Տիկնիկ

Մաթեմատիկա

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է դասական համակարգերի շրջանակում ոչ գծային մոտարկման (նոնլինիար ապպրոքսիմացիայի) որոշ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են մոտարկման տեսության հիմնական հասկացությունները, ֆունկցիոնալ անալիզի գործիքակազմը և ոչ գծային օպերատորների ուսումնասիրության ժամանակակից մոտեցումները։ Հեղինակը վերլուծում է տարբեր դասական համակարգերում ֆունկցիաների մոտարկման խնդիրները՝ ուշադրություն դարձնելով մոտարկման ճշգրտության, կայունության և կոնվերգենցիայի պայմաններին։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև ոչ գծային մոտարկման ալգորիթմները, դրանց արդյունավետության գնահատումը և կիրառությունները տարբեր մաթեմատիկական մոդելներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ապպրոքսիմացիոն սխալների գնահատմանը, օպտիմալ մոտարկման սխեմաներին և դասական օրթոգոնալ համակարգերի կիրառմանը ոչ գծային խնդիրների լուծման մեջ։ Գիրքը նախատեսված է մաթեմատիկոսների, կիրառական մաթեմատիկայի մասնագետների, հետազոտողների և բարձր կուրսերի ուսանողների համար՝ առաջարկելով տեսական և գործնական մոտեցումներ ոչ գծային մոտարկման տեսության մեջ։

Տնտեսագիտություն

Այս թեման վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետությունում հարկաբյուջետային (ֆիսկալ) և դրամավարկային (մոնետար) քաղաքականությունների փոխկապակցվածության և համակարգված կիրառման հիմնախնդիրներին, որտեղ ուսումնասիրվում է պետական բյուջեի քաղաքականության և Կենտրոնական բանկի կողմից իրականացվող դրամավարկային գործիքների համադրության արդյունավետությունը մակրոտնտեսական կայունության ապահովման համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում է այն հարցը, թե որքանով են պետական ծախսերի, հարկային քաղաքականության, պետական պարտքի կառավարման և տոկոսադրույքների, փողի զանգվածի կարգավորման, փոխարժեքային քաղաքականության միջև կապերը համակարգված և փոխլրացնող, թե՝ հակասական և երբեմն միմյանց չեզոքացնող ազդեցություն ունեցող։ Հայաստանի նման փոքր և բաց տնտեսության պայմաններում այս կոորդինացիայի հիմնախնդիրը սրվում է արտաքին շոկերի, դրամական փոխանցումների, ներմուծումից բարձր կախվածության և կապիտալի շարժունակության պատճառով, որոնք սահմանափակում են ինչպես կառավարության, այնպես էլ կենտրոնական բանկի ինքնուրույն քաղաքականության արդյունավետությունը։ Միաժամանակ դիտարկվում են ինստիտուցիոնալ համագործակցության մեխանիզմները, բյուջետային կանոնների ազդեցությունը դրամավարկային քաղաքականության վրա, հակացիկլիկ քաղաքականության կիրառման հնարավորությունները և մակրոտնտեսական կայունության ապահովման գործիքակազմը։ Հետազոտությունը ընդգծում է նաև քաղաքականության թափանցիկության, տվյալների փոխանակման և կանխատեսումների համատեղ մշակման անհրաժեշտությունը, ինչը կարող է բարձրացնել տնտեսական քաղաքականությունների համահունչությունը և նվազեցնել մակրոտնտեսական անհավասարակշռությունները։

Քիմիա

Ազոտը քիմիական տարր է, որը պարբերական համակարգում նշվում է N նշանով և գտնվում է 7-րդ խմբում։ Այն անգույն, անհոտ և անճաշակ գազ է, որը կազմում է Երկրի մթնոլորտի մոտ 78 տոկոսը և համարվում է ամենատարածված գազերից մեկը։ Ազոտը սովորական պայմաններում համեմատաբար իներտ է, այսինքն՝ դժվարությամբ է մտնում քիմիական ռեակցիաների մեջ, քանի որ նրա մոլեկուլը (N₂) ունի շատ ամուր եռակի կապ։ Սակայն բարձր ջերմաստիճանների և հատուկ պայմանների դեպքում այն կարող է մասնակցել տարբեր քիմիական գործընթացների և առաջացնել կարևոր միացություններ։ Ազոտը կենսական նշանակություն ունի բոլոր կենդանի օրգանիզմների համար, քանի որ մտնում է սպիտակուցների, նուկլեինաթթուների և այլ կենսաբանական կարևոր նյութերի կազմի մեջ։ Բնության մեջ ազոտի շրջապտույտը ապահովում է դրա անընդհատ շրջանառությունը օդի, հողի և կենդանի օրգանիզմների միջև։ Բույսերը ազոտը կլանում են հիմնականում հողի մեջ եղած նիտրատների և ամոնիումի աղերի ձևով, իսկ կենդանիները այն ստանում են սննդի միջոցով։ Արդյունաբերության մեջ ազոտը լայնորեն կիրառվում է ամոնիակի, ազոտական թթվի և պարարտանյութերի արտադրության համար։ Այն նաև օգտագործվում է որպես իներտ միջավայր տարբեր քիմիական գործընթացներում, սննդի պահպանման, բժշկության և էլեկտրոնիկայի ոլորտներում։ Հեղուկ ազոտը, որը ստացվում է շատ ցածր ջերմաստիճաններում, օգտագործվում է սառեցման, բժշկական և գիտական նպատակներով։ Չնայած իր օգտակարությանը, որոշ ազոտային միացություններ կարող են լինել վնասակար շրջակա միջավայրի համար, օրինակ՝ առաջացնել օդի աղտոտում կամ նպաստել ջերմոցային էֆեկտին։ Այսպիսով, ազոտը կարևոր քիմիական տարր է, որը մեծ դեր ունի ինչպես բնության, այնպես էլ մարդու կյանքի և արդյունաբերության զարգացման մեջ։

Տնտեսագիտություն

Էքստերնալները (արտաքին ազդեցությունները) տնտեսական երևույթներ են, երբ մեկ տնտեսական գործակալի՝ անհատի, ֆիրմայի կամ կազմակերպության գործունեությունը ազդում է մյուսների վրա՝ առանց այդ ազդեցության շուկայական գնի կամ փոխհատուցման արտացոլման։ Այսինքն՝ որոշ գործողությունների օգուտները կամ ծախսերը չեն ներառվում անմիջապես շուկայական գործարքներում, սակայն զգացվում են երրորդ կողմերի կողմից։ Էքստերնալները կարող են լինել դրական և բացասական։ Դրական էքստերնալների դեպքում մեկի գործունեությունը օգտակար ազդեցություն է ունենում ուրիշների վրա՝ առանց լրացուցիչ վճարի։ Օրինակ՝ կրթությունը համարվում է դրական էքստերնալ, քանի որ կրթված մարդը ոչ միայն իրեն է օգուտ տալիս, այլ նաև հասարակությանը՝ բարձրացնելով արտադրողականությունն ու գիտելիքների մակարդակը։ Բացասական էքստերնալների դեպքում մեկի գործունեությունը վնաս է պատճառում ուրիշներին։ Օրինակ՝ գործարանների կողմից օդի աղտոտումը կարող է վնասել բնակչության առողջությանը և շրջակա միջավայրին՝ առանց այդ վնասի փոխհատուցման։ Էքստերնալների առկայությունը շուկայական մեխանիզմների թերություններից մեկն է, քանի որ շուկան ինքնուրույն չի կարող միշտ ճիշտ գնահատել բոլոր սոցիալական ծախսերն ու օգուտները։ Այդ պատճառով պետությունը հաճախ միջամտում է՝ կիրառելով հարկեր, սուբսիդիաներ կամ կարգավորումներ՝ բացասական էքստերնալները նվազեցնելու և դրականները խթանելու համար։ Օրինակ՝ աղտոտող ընկերությունների վրա կարող են սահմանվել բնապահպանական հարկեր, իսկ կրթության կամ առողջապահության ոլորտում պետությունը կարող է տրամադրել սուբսիդիաներ։ Այսպիսով, էքստերնալները կարևոր տնտեսական հասկացություն են, որոնք ցույց են տալիս, թե ինչպես կարող են տնտեսական գործողությունները ազդել հասարակության վրա՝ դուրս շուկայական անմիջական հարաբերություններից, և ընդգծում են պետական կարգավորման անհրաժեշտությունը որոշ դեպքերում։

Գրականություն

Աշխատությունը հանդիսանում է համահավաք մատենագիտական գրացուցակ, որը ներկայացնում է Հայաստանի գիտական և բուհական գրադարաններում 1978-1987 թվականներին ստացված արտասահմանյան լեզուներով գրականության համակարգված ցանկը՝ նպատակ ունենալով ապահովել տեղեկատվական ամբողջականություն և հեշտ հասանելիություն այդ տարիներին ներմուծված գիտական ու մասնագիտական հրատարակությունների վերաբերյալ տվյալներին։ Այն ընդգրկում է տարբեր գիտաճյուղերին վերաբերվող գրքեր, ժողովածուներ, գիտական ուսումնասիրություններ և այլ հրատարակություններ, որոնք ստացվել են արտասահմանյան լեզուներով և համալրել են Հայաստանի գրադարանային ֆոնդերը՝ նպաստելով գիտական հետազոտությունների զարգացմանը և միջազգային գիտական կապերի ընդլայնմանը։ Գրացուցակում նյութերը դասավորված են մատենագիտական խիստ կանոններով՝ ըստ թեմաների, հեղինակների և հրատարակչական տվյալների, ինչը հնարավորություն է տալիս արդյունավետ որոնում իրականացնել և կողմնորոշվել գիտական տեղեկատվության մեծ հոսքի մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանների միջև գրքափոխանակության գործընթացներին, գիտական ինֆորմացիայի շրջանառությանը և արտասահմանյան աղբյուրներից գիտական գրականության ներմուծման դերին՝ խորհրդային Հայաստանի գիտական և կրթական համակարգի զարգացման համատեքստում։ Աշխատությունը ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատու գործիք գրադարանավարների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար՝ ապահովելով գիտական տեղեկատվության համակարգված ներկայացում և նպաստելով միջազգային գիտական գրականության արդյունավետ օգտագործմանը։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության մարքեթինգային մակրոմիջավայրի գնահատման ցուցանիշների համակարգի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով մակրոտնտեսական, սոցիալական, տեխնոլոգիական և ինստիտուցիոնալ գործոնների ազդեցությունը շուկայական հարաբերությունների զարգացման վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ձևավորել և վերլուծել այն ցուցանիշների համակարգը, որը հնարավորություն է տալիս գնահատել երկրի մարքեթինգային միջավայրը և դրա ազդեցությունը տնտեսվարող սուբյեկտների գործունեության վրա։ Ուսումնասիրվում են մակրոմիջավայրի հիմնական բաղադրիչները՝ տնտեսական աճի տեմպերը, գնաճը, գործազրկությունը, բնակչության եկամուտները, սպառողական վարքագիծը, մրցակցային միջավայրը, ինչպես նաև պետական կարգավորման և հարկային քաղաքականության առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մարքեթինգային վերլուծության ցուցանիշների համակարգման և դասակարգման մեթոդներին, որոնք թույլ են տալիս ապահովել տեղեկատվության համադրելիություն և կիրառելիություն ռազմավարական որոշումների ընդունման գործընթացում։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է միջազգային փորձը՝ մակրոմիջավայրի գնահատման ինդեքսների մշակման և կիրառման ոլորտում, ինչպես նաև դրանց ադապտացման հնարավորությունները Հայաստանի տնտեսության պայմաններում։ Միաժամանակ վերլուծվում է մակրոմիջավայրի փոփոխությունների ազդեցությունը ձեռնարկությունների մարքեթինգային ռազմավարությունների ձևավորման վրա։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է մարքեթինգի և մակրոտնտեսական վերլուծության ոլորտում՝ նպաստելով ՀՀ տնտեսության մարքեթինգային միջավայրի գնահատման ավելի համակարգված և արդյունավետ մեթոդաբանության մշակմանը։