Հայրենադարձությունը և հայ քաղաքական կուսակցությունները (1921-1965 թթ.)

Իրավաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում վենչուրային բաժնետիրական ընկերությունների կառավարման մարմինների համակարգի, դրանց իրավական կարգավիճակի և պատասխանատվության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Գրքում համակողմանիորեն ներկայացվում են բաժնետիրական ընկերությունների կառավարման կառուցվածքը, կառավարման տարբեր մակարդակների փոխհարաբերությունները, դրանց իրավասությունների շրջանակը և որոշումների ընդունման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վենչուրային գործունեության բնույթին և այն հանգամանքին, որ բարձր ռիսկայնությամբ ներդրումային միջավայրում արդյունավետ կորպորատիվ կառավարումը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես ներդրողների, այնպես էլ ընկերության մասնակիցների և այլ շահագրգիռ անձանց իրավունքների պաշտպանության համար։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են կառավարման մարմինների ձևավորման և գործունեության իրավական հիմքերը, նրանց լիազորությունների իրականացումը, փոխադարձ վերահսկողության մեխանիզմները և կորպորատիվ որոշումների ընդունման գործընթացը։ Գրքում անդրադարձ է կատարվում նաև կառավարման մարմինների անդամների պատասխանատվության հարցերին՝ ներառյալ իրենց պարտականությունների ոչ պատշաճ կատարման, ընկերությանը վնաս պատճառելու, օրենքի կամ ընկերության ներքին կանոնների պահանջների խախտման դեպքում առաջացող իրավական հետևանքները։ Կարևորվում են նաև ընկերության և նրա կառավարման մարմինների անդամների շահերի հնարավոր բախումները, բարեխղճության և ողջամտության սկզբունքները, ներդրողների շահերի պաշտպանությունը և կորպորատիվ կառավարման թափանցիկության ապահովումը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես է կառուցվում վենչուրային բաժնետիրական ընկերության կառավարման համակարգը և ինչպիսի իրավական մեխանիզմներով է ապահովվում դրա բնականոն գործունեությունն ու պատասխանատու կառավարումը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել իրավագիտության և տնտեսագիտության ուսանողների, կորպորատիվ իրավաբանների, ձեռնարկատերերի, ներդրումային ոլորտի մասնագետների, ընկերությունների կառավարման մարմինների անդամների, գիտաշխատողների և կորպորատիվ կառավարման իրավական խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է պահածոյացված սննդամթերքների նոր տեսակների ստեղծման և դրանց արդյունաբերական արտադրության տեխնոլոգիական սկզբունքների գիտական հիմնավորմանը՝ հաշվի առնելով օգտագործվող հումքի հատկությունները, սննդային արժեքը, արտադրական գործընթացների արդյունավետությունը, պատրաստի արտադրանքի որակն ու պահպանման կայունությունը։ Հետազոտության առանցքում բուսական կամ համակցված հումքի ընտրությունը, դրա տեխնոլոգիական հատկությունների գնահատումը և վերամշակման այնպիսի մոտեցումների մշակումը կարող են լինել, որոնք հնարավորություն են տալիս ստանալ պահանջվող սպառողական և որակական հատկանիշներով արտադրանք։ Ուսումնասիրվում են հումքի քիմիական կազմը, խոնավությունը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները, սննդային բաղադրիչների հարաբերակցությունը և տեխնոլոգիական մշակման ընթացքում դրանց հնարավոր փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նախնական մշակման, ջերմային ազդեցության, մանրացման, խառնման, տարայավորման և պահպանման փուլերի փոխկապակցվածությանը։ Կարևոր խնդիր է տեխնոլոգիական պայմանների ընտրությունը, որի դեպքում հնարավոր է միաժամանակ ապահովել արտադրանքի անվտանգությունը, պահպանել արժեքավոր սննդային բաղադրիչները և ձևավորել ընդունելի համային, բուրավետ ու կառուցվածքային հատկություններ։ Քննվում է ջերմային մշակման ազդեցությունը պատրաստի արտադրանքի ֆիզիկաքիմիական և զգայական ցուցանիշների վրա, ինչպես նաև արտադրության տարբեր փուլերում որակի փոփոխությունների վերահսկման նշանակությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նոր բաղադրագրերի մշակման գիտական հիմնավորումը՝ հումքի տարբեր բաղադրիչների համատեղելիության, դրանց սննդային նշանակության և վերջնական արտադրանքի տեխնոլոգիական կայունության գնահատմամբ։ Դիտարկվում են նաև տեղական գյուղատնտեսական հումքի արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները, ինչը կարող է նպաստել հումքային ռեսուրսների առավել ամբողջական վերամշակմանը և արտադրատեսականու ընդլայնմանը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում պատրաստի պահածոների պահպանման ընթացքում ֆիզիկաքիմիական, մանրէաբանական և զգայական բնութագրերի կայունությանը, քանի որ պահպանման ժամկետի հիմնավորումը կապված է արտադրանքի անվտանգության և սպառողական որակի հետ։ Արտադրական տեխնոլոգիայի գնահատման ընթացքում կարող են հաշվի առնվել նաև նյութական ու էներգետիկ ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը, տեխնոլոգիական կորուստների նվազեցումը և գործող արտադրական սարքավորումներին նոր գործընթացների հարմարեցման հնարավորությունը։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ միավորում է սննդի տեխնոլոգիայի, սննդի քիմիայի, հումքի ապրանքագիտության և որակի վերահսկման մոտեցումները՝ նպաստելով նոր պահածոյացված արտադրատեսակների մշակման, դրանց արտադրական գործընթացների հիմնավորման և մրցունակ սննդամթերքի տեսականու ընդլայնման գիտատեխնոլոգիական հիմքերի ձևավորմանը։

Գրականություն

19-րդ դարավերջի և 20-րդ դարասկզբի հայ գրականությունը-ը գրականագիտական ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է հայ նոր գրականության ձևավորման և զարգացման հիմնական միտումները 19-րդ դարավերջից մինչև 20-րդ դարասկիզբ՝ ընդգրկելով այն ժամանակաշրջանը, երբ ազգային-քաղաքական, սոցիալական և մշակութային փոփոխությունները վճռական ազդեցություն ունեցան գրական մտածողության վրա, աշխատությունում վերլուծվում են այդ շրջանի գրական ուղղությունները, ռեալիզմի, ռոմանտիզմի և լուսավորական գաղափարների դրսևորումները, ինչպես նաև դրանց փոխակերպումը ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդման գործընթացում, հատուկ ուշադրություն է դարձվում ժամանակի նշանավոր գրողների ստեղծագործություններին, որոնց միջոցով ձևավորվել են նոր գրական լեզու, թեմատիկ բազմազանություն և հասարակական քննադատության ավանդույթներ, միաժամանակ ընդգծվում է գրականության կապը հասարակական կյանքի, ազգային ազատագրական շարժումների և քաղաքական իրադարձությունների հետ, ինչը գրականությունը դարձրել է ոչ միայն գեղարվեստական արտահայտման միջոց, այլ նաև ազգային ինքնության պահպանման և ձևավորման կարևոր հարթակ, աշխատությունը ցույց է տալիս նաև արևելահայ և արևմտահայ գրական զարգացումների առանձնահատկությունները, ինչպես նաև սփյուռքահայ մշակութային ազդեցությունները, որոնք միասին ձևավորել են այդ շրջանի հայ գրականության բազմաշերտ պատկերը։

Բնապահպանություն

Հայաստանի Հանրապետության բնության հատուկ պահպանվող տարածքները պետականորեն առանձնացված տարածքներ են, որոնք ստեղծվել են բնական էկոհամակարգերի, կենսաբազմազանության, լանդշաֆտների և հազվագյուտ կենդանական ու բուսական տեսակների պահպանության նպատակով։ Այս տարածքները ունեն կարևոր էկոլոգիական, գիտական, կրթական և երբեմն նաև ռեկրեացիոն նշանակություն, քանի որ ապահովում են բնության բնական հավասարակշռության պահպանումը և թույլ են տալիս ուսումնասիրել բնական գործընթացները մարդու նվազագույն միջամտությամբ։ Դրանց թվում են արգելոցները, ազգային պարկերը, արգելավայրերը և բնության հուշարձանները, որոնք տարբերվում են պաշտպանության խստության մակարդակով և օգտագործման ռեժիմով։ Հայաստանի հարավային հատվածում գտնվող Շիկահողի արգելոց առանձնահատուկ կարևորություն ունի երկրի բնապահպանական համակարգում՝ հանդիսանալով Հայաստանի ամենախիտ անտառածածկ և կենսաբազմազանությամբ հարուստ տարածքներից մեկը։ Շիկահողի արգելոցը ստեղծվել է նպատակ ունենալով պահպանել Կովկասյան տարածաշրջանին բնորոշ բնական անտառային էկոհամակարգերը, որտեղ աճում են բազմաթիվ հազվագյուտ և էնդեմիկ բուսատեսակներ, ինչպես նաև բնակվում են տարբեր կենդանիներ, այդ թվում՝ կաթնասուններ, թռչուններ և սողուններ, որոնց մի մասը գրանցված է Կարմիր գրքում։ Արգելոցի տարածքը բնութագրվում է խիտ լայնատերև անտառներով, գետահովիտներով, լեռնային ռելիեֆով և բարենպաստ կլիմայական պայմաններով, որոնք նպաստում են կենսաբազմազանության բարձր մակարդակի ձևավորմանը։ Շիկահողի արգելոցում մարդու տնտեսական գործունեությունը խիստ սահմանափակ է, և թույլատրվում են միայն գիտական հետազոտություններն ու վերահսկվող բնապահպանական միջոցառումները, ինչը հնարավորություն է տալիս պահպանել էկոհամակարգերի բնական զարգացումը։ Այս տարածքը կարևոր դեր ունի նաև տարածաշրջանային էկոլոգիական հավասարակշռության պահպանման գործում, քանի որ անտառները մասնակցում են օդի մաքրմանը, ջրային ռեսուրսների կարգավորմանը և հողերի էրոզիայի կանխարգելմանը։ Բացի այդ, Շիկահողի արգելոցը գիտական մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում, քանի որ այստեղ հնարավոր է ուսումնասիրել բնական անտառային էկոհամակարգերի զարգացումը գրեթե անխաթար վիճակում։ Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքների համակարգը, այդ թվում Շիկահողի արգելոցը, կարևոր դեր ունի երկրի բնապահպանական քաղաքականության մեջ՝ նպաստելով կայուն զարգացմանը, բնական ռեսուրսների պահպանմանը և էկոլոգիական անվտանգությանը։

Տնտեսագիտություն

Տնտեսագիտական և տնտեսամաթեմատիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ներդրումների արդյունավետության գնահատման տեսական, մեթոդաբանական և կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության օրինակով։ Քննության են առնվում ներդրումների տնտեսական էությունը, դրանց դասակարգումը, ներդրումային գործունեության կազմակերպման առանձնահատկությունները և ներդրումների դերը տնտեսական աճի, արտադրողականության բարձրացման ու տնտեսության կառուցվածքային զարգացման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ներդրումային նախագծերի արդյունավետության գնահատման չափանիշներին, կապիտալ ներդրումների եկամտաբերությանը, ծախսերի և արդյունքների համադրությանը, ինչպես նաև ներդրումային որոշումների կայացման վրա ազդող տնտեսական գործոններին։ Վերլուծվում են տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման, վիճակագրական գնահատման, կանխատեսման, օպտիմալացման և ռիսկերի քանակական վերլուծության մեթոդների կիրառման հնարավորությունները ներդրումային գործունեության արդյունավետության որոշման գործընթացում։ Քննարկվում են դրամական հոսքերի գնահատման, զուտ ներկա արժեքի, եկամտաբերության ներքին նորմայի, ներդրումների վերադարձելիության և այլ տնտեսական ցուցանիշների հաշվարկման ու մեկնաբանման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Հայաստանի Հանրապետության ներդրումային միջավայրի առանձնահատկությունները, տնտեսական զարգացման պայմանները, ներդրումային ակտիվության վրա ազդող մակրոտնտեսական գործոնները և տարբեր ոլորտներում ներդրումների արդյունավետության համեմատական գնահատման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում տնտեսամաթեմատիկական մեթոդների կիրառմանը ներդրումային ռիսկերի նվազեցման, ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ բաշխման, ներդրումային նախագծերի ընտրության և տնտեսական քաղաքականության հիմնավորման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության, ներդրումային կառավարման, ֆինանսական վերլուծության, տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման և Հայաստանի տնտեսական զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետությունում ուղղակի օտարերկրյա ներդրումների խթանման հիմնախնդիրներին՝ կլաստերային նախաձեռնությունների հիման վրա, այն դիտարկելով որպես տարածաշրջանային տնտեսական զարգացման և մրցունակության բարձրացման կարևոր գործիք։ Նյութում վերլուծվում են ներդրումային միջավայրի հիմնական գործոնները՝ իրավական կայունություն, հարկային քաղաքականություն, ենթակառուցվածքների զարգացում և ինստիտուցիոնալ արդյունավետություն, որոնք անմիջական ազդեցություն ունեն օտարերկրյա ներդրողների ներգրավման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կլաստերային մոտեցմանը, որի շրջանակում փոխկապակցված ձեռնարկությունների, գիտահետազոտական կենտրոնների և պետական կառույցների համագործակցությունը նպաստում է արժեքային շղթաների ձևավորմանը և արտադրողականության բարձրացմանը։ Քննարկվում են նաև առկա խնդիրները՝ կլաստերների թույլ զարգացվածություն, նորարարական միջավայրի սահմանափակ հնարավորություններ, ֆինանսավորման դժվարություններ և միջազգային շուկաներում ինտեգրման բարդություններ։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ ուղղակի օտարերկրյա ներդրումների արդյունավետ խթանումը պահանջում է համակարգային մոտեցում՝ համադրելով պետական քաղաքականությունը, մասնավոր հատվածի նախաձեռնությունները և տարածաշրջանային համագործակցությունը՝ ստեղծելու համար կայուն և մրցունակ տնտեսական էկոհամակարգ Հայաստանի Հանրապետությունում։