Արտաքին առևտրի և տնտեսական աճի կապի մոդելավորման հիմնահարցերը (ՀՀ օրինակով)

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Լոռու մարզի Տաշիրի տարածքի բարձր կալիումական ռիոլիտ-դացիտային տուֆերի երկրաբանական, երկրաքիմիական և ագրոնոմիական հատկությունների ուսումնասիրությանը՝ դրանք որպես արդյունավետ ագրոպարարտանյութ կիրառելու հնարավորության գնահատմամբ։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են տուֆերի հանքաբանական և քիմիական կազմը, կալիումի պարունակությունն ու դրա հնարավոր մատչելիությունը բույսերի համար, ինչպես նաև ապարների և հողային միջավայրի փոխազդեցության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործընթացներին, որոնց միջոցով տուֆային նյութում պարունակվող հանքային բաղադրիչները կարող են աստիճանաբար ազատվել և հարստացնել հողը բույսերի աճի համար անհրաժեշտ սննդատարրերով։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություն է տուֆերի՝ որպես բնական հումքի կիրառման արդյունավետության գնահատումը՝ հաշվի առնելով դրանց ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, հողի բերրիության վրա հնարավոր ազդեցությունը և գյուղատնտեսական մշակաբույսերի սնուցման գործընթացում ունեցած դերը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև տարբեր հողային պայմաններում տուֆային նյութի օգտագործման հնարավորություններին, դրա ազդեցությանը հողի քիմիական հատկությունների, սննդատարրերի հասանելիության և բույսերի աճի ցուցանիշների վրա։ Բնական հանքային հումքի օգտագործումը որպես պարարտանյութ դիտարկվում է նաև ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և գյուղատնտեսության մեջ տեղական հումքի կիրառման տեսանկյունից։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել Տաշիրի տուֆերի կիրառական ներուժի բացահայտմանը և դրանց հիման վրա հողի բերրիության բարձրացմանն ուղղված մոտեցումների մշակմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել երկրաբաններին, հողագետներին, երկրաքիմիկոսներին, ագրոնոմներին, գյուղատնտեսության և շրջակա միջավայրի մասնագետներին, ինչպես նաև բնական հանքային հումքի կիրառական նշանակությունն ուսումնասիրող հետազոտողներին ու ուսանողներին։

Պատմություն

Աշխատանքը նվիրված է Մ. Գ. Ներսիսյանի գիտական ժառանգության մեջ հայ ազատագրական շարժման և Հայոց ցեղասպանության պատմության հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում պատմաբանի աշխատություններում հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական պայքարի, Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության վիճակի, հայկական հարցի և Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ ձևավորված գիտական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն պատմական, քաղաքական և հասարակական պայմանների վերլուծությանը, որոնցում ձևավորվել և զարգացել են հայ ազատագրական շարժման տարբեր դրսևորումները։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի ազգային-ազատագրական կազմակերպություններին, հասարակական-քաղաքական գործիչներին, հայ բնակչության ինքնապաշտպանական պայքարին և Օսմանյան իշխանությունների քաղաքականությանը՝ դրանք դիտարկելով պատմական իրադարձությունների փոխկապակցվածության համատեքստում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում Հայոց ցեղասպանության պատմության ուսումնասիրությանը՝ ներառյալ դրա նախադրյալները, կազմակերպման և իրականացման գործընթացները, հայ բնակչության զանգվածային տեղահանություններն ու կոտորածները, ինչպես նաև միջազգային արձագանքներն ու պատմական հետևանքները։ Ներսիսյանի գիտական ժառանգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նրա աղբյուրագիտական և պատմագիտական մոտեցումները, օգտագործված փաստաթղթային ու վավերագրական նյութերի նշանակությունը և այդ նյութերի հիման վրա կատարված պատմական եզրահանգումները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև պատմաբանի ներդրման գնահատումը հայ պատմագիտության զարգացման գործում և նրա աշխատությունների նշանակությունը հետագա ուսումնասիրությունների համար։ Կարող է վերլուծվել նաև այն, թե ինչպես են ազգային-ազատագրական շարժման և ցեղասպանության հիմնահարցերը ներկայացվում մեկ ընդհանուր պատմական գործընթացի շրջանակում՝ հաշվի առնելով ազգային ինքնապաշտպանության, քաղաքական պայքարի և պետական քաղաքականության փոխազդեցությունները։ Ուսումնասիրությունը արժեքավոր է ոչ միայն կոնկրետ պատմաբանի գիտական ժառանգության գնահատման, այլև հայ պատմագրության զարգացման առանձնահատկությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, պատմագրության մասնագետներին, Հայոց ցեղասպանության և հայ ազգային-ազատագրական շարժումների պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան թեմաներով ուսումնասիրություններ կատարող ուսանողներին։

Պատմություն

Այս գիրքը նվիրված է Օսմանյան կայսրությունում հայ բնակչության և 19-րդ դարի երկրորդ կեսին իրականացված թուրքական բարեփոխումների փոխհարաբերություններին։ Աշխատության կենտրոնում այն քաղաքական, վարչական, սոցիալական և իրավական փոփոխություններն են, որոնք տեղի ունեցան կայսրությունում բարեփոխումների ծրագրերի իրականացման ընթացքում, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը հայերի հասարակական կյանքի, իրավունքների և անվտանգության վրա։ Հեղինակը ներկայացնում է այն պատմական միջավայրը, որում ձևավորվեցին բարեփոխումների անհրաժեշտության մասին քննարկումները, անդրադառնում է օսմանյան իշխանությունների կողմից եվրոպական ազդեցության ներքո իրականացված վերափոխումներին և ուսումնասիրում դրանց գործնական հետևանքները հայաբնակ շրջաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայերի՝ վարչական կառույցների, տեղական ինքնակառավարման, հարկային համակարգի, դատական գործընթացների և հասարակական հարաբերությունների շրջանակներում ունեցած դիրքին։ Գրքում բարեփոխումները դիտարկվում են ոչ միայն որպես պետական կառավարման արդիականացման փորձ, այլև որպես գործընթաց, որի իրական արդյունքները հաճախ էականորեն տարբերվում էին պաշտոնապես հռչակված սկզբունքներից։ Աշխատությունը ցույց է տալիս այն հակասությունը, որը գոյություն ուներ կենտրոնական իշխանության կողմից հավասարության և իրավական կարգավորման վերաբերյալ հայտարարությունների ու տեղական մակարդակում դրանց իրականացման միջև։ Քննարկվում են նաև հայ հասարակության տարբեր շրջանակների ակնկալիքները, քաղաքական դիրքորոշումները և բարեփոխումների միջոցով սեփական իրավունքների ու անվտանգության ապահովման ձգտումները։ Պատմական նյութը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին պետական բարեփոխումները, ազգային և կրոնական հարաբերությունները, տեղական իշխանությունների գործունեությունն ու արտաքին քաղաքական ճնշումները փոխկապակցվում միմյանց հետ։ Աշխատությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ ներկայացնում է հայ-թուրքական հարաբերությունների պատմական զարգացման մի փուլ, երբ իրավական և վարչական փոփոխությունների հարցը աստիճանաբար վերածվում էր ավելի լայն քաղաքական և հասարակական խնդրի։ Այն կարող է հետաքրքրել Օսմանյան կայսրության պատմությամբ, Հայկական հարցով, հայ ժողովրդի քաղաքական և հասարակական պատմությամբ, ինչպես նաև 19-րդ դարի Մերձավոր Արևելքի պետական ու ազգային գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Իրավաբանություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է շուկայական հարաբերությունների պայմաններում աշխատանքի ազատ ընտրության սահմանադրական իրավունքի իրականացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են աշխատանքի իրավունքի սահմանադրաիրավական հիմքերը, դրա բովանդակությունը, պաշտպանության մեխանիզմները և իրականացման առանձնահատկությունները ժամանակակից տնտեսական միջավայրում։ Հեղինակը քննարկում է աշխատաշուկայի ձևավորման գործընթացները, զբաղվածության ապահովման խնդիրները, անձի մասնագիտական ընտրության ազատությունը, աշխատանքի հասանելիության իրավական երաշխիքները և պետական կարգավորման դերը։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են նաև աշխատանքի իրավունքի միջազգային չափանիշները, ազգային օրենսդրության առանձնահատկությունները, գործատու-աշխատող հարաբերությունների իրավական կարգավորումը և շուկայական տնտեսության ազդեցությունը աշխատանքային իրավունքների իրացման վրա։ Գիրքը ներկայացնում է աշխատանքի ազատ ընտրության իրավունքի արդյունավետ պաշտպանությանն ուղղված իրավական և կազմակերպական հնարավոր լուծումներ։ Այն նախատեսված է իրավաբանների, սահմանադրական և աշխատանքային իրավունքի մասնագետների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատակիցների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են մարդու աշխատանքային իրավունքների և դրանց պաշտպանության հիմնահարցերով։

Պատմություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Բագրատունիների տոհմի քաղաքական գործունեությանը և նրանց դերին հայոց թագավորության վերականգնման գործընթացում՝ դիտարկելով այն որպես միջնադարյան Հայաստանի պետականության վերակազմավորման առանցքային փուլ։ Նյութում վերլուծվում են այն պատմական և սոցիալ-քաղաքական պայմանները, որոնք նախորդել են թագավորության վերականգնմանը՝ արաբական տիրապետության թուլացում, տեղական իշխանական տների ամրապնդում և միջազգային քաղաքական իրավիճակի փոփոխություններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Բագրատունիների իշխանական դիրքերի աստիճանական ամրապնդմանը, նրանց դիվանագիտական և ռազմական քաղաքականությանը, ինչպես նաև եկեղեցու հետ համագործակցությանը, որը կարևոր դեր է խաղացել պետական գաղափարի ձևավորման գործում։ Քննարկվում են նաև Աշոտ I-ի թագադրության պատմական հանգամանքները և հայոց թագավորության վերականգնման իրավաքաղաքական նշանակությունը, որը նշանավորում է նոր պետական համակարգի ձևավորման սկիզբը միջնադարյան Հայաստանում։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ Բագրատունիների գործունեությունը ոչ միայն քաղաքական վերականգնման գործընթաց էր, այլ նաև մշակութային և հասարակական ինքնության ամրապնդման կարևոր փուլ՝ ապահովելով հայկական պետական ավանդույթի շարունակականությունը։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային քաղաքականության արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց լուծման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում հարկային քաղաքականությունը դիտարկվում է որպես պետության տնտեսական և ֆինանսական քաղաքականության կարևորագույն բաղադրիչ, որի միջոցով ձևավորվում են պետական բյուջեի եկամուտները, կարգավորվում տնտեսական ակտիվությունը, ազդակներ են հաղորդվում ներդրումներին ու ձեռնարկատիրական գործունեությանը և իրականացվում է եկամուտների վերաբաշխում։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են ներկայացվել հարկման տեսական հիմքերը, հարկերի տնտեսական էությունը, հարկային քաղաքականության սկզբունքները և դրա հիմնական գործառույթները՝ ֆիսկալ, կարգավորող, խթանող և սոցիալական։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի հարկային համակարգի կառուցվածքին, ուղղակի և անուղղակի հարկերի հարաբերակցությանը, հարկային բեռի ձևավորմանը և տարբեր տնտեսավարող սուբյեկտների վրա դրա ազդեցությանը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է հարկային քաղաքականության արդյունավետության գնահատումը՝ հաշվի առնելով պետական եկամուտների ապահովման, տնտեսական աճի խթանման, գործարար միջավայրի բարելավման և սոցիալական արդարության փոխկապակցված նպատակները։ Հայաստանի պայմաններում առանձնահատուկ նշանակություն ունի հարկային վարչարարության կատարելագործումը, հարկային պարտավորությունների կատարման պարզեցումը, թվային գործիքների ընդլայնումը և հարկ վճարողների համար ավելի կանխատեսելի ու հասկանալի միջավայրի ձևավորումը։ Ժամանակակից մոտեցումներում կարևորվում են նաև ստվերային տնտեսության կրճատումը, հարկային կարգապահության բարձրացումը և օրինապահ հարկ վճարողների նկատմամբ վստահության ու համագործակցության ամրապնդումը։