Աշխարհագրական մեծ հայտնագործություններ

Մշակույթ

Այս աշխատությունը ներկայացնում է հայկական կիրառական արվեստի ծագման, զարգացման և գեղարվեստական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրություն՝ միավորելով պատմական, մշակութաբանական և արվեստաբանական դիտարկումները։ Հեղինակը վերլուծում է տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված կիրառական արվեստի տեսակները՝ անդրադառնալով մետաղագործությանը, խեցեգործությանը, գորգագործությանը, փայտարվեստին, ոսկերչությանը, մանրանկարչության հետ առնչվող դեկորատիվ ձևերին և ժողովրդական վարպետության այլ դրսևորումներին։ Գիրքը ցույց է տալիս, թե ինչպես են ազգային ավանդույթները, կրոնական պատկերացումները, կենցաղային պահանջները և պատմական իրադարձությունները ազդել արվեստի զարգացման վրա՝ ձևավորելով ինքնատիպ գեղարվեստական լեզու։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում զարդանախշերի խորհրդաբանությանը, ձևի և գործառույթի փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև հայկական կիրառական արվեստի տեղին համաշխարհային մշակութային գործընթացների շրջանակում։ Աշխատությունը ոչ միայն ներկայացնում է արվեստի առանձին նմուշներ և ուղղություններ, այլև փորձում է բացահայտել դրանց ներքին գաղափարական ու գեղագիտական հիմքերը՝ առաջարկելով պատմա-գեղարվեստական վերլուծության ամբողջական մոտեցում։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել արվեստաբաններին, պատմաբաններին, մշակույթի հետազոտողներին, ուսանողներին և բոլոր նրանց, ովքեր ցանկանում են ավելի խորությամբ ճանաչել հայկական մշակութային ժառանգության կարևորագույն ոլորտներից մեկը։

Տեխնոլոգիա

Տեխնիկական և նյութագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է կոշիկի արտադրության մեջ օգտագործվող նյութերի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների հետազոտման մեթոդների մշակմանը և դրանց համալիր գնահատման համակարգի կատարելագործմանը։ Քննության են առնվում կոշիկի նյութերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դասակարգումը, կիրառման ոլորտները և դրանց որակական բնութագրերի նշանակությունը պատրաստի արտադրանքի հուսալիության, հարմարավետության ու երկարակեցության ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնական և արհեստական կաշվի, տեքստիլ, պոլիմերային և այլ նյութերի ամրության, առաձգականության, ճկունության, մաշակայունության, դեֆորմացիոն հատկությունների և արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ դիմադրողականության գնահատմանը։ Վերլուծվում են նյութերի ֆիզիկամեխանիկական ցուցանիշների որոշման տեսական և փորձարարական մոտեցումները, չափումների ճշգրտության ապահովման խնդիրները և հետազոտության արդյունքների համադրելիության պայմանները։ Քննարկվում են առանձին հատկությունների փոխկապակցվածությունը, նյութերի շահագործական վարքագծի կանխատեսման հնարավորությունները և որակի գնահատման բազմաչափ չափանիշների ձևավորման սկզբունքները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են փորձարկման մեթոդների կատարելագործման, չափորոշիչ ցուցանիշների ընտրության, ստացված տվյալների վիճակագրական մշակման և նյութերի համեմատական գնահատման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հետազոտության արդյունքների կիրառմանը կոշիկի արտադրության համար համապատասխան նյութերի ընտրության, տեխնոլոգիական գործընթացների օպտիմալացման, արտադրանքի որակի վերահսկման և արտադրական արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել նյութագիտության, թեթև արդյունաբերության տեխնոլոգիաների, կոշիկի արտադրության, արտադրանքի որակի կառավարման և ֆիզիկամեխանիկական փորձարկումների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Կրոն

Այս կրոնական հրատարակությունը նվիրված է Ավագ շաբաթվա առաջին օրվան՝ Ավագ երկուշաբթիին, որը Հայ Առաքելական եկեղեցու պատարագային և հոգևոր կյանքի կարևոր օրերից է։ Ավագ շաբաթը նախորդում է Սուրբ Զատկին և նվիրված է Հիսուս Քրիստոսի երկրային կյանքի վերջին օրերի, չարչարանքների, խաչելության և հարության նախապատրաստական խորհրդի հիշատակմանը։ Ավագ երկուշաբթին եկեղեցական ավանդության մեջ առանձնանում է իր աստվածաբանական և խորհրդանշական բովանդակությամբ՝ հավատացյալներին հրավիրելով անդրադառնալու հոգևոր արթնության, ապաշխարության, ինքնաքննության և հավատի ամրապնդման գաղափարներին։ Այս օրվա եկեղեցական ընթերցումները, աղոթքներն ու արարողությունները ներառված են Ավագ շաբաթվա ընդհանուր ծիսական հաջորդականության մեջ և նպաստում են քրիստոնեական փրկագործության խորհրդի ընկալմանը։ Նման հրատարակությունները կարևոր նշանակություն են ունեցել եկեղեցական օրացույցի, տոնական հիշատակությունների և ծիսական ավանդույթների տարածման ու պահպանման գործում։ Գիրքը արժեքավոր է հայ եկեղեցու ծիսակարգի, Ավագ շաբաթվա արարողությունների, հայ հոգևոր գրականության և քրիստոնեական տոնական մշակույթի պատմության ուսումնասիրության համար։

Փիլիսոփայություն

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է գեղագիտության և մարդու հուզաշխարհի փոխկապակցվածությանն առնչվող գրականության հանձնարարական ցանկ՝ նպատակ ունենալով ընթերցողին ուղղորդել համապատասխան գիտական, փիլիսոփայական, հոգեբանական և մշակութաբանական աղբյուրների ուսումնասիրության մեջ։ Ներկայացվող գրականության շրջանակը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու մարդու հույզերի, զգացմունքների և ներաշխարհի ձևավորման ու արտահայտման առանձնահատկությունները գեղագիտական ընկալման, արվեստի և ստեղծագործական գործունեության համատեքստում։ Ցանկը կարող է ընդգրկել աշխատություններ, որոնք անդրադառնում են գեղեցիկի, վեհի, ներդաշնակի և այլ գեղագիտական կատեգորիաների ընկալմանը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը մարդու հոգևոր և հուզական աշխարհի վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում արվեստի տարբեր ձևերի՝ գրականության, երաժշտության, կերպարվեստի, թատրոնի և այլ ստեղծագործական ոլորտների միջոցով հույզերի առաջացման, փոխանցման և վերապրման խնդիրներին։ Հանձնարարական նյութերի համակարգված ներկայացումը կարող է օգնել ընթերցողին ձևավորելու թեմայի վերաբերյալ ամբողջական պատկերացում՝ միաժամանակ հնարավորություն տալով համադրելու գեղագիտական և հոգեբանական մոտեցումները։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել նաև մարդու գեղագիտական պահանջմունքների, արժեքային կողմնորոշումների, ճաշակի ձևավորման և արվեստի սոցիալ-հոգեբանական նշանակության ուսումնասիրության համար։ Որպես մատենագիտական-տեղեկատու նյութ՝ այն կարող է ծառայել ինքնուրույն ընթերցանության, ուսումնական աշխատանքների, գիտական հետազոտությունների և թեմատիկ գրականության որոնման նպատակներին։ Այն հատկապես օգտակար է փիլիսոփայության, գեղագիտության, հոգեբանության, արվեստագիտության, գրականագիտության և մշակութաբանության ոլորտներում սովորողներին, դասավանդողներին, հետազոտողներին և մարդու հուզական աշխարհի ու արվեստի փոխհարաբերությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Գրականություն

Ժողովածուն ներկայացնում է Նոր Նախիջևանի հայ համայնքի ժողովրդական բանավոր ժառանգության կարևոր նմուշներ՝ ընդգրկելով առածներ, ասացվածքներ և զրույցներ։ Այս նյութերը ձևավորվել և փոխանցվել են սերնդեսերունդ՝ արտացոլելով համայնքի կենսափորձը, աշխարհայացքը, բարոյական պատկերացումները, կենցաղը և հասարակական հարաբերությունները։ Առածներն ու ասացվածքները ժողովրդական իմաստության խտացված արտահայտություններ են, որոնց միջոցով փոխանցվում են կյանքի վերաբերյալ դիտարկումներ, խրատներ և գնահատականներ։ Դրանք կարող են անդրադառնալ ընտանիքին, աշխատանքին, ընկերությանը, ազնվությանը, մարդկային բնավորությանը, փոխօգնությանը և առօրյա կյանքի տարբեր իրավիճակներին։ Զրույցները լրացնում են այս պատկերը՝ պահպանելով համայնքում տարածված պատմությունները, հիշողությունները, հումորը և ավանդական պատկերացումները։ Ժողովածուի առանձնահատուկ արժեքը պայմանավորված է նրա տեղային բնույթով․ այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու Նոր Նախիջևանի հայերի լեզվական առանձնահատկությունները, խոսքի դարձվածքները, ժողովրդական մտածողությունն ու մշակութային ինքնությունը։ Հավաքված բանահյուսական նյութերը կարևոր աղբյուր են հայ ժողովրդական բանահյուսության, ազգագրության և սփյուռքահայ համայնքների պատմամշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Դրանք նպաստում են նաև բանավոր ավանդույթների պահպանմանն ու հետագա սերունդներին փոխանցմանը:

Կրոն

1875 թվականին Երուսաղեմում՝ Սուրբ Հակոբյանց տպարանում հրատարակված այս՝ 30 էջից բաղկացած աշխատությունը կրոնական ուսուցման համար նախատեսված ձեռնարկ է, որը, ըստ վերնագրի, վերաբերում է ավետարանական բովանդակության ուսումնասիրմանը։ «Կրթարան ավետարանական բանից» ձևակերպումը մատնանշում է Ավետարանի ուսմունքների, պատմությունների կամ քրիստոնեական հավատքի հիմնադրույթների ուսուցողական ներկայացման նպատակը։ «Դաս Դ» նշումը ցույց է տալիս, որ գիրքը դասերի կամ մասերի բաժանված ուսումնական շարքի չորրորդ մասն է, թեև առանց մյուս մասերի հետ համեմատության հնարավոր չէ հաստատել շարքի ամբողջական կառուցվածքը և յուրաքանչյուր դասի թեման։ Նման ձեռնարկները կարող էին նախատեսված լինել դպրոցականների, կրոնական ուսուցում ստացողների կամ քրիստոնեական ուսմունքն ուսումնասիրող ընթերցողների համար։ Դրանցում սովորաբար կարող էին ներկայացվել ավետարանական պատմություններ, Հիսուս Քրիստոսի կյանքի և քարոզչության դրվագներ, քրիստոնեական բարոյականության սկզբունքներ և հավատքի վերաբերյալ բացատրություններ՝ նյութը սովորողների համար մատչելի դարձնելու նպատակով։ Այնուամենայնիվ, տվյալ հրատարակության կոնկրետ թեմաները, ուսուցման մեթոդը և նախատեսված լսարանը հնարավոր չէ հաստատել միայն վերնագրի ու մատենագիտական տվյալների հիման վրա։ XIX դարում Երուսաղեմի Սուրբ Հակոբյանց տպարանը կարևոր դեր ուներ հայերեն կրոնական և կրթական գրականության հրատարակման գործում՝ նպաստելով եկեղեցական գիտելիքների տարածմանը և ուսումնական նյութերի հասանելիությանը։ Այս գիրքը կարող է արժեքավոր աղբյուր լինել հայալեզու կրոնական կրթության, Ավետարանի ուսուցման և XIX դարի հայկական տպագրական ժառանգության ուսումնասիրության համար։