Արարատյան գոգավորության լանդշաֆտները և դրանց անթրոպոգեն փոփոխությունների գնահատումը

Պատմություն

Այս աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան պատմության մի բարդ և բազմաշերտ խնդրի՝ մոնղոլական աղբյուրներում հանդիպող «արկաուն» (Arkaun) անվան մեկնաբանությանը և դրա կապին քրիստոնյաների, մասնավորապես՝ հայ-խալկեդոնիտների հարցի հետ։ Հեղինակը վերլուծում է մոնղոլական, պարսկական և հայկական պատմագրական աղբյուրները՝ փորձելով պարզել, թե ինչ սոցիալական և կրոնական խմբեր էին նշվում այդ տերմինով և ինչ դեր էին նրանք խաղում Մոնղոլական կայսրության վարչական, ռազմական և առևտրային համակարգերում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն վարկածին, ըստ որի «արկաուն» տերմինը հաճախ կիրառվել է ոչ միայն ընդհանուր քրիստոնյաների, այլ նաև հայ խալկեդոնիտների նկատմամբ՝ ընդգծելով նրանց առանձնահատուկ դիրքը Արևելքի և Արևմուտքի քաղաքակրթությունների միջև։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև հայերի մասնակցությունը մոնղոլական վարչական համակարգին, նրանց տնտեսական և դիվանագիտական դերակատարությունը, ինչպես նաև կրոնական ինքնության և քաղաքական հարմարվողականության հարցերը տվյալ ժամանակաշրջանում։ Վերլուծության մեջ ընդգծվում է աղբյուրների հակասական բնույթը և տարբեր պատմագիտական դպրոցների մոտեցումները՝ կապված հայերի և այլ քրիստոնյա խմբերի դասակարգման հետ մոնղոլական միջավայրում։

Պատմություն

18-րդ դարը Արևմտյան Եվրոպայում համարվում է խորքային փոխակերպումների ժամանակաշրջան, երբ ձևավորվեցին ժամանակակից քաղաքական, սոցիալական և մշակութային համակարգերի հիմքերը․ այս դարը հաճախ կոչվում է Լուսավորության դարաշրջան, քանի որ հենց այդ շրջանում տարածվեցին բանականության, գիտության և մարդու իրավունքների գաղափարները, որոնք հակադրվում էին միջնադարյան ավանդույթներին և կրոնական բացարձակությանը․ փիլիսոփայության մեջ առանձնանում են Voltaire, Jean-Jacques Rousseau և Immanuel Kant, որոնց գաղափարները ձևավորեցին նոր մտածողություն մարդու ազատության, կրթության և պետության մասին․ քաղաքական առումով 18-րդ դարը նշանավորվեց միապետությունների վերափոխման փորձերով և հեղափոխական շարժումներով, որոնց գագաթնակետը դարձավ Ֆրանսիական հեղափոխությունը՝ 1789 թվականին, որը կտրուկ փոխեց Եվրոպայի քաղաքական քարտեզը և խթանեց հանրապետական և ժողովրդավարական գաղափարների տարածումը․ տնտեսական կյանքում զարգացավ կապիտալիզմի վաղ փուլը, ընդլայնվեց առևտուրը, արդյունաբերական արտադրության նախադրյալները, ինչպես նաև գաղութատիրական համակարգը, որը Եվրոպային ապահովում էր հումքային ռեսուրսներ և շուկաներ․ մշակույթում մեծ զարգացում ապրեց գրականությունը, արվեստը և գիտությունը, ստեղծվեցին հանրագիտարաններ և գիտական ակադեմիաներ, որոնք նպաստեցին գիտելիքի համակարգմանն ու տարածմանը․ ընդհանուր առմամբ 18-րդ դարը Արևմտյան Եվրոպայում դարձավ անցումային փուլ ավանդական հասարակությունից դեպի նոր ժամանակների քաղաքացիական և արդյունաբերական աշխարհ։

Աշխարհագրություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բնակչության ապրելակերպի աշխարհագրական առանձնահատկությունների և դրանց ձևավորման վրա ազդող բնական, սոցիալ-տնտեսական ու ժողովրդագրական գործոնների համալիր ուսումնասիրությանը։ Նյութում վերլուծվում են բնակչության կենսապայմանների, զբաղվածության, եկամուտների, սպառման, կրթության, առողջապահության հասանելիության, բնակության պայմանների և միգրացիոն գործընթացների տարածքային տարբերությունները՝ բացահայտելով, թե ինչպես են դրանք փոխվում երկրի տարբեր մարզերում և բնակավայրերի տեսակների միջև։ Քննարկվում է բնական միջավայրի, բնակավայրերի տեղաբաշխման, քաղաքաշինական զարգացման, տրանսպորտային հասանելիության և տնտեսական ենթակառուցվածքների ազդեցությունը բնակչության առօրյա կենսակերպի և կյանքի որակի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի Հանրապետություն-ի քաղաքային և գյուղական բնակավայրերի միջև առկա սոցիալ-տնտեսական տարբերություններին, տարածաշրջանային անհամաչափ զարգացման խնդիրներին և դրանց ազդեցությանը ժողովրդագրական վարքագծի, ներքին ու արտաքին միգրացիայի և կենսամակարդակի վրա։ Աշխատությունը հիմնված է աշխարհագրական, ժողովրդագրական և վիճակագրական վերլուծությունների վրա՝ նպատակ ունենալով բացահայտել բնակչության ապրելակերպի տարածքային օրինաչափությունները, գնահատել դրանց վրա ազդող հիմնական գործոնները և առաջարկել հավասարակշռված տարածաշրջանային զարգացմանն ու բնակչության կյանքի որակի բարելավմանն ուղղված մոտեցումներ։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Ուիլյամ Շեքսպիրի դրամատուրգիական լեզվում մակդիրների և մակդրավորման գեղարվեստական հնարների գործառական, ոճական ու թարգմանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ երեք տարբեր դրամատիկական երկերի բնագրերի և դրանց հայերեն թարգմանությունների համադրական քննության հիման վրա։ Հետազոտության առանցքում մակդիրը դիտարկվում է ոչ միայն որպես առարկայի, անձի կամ երևույթի հատկանիշ արտահայտող լեզվական միավոր, այլև որպես կերպարների հոգեբանական նկարագիրը, հեղինակային գնահատականը, ստեղծագործության հուզական մթնոլորտը և պատկերային համակարգը ձևավորող կարևոր ոճական միջոց։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են առանձնացվել մակդիրների կառուցվածքային ու իմաստային տեսակները, դրանց կիրառման հաճախականությունը, համատեքստային նշանակությունը և փոխաբերական ներուժը։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե տարբեր ժանրային և գաղափարական միջավայրերում ինչպիսի գործառույթներ են ստանձնում մակդրային կառույցները։ Պատմական դրամայում դրանք կարող են մասնակցել իշխանության, քաղաքական հակամարտության և կերպարների բարոյահոգեբանական բնութագրման ձևավորմանը, ողբերգական սիրո պատմության մեջ՝ հուզականության, հակադրությունների և քնարական պատկերների ստեղծմանը, իսկ փիլիսոփայական ու սոցիալական շեշտադրումներով դրամայում՝ մարդկային հարաբերությունների, հարստության, երախտագիտության և հիասթափության գնահատողական արտահայտմանը։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է անգլերեն բնագրերի և հայերեն տարբերակների համեմատությունը։ Քննվում է, թե թարգմանության ընթացքում որքանով են պահպանվում բնագրային մակդիրների իմաստային ծավալը, պատկերավորությունը, հուզական երանգը և ոճական գործառույթը, ինչպես նաև ինչպիսի լեզվական փոխակերպումներ են անհրաժեշտ լինում անգլերենի և հայերենի կառուցվածքային ու բառաիմաստային տարբերությունների պատճառով։ Կարող են ուսումնասիրվել բառացի փոխանցման, իմաստային փոխարինման, ընդլայնման, կրճատման կամ նոր պատկերային համարժեքի ընտրության դեպքերը՝ գնահատելով դրանց ազդեցությունը դրամատիկական խոսքի ընդհանուր արտահայտչականության վրա։ Համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նաև հայերենի պատկերավորման միջոցների ներուժը շեքսպիրյան խոսքի վերարտադրման գործընթացում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է ոճագիտության, շեքսպիրագիտության, համեմատական լեզվաբանության և թարգմանագիտության մոտեցումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես է գեղարվեստական պատկերավորման կարևոր միջոցներից մեկը գործում բնագրում և ինչպիսի լեզվական ու ստեղծագործական լուծումներով է վերարտադրվում հայերեն թարգմանություններում։

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է տեղեկատվական անվտանգության ապահովման հիմնախնդիրներին ժողովրդավարական կոնսոլիդացման գործընթացում, ուսումնասիրելով այն ռիսկերը, մարտահրավերներն ու ռազմավարական մոտեցումները, որոնք ուղղված են տեղեկատվական համակարգերի պաշտպանությանը և հասարակության վստահության բարձրացմանը։ Գրքում ներկայացվում են տեղեկատվական անվտանգության սկզբունքները, իրավական և ինստիտուցիոնալ կարգավորումները, տեխնոլոգիական գործիքների կիրառությունը և քաղաքական կառավարման մեխանիզմները, որոնք ապահովում են տվյալների, տեղեկատվության հոսքի և կապի միջոցների պաշտպանությունը։ Հեղինակը վերլուծում է ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին սպառնալիքները, հանրային տեղեկատվության պաշտպանությունն ու դիվերսիոն գործողությունների կանխարգելումը, ընդգծելով տեղեկատվական անվտանգության կարևորությունը քաղաքական կայունության և ժողովրդավարական ինստիտուտների ամրապնդման համար։ Աշխատության մեջ հատուկ ուշադրություն է դարձվում ժողովրդավարական գործընթացների հուսալիության, հրապարակայնության և քաղաքացիական վերահսկողության ապահովման գործիքներին, ինչպես նաև տեղեկատվական քաղաքականության ձևավորմանն ու ներդրմանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է պետական կառավարման, քաղաքական գիտությունների, անվտանգության ոլորտի մասնագետների և հետազոտողների համար՝ նպաստելով տեղեկատվական անվտանգության բարձրացմանը և ժողովրդավարական ինստիտուտների ամրապնդմանը։

Այլ առարկաներ

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։