքական և մարդկային նշանակության մասին։ Գիրքը նախատեսված է թե պատմաբանների, թե ուսանողների, թե լայն ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում են ուսումնասիրել հայ ժողովրդի հերոսական պայքարը և ազգային հիշողության կարևոր էջերը։

Գրականություն

Վեպի գործողությունները տեղի են ունենում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին և կենտրոնանում են Հոմեր Մաքոլի անունով պատանու կյանքի վրա։ Նրա ընտանիքը և շրջապատը ապրում են պատերազմի ազդեցության տակ, իսկ ինքը աշխատում է որպես հեռագրատան հաղորդագրություններ փոխանցող՝ առնչվելով մարդկային կյանքի ուրախ և ցավալի իրադարձություններին։ Այս ձևաչափը ստեղծում է յուրահատուկ հակադրություն՝ առօրյա պարզ աշխատանքի և մարդկային ճակատագրերի ծանրության միջև։ Սարոյանի ստեղծագործության հիմնական առանձնահատկությունը հումանիզմն է․ նույնիսկ դժվար և ողբերգական իրավիճակներում նա ընդգծում է մարդու բարությունը, կարեկցանքը և կյանքի նկատմամբ հավատը։ Վեպը չի կենտրոնանում միայն պատերազմի ողբերգության վրա, այլ նաև ցույց է տալիս մարդկային կապերի արժեքը և փոքրիկ, բայց կարևոր ուրախությունները։

Գրականություն

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է Ուիլյամ Շեքսպիրի ստեղծագործությունների թարգմանական ընկալումը և դրանց տեղը հայ թարգմանական արվեստի զարգացման պատմության մեջ՝ ընդգծելով ինչպես լեզվական, այնպես էլ մշակութային ադապտացիայի խնդիրները։ Նյութում վերլուծվում են Շեքսպիրի դրամաների և սոնետների հայերեն թարգմանությունների հիմնական փուլերը, թարգմանիչների կիրառած մոտեցումները՝ բառացի, ազատ կամ ստեղծագործական վերարտադրության ձևերով, ինչպես նաև այն դժվարությունները, որոնք առաջանում են անգլերեն վաղ նոր շրջանի լեզվի, փոխաբերությունների և բեմական խոսքի առանձնահատկությունների փոխանցման ընթացքում։ Աշխատությունը քննարկում է նաև հայ թատրոնի և գրականության վրա Շեքսպիրի ազդեցությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են նրա կերպարներն ու թեմաները ներթափանցել հայ մշակութային միջավայր և ձևավորել նոր գեղարվեստական ընկալումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թարգմանության որպես ստեղծագործական ակտի գաղափարին, որտեղ թարգմանիչը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես լեզվական միջնորդ, այլև որպես համահեղինակ՝ ձևավորելով նոր մշակութային շերտեր հայ ընթերցողի համար։

Կենսաբանություն

Գիրքը հանդիսանում է որոշիչ (identification guide), որի հիմնական նպատակն է օգնել ճանաչել քաղցրահամ ջրերում հանդիպող ջրիմուռների ցեղերը՝ օգտագործելով համակարգված դասակարգման հատկանիշներ։ Ներկայացված են ջրիմուռների տարբեր խմբեր՝ հիմնված նրանց մորֆոլոգիական, ցիտոլոգիական և երբեմն նաև էկոլոգիական առանձնահատկությունների վրա։ Ընթերցողը ծանոթանում է այն հատկանիշներին, որոնց միջոցով հնարավոր է տարբերել ցեղերը՝ բջջի ձևից և կառուցվածքից մինչև գաղութների կազմակերպվածություն և գունանյութերի առանձնահատկություններ։ Աշխատության կառուցվածքը ուղղված է գործնական կիրառությանը․ այն ներառում է որոշման բանալիներ (determinative keys), որոնք քայլ առ քայլ ուղղորդում են օգտվողին դեպի ճիշտ ցեղի նույնականացում։ Այս մոտեցումը հատկապես կարևոր է լաբորատոր և դաշտային հետազոտությունների ժամանակ, երբ անհրաժեշտ է արագ և ճշգրիտ որոշել ջրի նմուշներում առկա միկրոօրգանիզմների կազմը։ Նման գործիքները լայնորեն կիրառվում են ջրերի որակի գնահատման, էկոհամակարգերի մոնիթորինգի և կենսաբազմազանության ուսումնասիրության մեջ։ Գիրքը նաև ունի էկոլոգիական կարևորություն, քանի որ ջրիմուռները հանդիսանում են ջրային էկոհամակարգերի հիմնարար բաղադրիչներ՝ մասնակցելով առաջնային արտադրությանը և ազդելով ջրի քիմիական հավասարակշռության վրա։ Դրանց ճիշտ նույնականացումը թույլ է տալիս ավելի լավ հասկանալ ջրային միջավայրերի վիճակը, ինչպես նաև կանխատեսել հնարավոր էկոլոգիական փոփոխությունները։