Ալեքսանդր Շիրվանզադե Իշխանուհի

Lեզվաբանություն

Այս աշխատությունը վերաբերում է հին հայերեն լեզվի՝ գրաբարի քերականական համակարգի մանրակրկիտ ուսումնասիրությանը և ներկայացնում է դրա կառուցվածքը՝ հնչյունաբանությունից մինչև շարահյուսություն։ Գրքում համակարգված կերպով բացատրվում են հին հայերենի հնչյունների զարգացումը, տառերի կիրառությունը, բառերի ձևաբանական փոփոխությունները, բայերի խոնարհման բարդ համակարգը, գոյականների հոլովումը և խոսքի մասերի փոխհարաբերությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գրաբարի դասական նորմերին, ինչպես նաև լեզվի պատմական զարգացման առանձնահատկություններին, որոնք կապում են այն հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի հետ։ Աշխատությունը հաճախ օգտագործվում է որպես գիտական աղբյուր լեզվաբանների, պատմաբանների և հայագիտական ուսումնասիրությունների համար, քանի որ այն օգնում է հասկանալ ոչ միայն լեզվի կառուցվածքը, այլ նաև հին հայկական գրականության և մատենագրության լեզվական հիմքերը։ Այն համարվում է կարևոր ձեռնարկ հին հայերենին խորությամբ տիրապետելու և դասական տեքստերը ճիշտ մեկնաբանելու համար։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է տուբերկուլոզի հարուցիչի նկատմամբ ակտիվություն ցուցաբերող նոր հակամանրէային միացությունների որոնման և դրանց կենսաբանական ու դեղաբանական հատկությունների բնութագրման գիտական խնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում տարբեր թեկնածու նյութերի հակատուբերկուլոզային ներուժի գնահատումն է, դրանց ազդեցության առանձնահատկությունների համեմատությունը և հետագա դեղաբանական ուսումնասիրության համար առավել հեռանկարային միացությունների առանձնացումը։ Քննվում են տուբերկուլոզի հարուցիչի կենսաբանական առանձնահատկությունները և այն գործոնները, որոնք բարդացնում են արդյունավետ դեղանյութերի ընտրությունը, այդ թվում՝ մանրէի առանձնահատուկ բջջային կառուցվածքը, օրգանիզմում երկարատև պահպանման հնարավորությունը և դեղերի նկատմամբ կայունության ձևավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նոր միացությունների հակամանրէային ակտիվության, ընտրողականության, հնարավոր թունաբանական հատկությունների և արդեն հայտնի հակատուբերկուլոզային միջոցների համեմատությամբ դրանց առավելությունների ու սահմանափակումների գնահատմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև նյութերի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների և կենսաբանական ազդեցության միջև գոյություն ունեցող կապերը, որոնք կարևոր են դեղաբանական ակտիվության ընդհանուր օրինաչափությունները հասկանալու համար։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դեղակայուն միկոբակտերիաների խնդիրը, քանի որ նոր ակտիվ նյութերի որոնումը կապված է նաև այնպիսի միացությունների հայտնաբերման անհրաժեշտության հետ, որոնք կարող են պահպանել արդյունավետությունը սովորական բուժական միջոցների նկատմամբ նվազած զգայունության պայմաններում։ Անդրադարձ է կատարվում թեկնածու միացությունների նախակլինիկական գնահատման ընդհանուր սկզբունքներին, անվտանգության ուսումնասիրության նշանակությանը և այն չափանիշներին, որոնց հիման վրա որոշվում է դրանց հետագա հետազոտության նպատակահարմարությունը։ Նման ուսումնասիրությունները նպաստում են հակատուբերկուլոզային դեղաբանության գիտական հիմքերի ընդլայնմանը և միկոբակտերիաների դեմ ազդեցության նոր հնարավոր մեխանիզմների բացահայտմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բժշկական մանրէաբանության, վարակաբանության, դեղաբանության և դեղանյութերի հետազոտության մոտեցումները՝ կենտրոնանալով նոր հակատուբերկուլոզային նյութերի հատկությունների գիտական գնահատման վրա։

Գրականություն

Հայ նոր գրականության պատմություն-ը գրականագիտական հիմնարար ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է հայ նոր գրականության ձևավորման և զարգացման ընթացքը՝ սկսած 18-րդ դարի վերջից և հատկապես 19-րդ դարից մինչև ժամանակակից շրջանը՝ ընդգրկելով գրականության գաղափարական, լեզվական և գեղարվեստական հիմնական փոխակերպումները, աշխատությունում վերլուծվում են նոր գրական շարժումների առաջացումը, գրական լեզվի կայացումը, արևելահայ և արևմտահայ գրական ավանդույթների զարգացումը, ինչպես նաև սփյուռքահայ գրականության ձևավորումը, հատուկ ուշադրություն է դարձվում ռեալիզմի, ռոմանտիզմի, սիմվոլիզմի և հետագա արդի ուղղությունների ազդեցությանը հայ գրական մտածողության վրա, միաժամանակ դիտարկվում է գրականության կապը ազգային-ազատագրական շարժումների, հասարակական փոփոխությունների և պատմական իրադարձությունների հետ, աշխատությունը ընդգծում է նաև նշանավոր գրողների ստեղծագործական ժառանգությունը և նրանց դերը նոր գրական լեզվի և ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման գործում, ցույց տալով, որ հայ նոր գրականությունը եղել է ոչ միայն գեղարվեստական, այլ նաև գաղափարական և հասարակական գործընթացների կարևոր արտահայտություն։

Մաթեմատիկա

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է կիսահաղորդչային ֆիզիկայի և նանոտեխնոլոգիաների ոլորտին՝ կենտրոնանալով A3B5 խմբի միացությունների և Si–Ge–C համակարգի մեջ նանոկառուցվածքների ձևավորման օրինաչափությունների վերլուծությանը։ Նյութում դիտարկվում է, թե ինչպես են ատոմային շերտերի աճի պայմանները, լատիսային անհամապատասխանությունները, դիֆուզիոն գործընթացները և մակերեսային էներգիայի փոփոխությունները ազդում ինքնակազմակերպվող նանոկառուցվածքների առաջացման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում epitaxial աճի մեթոդներին, քվանտային կետերի և նանոլարերի ձևավորմանը, ինչպես նաև դրանց էլեկտրոնային և օպտիկական հատկությունների կախվածությանը կառուցվածքային պարամետրերից։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է Si–Ge–C համակարգի կարևորությունը ժամանակակից միկրոէլեկտրոնիկայի և ֆոտոնիկայի համար՝ հատկապես բարձր արագությամբ և բարձր ջերմակայունությամբ սարքավորումների նախագծման համատեքստում։ Միաժամանակ քննարկվում են մոդելավորման և փորձարարական հետազոտությունների համադրությունը, որոնք թույլ են տալիս կանխատեսել նանոկառուցվածքների ձևավորման կինետիկան և օպտիմալացնել տեխնոլոգիական գործընթացները։

Կենսաբանություն

Ուսումնասիրությունը նվիրված է լոբու հատիկակերի՝ Acanthoscelides obtectus Say տեսակի միջատի օրգանիզմում պրոլինի կենսասինթեզի և կատաբոլիզմի առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը մետամորֆոզի տարբեր փուլերում։ Հետազոտության կենտրոնում պրոլինի նյութափոխանակությունն է՝ որպես միջատի օրգանիզմում կարևոր կենսաքիմիական գործընթացներից մեկը, որի փոփոխությունները կարող են կապված լինել զարգացման տարբեր փուլերի ֆիզիոլոգիական պահանջների, էներգետիկ փոխանակության և կենսական գործընթացների կարգավորման հետ։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են պրոլինի առաջացման և քայքայման ուղիները, դրանց ինտենսիվության փոփոխությունները զարգացման հաջորդական փուլերում, ինչպես նաև այդ գործընթացների հնարավոր կապը միջատի աճի, կերպարանափոխության և օրգանիզմի նյութափոխանակության ընդհանուր վերակազմավորման հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ մետամորֆոզի ընթացքում միջատի օրգանիզմում տեղի են ունենում կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ էական փոփոխություններ, որոնք ուղեկցվում են նյութափոխանակային գործընթացների վերադասավորմամբ։ Այդ համատեքստում պրոլինի փոխանակության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու զարգացման տարբեր փուլերում ամինաթթուների օգտագործման և սինթեզի առանձնահատկությունները։ Հետազոտությունը կարող է ներառել կենսաքիմիական ցուցանիշների համեմատական վերլուծություն, ֆերմենտային ակտիվության ուսումնասիրություն և պրոլինի պարունակության փոփոխությունների գնահատում՝ ձվի, թրթուրի, հարսնյակային և հասուն միջատի փուլերում։ Ստացված տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե զարգացման որ փուլերում են առավել ինտենսիվ ընթանում պրոլինի սինթեզի կամ քայքայման գործընթացները և ինչպիսի ֆիզիոլոգիական նշանակություն կարող են ունենալ դրանք։ Աշխատանքը կարևոր է միջատների կենսաքիմիայի և զարգացման ֆիզիոլոգիայի ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ նյութափոխանակային գործընթացների փուլային փոփոխությունների բացահայտումը նպաստում է միջատների կենսագործունեության և մետամորֆոզի մեխանիզմների ավելի խոր ըմբռնմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ նաև գյուղատնտեսական միջատաբանության համար՝ հաշվի առնելով ուսումնասիրվող տեսակի կապը լոբու և այլ հատիկաընդեղեն մշակաբույսերի վնասման հետ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել կենսաքիմիկոսներին, ֆիզիոլոգներին, միջատաբաններին, բույսերի պաշտպանության մասնագետներին, կենսաբաններին, հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է Միխայելի կոնդենսացման ռեակցիայի ուսումնասիրմանը միջֆազային կատալիզի պայմաններում և դրա իրականացման համար անհրաժեշտ տեխնոլոգիական պարամետրերի որոշմանը։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է օրգանական սինթեզում կարևոր նշանակություն ունեցող ածխածին-ածխածին կապի ձևավորման գործընթացը, որի արդյունավետությունը կարող է զգալիորեն կախված լինել ռեակցիոն միջավայրի բնույթից, օգտագործվող կատալիզատորի տեսակից և քանակից, ռեագենտների հարաբերակցությունից, ջերմաստիճանից, ռեակցիայի տևողությունից, խառնման ինտենսիվությունից և ֆազերի փոխազդեցության պայմաններից։ Աշխատանքում միջֆազային կատալիզը դիտարկվում է որպես օրգանական ռեակցիաների արդյունավետության բարձրացման կարևոր մոտեցում, որը հնարավորություն է տալիս փոխազդեցության մեջ ներգրավել տարբեր ֆազերում գտնվող նյութեր և նպաստել ռեակցիայի արագության ու ընտրողականության բարելավմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից է ռեակցիայի օպտիմալ պայմանների բացահայտումը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել նպատակային արգասիքի ելքը, նվազեցնել կողմնակի գործընթացների ազդեցությունը և ապահովել տեխնոլոգիական գործընթացի կայուն ու վերահսկելի իրականացում։ Ներկայացվում են Միխայելի կոնդենսացման ընթացքի վրա ազդող հիմնական գործոնները, դրանց փոխկապակցվածությունը և փորձարարական արդյունքների գնահատման մոտեցումները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում տեխնոլոգիական պարամետրերի ընտրությանը և դրանց օպտիմալացմանը, ինչը կարևոր է լաբորատոր փորձերից դեպի ավելի արդյունավետ և կիրառական քիմիական տեխնոլոգիական գործընթաց անցնելու տեսանկյունից։ Աշխատությունը միավորում է օրգանական սինթեզի, ֆիզիկական օրգանական քիմիայի և քիմիական տեխնոլոգիայի տարրերը՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել միջֆազային կատալիզի պայմաններում ընթացող ռեակցիաների առանձնահատկությունների վերաբերյալ։ Նյութը կարող է հետաքրքրել օրգանական քիմիայի, քիմիական տեխնոլոգիայի, կատալիզի և դեղագործական կամ նուրբ օրգանական սինթեզի ուղղություններով զբաղվող ուսանողներին, հետազոտողներին և մասնագետներին, ինչպես նաև այն ընթերցողներին, ովքեր ուսումնասիրում են քիմիական ռեակցիաների օպտիմալացման և տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործման հիմնախնդիրները։