Աբեղայի աղոթքը՝ ի հիշատակ Մխիթարյան միաբանության անդամ Հայր Սահակ Հեքիմյանի վաղաժամ մահվան

Գրականություն

Այս գիրքը ներկայացնում է Նահապետ Քուչակի «Աշուն» ստեղծագործությունների համատեքստում դիտվող քնարական և փիլիսոփայական շերտերը՝ ընդգծելով բնության և մարդու ներաշխարհի փոխկապակցվածությունը։ Գրքում վերլուծվում են աշնանային պատկերների խորհրդանշական իմաստները՝ որպես կյանքի անցողիկության, սիրո, կարոտի և ժամանակի հոսքի արտահայտություն։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև միջնադարյան հայ քնարերգության լեզվական առանձնահատկություններին և պատկերավորման համակարգին, որտեղ բնությունը դառնում է մարդկային զգացմունքների արտացոլման միջոց։ Նյութում առանձնացվում է նաև Նահապետ Քուչակի դերը հայ միջնադարյան սիրային պոեզիայի զարգացման մեջ և նրա ազդեցությունը հետագա գրական ավանդույթի վրա։ Գիրքը համադրում է գրականագիտական և մեկնաբանական մոտեցումները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով խորապես ընկալել ստեղծագործության գաղափարական և գեղարվեստական արժեքը։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է նախալարված երկաթբետոնե տարրերում ճոպանային ամրանների և բետոնի համատեղ աշխատանքի ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով սեյսմիկ ազդեցությունների պայմաններում դրանց լարվածադեֆորմացիոն վիճակին, ամրությանը և հուսալիությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նախալարման տեխնոլոգիայի առանձնահատկությունները, ամրանային ճոպաններից բետոնին ուժերի փոխանցման մեխանիզմները, նյութերի միջև կապակցման բնույթը և արտաքին բեռնվածքների ազդեցությամբ առաջացող կառուցվածքային փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում «Սպանկրիտ» տիպի նախալարված սալերին, որոնց օրինակով ուսումնասիրվում են բետոնի և բարձր ամրության ճոպանային ամրանների փոխազդեցության հիմնական օրինաչափությունները։ Վերլուծվում են նախնական լարումների բաշխումը, բետոնի դեֆորմացիաները, ամրանների սահքի և կապակցման հնարավոր երևույթները, ճաքերի առաջացման ու զարգացման պայմանները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը կառուցվածքային տարրի կրողունակության վրա։ Սեյսմիկ ազդեցությունների հաշվառմամբ դիտարկվում է փոփոխական և կրկնվող դինամիկական բեռնվածքների պայմաններում տարրերի աշխատանքը, երբ կառուցվածքը ենթարկվում է լարումների և դեֆորմացիաների ժամանակային փոփոխությունների։ Կարևորվում է բետոնի և ամրանների համատեղ աշխատանքի պահպանման խնդիրը, քանի որ դրանց միջև կապակցման խախտումը կարող է էականորեն փոխել տարրի կոշտությունը, դեֆորմատիվությունը և ընդհանուր կրողունակությունը։ Ուսումնասիրվում են նյութերի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների, նախալարման աստիճանի, ամրանավորման պարամետրերի, տարրի երկրաչափական չափերի և բեռնավորման բնույթի ազդեցությունները կառուցվածքի վարքի վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համադրվել տեսական հաշվարկները, փորձարարական տվյալները և հաշվարկային մոդելավորման արդյունքները՝ իրական աշխատանքային պայմաններում կառուցվածքային տարրերի վարքի առավել ճշգրիտ գնահատման նպատակով։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում սեյսմակայուն նախագծման տեսանկյունից կարևոր այնպիսի ցուցանիշների գնահատմանը, ինչպիսիք են ամրությունը, կոշտությունը, դեֆորմատիվությունը, ճաքակայունությունը և կրկնվող բեռնվածքների նկատմամբ դիմադրությունը։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել նախալարված երկաթբետոնե սալերի հաշվարկման մեթոդների կատարելագործման, նախագծային պարամետրերի հիմնավորման և սեյսմիկ շրջաններում դրանց անվտանգ կիրառման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել շինարարական մեխանիկայի, երկաթբետոնե կառուցվածքների, սեյսմակայուն շինարարության, շինարարական նյութերի և նախալարված կոնստրուկցիաների նախագծման խնդիրներով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է 1967–1982 թվականներին Մերձավոր Արևելքում ընթացող հակամարտությունների ազդեցության ուսումնասիրությանը միջազգային քաղաքականության և արաբական պետությունների փոխհարաբերությունների վրա։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է 1967 թվականի արաբա-իսրայելական պատերազմից հետո տարածաշրջանում ձևավորված ռազմաքաղաքական իրավիճակի, ուժերի հարաբերակցության փոփոխության և հետագա քաղաքական գործընթացների վրա։ Քննության են առնվում արաբական պետությունների դիրքորոշումները Իսրայելի հետ հակամարտության, պաղեստինյան խնդրի և գրավված տարածքների հարցերի վերաբերյալ, ինչպես նաև այդ խնդիրների ազդեցությունը միջարաբական համագործակցության և հակասությունների խորացման վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Եգիպտոսի, Սիրիայի, Հորդանանի, Լիբանանի, Իրաքի, Սաուդյան Արաբիայի և տարածաշրջանի մյուս պետությունների արտաքին քաղաքականությանը, նրանց միջև ձևավորված դաշինքներին, տարաձայնություններին և քաղաքական առաջնահերթությունների փոփոխություններին։ Ուսումնասիրվում են 1973 թվականի արաբա-իսրայելական պատերազմի հետևանքները, նավթային գործոնի աճող նշանակությունը, Եգիպտոսի արտաքին քաղաքականության վերափոխումը, Քեմփ Դեյվիդի համաձայնությունների և եգիպտա-իսրայելական խաղաղության գործընթացի ազդեցությունը արաբական աշխարհի ներքին հարաբերությունների վրա։ Կարևորվում է նաև Պաղեստինի ազատագրման կազմակերպության դերի աճը և պաղեստինյան հարցի աստիճանական վերածումը տարածաշրջանային ու միջազգային քաղաքականության առանցքային խնդիրներից մեկի։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է Լիբանանի ներքաղաքական ճգնաժամի և քաղաքացիական պատերազմի կապը տարածաշրջանային հակամարտությունների հետ, ինչպես նաև 1982 թվականի լիբանանյան իրադարձությունների ազդեցությունը Մերձավոր Արևելքում քաղաքական ուժերի հարաբերակցության վրա։ Առանձին ուղղություն է միջազգային գործոնի ուսումնասիրությունը՝ հատկապես Միացյալ Նահանգների և Խորհրդային Միության քաղաքականության, նրանց ռազմավարական մրցակցության, դիվանագիտական նախաձեռնությունների և տարածաշրջանի պետությունների հետ հարաբերությունների համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ՄԱԿ-ի և միջազգային դիվանագիտության դերին՝ հրադադարի հաստատման, բանակցային գործընթացների և հակամարտության քաղաքական կարգավորման փորձերի տեսանկյունից։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, որ տարածաշրջանային հակամարտությունը տվյալ ժամանակաշրջանում ոչ միայն արաբա-իսրայելական հարաբերությունների խնդիր էր, այլև էականորեն ազդում էր արաբական երկրների արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների, տնտեսական համագործակցության, անվտանգության ռազմավարությունների և միմյանց նկատմամբ քաղաքական դիրքորոշումների վրա։ Միաժամանակ Սառը պատերազմի պայմաններում Մերձավոր Արևելքը վերածվել էր միջազգային մրցակցության կարևոր տարածքներից մեկի, որտեղ տեղական հակասությունները սերտորեն փոխկապակցվում էին համաշխարհային քաղաքական գործընթացների հետ։ Ժամանակաշրջանի համակողմանի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալ այն քաղաքական և դիվանագիտական զարգացումները, որոնք երկարաժամկետ ազդեցություն ունեցան Մերձավոր Արևելքի միջազգային հարաբերությունների համակարգի ձևավորման վրա։ Նյութը կարող է օգտակար լինել միջազգային հարաբերությունների, դիվանագիտության պատմության, արաբագիտության, արևելագիտության և Մերձավոր Արևելքի նորագույն պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և մասնագետների համար։

Տեխնոլոգիա

Երկրաբանական և հանքարդյունաբերական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Մարցիգետի ոսկի-բազմամետաղային հանքավայրի հանքայնացման տեղայնացման երկրաբանակառուցվածքային առանձնահատկությունների և հանքաքարերի արդյունաբերական յուրացման հեռանկարների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հանքավայրի երկրաբանական կառուցվածքը, ապարային համալիրների կազմը, տեկտոնական խախտումների տարածական բաշխումը և հանքայնացման ձևավորման երկրաբանական նախադրյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանքային մարմինների տեղադրման պայմաններին, դրանց ձևաբանական առանձնահատկություններին, հանքանյութերի տարածական բաշխմանը և ոսկու ու ուղեկցող մետաղների հանքայնացման օրինաչափություններին։ Վերլուծվում են ապարների ճեղքավորվածության, խզվածքային գոտիների, հիդրոթերմալ փոփոխությունների և հանքառաջացման գործընթացների փոխկապակցվածությունները։ Քննարկվում են նաև հանքաքարերի նյութական կազմի, օգտակար բաղադրիչների պարունակության, հանքային մարմինների շարունակականության և երկրաբանական հետախուզման արդյունքների գնահատման հետ կապված հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են հանքավայրի պաշարների գնահատման, արդյունաբերական նշանակության որոշման, հանքաքարերի արդյունահանման և վերամշակման տեխնոլոգիական հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հանքավայրի շահագործման տնտեսական նպատակահարմարությանը, երկրաբանական ռիսկերի գնահատմանը, շրջակա միջավայրի պահպանության պահանջներին և հանքարդյունաբերական գործունեության կայուն կազմակերպման սկզբունքներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսական երկրաբանության, հանքավայրերի երկրաբանության, մետաղային օգտակար հանածոների հետախուզման և հանքարդյունաբերության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Լեզվաբանություն

Հայագիտական, լեզվաբանական և պատմամշակութային բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության դերին հայոց աշխարհաբար լեզվի ձևավորման, զարգացման և գրական լեզվի կարգավիճակի վերաբերյալ քննարկումների պատմության մեջ։ Քննության են առնվում հայերենի լեզվական զարգացման պատմական նախադրյալները, գրաբարի և աշխարհաբարի փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև հայ գրավոր մշակույթի զարգացման առանձնահատկությունները մինչև XIX դարի 40-ական թվականները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Մխիթարյան միաբանության գիտակրթական գործունեությանը, լեզվաբանական աշխատություններին, թարգմանություններին և հրատարակչական նախաձեռնություններին՝ հայ գրական լեզվի զարգացման համատեքստում։ Վերլուծվում են գրաբարի պահպանման և աշխարհաբարի կիրառության ընդլայնման վերաբերյալ լեզվական պատկերացումները, դրանց գաղափարական հիմքերը և գործնական նշանակությունը։ Քննարկվում են ժողովրդախոսակցական լեզվի և գրական ավանդույթի փոխազդեցությունը, աշխարհաբարի բառապաշարի ու քերականական կառուցվածքի զարգացման հարցերը, ինչպես նաև լեզվական նորմավորման սկզբունքների ձևավորումը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Մխիթարյան հեղինակների լեզվաբանական ու գրականագիտական աշխատությունները, դասագրքերը, բառարանները, պարբերական հրատարակությունները և նամակագրական նյութերը։ Անդրադարձ է կատարվում Վենետիկի Մխիթարյանների գործունեության ազդեցությանը հայ լուսավորական մտքի, կրթության, թարգմանական գրականության և ազգային մշակութային ինքնագիտակցության զարգացման վրա։ Կարևորվում է միաբանության լեզվական հայացքների ուսումնասիրությունը՝ գրաբարից աշխարհաբար անցման պատմական ընթացքը, լեզվական ավանդույթի շարունակականությունը և նոր գրական հայերենի ձևավորման նախադրյալները բացահայտելու տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի պատմության, պատմական լեզվաբանության, հայագիտության, գրական լեզվի զարգացման և Մխիթարյան միաբանության գիտամշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է ոչ գծային օպտիկական պարամետրական գործընթացներում քվանտային կրիտիկական երևույթների ուսումնասիրությանը՝ քվանտային օպտիկայի, ոչ գծային օպտիկայի և վիճակագրական ֆիզիկայի փոխհատման տիրույթում։ Հետազոտության կենտրոնում այն ֆիզիկական համակարգերն են, որոնցում օպտիկական դաշտերի փոխազդեցության և պարամետրական պրոցեսների պայմաններում համակարգի քվանտային վիճակը կարող է մոտենալ կրիտիկական ռեժիմների, իսկ փոքր փոփոխությունները կարող են հանգեցնել էական քանակական և որակական փոփոխությունների։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել պարամետրական ուժեղացման, հաճախականությունների փոխակերպման և փոխազդող քվանտային դաշտերի ձևավորման գործընթացները, ինչպես նաև դրանցում ֆլուկտուացիաների և քվանտային տատանումների դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կրիտիկական կետերի մոտ համակարգի վարքին, որտեղ ֆիզիկական մեծությունների զգայունությունը արտաքին պարամետրերի փոփոխությունների նկատմամբ կարող է կտրուկ աճել։ Այդ պայմաններում քվանտային ֆլուկտուացիաները կարող են դառնալ համակարգի վարքը որոշող կարևոր գործոն, ինչն էլ անհրաժեշտություն է առաջացնում ուսումնասիրելու դրանց ազդեցությունը պարամետրական գործընթացների կայունության, դինամիկայի և վիճակագրական հատկությունների վրա։ Աշխատանքը կարող է ներառել ոչ գծային օպտիկական համակարգերի տեսական մոդելավորում, դաշտերի փոխազդեցության հավասարումների ուսումնասիրություն և կրիտիկական ռեժիմների մաթեմատիկական նկարագրություն։ Կարևոր ուղղություն է նաև դասական և քվանտային մոտեցումների համեմատությունը՝ պարզելու համար, թե որ երևույթներն են պայմանավորված համակարգի դասական ոչ գծայնությամբ, իսկ որոնք՝ զուտ քվանտային բնույթի ֆլուկտուացիաներով։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ քվանտային կոհերենտության, խճճվածության, քվանտային աղմուկի և վիճակագրական բաշխումների փոփոխություններին, որոնք կարող են դրսևորվել կրիտիկական պայմաններին մոտեցման ժամանակ։ Նման հետազոտությունները կարևոր են ոչ միայն հիմնարար ֆիզիկայի, այլև քվանտային տեղեկատվության և օպտիկական տեխնոլոգիաների համար, քանի որ ոչ գծային պարամետրական համակարգերը կարող են օգտագործվել քվանտային վիճակների գեներացման, փոխակերպման և վերահսկման նպատակով։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ քվանտային կրիտիկական երևույթների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու մակրոսկոպիկորեն դիտարկվող ոչ գծային օպտիկական համակարգերում քվանտային էֆեկտների դերը և դրանց առաջացման պայմանները։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է քվանտային և ոչ գծային օպտիկայի, դինամիկական համակարգերի և վիճակագրական ֆիզիկայի մոտեցումները՝ ուսումնասիրելով կրիտիկական ռեժիմների ձևավորման մեխանիզմները, քվանտային ֆլուկտուացիաների ազդեցությունը և պարամետրական օպտիկական գործընթացների հնարավոր քվանտային դրսևորումները։