ՀՀ տնտեսության թվային փոխակերպումների ինստիտուցիոնալ համակարգի ձևավորման հիմնախնդիրները

Իրավաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության շրջանակներում քաղաքացիական հայցի ինստիտուտի ուսումնասիրությանը, դրա իրավական բնույթին, կիրառման առանձնահատկություններին և իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող հիմնախնդիրներին։ Ուսումնասիրության կենտրոնում այն իրավիճակներն են, երբ հանցագործության հետևանքով անձին, կազմակերպությանը կամ այլ իրավատիրոջ պատճառված գույքային կամ այլ վնասի հատուցման պահանջը ներկայացվում և քննվում է քրեական վարույթի շրջանակում։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են քաղաքացիական հայցի ներկայացման հիմքերը, հայցվոր և պատասխանող կողմերի դատավարական կարգավիճակը, նրանց իրավունքներն ու պարտականությունները, ինչպես նաև հայցի ընդունման, ապահովման, քննության և լուծման հետ կապված ընթացակարգային հարցերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում քրեական գործով հանցագործության և դրա հետևանքով պատճառված վնասի միջև պատճառահետևանքային կապի հաստատմանը, վնասի բնույթի և չափի որոշմանը, ինչպես նաև համապատասխան ապացույցների ձեռքբերման և գնահատման խնդիրներին։ Ուսումնասիրությունը դիտարկում է նաև քրեական և քաղաքացիական իրավական հարաբերությունների փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են տարբեր իրավական ոլորտների նորմերը համադրվել մեկ դատավարական գործընթացի շրջանակում։ Առանձին կարևորություն է տրվում քաղաքացիական հայցի ապահովման միջոցներին, վնասի փոխհատուցման արդյունավետությանը և տուժողի իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմներին։ Աշխատության մեջ կարող են քննարկվել նաև այն գործնական իրավիճակները, երբ քրեական վարույթի դադարեցումը, արդարացման դատավճիռը, հանցագործության իրավական որակավորման փոփոխությունը կամ այլ դատավարական հանգամանքներ ազդեցություն են ունենում քաղաքացիական հայցի հետագա ընթացքի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավակիրառ պրակտիկայի խնդիրներին՝ կապված դատական մարմինների կողմից քաղաքացիական պահանջների քննության միասնականության, վնասի ապացուցման չափանիշների և դատավարական երաշխիքների արդյունավետության հետ։ Ուսումնասիրության նպատակներից է բացահայտել գործող կարգավորման բացերը և առաջարկել դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղություններ՝ ապահովելու վնաս կրած անձանց իրավունքների առավել արդյունավետ պաշտպանությունը։ Աշխատությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ քաղաքացիական հայցի արդյունավետ կիրառումը կարող է նպաստել քրեական վարույթի շրջանակում տուժողի իրավունքների ամբողջական վերականգնմանը և առանձին քաղաքացիական դատավարության անհրաժեշտության նվազեցմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել դատավորների, դատախազների, քննիչների, փաստաբանների, իրավաբան-հետազոտողների, դասախոսների և քրեական ու քաղաքացիական դատավարության ոլորտներն ուսումնասիրող ուսանողների համար։

Այլ առարկաներ

Գիտահետազոտական աշխատանք կատարելու հիմնական սկզբունքները-ը մեթոդաբանական և ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է գիտական հետազոտություն իրականացնելու հիմնական կանոնները, փուլերը և կազմակերպման տրամաբանությունը՝ ընդգծելով գիտական աշխատանքի համակարգված և ապացուցողական բնույթը, աշխատությունում մանրամասն բացատրվում են հետազոտության հիմնական սկզբունքները՝ խնդիրի ճիշտ ձևակերպում, վարկածի կառուցում, գիտական աղբյուրների ընտրություն և վերլուծություն, տվյալների հավաքագրում, մշակման մեթոդների կիրառում և արդյունքների մեկնաբանում, միաժամանակ ներկայացվում են հետազոտության էթիկական պահանջները՝ օբյեկտիվություն, ճշգրտություն, ակադեմիական ազնվություն և կրկնելիություն ապահովելու անհրաժեշտությունը, աշխատությունը նաև անդրադառնում է տարբեր մեթոդաբանական մոտեցումների կիրառմանը՝ որակական և քանակական վերլուծություններ, համեմատական և փորձարարական մեթոդներ, ինչպես նաև գիտական աշխատանքի կառուցվածքային պահանջներին՝ ներածություն, մեթոդաբանություն, արդյունքներ և եզրակացություններ, նպատակ ունենալով ձևավորել համակարգված մտածողություն և գիտական հետազոտություն կատարելու գործնական հմտություններ։

Մշակույթ

Սա Կիլիկյան Հայաստանի միջնադարյան գրքարվեստի բացառիկ և բարձրարժեք հուշարձաններից է, որը պահպանվում է Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում՝ 7651 համարի ներքո։ Ձեռագիրը ստեղծվել է XIII դարի վերջին քառորդում և առանձնանում է իր չափազանց հարուստ ու բազմազան պատկերազարդմամբ։ Այն հատկապես հայտնի է նրանով, որ նրա նկարազարդմանը մասնակցել են մի քանի վարպետներ, իսկ հետագա փուլում՝ 1320 թվականին, Սարգիս Պիծակը շարունակել և ավարտին է հասցրել ձեռագրի պատկերազարդումը։ Հիշատակարանի տեղեկություններից հայտնի է, որ Սեբաստիայի Ստեփանոս եպիսկոպոսը Կիլիկիայի Օշին արքայի հրամանով պալատական մատենադարանից ընտրել է այս ձեռագիրը և այն հանձնել Սարգիս Պիծակին՝ կիսատ մնացած պատկերազարդումն ավարտելու նպատակով։ Ձեռագրում արդեն իսկ առկա էին ավարտված, ուրվագծված և դեռևս չպատկերազարդված տեսարաններ, որոնց մի մասը Պիծակը լրացրել է գույներով, իսկ բաց թողնված հատվածները՝ նոր մանրանկարներով։ Ձեռագրի ամենանշանակալի առանձնահատկություններից մեկը մանրանկարների բացառիկ առատությունն է․ գրեթե բոլոր էջերը պատկերազարդված են, իսկ ընդհանուր առմամբ պահպանվել է ավելի քան 250 մանրանկար։ Դրանք ներկայացված են ոչ միայն ամբողջական էջերի, այլև տեքստի ներսում, լուսանցքներում, ֆրիզաձև շարքերով և միմյանց հետ սյուժետային կապ ունեցող պատկերային խմբերով։ Նման կառուցվածքը ձեռագիրը դարձնում է հատկապես արժեքավոր հայ միջնադարյան պատկերագրության և ձեռագրային ձևավորման ուսումնասիրության համար։ Մանրանկարների խորքերում օգտագործված են ոսկեգույն, կարմիր, կապույտ և կանաչ երանգներ, որոնք ստեղծում են հարուստ և արտահայտիչ գունային միջավայր։ Հետազոտություններում նշվում է, որ XIII դարի կիլիկյան ձեռագրերում բնագրային մանրանկարները լայն տարածում էին ստացել, իսկ այս ձեռագրում դրանց կիրառությունը հասել է առանձնահատուկ կատարելության։ Պատկերազարդման համակարգի վրա նկատելի են տարբեր գեղարվեստական աղբյուրների ազդեցություններ։ Մանրանկարների մի մասը կապված է XI–XII դարերի բյուզանդական հարուստ պատկերազարդ ձեռագրերի ավանդույթի հետ, մասնավորապես՝ Ֆլորենցիայի Լաուրենցիանա գրադարանում պահպանվող ձեռագրի հետ, որից ուղղակիորեն ընդօրինակվել են մի շարք տեսարաններ։ Մյուս կարևոր աղբյուրը Հեթում Բ թագավորի Ճաշոցի պատկերագրական ավանդույթն է, որի ազդեցությունը դրսևորվում է ինչպես ֆրիզաձև, այնպես էլ ոսկե ֆոնով և ճարտարապետական տարրերով շրջանակված պատկերներում։ Ձեռագրի առանձնահատկությունն այն է, որ տարբեր նկարիչների ձեռագիրը նկատելի է պատկերների կատարման եղանակներում, գունային լուծումներում, կերպարների կառուցվածքում և կոմպոզիցիոն մոտեցումներում։ Սարգիս Պիծակի միջամտությունն առավել ակնհայտ է ավետարանիչների, առակների և այլաբանական պատկերների մի մասում։ Նրա արվեստին բնորոշ վառ գույները, նուրբ դիմագծերով մարդկային կերպարները և արտահայտիչ հայացքները կարևոր դեր են խաղում ձեռագրի ընդհանուր գեղարվեստական կերպարի ձևավորման գործում։ Ստեղծագործության նշանակությունը հատկապես մեծ է Կիլիկյան մանրանկարչության պատմության տեսանկյունից, քանի որ այն ներկայացնում է այդ դպրոցի պատկերագրական, տեխնիկական և գեղագիտական ավանդույթների բարդ փոխազդեցությունը։ Ձեռագիրը հետագայում ևս ունեցել է ազդեցություն․ Կիլիկյան մանրանկարչության օրինակները, այդ թվում այս ձեռագիրը, օգտագործվել են Ղրիմի հայկական մանրանկարչության դպրոցի վարպետների կողմից որպես նախօրինակ։ Հետազոտություններում նշվում է, որ Նիկողայոս Մելանավորը ամբողջությամբ կրկնօրինակել է այս ձեռագիրը՝ ստեղծելով դրա կարևոր վերարտադրությունը։ Այսպիսով, ձեռագիրը ոչ միայն XIII–XIV դարերի հայ գրքարվեստի բացառիկ նմուշ է, այլև կարևոր վկայություն Կիլիկյան Հայաստանի մշակութային միջավայրի, բյուզանդական և հայկական պատկերագրական ավանդույթների փոխազդեցության, ինչպես նաև միջնադարյան հայ մանրանկարիչների բարձր մասնագիտական վարպետության մասին։ Այն առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում արվեստաբանների, ձեռագրագետների, միջնադարյան մշակույթի պատմաբանների և հայկական մանրանկարչության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատությունը վերաբերում է ավտոտրակտորային շարժիչների ծնկաձև լիսեռների (քրանկշաֆտների) երկարակեցության բարձրացման տեխնոլոգիաների կատարելագործմանը՝ ընդգծելով մեքենաշինության, նյութագիտության և արտադրական տեխնոլոգիաների փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել և վերլուծել այն տեխնոլոգիական լուծումները, որոնք թույլ են տալիս բարձրացնել ծնկաձև լիսեռների մաշակայունությունը, հոգնածային դիմադրությունը և շահագործման ընդհանուր ծառայողական ժամկետը՝ ծանր բեռնվածության և փոփոխական դինամիկ ռեժիմների պայմաններում։ Ուսումնասիրվում են քայքայման հիմնական մեխանիզմները՝ մակերեսային մաշում, ճաքերի առաջացում և հոգնածային կոտրվածք, ինչպես նաև դրանց վրա ազդող գործոնները՝ նյութի կառուցվածք, ջերմամեխանիկական մշակում և շահագործման պայմաններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մակերեսային ամրացման ժամանակակից տեխնոլոգիաներին՝ ինդուկցիոն կարծրացում, ցեմենտացում, ազոտացում, լազերային և ուլտրաձայնային մշակումներ, որոնք նպաստում են մակերեսային շերտի ամրության բարձրացմանը և մնացորդային սեղմող լարվածությունների ձևավորմանը։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է արտադրական գործընթացների օպտիմալացումը՝ մշակման ճշգրտության բարձրացում, նյութերի ընտրության կատարելագործում և որակի վերահսկման մեթոդների ներդրում։ Միաժամանակ վերլուծվում են առաջարկվող տեխնոլոգիաների տնտեսական արդյունավետությունը և դրանց կիրառելիությունը ավտոմոբիլային ու տրակտորային շարժիչների զանգվածային արտադրության մեջ։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է մեքենաշինության և արտադրական տեխնոլոգիաների ոլորտում՝ նպաստելով շարժիչների հիմնական դետալների հուսալիության և ծառայողական կյանքի զգալի բարձրացմանը։

Այլ առարկաներ

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

Տնտեսագիտություն

Այս թեման վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետությունում աշխատաշուկայի պետական կարգավորման համակարգի արդյունավետության և դրա կատարելագործման հիմնախնդիրներին, որտեղ ուսումնասիրվում են աշխատանքի առաջարկի և պահանջարկի հավասարակշռության ապահովման, զբաղվածության քաղաքականության ձևավորման և գործազրկության նվազեցման պետական մեխանիզմները։ Հետազոտության կենտրոնում են պետական քաղաքականության գործիքները՝ զբաղվածության ծառայությունների գործունեությունը, աշխատանքի շուկայի ակտիվ և պասիվ քաղաքականությունների կիրառումը, մասնագիտական վերապատրաստման և վերաորակավորման ծրագրերը, ինչպես նաև նվազագույն աշխատավարձի, հարկային և սոցիալական ապահովության համակարգերի ազդեցությունը աշխատաշուկայի վրա։ Միաժամանակ առանձնացվում են հիմնական հիմնախնդիրները՝ աշխատուժի որակական անհամապատասխանությունը շուկայի պահանջներին, երիտասարդների և բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների արտագաղթը, ոչ ֆորմալ զբաղվածության բարձր մակարդակը և տարածաշրջանային զարգացման անհավասարությունները, որոնք խորացնում են աշխատաշուկայի կառուցվածքային խնդիրները։ Հետազոտությունը նաև ընդգծում է պետական և մասնավոր հատվածների համագործակցության կարևորությունը, կրթական համակարգի և աշխատաշուկայի կապի ամրապնդումը, ինչպես նաև թվային հարթակների և տվյալահենք քաղաքականության ներդրումը, որոնք կարող են բարձրացնել զբաղվածության քաղաքականության արդյունավետությունը և նպաստել կայուն տնտեսական աճին։