Ուրբանիզացված տարածքների սեյսմիկ միկրոշրջանացման մեթոդաբանական հիմունքները և կիրառվող երկրաֆիզիկական մեթոդների առանձնահատկությունները (Երևան քաղաքի օրինակով)

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է կումարինային և խրոմենային կառուցվածքներ պարունակող նոր օրգանական միացությունների ստացմանը, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունների բացահայտմանը և ֆիզիկաքիմիական ու հնարավոր կենսաբանական հատկությունների ուսումնասիրմանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է հետերոցիկլիկ քիմիայի կարևոր ուղղություններից մեկը, քանի որ այս դասերին պատկանող միացությունները հետաքրքրություն են ներկայացնում ինչպես հիմնարար օրգանական քիմիայի, այնպես էլ դեղագործական և կենսաակտիվ նյութերի հետազոտության տեսանկյունից։ Ուսումնասիրվում են նպատակային ածանցյալների ձևավորման հնարավոր սինթետիկ մոտեցումները, ելանյութերի կառուցվածքի ազդեցությունը վերջնական միացությունների առաջացման վրա, ինչպես նաև տարբեր փոխարինիչների ներմուծման միջոցով մոլեկուլային կառուցվածքի փոփոխման հնարավորությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ստացված միացությունների կառուցվածքի հաստատմանը և դրանց հիմնական ֆիզիկաքիմիական բնութագրերի որոշմանը՝ ժամանակակից անալիտիկ և սպեկտրային հետազոտության մեթոդների կիրառմամբ։ Քննության են առնվում մոլեկուլների կառուցվածքի և դրանց հատկությունների միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությունները, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատել տարբեր ֆունկցիոնալ խմբերի և կառուցվածքային փոփոխությունների ազդեցությունը միացությունների քիմիական վարքի վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նոր ածանցյալների հատկությունների համեմատական ուսումնասիրությունը՝ առավել հեռանկարային կառուցվածքների առանձնացման և հետագա գիտական ուսումնասիրությունների համար համապատասխան միացությունների ընտրության նպատակով։ Կումարինային և խրոմենային համակարգերը դիտարկվում են որպես կառուցվածքային հենքեր, որոնց փոփոխումը հնարավորություն է տալիս ստանալ ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական տարբեր բնութագրերով նյութեր։ Անդրադարձ է կատարվում նաև սինթեզված նյութերի մաքրության գնահատմանը, կառուցվածքային նույնականացմանը և ստացված արդյունքների համակարգմանը։ Կենսաբանական ակտիվության ուսումնասիրության դեպքում ուշադրությունը կենտրոնացվում է կառուցվածք–ակտիվություն հնարավոր կապերի բացահայտման վրա՝ գնահատելով, թե մոլեկուլի տարբեր հատվածներում կատարված կառուցվածքային փոփոխություններն ինչպես կարող են անդրադառնալ հետազոտվող հատկությունների վրա։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են նոր կենսաակտիվ միացությունների որոնման տեսանկյունից և կարող են հիմք հանդիսանալ հետագա դեղագործական կամ կենսաքիմիական հետազոտությունների համար։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նոր միացությունների վերաբերյալ կառուցվածքային և փորձարարական տվյալների համալրմամբ, սինթետիկ օրգանական քիմիայի հնարավորությունների ընդլայնմամբ և հետերոցիկլիկ համակարգերի հատկությունների վերաբերյալ պատկերացումների խորացմամբ։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել օրգանական քիմիայի, հետերոցիկլիկ միացությունների քիմիայի, դեղագործական քիմիայի և կենսաակտիվ նյութերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող գիտնականների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Պատմություն

Այս մատենագիտական ցանկը նվիրված է Վ. Ի. Լենինի և Հայաստանի հետ կապված պատմական, քաղաքական և հասարակական հարցերի վերաբերյալ գրականության համակարգմանը։ Այն կարող է ընդգրկել Լենինի գործունեությանը, գաղափարական և քաղաքական հայացքներին, ինչպես նաև Հայաստանի և հայ ժողովրդի վերաբերյալ նրա դիրքորոշումներին ու ժամանակաշրջանի քաղաքական գործընթացներին վերաբերող գրքեր, հոդվածներ, ժողովածուներ, փաստաթղթեր և այլ հրատարակություններ։ Մատենագիտական նյութերի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել Հայաստանի՝ 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի քաղաքական ու սոցիալ-տնտեսական իրավիճակը, հայ հասարակական-քաղաքական կյանքի առանձնահատկությունները և այդ գործընթացների վերաբերյալ ժամանակի քաղաքական մտքի գնահատականները։ Ցանկը կարող է ներառել ինչպես Լենինի աշխատությունները և ելույթները, այնպես էլ նրա գործունեությանն ու Հայաստանի պատմությանը վերաբերող հետազոտություններ, արխիվային փաստաթղթերի ժողովածուներ և պատմագիտական հրապարակումներ։ Առանձին նշանակություն կարող են ունենալ ազգային հարցի, Անդրկովկասի քաղաքական իրավիճակի, հայ ժողովրդի սոցիալական ու քաղաքական խնդիրների և տարածաշրջանի հեղափոխական շարժումների վերաբերյալ նյութերը։ Հրատարակությունների համակարգված ներկայացումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել տարբեր աղբյուրներում արտացոլված տեսակետները, հետևել քաղաքական իրադարձությունների վերաբերյալ ժամանակակից և հետագա պատմագիտական մեկնաբանությունների զարգացմանը և բացահայտել թեմայի ուսումնասիրման աղբյուրագիտական հիմքը։ Մատենագիտական ցանկը կարող է օգտակար լինել Հայաստանի և Անդրկովկասի նորագույն պատմության, խորհրդային շրջանի պատմագրության, քաղաքական մտքի և ազգային հարցի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և դասախոսների համար։ Այն նաև կարող է ծառայել որպես կողմնորոշիչ նյութ՝ համապատասխան սկզբնաղբյուրների և գիտական գրականության որոնման, ընտրության և հետագա ուսումնասիրության համար։

Գրականություն

Աշխատանքը նվիրված է ռուսական դրամատուրգիայի խոշորագույն ներկայացուցիչներից մեկի՝ Ալեքսանդր Նիկոլաևիչ Օստրովսկու կյանքին, ստեղծագործական ժառանգությանը և ռուս թատրոնի զարգացման գործում ունեցած նշանակությանը։ Հոբելյանական հրատարակությունը պատրաստվել է գրողի ծննդյան 125-ամյակի առթիվ և նպատակ ունի ներկայացնելու նրա գրական ու թատերական գործունեության հիմնական փուլերը, ստեղծագործական աշխարհայացքը և այն հասարակական միջավայրը, որի պայմաններում ձևավորվել է նրա գեղարվեստական մտածողությունը։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում Օստրովսկու դրամատիկական ստեղծագործություններին, որոնցում արտացոլված են XIX դարի ռուսական հասարակության սոցիալական հարաբերությունները, ընտանեկան և կենցաղային խնդիրները, բարոյական հակասությունները, հասարակական անհավասարությունը, դրամական շահի ազդեցությունը մարդկային հարաբերությունների վրա և անհատի ազատության ձգտումը։ Հեղինակի ստեղծագործությունների առանձնահատկությունը կապված է հատկապես առօրյա կյանքի մանրամասն պատկերման, կենդանի խոսքի, կերպարների հոգեբանական բազմազանության և հասարակության տարբեր խավերի ներկայացուցիչների համոզիչ ներկայացման հետ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նրա դրամատուրգիական լեզվին, կերպարակերտման սկզբունքներին, սյուժետային կառուցվածքին և բեմական մտածողությանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես է նա ձևավորել ռուսական ազգային դրամատուրգիայի և թատերական մշակույթի զարգացման նոր ուղղություններ։ Առանձին ուշադրության են արժանի վաճառականական միջավայրի, քաղաքային կենցաղի և ընտանեկան հարաբերությունների պատկերումները, որոնց միջոցով հեղինակը բացահայտում է իր ժամանակի հասարակության բարոյահոգեբանական խնդիրները։ Նրա ստեղծագործական ժառանգությունը կարևոր է նաև ռուսական թատրոնի պատմության տեսանկյունից, քանի որ բազմաթիվ պիեսներ դարձել են բեմական մնայուն երկեր և նշանակալի ազդեցություն են ունեցել դերասանական արվեստի ու ռեժիսուրայի զարգացման վրա։ Հոբելյանական բնույթը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն ներկայացնելու գրողի կենսագրությունն ու ստեղծագործությունները, այլև գնահատելու նրա ժառանգության նշանակությունը ռուս գրականության և թատրոնի պատմության մեջ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ռուս գրականության և թատրոնի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, գրականագետների, թատերագետների, ուսանողների, ուսուցիչների և հետազոտողների համար՝ որպես ռուսական դրամատուրգիայի դասական շրջանի կարևորագույն հեղինակներից մեկի ստեղծագործական ուղու և գեղարվեստական ժառանգության ուսումնասիրության նյութ։

Պատմություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է 1921-1965 թվականների ընթացքում հայրենադարձության գործընթացների և հայ քաղաքական կուսակցությունների դիրքորոշումների, գործունեության ու ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են հայրենադարձության կազմակերպման պատմական, քաղաքական և հասարակական պայմանները, ինչպես նաև այն դերակատարությունը, որն ունեցել են հայկական քաղաքական ուժերը հայրենադարձության գաղափարի ձևավորման, տարածման և իրականացման գործընթացներում։ Հեղինակը ներկայացնում է տարբեր կուսակցությունների մոտեցումները Հայաստանի, Սփյուռքի և հայրենադարձության հարցերի վերաբերյալ՝ ուսումնասիրելով նրանց ծրագրերը, քաղաքական դիրքորոշումները և փոխհարաբերությունները ժամանակաշրջանի պետական ու հասարակական կառույցների հետ։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև Սփյուռքի հայկական համայնքների արձագանքներին, հայրենադարձների ներգաղթի կազմակերպչական խնդիրներին, ինչպես նաև այդ գործընթացի սոցիալ-քաղաքական հետևանքներին Հայաստանի և հայության կյանքում։ Գիրքը կարևոր աղբյուր է հայ ժողովրդի նորագույն պատմության, սփյուռքյան քաղաքական գործընթացների և հայրենադարձության պատմական նշանակության ուսումնասիրության համար։ Այն նախատեսված է պատմաբանների, քաղաքագետների, սփյուռքագետների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և հայոց պատմության ու ազգային քաղաքական շարժումների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Lեզվաբանություն

Այս գիրքը նվիրված է հեքիաթային պատկերների և նորաձևության փոխակերպումների ուսումնասիրությանը՝ որպես միջնշանային թարգմանության դրսևորում՝ անգլալեզու փաստական նյութի հիման վրա։ Աշխատանքում վերլուծվում են այն գործընթացները, որոնց միջոցով գրական տեքստերի, հատկապես հեքիաթների գաղափարներն ու խորհրդանշական պատկերները վերածվում են տեսողական և մշակութային նոր ձևերի՝ նորաձևության ոլորտում։ Ուսումնասիրվում են հեքիաթի և նորաձևության միջև առկա իմաստային կապերը, կերպարների, սյուժետային տարրերի և գեղարվեստական խորհրդանիշների վերարտադրման առանձնահատկությունները տարբեր նշանային համակարգերում։ Գրքում ներկայացվում են միջնշանային թարգմանության տեսական մոտեցումները, մշակութային փոխակերպման մեխանիզմները և անգլալեզու նյութերի հիման վրա կատարված վերլուծություններ, որոնք բացահայտում են գրական և տեսողական մշակույթների փոխազդեցությունը։ Այն կարող է օգտակար լինել թարգմանագետների, լեզվաբանների, մշակութաբանների, արվեստաբանների, նորաձևության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և միջմշակութային հաղորդակցության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Lեզվաբանություն

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է ռուսերենում ֆիզիկական գործողություն արտահայտող բայերի ճանաչողական-ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները՝ համեմատելով դրանք հայերենի համապատասխան համակարգի հետ՝ ընդգծելով երկու լեզուներում գործողության ընկալման և լեզվական արտահայտման տարբերությունները։ Նշվում է, որ ֆիզիկական գործողության բայերը ռուսերենում կազմում են բարձր հաճախականությամբ և իմաստային բազմազանությամբ լեքսիկական խումբ, որը արտացոլում է շարժման, փոխազդեցության, ազդեցության և մարմնական գործողությունների տարբեր սցենարներ։ Վերլուծվում է, որ այդ բայերի ճանաչողական հիմքում ընկած են գործողության դինամիկ մոդելները, որոնք ներառում են շարժման ուղղություն, ինտենսիվություն, ավարտվածություն և գործիքի կամ օբյեկտի ներգրավվածություն։ Համեմատական վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ հայերենում ֆիզիկական գործողության բայերի համակարգը որոշ դեպքերում ավելի քիչ է տարբերակում շարժման նրբերանգները, սակայն հաճախ փոխհատուցում է դա շարահյուսական կառուցվածքների և բայական արտահայտությունների միջոցով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ասպեկտային և լեքսիկոսեմանտիկ տարբերություններին, որտեղ ռուսերենը առավել համակարգված կերպով արտահայտում է գործողության ավարտվածությունն ու ընթացականությունը, մինչդեռ հայերենում այդ իմաստները հաճախ փոխանցվում են համատեքստային և օժանդակ միջոցներով։ Նշվում է նաև, որ երկու լեզուներում էլ ֆիզիկական գործողության բայերը սերտորեն կապված են մարդու մարմնական փորձառության և ընկալման ճանաչողական մոդելների հետ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ ռուսերեն և հայերեն բայական համակարգերը տարբեր կերպ են կառուցում ֆիզիկական գործողության ընկալումը, սակայն երկուսն էլ հիմնված են նույն ճանաչողական սկզբունքների վրա՝ մարդկային փորձառության լեզվական արտացոլման շրջանակում։