Армянско-грузинские материалы для истории душеполезной повести о Варлааме и Иоасафе

Գրականություն

Այս գրականագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Ժորժ Սանդ-ի ստեղծագործական ժառանգության ազդեցությանը և ընկալմանը 19-րդ դարի հայ գրական միջավայրում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում է, թե ինչպես են եվրոպական ռոմանտիզմի և սոցիալական վեպի գաղափարները ներթափանցել հայ մտավոր դաշտ՝ ձևավորելով նոր գեղագիտական և գաղափարական մոտեցումներ։ Հեղինակը դիտարկում է Սանդի ստեղծագործությունների թարգմանությունները, մամուլում արձագանքները և հայ հեղինակների կողմից կատարված մեկնաբանությունները՝ ընդգծելով դրանց ազդեցությունը հասարակական-մշակութային մտածողության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կնոջ կերպարի նոր ընկալմանը, սոցիալական արդարության գաղափարներին և անհատի ազատության թեմային, որոնք կարևոր դեր են խաղացել հայ գրականության զարգացման գործընթացում։ Աշխատությունը նաև ցույց է տալիս հայ-եվրոպական գրական կապերի ընդլայնումը և դրանց ազդեցությունը 19-րդ դարի հայ գրական քննադատության ձևավորման վրա։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ինովացիոն ներուժի գնահատման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել երկրի նորարարական զարգացման հնարավորությունները, սահմանափակումները և դրանց գնահատման արդյունավետ մեթոդները։ Աշխատանքում ինովացիոն ներուժը դիտարկվում է որպես գիտական, տեխնոլոգիական, մարդկային, ֆինանսական և կազմակերպական ռեսուրսների ամբողջություն, որը հնարավորություն է տալիս ստեղծելու, ներդնելու և տարածելու նորարարություններ տնտեսության տարբեր ոլորտներում։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում գիտահետազոտական գործունեության մակարդակին, բարձր որակավորում ունեցող մարդկային կապիտալին, կրթության և գիտության զարգացմանը, տեխնոլոգիական ձեռնարկատիրությանը, նորարարական ենթակառուցվածքներին և ֆինանսավորման հասանելիությանը։ Առանձնահատուկ կարևորություն ունի այն ցուցանիշների համակարգի ձևավորումը, որի միջոցով հնարավոր է համակողմանիորեն գնահատել երկրի ինովացիոն ներուժը և համեմատել դրա դինամիկան այլ երկրների կամ տարածաշրջանների հետ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև բիզնեսի և գիտական կազմակերպությունների համագործակցության մակարդակին, տեխնոլոգիաների առևտրայնացման խնդիրներին, մտավոր սեփականության պաշտպանությանը, ստարտափների զարգացման պայմաններին և նորարարական նախագծերի ֆինանսավորման մեխանիզմներին։ ՀՀ պայմաններում կարևոր խնդիրներից են գիտության և արտադրության միջև կապերի ամրապնդումը, մասնավոր հատվածի մասնակցության ընդլայնումը, նորարարական նախագծերի համար ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիությունը և բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների պահպանումն ու ներգրավումը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն հիմնական գործոնները, որոնք խթանում կամ սահմանափակում են Հայաստանի նորարարական ներուժի իրացումը, ինչպես նաև ձևավորելու դրա գնահատման և զարգացման ավելի արդյունավետ մոտեցումներ։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են օգտակար լինել տնտեսական քաղաքականության մշակման, գիտության և տեխնոլոգիաների զարգացման ռազմավարությունների կատարելագործման և երկրի մրցունակության բարձրացման տեսանկյունից։

Մշակույթ

Այս աշխատությունը նվիրված է Անիի կարասների դեկորատիվ հարդարանքի, գեղարվեստական առանձնահատկությունների և մշակութային նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է միջնադարյան Անիում կիրառված խեցեգործական ավանդույթներին՝ վերլուծելով կարասների արտաքին ձևավորումը, զարդանախշային համակարգերը, կիրառված մոտիվները և դրանց խորհրդանշական բովանդակությունը։ Գրքում ուսումնասիրվում են բուսական, երկրաչափական և երբեմն նաև պատկերային տարրերի կիրառման առանձնահատկությունները, դրանց կապը ժամանակաշրջանի գեղարվեստական ճաշակի, արհեստագործական հմտությունների և տարածաշրջանային մշակութային ազդեցությունների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կարասների արտադրության տեխնոլոգիական կողմերին, օգտագործված նյութերին և հարդարման մեթոդներին, որոնք հնարավորություն են տալիս վերականգնել Անիի խեցեգործական արվեստի զարգացման մակարդակը։ Աշխատությունը նաև լուսաբանում է կարասների գործնական և կենցաղային նշանակությունը՝ դրանք դիտարկելով ոչ միայն որպես տնտեսական օգտագործման առարկաներ, այլև որպես գեղարվեստական մշակույթի արժեքավոր վկայություններ։ Գիրքը կարևոր աղբյուր է միջնադարյան հայկական կիրառական արվեստի, հնագիտության և նյութական մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների և հետաքրքրված ընթերցողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է շուկայական հարաբերությունների ձևավորման և տնտեսական համակարգի կառուցվածքային վերափոխումների պայմաններում զբաղվածության հիմնախնդիրների տեսական ու մեթոդաբանական ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության սոցիալ-տնտեսական գործընթացների հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում զբաղվածության՝ որպես տնտեսական և սոցիալական կատեգորիայի բովանդակությունն է, աշխատաշուկայի ձևավորման օրինաչափությունները, աշխատուժի պահանջարկի ու առաջարկի փոխհարաբերությունը և տնտեսական վերափոխումների ազդեցությունը բնակչության աշխատանքային վարքագծի վրա։ Անցումային տնտեսությունը դիտարկվում է որպես առանձնահատուկ միջավայր, որտեղ նախկին տնտեսական համակարգին բնորոշ զբաղվածության կառուցվածքները աստիճանաբար փոխարինվում են շուկայական մեխանիզմներով՝ առաջացնելով աշխատուժի վերաբաշխման, գործազրկության, մասնագիտական անհամապատասխանության և սոցիալական պաշտպանության նոր խնդիրներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում զբաղվածության մակարդակի և կառուցվածքի վրա ազդող մակրոտնտեսական գործոններին՝ տնտեսական ակտիվության, արտադրության կառուցվածքային փոփոխությունների, ներդրումային գործընթացների, աշխատավարձերի և ձեռնարկատիրական գործունեության զարգացման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննարկվել զբաղվածության և գործազրկության գնահատման մեթոդաբանական մոտեցումները, աշխատաշուկայի հիմնական ցուցանիշների համակարգը և դրանց կիրառման առանձնահատկությունները վերափոխվող տնտեսության պայմաններում։ Կարևորվում է պաշտոնական և ոչ պաշտոնական զբաղվածության, ինքնազբաղվածության, թերզբաղվածության և աշխատանքային միգրացիայի փոխկապակցված ուսումնասիրությունը, քանի որ միայն գործազրկության մակարդակը միշտ չէ, որ ամբողջությամբ արտահայտում է աշխատաշուկայի իրական վիճակը։ Հայաստանի նյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տնտեսական վերափոխումների ընթացքում աշխատուժի ճյուղային և մասնագիտական կառուցվածքի փոփոխությունները, աշխատատեղերի ստեղծման սահմանափակումները և մարդկային կապիտալի օգտագործման արդյունավետության հետ կապված խնդիրները։ Առանձին ուղղություն է զբաղվածության պետական կարգավորման մեխանիզմների վերլուծությունը՝ գնահատելով ակտիվ և պասիվ աշխատաշուկայական քաղաքականության, մասնագիտական կրթության, վերապատրաստման և աշխատանքի տեղավորման համակարգերի նշանակությունը։ Կարող են դիտարկվել նաև տնտեսական աճի և զբաղվածության փոխկապակցվածությունը, աշխատուժի մրցունակության բարձրացման պայմանները և աշխատաշուկայի ինստիտուցիոնալ զարգացման խնդիրները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է աշխատանքի տնտեսագիտության, մակրոտնտեսագիտության, սոցիալական քաղաքականության և տնտեսական վերափոխումների տեսության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել անցումային տնտեսությունում զբաղվածության գործընթացների վերլուծության ամբողջական տեսամեթոդաբանական հիմք և բացահայտել Հայաստանի աշխատաշուկայի զարգացման հիմնական օրինաչափությունները։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքական բանավեճի լեզվամշակույթի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով քաղաքական հաղորդակցության ընթացքում լեզվի գործածության, խոսքի կառուցվածքի, արտահայտչական միջոցների և հաղորդակցական վարքագծի առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կենտրոնում քաղաքական բանավեճն է՝ որպես հանրային խոսքի առանձնահատուկ ձև, որտեղ լեզուն ոչ միայն տեղեկատվություն փոխանցելու, այլև դիրքորոշում ձևավորելու, հակառակորդին համոզելու, քննադատելու և լսարանի վրա ազդեցություն գործելու գործիք է։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել քաղաքական գործիչների խոսքում կիրառվող բառապաշարը, դարձվածքները, հռետորական հարցերը, կրկնությունները, համեմատությունները, փոխաբերությունները և այլ արտահայտչական միջոցներ՝ գնահատելով դրանց ազդեցությունը խոսքի բովանդակության և ընկալման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել բանավեճի մասնակիցների կողմից լեզվական նորմերի պահպանմանը, խոսքի հստակությանը, տրամաբանական հաջորդականությանը, փաստարկվածությանը և հաղորդակցական էթիկային։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություն է նաև քաղաքական բանավեճում հակադրության և քննադատության լեզվական դրսևորումների վերլուծությունը, ներառյալ գնահատողական բառապաշարի, պիտակավորման, հուզական արտահայտությունների և այլ ազդեցության մեխանիզմների կիրառումը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ այն հարցին, թե ինչպես են քաղաքական նպատակները, գաղափարական դիրքորոշումները և լսարանի առանձնահատկությունները պայմանավորում խոսքի ընտրությունը և կառուցվածքը։ Քաղաքական բանավեճի լեզվամշակույթի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել նաև հրապարակային խոսքի որակը, բանավեճի կառուցողականության աստիճանը և քաղաքական հաղորդակցության մեջ փոխադարձ հարգանքի պահպանման կարևորությունը։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև զանգվածային լրատվության միջոցների և թվային հարթակների ազդեցությունը քաղաքական խոսքի լեզվական առանձնահատկությունների վրա, քանի որ ժամանակակից քաղաքական հաղորդակցությունը հաճախ տարածվում է կարճ, հուզական և լայն լսարանի համար նախատեսված հաղորդագրությունների միջոցով։ Հետազոտությունը կարող է բացահայտել քաղաքական խոսքի այն առանձնահատկությունները, որոնք նպաստում են հանրային երկխոսության արդյունավետությանը, ինչպես նաև այն լեզվական երևույթները, որոնք կարող են խոչընդոտել կառուցողական քննարկմանը կամ նպաստել հասարակական բևեռացմանը։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ քաղաքական հաղորդակցության մշակույթի բարձրացման, հրապարակային խոսքի կատարելագործման և հանրային բանավեճի ավելի արդյունավետ ու քաղաքակիրթ ձևերի զարգացման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, լրագրողներին, քաղաքական հաղորդակցության մասնագետներին, քաղաքագետներին, հռետորաբանության և խոսքի մշակույթի ուսումնասիրողներին, ինչպես նաև հասարակական հաղորդակցության ոլորտում սովորող ուսանողներին։

Քաղաքագիտություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է 1988–1994 թվականներին Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության զարգացման դինամիկայի ուսումնասիրությանը՝ դրա քաղաքական, ռազմական և հասարակական գործընթացների փոխկապակցվածության վերլուծությամբ։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են հակամարտության ձևավորման նախադրյալները, սկզբնական քաղաքական զարգացումները, ազգային շարժման ակտիվացումը, միջհամայնքային հարաբերությունների սրումը և հետագա ռազմական առճակատման վերածվելու գործընթացը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում 1988 թվականից սկսված քաղաքական գործընթացներին, Խորհրդային Միության փլուզման պայմաններում տարածաշրջանում իշխանության և անվտանգության համակարգերի փոփոխությանը, ինչպես նաև Հայաստանի, Ադրբեջանի և Լեռնային Ղարաբաղի միջև հարաբերությունների աստիճանական սրմանը։ Աշխատանքում վերլուծվում են ռազմական գործողությունների հիմնական փուլերը, ռազմաքաղաքական իրավիճակի փոփոխությունները, տարածքային վերահսկողության դինամիկան և հակամարտության մեջ ներգրավված կողմերի ռազմավարական նպատակները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև միջազգային միջնորդության ձևավորմանը և հակամարտության կարգավորման ուղղությամբ իրականացված առաջին դիվանագիտական նախաձեռնություններին։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են քաղաքական պահանջները, անվտանգության խնդիրները, ռազմական զարգացումները և տարածաշրջանային աշխարհաքաղաքական գործոնները փոխազդել միմյանց հետ՝ ձևավորելով հակամարտության ընթացքը։ Ուսումնասիրվում են նաև բնակչության տեղաշարժերը, հումանիտար հետևանքները և պատերազմի ազդեցությունը տարածաշրջանի սոցիալ-տնտեսական ու քաղաքական իրավիճակի վրա։ 1994 թվականին ռազմական գործողությունների դադարեցմանն ու հրադադարի հաստատմանը նախորդած գործընթացների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու հակամարտության այդ փուլի հիմնական արդյունքները և հետագա բանակցային գործընթացի ձևավորման նախադրյալները։ Աշխատանքը կարևոր է հակամարտությունների զարգացման մեխանիզմների, հետխորհրդային տարածաշրջանի քաղաքական վերափոխումների և Հարավային Կովկասի անվտանգության խնդիրների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը 1988–1994 թվականների իրադարձությունները դիտարկում է որպես փոխկապակցված քաղաքական և ռազմական գործընթացների ամբողջություն՝ նպատակ ունենալով բացահայտել հակամարտության սրման հիմնական պատճառները, զարգացման փուլերը, ներգրավված դերակատարների գործողությունները և 1994 թվականի հրադադարով ձևավորված նոր իրավիճակի նախադրյալները։