Ներդրումների ներգրավումն ու օգտագործումը ՀՀ արդյունաբերական ձեռնարկություններում

Այլ առարկաներ

Գիրքը նվիրված է գրադարանային աշխատանքի հիմնական գործընթացների նորմավորմանը, կազմակերպմանը և արդյունավետության բարձրացման մեթոդական սկզբունքներին։ Աշխատությունում ներկայացվում են գրադարանային տարբեր աշխատանքների կատարման նորմերը, աշխատաժամանակի պլանավորման մոտեցումները, գրքային ֆոնդերի համալրման, մշակման, հաշվառման, պահպանման և ընթերցողների սպասարկման գործընթացների կազմակերպման չափանիշները։ Քննարկվում են աշխատանքի կազմակերպման, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, արտադրողականության գնահատման և գրադարանային ծառայությունների որակի բարելավման հարցերը՝ հիմնվելով մասնագիտական փորձի և գործող մեթոդական պահանջների վրա։ Գիրքը կարող է ծառայել որպես գործնական ուղեցույց գրադարանների կառավարման, աշխատանքային գործընթացների պլանավորման և մասնագիտական գործունեության կատարելագործման համար։ Այն օգտակար է գրադարանավարների, գրադարանների ղեկավարների, տեղեկատվական ծառայությունների մասնագետների, գրադարանագիտության դասախոսների, ուսանողների և մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների համար։

Քիմիա

Ազոտը քիմիական տարր է, որը պարբերական համակարգում նշվում է N նշանով և գտնվում է 7-րդ խմբում։ Այն անգույն, անհոտ և անճաշակ գազ է, որը կազմում է Երկրի մթնոլորտի մոտ 78 տոկոսը և համարվում է ամենատարածված գազերից մեկը։ Ազոտը սովորական պայմաններում համեմատաբար իներտ է, այսինքն՝ դժվարությամբ է մտնում քիմիական ռեակցիաների մեջ, քանի որ նրա մոլեկուլը (N₂) ունի շատ ամուր եռակի կապ։ Սակայն բարձր ջերմաստիճանների և հատուկ պայմանների դեպքում այն կարող է մասնակցել տարբեր քիմիական գործընթացների և առաջացնել կարևոր միացություններ։ Ազոտը կենսական նշանակություն ունի բոլոր կենդանի օրգանիզմների համար, քանի որ մտնում է սպիտակուցների, նուկլեինաթթուների և այլ կենսաբանական կարևոր նյութերի կազմի մեջ։ Բնության մեջ ազոտի շրջապտույտը ապահովում է դրա անընդհատ շրջանառությունը օդի, հողի և կենդանի օրգանիզմների միջև։ Բույսերը ազոտը կլանում են հիմնականում հողի մեջ եղած նիտրատների և ամոնիումի աղերի ձևով, իսկ կենդանիները այն ստանում են սննդի միջոցով։ Արդյունաբերության մեջ ազոտը լայնորեն կիրառվում է ամոնիակի, ազոտական թթվի և պարարտանյութերի արտադրության համար։ Այն նաև օգտագործվում է որպես իներտ միջավայր տարբեր քիմիական գործընթացներում, սննդի պահպանման, բժշկության և էլեկտրոնիկայի ոլորտներում։ Հեղուկ ազոտը, որը ստացվում է շատ ցածր ջերմաստիճաններում, օգտագործվում է սառեցման, բժշկական և գիտական նպատակներով։ Չնայած իր օգտակարությանը, որոշ ազոտային միացություններ կարող են լինել վնասակար շրջակա միջավայրի համար, օրինակ՝ առաջացնել օդի աղտոտում կամ նպաստել ջերմոցային էֆեկտին։ Այսպիսով, ազոտը կարևոր քիմիական տարր է, որը մեծ դեր ունի ինչպես բնության, այնպես էլ մարդու կյանքի և արդյունաբերության զարգացման մեջ։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է 10-11-րդ դարերի հայ մշակութային կյանքի և գրականության զարգացման առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում միջնադարյան Հայաստանի մշակութային միջավայրն է, դրա ձևավորման պատմական պայմանները և այն գործընթացները, որոնք նպաստեցին գրական մտքի, կրթության, գիտության, արվեստի և հոգևոր մշակույթի զարգացմանը։ Ուսումնասիրվում են ժամանակաշրջանի քաղաքական ու հասարակական իրադարձությունների ազդեցությունը մշակութային կյանքի վրա, ինչպես նաև հայկական իշխանությունների, եկեղեցական կենտրոնների, վանքերի և կրթական օջախների դերը ազգային մշակույթի պահպանման ու տարածման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրականության զարգացման հիմնական ուղղություններին, ժանրային բազմազանությանը և գեղարվեստական մտածողության փոփոխություններին։ Քննարկվում են պատմագրության, աստվածաբանական գրականության, վարքագրության, ներբողագրության, մեկնողական գրականության և այլ ժանրերի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց փոխազդեցությունը միջնադարյան հայ հասարակության հոգևոր և մտավոր կյանքի հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գրական ստեղծագործությունների լեզվական և ոճական հատկանիշներին, հեղինակների աշխարհայացքին, թեմատիկ նախասիրություններին և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցներին։ Հետազոտությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես են ժամանակաշրջանի հեղինակներն անդրադարձել հավատքի, բարոյականության, հայրենիքի, ազգային ինքնության, պատմական հիշողության և մարդու հոգևոր աշխարհի խնդիրներին։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է հայկական գրական ավանդույթի կապը նախորդ դարերի մշակութային ժառանգության հետ և նոր գաղափարների ու գեղարվեստական ձևերի ձևավորումը։ 10-11-րդ դարերի մշակութային դաշտը դիտարկվում է նաև տարածաշրջանային պատմամշակութային գործընթացների համատեքստում՝ հաշվի առնելով հարևան ժողովուրդների և քաղաքակրթական կենտրոնների հետ ունեցած փոխազդեցությունները։ Աշխատությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ այս ժամանակաշրջանը հայկական միջնադարյան մշակույթի զարգացման նշանակալի փուլերից է, երբ գրական և հոգևոր ավանդույթները շարունակեցին զարգանալ՝ միաժամանակ արձագանքելով հասարակական ու քաղաքական փոփոխություններին։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, հայագետներին, պատմաբաններին, միջնադարագետներին, մշակութաբաններին, բանասերներին, ուսանողներին և հայ միջնադարյան մշակույթի ու գրական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Տնտեսագիտություն

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում արտահանման աճի և աղքատության կրճատման միջև առկա փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը և այդ ազդեցության գնահատմանը։ Հետազոտության հիմքում այն մոտեցումն է, որ փոքր ներքին շուկա ունեցող Հայաստանի համար արտահանման ընդլայնումը կարող է հանդիսանալ տնտեսական աճի, արտադրության ծավալների ավելացման, ներդրումների ներգրավման, նոր աշխատատեղերի ստեղծման և բնակչության եկամուտների բարձրացման կարևոր աղբյուր։ Աշխատանքը դիտարկում է այն տնտեսական մեխանիզմները, որոնց միջոցով արտահանման աճը կարող է վերածվել բնակչության կենսամակարդակի բարելավման և աղքատության նվազման՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով զբաղվածությանը, աշխատավարձերին, արտադրողականությանը, ձեռնարկությունների զարգացմանը և պետական եկամուտների ձևավորմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել Հայաստանի արտահանման ծավալների և կառուցվածքի փոփոխությունները, հիմնական արտահանվող ապրանքներն ու ծառայությունները, արտաքին շուկաների աշխարհագրությունը, արտահանման մրցունակության մակարդակը և դրա զարգացման հիմնական սահմանափակումները։ Միաժամանակ գնահատվում է, թե արտահանման ընդլայնումից ստացվող տնտեսական օգուտներն ինչ չափով են փոխանցվում տարբեր սոցիալական խմբերին և տարածաշրջաններին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ արտահանման աճն ինքնին դեռևս չի երաշխավորում աղքատության համաչափ կրճատում․ դրա ազդեցությունը կախված է ստեղծվող աշխատատեղերի բնույթից, աշխատուժի պահանջարկից, աշխատանքի արտադրողականությունից, եկամուտների բաշխումից և սոցիալական պաշտպանության արդյունավետությունից։ Այս տեսանկյունից աշխատանքը կարևորում է ներառական տնտեսական աճի գաղափարը, որի դեպքում արտաքին շուկաներում մրցունակության բարձրացումը պետք է ուղեկցվի բնակչության ավելի լայն խմբերի համար տնտեսական հնարավորությունների ընդլայնմամբ։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև արտահանման աճի ազդեցության գնահատման քանակական մեթոդները՝ վիճակագրական ցուցանիշների, ժամանակային շարքերի, հարաբերակցությունների, տնտեսական մոդելների և այլ վերլուծական գործիքների կիրառմամբ։ Կարևոր է նաև տարբերակել արտահանման աճի ուղղակի և անուղղակի ազդեցությունները․ ուղղակի ազդեցությունը կարող է դրսևորվել արտահանող ընկերություններում արտադրության և զբաղվածության ընդլայնմամբ, իսկ անուղղակի ազդեցությունը՝ տեղական մատակարարների, տրանսպորտային, լոգիստիկ, ֆինանսական և այլ հարակից ծառայությունների զարգացման միջոցով։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև արտահանման կառուցվածքի որակական կողմին՝ բարձր ավելացված արժեք ունեցող արտադրանքի և ծառայությունների արտահանման ընդլայնման նշանակությանը, քանի որ ավելի բարձր արտադրողականությամբ և որակյալ զբաղվածությամբ արտահանման զարգացումը կարող է ավելի մեծ ազդեցություն ունենալ բնակչության եկամուտների և աղքատության նվազեցման վրա։ Հայաստանի պայմաններում առանձնահատուկ նշանակություն ունի արտահանման շուկաների դիվերսիֆիկացումը, քանի որ արտաքին պահանջարկի կամ առանձին շուկաների փոփոխությունները կարող են էական ազդեցություն ունենալ արտահանման վրա և, հետևաբար, արտահանմանը կապված աշխատատեղերի ու եկամուտների կայունության վրա։ Աշխատանքը կարող է դիտարկել նաև գյուղատնտեսական արտադրանքի, վերամշակող արդյունաբերության, բարձր տեխնոլոգիական ոլորտների և ծառայությունների արտահանման հնարավորությունները՝ գնահատելով դրանց ներուժը աղքատության նվազեցման գործում։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը նպատակ ունի պարզելու, թե որքանով և ինչ պայմաններում է արտահանման ընդլայնումը նպաստում Հայաստանում աղքատության կրճատմանը, տնտեսական հնարավորությունների ընդլայնմանը և բնակչության բարեկեցության բարձրացմանը։ Թեման արդիական է հատկապես այն պատճառով, որ տնտեսական աճի սոցիալական արդյունքները կախված են ոչ միայն աճի տեմպերից, այլև դրա կառուցվածքից և ներառականությունից․ վերջին գնահատականներով Հայաստանում աղքատությունը նվազել է, սակայն զգալի թվով տնային տնտեսություններ շարունակում են խոցելի մնալ տնտեսական ցնցումների նկատմամբ, իսկ ավելի որակյալ և արտադրողական աշխատատեղերի ստեղծումը շարունակում է կարևոր խնդիր լինել։

Գյուղատնտեսություն

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում էկոլոգիական գյուղատնտեսության զարգացման կազմակերպատնտեսական խնդիրներին և դրանց լուծման ուղիներին՝ ընդգծելով կայուն գյուղատնտեսական համակարգերի ձևավորման, բնապահպանական անվտանգության և գյուղական տնտեսության մրցունակության բարձրացման անհրաժեշտությունը։ Աշխատությունը վերլուծում է էկոլոգիական գյուղատնտեսության զարգացման վրա ազդող հիմնական գործոնները՝ արտադրական ծախսերի բարձր մակարդակը, սերտիֆիկացման բարդությունները, շուկաների սահմանափակ հասանելիությունը, ինչպես նաև գիտելիքների և տեխնոլոգիաների պակասը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական աջակցության մեխանիզմներին, սուբսիդավորման քաղաքականությանը, օրգանական արտադրանքի սերտիֆիկացման համակարգերի ներդրմանը և արտադրողների կոոպերացիայի զարգացման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրությունը նաև դիտարկում է մարքեթինգային ռազմավարությունները, արտահանման ներուժը, գյուղատնտեսական խորհրդատվական ծառայությունների դերը և միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները ՀՀ պայմաններում։

Մանկավարժություն

Աշխատանքը նվիրված է տարրական դպրոցից միջին դպրոց անցման շրջանի հոգեբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և այդ կարևոր կրթական անցումն արդյունավետորեն ապահովող հոգեբանական ուղեկցության համալիր մոդելի մշակման հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության հիմքում այն տեսակետն է, որ դպրոցական կրթության մի փուլից մյուսին անցումը երեխայի համար միայն կազմակերպչական կամ ուսումնական փոփոխություն չէ, այլ բազմակողմանի հոգեբանական գործընթաց, որը կարող է ուղեկցվել նոր միջավայրին հարմարվելու, ուսումնական պահանջների փոփոխությանը համապատասխանելու, ինքնուրույնության աճի, սոցիալական հարաբերությունների վերակառուցման և հուզական վիճակի փոփոխության անհրաժեշտությամբ։ Այս շրջանում սովորողը հանդիպում է նոր ուսուցիչների, առարկաների և գնահատման ձևերի, փոխվում են նրա նկատմամբ ներկայացվող ակնկալիքները, ընդլայնվում է պատասխանատվության շրջանակը, իսկ հասակակիցների հետ փոխհարաբերությունները կարող են ձեռք բերել նոր նշանակություն։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է այդ փոփոխությունների նկատմամբ սովորողների անհատական արձագանքների բացահայտումը և այն գործոնների ուսումնասիրությունը, որոնք նպաստում կամ խոչընդոտում են հաջող հարմարմանը։ Աշխատանքում հոգեբանական ուղեկցությունը դիտարկվում է որպես շարունակական և համակարգված գործընթաց, որը պետք է ներառի ոչ միայն դժվարությունների առաջացման դեպքում իրականացվող աջակցություն, այլև կանխարգելիչ, ախտորոշիչ, զարգացնող և խորհրդատվական աշխատանք։ Համալիր մոդելի մշակումը ենթադրում է սովորողի, ծնողների, ուսուցիչների, դպրոցի հոգեբանի և կրթական մյուս մասնակիցների փոխգործակցության կազմակերպում՝ անցումային շրջանի խնդիրները միասնական մոտեցմամբ լուծելու նպատակով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել սովորողների հուզական բարեկեցությանը, ինքնագնահատականի ձևավորմանը, ուսումնական մոտիվացիային, հաղորդակցական հմտություններին, ինքնակարգավորմանը, սթրեսային իրավիճակների հաղթահարմանը և նոր կրթական միջավայրում սոցիալականացման գործընթացին։ Միաժամանակ կարևորվում է նաև մանկավարժների և ծնողների պատրաստվածությունը, քանի որ երեխայի հարմարման գործընթացի արդյունավետությունը մեծապես կախված է մեծահասակների կողմից ցուցաբերվող աջակցության բնույթից և հետևողականությունից։ Աշխատանքի շրջանակում համալիր մոտեցումը հնարավորություն է տալիս դիտարկել անցումային շրջանի խնդիրները ոչ թե առանձին հոգեբանական դժվարությունների տեսքով, այլ փոխկապակցված գործընթացների ամբողջության մեջ։ Նման մոդելի կիրառումը կարող է նպաստել սովորողների անհատական կարիքների ժամանակին բացահայտմանը, հնարավոր դժվարությունների կանխարգելմանը, ուսումնական և սոցիալական հարմարմանը, ինչպես նաև դպրոցական միջավայրում բարենպաստ հոգեբանական մթնոլորտի ձևավորմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել դպրոցական հոգեբանների, ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթության կազմակերպիչների, ծնողների և կրթության հոգեբանական ուղեկցության հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։