Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionOther Subjects
Քիմիական գիտելիքները մասսաներին: ՍՄԿՊ ԿԿ դեկտեմբերյան և փետրվարյան պլենումների նյութերի պրոպագանդան գրադարաններում
Գրադարանագիտության, խորհրդային մշակութային քաղաքականության և գիտելիքների հանրայնացման պատմության բնույթի այս հրատարակությունը նվիրված է քիմիական գիտելիքների տարածման գործում գրադարանների դերակատարությանը և Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության Կենտրոնական կոմիտեի դեկտեմբերյան ու փետրվարյան պլենումների նյութերի քարոզչության կազմակերպմանը։ Քննության են առնվում խորհրդային ժամանակաշրջանում գիտատեխնիկական գիտելիքների հանրամատչելի ներկայացման նպատակները, գրադարանների լուսավորչական գործառույթները և կուսակցական որոշումների տարածման կազմակերպական առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քիմիայի և քիմիական արդյունաբերության վերաբերյալ գրականության ներկայացմանը, ընթերցողների տեղեկացվածության բարձրացմանը և գիտական թեմաներով զանգվածային միջոցառումների կազմակերպմանը։ Հրատարակության շրջանակներում կարող են ներկայացվել գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ գրականության ցանկերի, մատենագիտական տեսությունների, զրույցների և ընթերցողական քննարկումների կազմակերպման մեթոդական առաջարկություններ։ Անդրադարձ է կատարվում կուսակցական պլենումների որոշումների լուսաբանմանը, դրանց տնտեսական և գաղափարախոսական նշանակության ներկայացմանը, ինչպես նաև գրադարանային աշխատանքի համապատասխանեցմանը ժամանակաշրջանի պետական առաջնահերթություններին։ Քննարկվում են գիտահանրամատչելի, մասնագիտական և հասարակական-քաղաքական գրականության օգտագործման հնարավորությունները տարբեր ընթերցողական խմբերի հետ աշխատանքում։ Կարևորվում է գրադարանների մասնակցությունը գիտական տեղեկությունների տարածման, մասնագիտական հետաքրքրությունների խթանման և խորհրդային հասարակության գաղափարական դաստիարակության գործընթացներում։ Հրատարակությունը կարող է դիտարկվել նաև որպես պատմական աղբյուր՝ խորհրդային գրադարանների գործունեության, գիտելիքների հանրայնացման և կուսակցական քարոզչության փոխկապակցվածությունը ուսումնասիրելու համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանագիտության, մատենագիտության, խորհրդային մշակույթի պատմության, գիտության հանրայնացման և գաղափարախոսական հաղորդակցության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-10
Other Subjects
Совершенствование системы зонирования центра города Еревана
Քաղաքաշինական և ճարտարապետական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Երևանի կենտրոնական հատվածի գոտիավորման համակարգի կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ քաղաքային տարածքների արդյունավետ օգտագործման, գործառնական կազմակերպման և կայուն զարգացման համատեքստում։ Քննության են առնվում քաղաքաշինական գոտիավորման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, քաղաքային կենտրոնների տարածական կառուցվածքի ձևավորման առանձնահատկությունները և հողօգտագործման կարգավորման հիմնական սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Երևանի կենտրոնի պատմականորեն ձևավորված քաղաքաշինական միջավայրին, բնակելի, հասարակական, վարչական, առևտրային և մշակութային գործառույթների տարածքային բաշխվածությանը, ինչպես նաև դրանց փոխհարաբերություններին։ Վերլուծվում են կառուցապատման խտության, տրանսպորտային ծանրաբեռնվածության, հետիոտնային շարժունակության, կանաչ տարածքների պահպանման և հանրային տարածքների հասանելիության հետ կապված հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են գործող գոտիավորման մոտեցումների գնահատման, գործառնական գոտիների սահմանների հստակեցման, կառուցապատման կանոնակարգերի կատարելագործման և քաղաքային ենթակառուցվածքների զարգացման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են տարածական պլանավորման, քաղաքաշինական վերլուծության, քարտեզագրման, աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի և միջազգային փորձի համեմատական ուսումնասիրության մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում Երևանի կենտրոնի պատմաճարտարապետական ժառանգության պահպանման, քաղաքային միջավայրի որակի բարելավման, հասարակական շահերի հաշվառման և տարածքային զարգացման հավասարակշռված մոտեցումների ձևավորման նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել քաղաքաշինության, ճարտարապետության, տարածական պլանավորման, հողօգտագործման կառավարման և Երևանի քաղաքային զարգացման հիմնախնդիրներով զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-09
Psychology
Վախերի և ֆոբիաների հոգեբանություն
Վախերի և ֆոբիաների հոգեբանությունը ուսումնասիրում է մարդու վախի զգացման առաջացման մեխանիզմները, դրա հոգեբանական, կենսաբանական և սոցիալական պատճառները, ինչպես նաև այն ձևերը, որոնցով այդ զգացումները կարող են վերածվել կայուն և երբեմն խանգարող վիճակների։ Վախը բնական և ադապտիվ հուզական արձագանք է վտանգին կամ սպառնալիքին, որը օգնում է մարդուն պաշտպանվել և արագ արձագանքել վտանգավոր իրավիճակներում, մինչդեռ ֆոբիաները համարվում են վախի չափազանցված, իռացիոնալ և վերահսկման դժվար ենթակա ձևեր, որոնք հաճախ առաջանում են նույնիսկ իրական վտանգի բացակայության դեպքում։ Ֆոբիաները կարող են կապված լինել կոնկրետ առարկաների, կենդանիների, իրավիճակների կամ երևույթների հետ, օրինակ՝ բարձրությունից, փակ տարածքներից կամ սոցիալական շփումներից վախը։ ֆոբիա-ները ձևավորվում են տարբեր գործոնների ազդեցությամբ՝ ներառյալ գենետիկ նախատրամադրվածությունը, անցյալում ունեցած տրավմատիկ փորձառությունները, ուսուցման և պայմանավորվածության մեխանիզմները, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի ազդեցությունները։ Հոգեբանության մեջ կարևոր դեր ունեն նաև ճանաչողական սխալ ընկալումները, երբ մարդը գերագնահատում է վտանգը և թերագնահատում սեփական դիմակայելու կարողությունները։ Վախերի և ֆոբիաների բուժման համար կիրառվում են տարբեր մոտեցումներ՝ ճանաչողական-վարքային թերապիա, աստիճանական ազդեցության մեթոդներ (exposure therapy), ինչպես նաև որոշ դեպքերում դեղորայքային բուժում, որոնք օգնում են նվազեցնել անհանգստության մակարդակը և վերականգնել մարդու բնականոն գործունեությունը։
Updated: 2026-10-23
Medicine
Выбор метода реваскуляризации при преимущественно одностороннем атеросклеротическом поражении подвздошно-бедренного сегмента
Այս աշխատությունը վերաբերում է ռեվասկուլյարիզացիայի (արյան հոսքի վերականգնման) մեթոդի ընտրության խնդիրներին՝ հիմնականում միակողմանի աթերոսկլերոտիկ ախտահարմամբ զարկերակա-ազդրային (իլեոֆեմորալ) հատվածում՝ ընդգծելով անոթային վիրաբուժության, սրտանոթային պաթոլոգիայի և կլինիկական որոշումների ընդունման փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է համեմատել և գնահատել տարբեր վիրաբուժական և էնդովասկուլյար մոտեցումների արդյունավետությունը՝ միակողմանի աթերոսկլերոտիկ խցանումների կամ նեղացումների դեպքում, ինչպես նաև ձևակերպել օպտիմալ ընտրության չափանիշներ՝ կախված հիվանդության ծանրությունից, անոթային անատոմիայից և հիվանդի ընդհանուր վիճակից։ Ուսումնասիրվում են բաց վիրահատական մեթոդները (օրինակ՝ աորտո-բիֆեմորալ շունտավորում), ինչպես նաև նվազ ինվազիվ էնդովասկուլյար միջամտությունները՝ անգիոպլաստիկա և ստենտավորում, դրանց ցուցումները, առավելություններն ու սահմանափակումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հեմոդինամիկ փոփոխություններին, օրգանների արյունամատակարարման վերականգնման աստիճանին և երկարաժամկետ անցանելիության ցուցանիշներին։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է ռիսկի գործոնների ազդեցությունը՝ շաքարային դիաբետ, հիպերլիպիդեմիա, ծխախոտային կախվածություն, ինչպես նաև հիվանդների ընտրության անհատականացված մոտեցումների կարևորությունը։ Միաժամանակ վերլուծվում են հետվիրահատական բարդությունները, ռեցիդիվի հավանականությունը և կյանքի որակի բարելավման ցուցանիշները տարբեր մեթոդների կիրառման դեպքում։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է անոթային վիրաբուժության և կլինիկական բժշկության ոլորտում՝ նպաստելով ստորին վերջույթների աթերոսկլերոզի բուժման ռազմավարությունների օպտիմալացմանը։
Updated: 2026-09-14
Biology
Механизмы регуляции функционирования гепатоцитов и эндокринных панкреацитов крыс при остром панкреатите и влияние.на них тиосульфата натрия
Աշխատությունը նվիրված է սուր պանկրեատիտի պայմաններում առնետների լյարդային և ենթաստամոքսային գեղձի էնդոկրին բջիջների գործունեության կարգավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև այդ գործընթացների վրա նատրիումի թիոսուլֆատի ազդեցության գնահատմանը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են սուր բորբոքային վիճակի ժամանակ լյարդի և ենթաստամոքսային գեղձի ֆունկցիոնալ փոխազդեցությունները, հեպատոցիտների և էնդոկրին պանկրեատոցիտների գործունեության փոփոխությունները, դրանց կարգավորման հնարավոր մեխանիզմներն ու օրգանիզմի ընդհանուր հոմեոստազի պահպանման գործընթացները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում սուր պանկրեատիտի հետևանքով առաջացող նյութափոխանակային և ֆունկցիոնալ փոփոխություններին, ինչպես նաև փորձարարական պայմաններում նատրիումի թիոսուլֆատի կիրառման հնարավոր ազդեցությանը ուսումնասիրվող համակարգերի վրա։ Հետազոտությունը կարող է նշանակություն ունենալ սուր պանկրեատիտի պաթոֆիզիոլոգիական մեխանիզմների, լյարդի և ենթաստամոքսային գեղձի փոխկապակցված գործունեության, ինչպես նաև օրգանիզմի պաշտպանական և կարգավորիչ գործընթացների ուսումնասիրման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել ֆիզիոլոգիայի, ախտաֆիզիոլոգիայի, գաստրոէնտերոլոգիայի և փորձարարական բժշկության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և բժշկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-01
Geography
Особенности динамики загрязнения почв г. Еревана тяжелыми металлами (Ag, Pb, Cu, Zո, Ni, Co, Cr, Мо)
Բնապահպանական, հողագիտական և երկրաքիմիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Երևան քաղաքի հողերի ծանր մետաղներով՝ արծաթով (Ag), կապարով (Pb), պղնձով (Cu), ցինկով (Zn), նիկելով (Ni), կոբալտով (Co), քրոմով (Cr) և մոլիբդենով (Mo), աղտոտվածության մակարդակի ու ժամանակային փոփոխությունների առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում քաղաքային հողերի երկրաքիմիական կազմը, ծանր մետաղների կուտակման օրինաչափությունները և դրանց տարածական բաշխման վրա ազդող բնական ու մարդածին գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արդյունաբերական գործունեության, տրանսպորտային արտանետումների, շինարարական աշխատանքների և քաղաքային այլ ազդեցությունների հնարավոր դերին հողային միջավայրի աղտոտման գործընթացներում։ Վերլուծվում են ծանր մետաղների պարունակության փոփոխությունները տարբեր ժամանակահատվածներում, դրանց տարածական անհամասեռությունը և աղտոտման առավել արտահայտված գոտիների առանձնացման հնարավորությունները։ Քննարկվում են հողային նմուշառման, լաբորատոր քիմիական վերլուծության, երկրաքիմիական քարտեզագրման և վիճակագրական տվյալների մշակման մեթոդները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել մետաղների բնական ֆոնային պարունակությունների և մարդածին ազդեցությամբ ձևավորված կոնցենտրացիաների համեմատությունը, ինչպես նաև աղտոտվածության գնահատման տարբեր ցուցանիշների կիրառումը։ Անդրադարձ է կատարվում ծանր մետաղների շարժունակությանը, հողերի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ազդեցությանը և քաղաքային էկոհամակարգերում դրանց հնարավոր կուտակման մեխանիզմներին։ Կարևորվում է աղտոտվածության դինամիկայի ուսումնասիրությունը՝ շրջակա միջավայրի որակի փոփոխությունները, բնակչության առողջության համար հնարավոր ռիսկերը և հողային ռեսուրսների պահպանության առաջնահերթությունները գնահատելու նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել Երևանի հողերի բնապահպանական մշտադիտարկման համակարգի կատարելագործմանը, աղտոտման աղբյուրների բացահայտմանը և կանխարգելիչ միջոցառումների գիտական հիմնավորմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել հողագիտության, բնապահպանական երկրաքիմիայի, քաղաքային էկոլոգիայի և շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-10