Հայ-կիրգիզական գրական կապեր 1939-1987: Մատենագիտական ցանկ

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում լիզինգային գործունեության կազմակերպման, կառավարման և դրա տնտեսական արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է լիզինգի՝ որպես ներդրումային ֆինանսավորման գործիքի տնտեսական նշանակության, դրա կառավարման մեխանիզմների և կազմակերպությունների հիմնական միջոցների նորացման գործընթացում ունեցած դերի վրա։ Քննության են առնվում լիզինգային հարաբերությունների տեսական հիմքերը, դրանց ձևավորման սկզբունքները, ֆինանսական և գործառնական լիզինգի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև լիզինգային գործարքների մասնակիցների՝ լիզինգատուի, լիզինգառուի, մատակարարի և ֆինանսավորող կառույցների փոխհարաբերությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Հայաստանի ֆինանսական և գործարար միջավայրում լիզինգային ծառայությունների զարգացման առանձնահատկություններին, շուկայի ընդլայնմանը նպաստող և այն սահմանափակող տնտեսական, ֆինանսական, իրավական ու կազմակերպական գործոններին։ Ուսումնասիրվում են լիզինգային գործարքների ֆինանսավորման աղբյուրները, տոկոսադրույքների և վճարումների ձևավորման մեխանիզմները, պայմանագրային հարաբերությունները, ռիսկերի գնահատման ու կառավարման մոտեցումները և գործարքների տնտեսական նպատակահարմարության որոշման չափանիշները։ Կարևորվում է լիզինգի դերը հատկապես այն կազմակերպությունների համար, որոնք հիմնական միջոցների ձեռքբերման համար չունեն բավարար սեփական ֆինանսական ռեսուրսներ կամ նպատակահարմար չեն համարում մեծածավալ միանվագ ներդրումներ կատարել։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են լիզինգային կազմակերպությունների կառավարման արդյունավետությունը բնութագրող ցուցանիշները, ֆինանսական կայունությունը, շահութաբերությունը, լիզինգային պորտֆելի կառուցվածքը, հաճախորդների վճարունակությունը և գործարքների հետ կապված հնարավոր ռիսկերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև լիզինգային ծառայությունների կիրառմանը տնտեսության տարբեր ոլորտներում, այդ թվում՝ արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, տրանսպորտի, շինարարության և փոքր ու միջին ձեռնարկատիրության զարգացման գործընթացներում։ Առանձին նշանակություն է տրվում լիզինգային գործունեության պետական կարգավորմանը, հարկային և իրավական միջավայրի ազդեցությանը, ֆինանսական շուկայի զարգացման մակարդակին և ներդրումային քաղաքականության հետ փոխկապակցվածությանը։ Դիտարկվում են կառավարման արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները՝ կապված ֆինանսավորման աղբյուրների բազմազանեցման, ռիսկերի գնահատման համակարգերի կատարելագործման, գործարքների կառավարման թվայնացման, ծառայությունների շրջանակի ընդլայնման և հաճախորդների պահանջներին համապատասխան նոր ֆինանսական լուծումների ներդրման հետ։ Կարևորվում է նաև միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը և դրա կիրառելիության գնահատումը Հայաստանի տնտեսական պայմաններում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել լիզինգային շուկայի զարգացման հիմնական խոչընդոտները, գնահատել գործող կառավարման մեխանիզմների արդյունավետությունը և հիմնավորել այնպիսի մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել լիզինգային ծառայությունների հասանելիության, մրցունակության և տնտեսական արդյունավետության բարձրացմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ֆինանսների, բանկային գործի, ներդրումային կառավարման, ձեռնարկատիրության և լիզինգային գործունեության ոլորտներում աշխատող մասնագետների, տնտեսագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է գերկարճ լազերային իմպուլսների ոչ գծային օպտիկական փոխազդեցությունների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով ինքնամոդուլյացիայի և խաչաձև մոդուլյացիայի երևույթներին ու դրանց կիրառմանը ճռվող հաճախականությամբ իմպուլսների սպեկտրային սեղմման գործընթացում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ինտենսիվ լազերային ճառագայթման տարածման առանձնահատկությունները ոչ գծային օպտիկական միջավայրերում, որտեղ նյութի բեկման ցուցիչը կարող է կախված լինել ճառագայթման ինտենսիվությունից։ Նման պայմաններում իմպուլսի տարբեր հատվածների փուլային փոփոխությունները կարող են հանգեցնել ակնթարթային հաճախականության և ընդհանուր սպեկտրային կառուցվածքի փոփոխության։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նախապես ձևավորված հաճախականային ճռվածք ունեցող իմպուլսների վարքին և այն պայմաններին, որոնց դեպքում ոչ գծային փուլային մոդուլյացիան կարող է նպաստել սպեկտրի նեղացմանը։ Ինքնափուլային մոդուլյացիան ուսումնասիրվում է որպես մեկ ինտենսիվ իմպուլսի սեփական դաշտով պայմանավորված ոչ գծային ազդեցություն, մինչդեռ խաչաձև փուլային մոդուլյացիայի դեպքում գնահատվում է մեկ օպտիկական իմպուլսի ազդեցությունը մեկ այլ իմպուլսի փուլային և սպեկտրային հատկությունների վրա։ Քննվում է մուտքային իմպուլսների տևողության, ինտենսիվության, սկզբնական ճռվածքի, միջավայրի ոչ գծայնության և տարածման երկարության ազդեցությունը վերջնական սպեկտրի ձևի ու լայնության վրա։ Կարևորվում է դիսպերսիոն և ոչ գծային երևույթների փոխազդեցությունը, քանի որ դրանց հարաբերակցությունը կարող է որոշել իմպուլսի ժամանակային և սպեկտրային էվոլյուցիան։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել տեսական մոդելներ և թվային հաշվարկներ՝ տարբեր սկզբնական պայմաններում իմպուլսների տարածումը նկարագրելու և սպեկտրային սեղմման արդյունավետ ռեժիմները բացահայտելու նպատակով։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում սեղմման գործակցին, ելքային սպեկտրի ձևին, էներգետիկ արդյունավետությանը և հնարավոր աղավաղումների նվազեցմանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է գերկարճ իմպուլսային լազերային համակարգերի պարամետրերի կառավարման համար, քանի որ սպեկտրային հատկությունների նպատակային փոփոխությունը կարող է անհրաժեշտ լինել հետագա օպտիկական փոխակերպումների և ճշգրիտ փորձարարական կիրառությունների ժամանակ։ Ստացված արդյունքները կարող են նպաստել ոչ գծային օպտիկական մեթոդների կատարելագործմանը և գերկարճ լազերային ճառագայթման ժամանակային ու հաճախականային բնութագրերի կառավարման նոր մոտեցումների մշակմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել ոչ գծային օպտիկայի, լազերային ֆիզիկայի, ֆոտոնիկայի և գերկարճ օպտիկական իմպուլսների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է ավագ դպրոցում ուսումնական նյութի կրկնության կազմակերպման արդյունավետ մեթոդների և մանկավարժական տեխնոլոգիաների ուսումնասիրմանը։ Հեղինակը ներկայացնում է կրկնության գործընթացի դերը սովորողների գիտելիքների ամրապնդման, համակարգման, խորացման և կիրառական կարողությունների զարգացման գործում՝ դիտարկելով այն որպես ուսուցման կարևոր բաղադրիչ։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են կրկնության կազմակերպման տարբեր ձևերը, մեթոդները և ռազմավարությունները, այդ թվում՝ անհատական, խմբային և համագործակցային աշխատանքի եղանակները, ինչպես նաև ժամանակակից ուսուցման տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները։ Աշխատանքում անդրադարձ է կատարվում սովորողների ճանաչողական ակտիվության բարձրացմանը, ինքնուրույն աշխատանքի խթանմանը, գնահատման և հետադարձ կապի արդյունավետ մեխանիզմներին, որոնք նպաստում են ուսումնական գործընթացի կատարելագործմանը։ Ներկայացված մոտեցումները հիմնված են մանկավարժական տեսությունների և դպրոցական պրակտիկայի վերլուծության վրա՝ առաջարկելով գործնական լուծումներ ուսուցիչների համար։ Գիրքը կարևոր աղբյուր է մանկավարժների, կրթության կազմակերպիչների, մեթոդիստների, ապագա ուսուցիչների և կրթական հետազոտություններով զբաղվող մասնագետների համար՝ նպաստելով ավագ դպրոցում ուսուցման որակի բարձրացմանը և ժամանակակից մանկավարժական տեխնոլոգիաների արդյունավետ կիրառմանը։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է X-XI դարերում Աբբասյան խալիֆայության ժամանակաշրջանում քրդերի պատմության, հասարակական-քաղաքական դիրքի և տարածաշրջանային դերակատարության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում միջնադարյան Մերձավոր Արևելքի այն ժամանակաշրջանն է, երբ Աբբասյան խալիֆայության քաղաքական ազդեցությունը աստիճանաբար բախվում էր տեղական իշխանությունների, դինաստիաների և տարբեր էթնիկ ու քաղաքական խմբերի ինքնուրույնացման գործընթացներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու քրդական բնակչության տարածքային տեղաբաշխման, սոցիալական կառուցվածքի, ցեղային և իշխանական կազմակերպությունների, ինչպես նաև քաղաքական կյանքի մեջ նրանց ունեցած դերի մասին։ Առանձին կարևորություն ունի քրդական տեղական իշխանությունների և իշխանական տների ձևավորման գործընթացը, որը կապված էր կենտրոնական իշխանության թուլացման, տարածաշրջանային ուժերի վերադասավորման և Մերձավոր Արևելքի քաղաքական քարտեզի փոփոխության հետ։ Աշխատության մեջ քրդերի պատմությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես առանձին ժողովրդի պատմություն, այլև ավելի լայն՝ Իրաքի, Իրանի, Հայաստանի, Միջագետքի և հարակից շրջանների քաղաքական ու սոցիալ-տնտեսական զարգացումների համատեքստում։ Այս մոտեցումը թույլ է տալիս ուսումնասիրել քրդերի հարաբերությունները խալիֆայության կենտրոնական իշխանության, տեղական կառավարիչների և հարևան ժողովուրդների ու իշխանությունների հետ։ Ժամանակաշրջանի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հետագա միջնադարյան քրդական իշխանությունների ձևավորման նախադրյալները հասկանալու համար, քանի որ X-XI դարերում տեղի ունեցած քաղաքական և սոցիալական փոփոխությունները նշանակալի դեր են ունեցել տարածաշրջանում քրդական իշխանական կենտրոնների ամրապնդման գործում։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել քրդագիտության, արաբագիտության, արևելագիտության և Մերձավոր Արևելքի միջնադարյան պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար՝ որպես քրդերի քաղաքական, հասարակական և պատմական զարգացման վերաբերյալ մասնագիտական ուսումնասիրության աղբյուր։

Աշխարհագրություն

Այս աշխատությունը նվիրված է շրջակա միջավայրում ծանր մետաղների տարածման հետ կապված հիմնական երկրաէկոլոգիական խնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց լուծման հնարավոր ուղիների վերլուծությանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում ծանր մետաղների՝ հողի, ջրային համակարգերի և մթնոլորտի միջոցով տարածման գործընթացներն են, դրանց կուտակման օրինաչափությունները և շրջակա միջավայրի բնական բաղադրիչների վրա ունեցած ազդեցությունը։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում ծանր մետաղների հիմնական աղբյուրներին, որոնց թվում կարող են լինել արդյունաբերական արտադրությունը, հանքարդյունաբերությունը, մետաղների վերամշակումը, էներգետիկան, տրանսպորտը, գյուղատնտեսական գործունեությունը և կենցաղային թափոնները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի այն հարցի ուսումնասիրությունը, թե ինչպես են աղտոտիչները տեղափոխվում մի միջավայրից մյուսը, կուտակվում հողում և նստվածքներում, ներթափանցում ստորերկրյա ու մակերևութային ջրեր և ներառվում կենսաբանական շրջանառության մեջ։ Աշխատանքը նաև անդրադառնում է ծանր մետաղների կենսաբանական կուտակմանը և դրանց հնարավոր փոխանցմանը սննդային շղթաներով, ինչը կարող է ստեղծել էկոլոգիական և առողջապահական ռիսկեր։ Կարևոր ուղղություն է աղտոտված տարածքների էկոլոգիական գնահատումը, մոնիթորինգի համակարգերի կատարելագործումը և վտանգավոր նյութերի տարածման կանխարգելումը։ Խնդիրների լուծման համատեքստում քննարկվում են արտադրական արտանետումների և թափոնների վերահսկումը, մաքրման և վերականգնման տեխնոլոգիաների կիրառումը, աղտոտված հողերի ռեկուլտիվացումը, ջրերի մաքրման մեթոդները, էկոլոգիական մոնիթորինգը և կանխարգելիչ բնապահպանական միջոցառումները։ Աշխատությունը կարևոր է նրանով, որ ծանր մետաղներով աղտոտումը դիտարկում է որպես փոխկապակցված երկրաէկոլոգիական գործընթաց, որի արդյունավետ կառավարումը պահանջում է ոչ միայն առանձին աղտոտման աղբյուրների վերահսկում, այլև ամբողջական մոտեցում՝ հիմնված տարածական գնահատման, մշտադիտարկման, ռիսկերի կառավարման և շրջակա միջավայրի վերականգնման վրա։

Պատմություն

Գիրքը ներկայացնում է Հնդկաստանում հայկական համայնքի ձևավորման, զարգացման և բազմադարյա գործունեության պատմությունը՝ անդրադառնալով հայ վաճառականների, հոգևորականների, մտավորականների և հասարակական գործիչների ներդրմանը տարածաշրջանի տնտեսական, մշակութային և հասարակական կյանքում։ Ուսումնասիրության մեջ լուսաբանվում են հայկական գաղթօջախների առաջացման պատճառները, առևտրային ցանցերի ձևավորումը, հայկական եկեղեցիների, դպրոցների, տպարանների և բարեգործական հաստատությունների գործունեությունը, ինչպես նաև համայնքի կապերը Հայաստանի և աշխարհի այլ հայկական կենտրոնների հետ։ Հեղինակը հիմնվում է պատմական փաստաթղթերի, արխիվային նյութերի, հուշագրությունների և այլ սկզբնաղբյուրների վրա՝ ներկայացնելով Հնդկաստանի հայության հասարակական կազմակերպվածությունը, մշակութային ինքնության պահպանման ուղիները և նրանց նշանակալի դերակատարությունը տարածաշրջանի պատմության ու հայ սփյուռքի ձևավորման գործընթացում։