Ազգային ընդհանուր ժողովի արձանագրություններ, երեսունութերորդ նիստ

Право

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրական դատարանի և պետական իշխանության այլ մարմինների միջև ձևավորվող սահմանադրաիրավական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ իշխանությունների բաժանման և հավասարակշռման սկզբունքի համատեքստում։ Սահմանադրական դատարանը սահմանադրական արդարադատություն իրականացնող անկախ մարմին է, որի հիմնական առաքելությունը Սահմանադրության գերակայության ապահովումն է։ Հետազոտության կենտրոնում Սահմանադրական դատարանի փոխհարաբերություններն են Ազգային ժողովի, Հանրապետության նախագահի, Կառավարության, վարչապետի, ընդհանուր իրավասության և մասնագիտացված դատարանների, ինչպես նաև սահմանադրությամբ նախատեսված այլ մարմինների հետ։ Այդ հարաբերությունները դիտարկվում են ոչ թե որպես վարչական ենթակայություն, այլ որպես յուրաքանչյուր մարմնի սահմանադրական իրավասություններով պայմանավորված փոխգործակցության համակարգ։ Կարևոր ուղղություն է նորմատիվ իրավական ակտերի սահմանադրականության վերահսկողությունը. Սահմանադրական դատարանը իրավասու է որոշելու օրենքների, Ազգային ժողովի որոշումների, Հանրապետության նախագահի հրամանագրերի և կարգադրությունների, Կառավարության ու վարչապետի որոշումների և ենթաօրենսդրական նորմատիվ իրավական ակտերի համապատասխանությունը Սահմանադրությանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև սահմանադրական մարմինների միջև նրանց լիազորությունների վերաբերյալ առաջացող վեճերի լուծումը, որի միջոցով դատարանը նպաստում է տարբեր պետական մարմինների իրավասությունների սահմանների պահպանմանը և իշխանությունների հավասարակշռմանը։ Քննության առարկա կարող են դառնալ նաև դատարանի հարաբերությունները օրենսդիր իշխանության հետ՝ օրենքների սահմանադրական վերահսկողության և Սահմանադրական դատարան դիմելու իրավական մեխանիզմների շրջանակում, ինչպես նաև գործադիր իշխանության մարմինների հետ՝ նրանց ընդունած նորմատիվ ակտերի սահմանադրականության գնահատման տեսանկյունից։ Ընդհանուր դատական համակարգի հետ փոխհարաբերությունների կարևոր դրսևորումներից է այն, որ դատարանները սահմանված պայմաններում կարող են դիմել Սահմանադրական դատարան կոնկրետ գործով կիրառման ենթակա նորմատիվ իրավական ակտի սահմանադրականության հարցով։ Սահմանադրական դատարանի ըստ էության ընդունված որոշումները պարտադիր են պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների ու դրանց պաշտոնատար անձանց համար, իսկ դատարանի որոշումներն ու եզրակացությունները վերջնական են և ուժի մեջ են մտնում հրապարակման պահից։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է սահմանադրական իրավունքի, սահմանադրական արդարադատության և պետական իշխանության կազմակերպման տեսական մոտեցումները՝ բացահայտելով Սահմանադրական դատարանի դերը պետական մարմինների իրավասությունների սահմանների պահպանման, սահմանադրական վեճերի լուծման և իշխանությունների բաժանման ու հավասարակշռման սկզբունքի ապահովման գործում։

Другие предметы

Մատենագիտական բնույթի այս հրատարակությունը համակարգված տեղեկություններ է ներկայացնում հայկական տպագիր արտադրանքի վերաբերյալ՝ նպաստելով հրատարակչական ժառանգության հաշվառմանը, պահպանմանը և ուսումնասիրությանը։ Ներառված նյութերը դասակարգվում և նկարագրվում են մատենագիտական ընդունված սկզբունքների համաձայն՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով տեղեկություններ ստանալ տարբեր բնույթի տպագիր հրատարակությունների մասին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրքերի, պարբերականների և այլ տպագիր նյութերի bibliographic տվյալների ամբողջական ու հետևողական ներկայացմանը։ Հրատարակությունը կարևոր տեղեկատու աղբյուր է տպագրության պատմության, գրահրատարակչական գործունեության և ազգային մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս հետևելու տպագիր արտադրանքի թեմատիկ բազմազանությանը, հրատարակչական գործընթացների զարգացմանը և տարբեր ժամանակաշրջաններում լույս տեսած նյութերի ընդհանուր պատկերին։ Մատենագիտական ցանկը կարող է կիրառվել գրադարանային հավաքածուների համալրման, տեղեկատվության որոնման, գիտական ուսումնասիրությունների և համապատասխան հրատարակությունների նույնականացման նպատակներով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, գրքագետների, պատմաբանների և հայկական տպագիր մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Лингвистика

Այս աշխատանքը նվիրված է հայերենի կառուցվածքային և բաղադրիչների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով լեզվաբանական համակարգի հիմնական շերտերը, ինչպիսիք են ֆոնետիկան, морֆոլոգիան, սինտակսիսը, lexis-ը և լեզվային միավորների համակցությունները։ Նյութում վերլուծվում են բառային համակարգի, ձայնային կառուցվածքի, բառաձևերի և գործածման կանոնների փոխազդեցությունը, ինչպես նաև բառերի իմաստաբանական և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը ներկայացնում է հայերենի կառուցվածքային համալիրության տեսական և գործնական դիտարկումներ՝ ընդգծելով լեզվի պատմական զարգացումը, դրա մասնաճյուղերի տարբերությունները և ներկա ժամանակի լեզվաբանական պրակտիկայում կիրառվող սկզբունքները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվի մորֆոսինտակտիկ և ոճաբանական առանձնահատկություններին, ինչպես նաև ժամանակակից հայերենում լեզվական փոփոխությունների հետևանքներին։ Նյութը կարևոր է լեզվաբանների, ուսուցիչների և հայերենի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար՝ նպաստելով լեզվի ավելի ամբողջական և գիտական ընկալմանը։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է երկլեզու անձանց մոտ աֆազիայի հետևանքով խանգարված խոսքային և լեզվական կարողությունների վերականգնման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում գլխուղեղի լեզվական գործառույթների խանգարման պայմաններում երկու լեզուների պահպանման, կորստի և աստիճանական վերականգնման օրինաչափությունները՝ հաշվի առնելով, որ երկլեզու անձանց մոտ լեզվական համակարգերի կազմակերպումը կարող է ունենալ լրացուցիչ փոխազդեցություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե երկու լեզուներից որն է ավելի արագ կամ ամբողջական վերականգնվում և ինչ գործոններ կարող են պայմանավորել այդ տարբերությունները։ Դիտարկվում են լեզուների յուրացման տարիքը, մինչև հիվանդությունը դրանց օգտագործման հաճախականությունը, լեզվական իմացության մակարդակը, հաղորդակցական միջավայրը և յուրաքանչյուր լեզվի անձնական ու սոցիալական նշանակությունը։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են ներառվել նեյրոհոգեբանական և լեզվաբանական գնահատման մեթոդներ, խոսքի ընկալման և արտադրման առաջադրանքներ, բառանվանման, կրկնության, ընթերցանության ու գրավոր խոսքի թեստեր, ինչպես նաև երկու լեզուներով կատարված արդյունքների համեմատական վերլուծություն։ Երկարաժամկետ դիտարկման մեթոդը հնարավորություն է տալիս հետևելու վերականգնման ընթացքին և գնահատելու տարբեր փուլերում լեզվական կարողությունների փոփոխությունները։ Քննության են առնվում նաև բառապաշարի, քերականության, հնչյունաբանական մշակման և հաղորդակցական հմտությունների խանգարումները, ինչպես նաև մի լեզվից մյուսին անցնելու և լեզուների փոխադարձ ազդեցության առանձնահատկությունները։ Կարևոր ուղղություն է վերականգնողական աշխատանքի կազմակերպումը՝ գնահատելու, թե մեկ լեզվով իրականացվող լեզվական վարժանքները որքանով կարող են նպաստել մյուս լեզվի համապատասխան կարողությունների բարելավմանը։ Համեմատական ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս տարբերակելու ընդհանուր լեզվական վերականգնման գործընթացները և յուրաքանչյուր լեզվին հատուկ առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև անհատական վերականգնողական ծրագրերի մշակման անհրաժեշտությանը, քանի որ երկլեզու անձանց լեզվական կենսագրությունը և երկու լեզուների օգտագործման հարաբերակցությունը կարող են զգալիորեն տարբեր լինել։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն նեյրոլեզվաբանության, կլինիկական լեզվաբանության, նեյրոհոգեբանության և խոսքային վերականգնման համար՝ նպաստելով երկլեզու աֆազիայով անձանց լեզվական վիճակի առավել ճշգրիտ գնահատման և վերականգնողական մոտեցումների կատարելագործմանը։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է անիզոտրոպ մեխանիկական հատկություններ ունեցող կիսահարթության լարվածադեֆորմացիոն վիճակի տեսական ուսումնասիրությանը, երբ միջավայրը թուլացված է ուղղաձիգ ճեղքով, իսկ նրա եզրի վրա գործում են դրոշմների միջոցով փոխանցվող արտաքին ազդեցություններ։ Հետազոտության կենտրոնում առաձգականության տեսության և քայքայման մեխանիկայի այն խնդիրներն են, որոնք կապված են նյութի ուղղություններից կախված մեխանիկական հատկությունների, ճեղքի առկայության և տեղային կոնտակտային բեռնավորման միաժամանակյա ազդեցության հետ։ Քննվում է լարումների և տեղաշարժերի բաշխումը կիսահարթության տարբեր հատվածներում՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով ճեղքի ծայրամասին, որտեղ կարող է առաջանալ լարումների զգալի կենտրոնացում։ Ուսումնասիրվում է օրթոտրոպ նյութի առաձգական բնութագրերի ազդեցությունը դեֆորմացիոն դաշտի ձևավորման վրա և պարզաբանվում է, թե նյութի կառուցվածքային ուղղվածությունը ինչպես կարող է փոփոխել արտաքին բեռնավորման փոխանցման օրինաչափությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դրոշմների և կիսահարթության եզրի կոնտակտային փոխազդեցության մաթեմատիկական նկարագրությունը, ինչպես նաև դրոշմների դիրքի, փոխադարձ հեռավորության և կիրառվող ազդեցությունների բնույթի հնարավոր նշանակությունը լարվածային դաշտի համար։ Խնդրի լուծման ընթացքում կարող են կիրառվել առաձգականության տեսության հավասարումներ, եզրային պայմանների ձևակերպումներ, ինտեգրալ հավասարումների մեթոդներ և անալիտիկ կամ թվային հաշվարկային մոտեցումներ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ճեղքի շրջակայքում լարումների ինտենսիվության գնահատումը, քանի որ այդ ցուցանիշները հնարավորություն են տալիս բնութագրելու ճեղքի հետագա զարգացման և կառուցվածքային տարրի ամրության հետ կապված մեխանիկական պայմանները։ Տարբեր պարամետրերի փոփոխության համեմատական ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս բացահայտել նյութի անիզոտրոպության, ճեղքի երկրաչափության և եզրային բեռնավորման միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությունները։ Ստացված տեսական արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ կոմպոզիտային, շերտավոր և ուղղորդված կառուցվածք ունեցող նյութերից պատրաստված տարրերի ամրության ու հուսալիության գնահատման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է առաձգականության մաթեմատիկական տեսության, կոնտակտային մեխանիկայի և քայքայման մեխանիկայի մոտեցումները՝ արատներ պարունակող օրթոտրոպ միջավայրերի մեխանիկական վարքի օրինաչափությունները բացահայտելու նպատակով։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է հաստ աղու նախաքաղցկեղային վիճակների և քաղցկեղի վաղ փուլերի հայտնաբերման, ախտորոշման և գնահատման խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ հիմնված էնդոսկոպիկ հետազոտությունների նյութերի վրա։ Վերլուծվում են հաստ աղու լորձաթաղանթի նախաքաղցկեղային փոփոխությունների ձևավորման առանձնահատկությունները, դրանց հայտնաբերման ժամանակակից մեթոդները և վաղ ախտորոշման նշանակությունը հիվանդության կանխարգելման ու բուժման արդյունավետության բարձրացման գործում։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են էնդոսկոպիկ պատկերի գնահատման չափանիշները, հյուսվածաբանական հետազոտությունների դերը, ռիսկային փոփոխությունների հայտնաբերման մոտեցումները և սկրինինգային ծրագրերի կազմակերպման սկզբունքները։ Քննարկվում են հաստ աղու քաղցկեղի վաղ հայտնաբերման, հիվանդների հետազոտման և կանխարգելիչ բժշկության զարգացման արդիական հարցերը։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի գաստրոէնտերոլոգիայի և ուռուցքաբանության ոլորտներում՝ նպաստելով ախտորոշման մեթոդների կատարելագործմանը, հիվանդության վաղ փուլերում հայտնաբերմանը և բուժման արդյունքների բարելավմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել բժիշկների, էնդոսկոպիստների, ուռուցքաբանների, բժշկական գիտությունների հետազոտողների և մասնագետների համար։