Արժութային հարաբերությունների կառավարումը /ՀՀ օրինակով/

Биология

Աշխատությունը նվիրված է տարբեր ծագում ունեցող էլիսիտորների ազդեցության ուսումնասիրությանը բուսական երկրորդային նյութափոխանակության գործընթացների, մասնավորապես՝ հիպերիցինների և պոդոֆիլոտոքսինների կենսասինթեզի նյութափոխանակային ուղիների վրա։ Քննարկվում են կենսաբանական ակտիվ բնական միացությունների առաջացման կենսաքիմիական և մոլեկուլային մեխանիզմները, բույսերի պաշտպանական պատասխանների կարգավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև արտաքին ազդակների դերը երկրորդային մետաբոլիտների կուտակման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կենսածին և ոչ կենսածին էլիսիտորների ազդեցությանը բուսական բջիջների նյութափոխանակային ակտիվության, ֆերմենտային համակարգերի և կենսասինթեզի հետ կապված գեների արտահայտման վրա։ Ուսումնասիրվում են բուսական հյուսվածքների և բջջային կուլտուրաների օգտագործման հնարավորությունները կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի ստացման նպատակով, ինչպես նաև դրանց արտադրության արդյունավետության բարձրացման կենսատեխնոլոգիական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում հիպերիցինների և պոդոֆիլոտոքսինների կենսաբանական հատկություններին, դրանց դեղագործական նշանակությանը և կենսասինթեզի գործընթացների կարգավորման հնարավորություններին։ Կարևորվում են էլիսիտորների տեսակի, խտության և ազդեցության տևողության ընտրությունը, նյութափոխանակային փոփոխությունների գնահատումը, կենսաքիմիական վերլուծության մեթոդների կիրառումը և նպատակային միացությունների կուտակման օպտիմալ պայմանների բացահայտումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել կենսաքիմիկոսների, բուսաբանների, մոլեկուլային կենսաբանների, կենսատեխնոլոգների, դեղագործական հետազոտությունների մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում քաղցկեղով հիվանդների պալիատիվ խնամքի հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ հիվանդության առաջադեմ փուլերում հիվանդների և նրանց ընտանիքների կյանքի որակի պահպանման ու բարելավման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են Հայաստանում քաղցկեղի տարածվածության և հիվանդության ծանրաբեռնվածության հետ կապված խնդիրները, ինչպես նաև այն սոցիալական, բժշկական, կազմակերպական և տնտեսական պայմանները, որոնք ազդում են պալիատիվ ծառայությունների հասանելիության և արդյունավետության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծանր հիվանդների ցավի և այլ ախտանշանների կառավարմանը, հոգեբանական և սոցիալական աջակցության անհրաժեշտությանը, հիվանդների արժանապատվության պահպանմանը և ընտանիքի անդամների ներգրավվածությանը խնամքի գործընթացում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև Հայաստանում պալիատիվ խնամքի համակարգի ձևավորման պատմությանը, բժշկական ծառայությունների կազմակերպման առանձնահատկություններին, մասնագիտացված բուժանձնակազմի պատրաստվածությանը և անհրաժեշտ դեղամիջոցների հասանելիության խնդիրներին։ Կարևոր տեղ է հատկացվում այն խոչընդոտների ուսումնասիրությանը, որոնք կարող են սահմանափակել հիվանդների՝ համապատասխան օգնություն ստանալու հնարավորությունը, այդ թվում՝ ֆինանսական, աշխարհագրական, տեղեկատվական, իրավական և սոցիալ-մշակութային գործոններին։ Հետազոտության մեջ կարող են դիտարկվել նաև ընտանիքի վրա հիվանդության ազդեցությունը, տնային խնամքի կազմակերպումը և բժշկական համակարգի ու սոցիալական աջակցության ծառայությունների փոխգործակցությունը։ Հայաստանի պայմանների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու պալիատիվ խնամքի առկա համակարգի ուժեղ և թույլ կողմերը և գնահատելու դրա հետագա զարգացման անհրաժեշտ ուղղությունները։ Հետազոտությունը կարևոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ պալիատիվ խնամքը դիտարկվում է ոչ միայն որպես բժշկական միջամտությունների ամբողջություն, այլև որպես հիվանդի կյանքի որակի, արժանապատվության և հոգեսոցիալական բարեկեցության պահպանման համալիր մոտեցում։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել Հայաստանում պալիատիվ ծառայությունների կազմակերպման, հասանելիության և որակի բարելավմանը, բուժաշխատողների պատրաստվածության բարձրացմանը և հիվանդների ու նրանց ընտանիքների կարիքներին ավելի համապատասխան խնամքի մոդելների զարգացմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել ուռուցքաբաններին, պալիատիվ բժշկության մասնագետներին, հանրային առողջապահության հետազոտողներին, սոցիալական աշխատողներին, բուժքույրերին, առողջապահության կազմակերպիչներին և բժշկական ոլորտի ուսանողներին։

История

1945–1965 թվականներին Հայաստանում կրթության և լուսավորության ոլորտները զարգանում էին խորհրդային պետական քաղաքականության շրջանակներում՝ նպատակ ունենալով վերացնել անգրագիտությունը, բարձրացնել բնակչության կրթական մակարդակը և պատրաստել որակյալ մասնագետներ տնտեսության ու գիտության համար։ Հետպատերազմյան տարիներին առաջնահերթ խնդիրներից էր դպրոցական ցանցի վերականգնումն ու ընդլայնումը, քանի որ պատերազմի հետևանքով շատ կրթական հաստատություններ վնասվել էին կամ ունեին նյութական սուղ պայմաններ։ Աստիճանաբար ներդրվեց պարտադիր յոթամյա, ապա ութամյա և միջնակարգ կրթության համակարգը, ինչը նպաստեց կրթության հասանելիության աճին։ Միևնույն ժամանակ մեծ ուշադրություն էր դարձվում ուսուցիչների պատրաստմանը և վերապատրաստմանը, քանի որ կրթական համակարգի արդյունավետությունը մեծապես կախված էր մանկավարժական կադրերի որակից։ Բարձրագույն կրթության ոլորտում զարգացան բուհերը, ընդլայնվեցին մասնագիտությունների շրջանակները, և ավելացավ ուսանողների թիվը, ինչը կապված էր երկրի արդյունաբերականացման և գիտության զարգացման պահանջների հետ։ Կարևոր դեր ուներ նաև գրագիտության և մշակութային լուսավորության տարածումը գյուղական բնակչության շրջանում՝ գրադարանների, մշակույթի տների և քարոզչական միջոցառումների միջոցով։ Սակայն կրթության ոլորտում կային նաև մի շարք խնդիրներ։ Դրանցից էին նյութատեխնիկական բազայի ոչ բավարար մակարդակը, դասագրքերի և ուսումնական միջոցների պակասը, ինչպես նաև որոշ դեպքերում կրթության գաղափարականացված բնույթը, որը սահմանափակում էր ազատ մտածողությունը։ Գյուղական և քաղաքային կրթական հնարավորությունների միջև դեռևս կային տարբերություններ, ինչը երբեմն ազդում էր կրթության որակի վրա։ Չնայած այդ դժվարություններին՝ 1945–1965 թվականներին կրթությունը Հայաստանում զգալի զարգացում ապրեց և դարձավ հասարակության սոցիալական առաջընթացի կարևոր հիմքերից մեկը՝ ապահովելով գրագիտության բարձր մակարդակ և մասնագիտական կադրերի ձևավորում։

Информатика

Программирование на языке Ruby աշխատությունը ծրագրավորման լեզուներից մեկի՝ Ruby-ի ուսումնական և գործնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է լեզվի հիմնական գաղափարները՝ պարզ և ընթեռնելի սինտաքս, օբյեկտակողմնորոշված մոտեցում և դինամիկ տիպավորում, այն բացատրում է փոփոխականների, տվյալների կառուցվածքների, ցիկլերի, ֆունկցիաների և դասերի կիրառությունը, ինչպես նաև մոդուլների և մետապրոգրամավորման հիմունքները, գիրքը միաժամանակ ընդգրկում է վեբ ծրագրավորման և ավտոմատացման խնդիրներ, որոնք հաճախ լուծվում են Ruby լեզվով, հատկապես Ruby on Rails շրջանակի միջոցով, ներկայացնելով գործնական օրինակներ և նախագծային առաջադրանքներ, որոնք օգնում են զարգացնել ծրագրավորման հմտությունները և հասկանալ ժամանակակից վեբ հավելվածների կառուցման տրամաբանությունը, միաժամանակ այն շեշտադրում է կոդի պարզությունը, արտադրողականությունը և ծրագրավորողի արդյունավետ մտածողությունը։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է երաժշտառիթմական շարժման դերին կրտսեր դպրոցականների պարային կարողությունների ձևավորման և զարգացման գործընթացում։ Հետազոտության կենտրոնում այն գաղափարն է, որ երաժշտության ռիթմը, շարժումը և դրանց փոխկապակցված ընկալումը կարևոր հիմք են երեխայի շարժողական, ստեղծագործական, գեղագիտական և արտահայտչական կարողությունների զարգացման համար։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են կրտսեր դպրոցական տարիքի երեխաների տարիքային և հոգեբանական առանձնահատկությունները, շարժողական ակտիվության բնույթը, երաժշտական ռիթմի ընկալման մակարդակը և այդ գործոնների ազդեցությունը պարային հմտությունների ձևավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երաժշտության և շարժման ներդաշնակ համադրմանը՝ որպես ուսումնական գործընթացի արդյունավետ կազմակերպման միջոց։ Ներկայացվում են երաժշտառիթմական վարժությունների, խաղերի, շարժումների և պարային տարրերի կիրառման հնարավորությունները, որոնց միջոցով երեխաները կարող են զարգացնել ռիթմի զգացողությունը, շարժումների համակարգվածությունը, մարմնի կառավարումը, տարածության մեջ կողմնորոշվելու կարողությունը, երաժշտական լսողությունը և շարժումների արտահայտչականությունը։ Կարևորվում է նաև երեխաների ստեղծագործական նախաձեռնության խթանումը, քանի որ երաժշտառիթմական գործունեությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն կրկնել պատրաստի շարժումներ, այլև ինքնուրույն ստեղծել շարժողական պատկերներ և դրանք համապատասխանեցնել երաժշտական բնույթի ու ռիթմի փոփոխություններին։ Աշխատության մեջ քննարկվում են ուսուցման կազմակերպման մեթոդներն ու մանկավարժական պայմանները, որոնք նպաստում են պարային կարողությունների աստիճանական զարգացմանը՝ հաշվի առնելով սովորողների անհատական առանձնահատկությունները և պատրաստվածության մակարդակը։ Երաժշտառիթմական շարժման նպատակային կիրառումը դիտարկվում է նաև որպես երեխաների գեղագիտական դաստիարակության, ինքնարտահայտման, խմբային համագործակցության և շարժողական մշակույթի ձևավորման արդյունավետ միջոց։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տարրական դպրոցի ուսուցիչների, երաժշտության և պարարվեստի մասնագետների, մանկավարժների, պարուսույցների, մանկավարժական բուհերի ուսանողների և կրտսեր դպրոցականների գեղարվեստական ու ֆիզիկական զարգացման խնդիրներով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Педагогика

Մանկավարժական և կրթագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ժամանակակից հանրակրթական դպրոցում քննադատական մտածողության զարգացման մանկավարժական տեխնոլոգիաների կիրառմանը՝ որպես կրտսեր դպրոցականների ճանաչողական կարողությունների ձևավորման և կատարելագործման միջոց։ Քննության են առնվում քննադատական մտածողության տեսական հիմքերը, դրա հիմնական բաղադրիչները, ինչպես նաև տարրական դպրոցական տարիքի երեխաների ճանաչողական զարգացման հոգեբանամանկավարժական առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սովորողների վերլուծական, համեմատական, տրամաբանական և ստեղծագործական մտածողության զարգացմանը, տեղեկատվության ինքնուրույն ընկալմանն ու գնահատմանը, հարցադրումներ ձևակերպելու և հիմնավորված եզրակացություններ կատարելու կարողություններին։ Վերլուծվում են ուսուցման ակտիվ և փոխներգործուն մեթոդների, խնդրահարույց իրավիճակների, խմբային քննարկումների, հետազոտական առաջադրանքների և համագործակցային ուսուցման կիրառման հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև քննադատական մտածողության զարգացման փուլերը, ուսումնական գործունեության կազմակերպման մեթոդական պայմանները և ուսուցչի ուղղորդող դերը սովորողների ճանաչողական ակտիվության խթանման գործում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են տարրական դասարանների տարբեր առարկաների դասավանդման ընթացքում քննադատական մտածողության տեխնոլոգիաների ներդրման, ուսումնական առաջադրանքների մշակման և սովորողների առաջընթացի գնահատման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում ինքնուրույն ուսումնառության, խնդիրների լուծման, հաղորդակցական հմտությունների և սովորողների մտավոր նախաձեռնողականության զարգացման նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տարրական կրթության մանկավարժների, ուսուցման մեթոդաբանների, կրթության կազմակերպիչների և կրտսեր դպրոցականների ճանաչողական զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։