Ազգային ժողովի նիստերի արձանագրություններ, չորրորդ նիստ

Biology

Աշխատությունը նվիրված է միլիմետրային տիրույթի ցածր ինտենսիվության էլեկտրամագնիսական ալիքների ազդեցության ուսումնասիրությանը բջջային և թաղանթային համակարգերի վրա՝ համադրելով կենսաֆիզիկական, բջջաբանական և ֆիզիոլոգիական հետազոտության մոտեցումները։ Գրքում ուսումնասիրվում են բջջաթաղանթի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները, դրա դերը բջջի ներքին միջավայրի պահպանման, նյութերի փոխանակության, ազդանշանների փոխանցման և արտաքին ազդակների նկատմամբ բջջային արձագանքի ձևավորման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ցածր ինտենսիվության էլեկտրամագնիսական ճառագայթման և կենսաբանական համակարգերի փոխազդեցության հնարավոր մեխանիզմներին՝ դիտարկելով, թե ինչպես կարող են նման ազդեցությունները փոփոխել թաղանթային կառուցվածքների ֆիզիկական և ֆունկցիոնալ բնութագրերը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են փորձարարական մոտեցումներ, որոնց միջոցով գնահատվում են բջիջների կենսագործունեության, թաղանթային թափանցելիության, իոնային փոխանակության և այլ ֆիզիոլոգիական ցուցանիշների հնարավոր փոփոխությունները ճառագայթման ազդեցության պայմաններում։ Հեղինակը վերլուծում է նաև ճառագայթման հիմնական պարամետրերի՝ հաճախականության, ինտենսիվության, ազդեցության տևողության և այլ պայմանների նշանակությունը կենսաբանական պատասխանի ձևավորման գործում։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է բջջային արձագանքի և թաղանթային փոփոխությունների միջև պատճառահետևանքային կապերի բացահայտումը, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու էլեկտրամագնիսական ազդակների կենսաբանական ազդեցության մասին։ Գրքում քննարկվում են նաև ստացված արդյունքների հնարավոր կիրառական նշանակությունը կենսաբժշկական հետազոտությունների, ֆիզիոթերապևտիկ տեխնոլոգիաների և էլեկտրամագնիսական ճառագայթման կենսաբանական ազդեցությունների գնահատման ոլորտներում։ Աշխատությունը կարևոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ ուսումնասիրում է ցածր ինտենսիվության ազդեցությունների հնարավոր կենսաբանական հետևանքները բջջային մակարդակում՝ փորձելով բացահայտել դրանց հիմքում ընկած ֆիզիկական և կենսաքիմիական գործընթացները։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել կենսաֆիզիկոսների, բջջաբանների, ճառագայթային կենսաբանության և բժշկական ֆիզիկայի մասնագետների, ֆիզիոլոգների, կենսաբժշկական հետազոտողների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

History

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի պատմական և քաղաքական պայքարին՝ ազգային ազատության և անկախության ձեռքբերման համար։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են հայ ժողովրդի պետականության գաղափարի ձևավորումը, ազգային ինքնության պահպանման գործընթացները և արտաքին քաղաքական ու տարածաշրջանային պայմանների ազդեցությունը Հայաստանի ազատագրական շարժումների վրա։ Աշխատությունում ներկայացվում են տարբեր պատմական փուլեր, որոնց ընթացքում հայ հասարակությունը փորձել է վերականգնել կամ պահպանել իր պետական ինքնուրույնությունը՝ սկսած միջնադարյան պետական կազմավորումներից մինչև նորագույն շրջանի ազգային-ազատագրական շարժումներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային գաղափարախոսության ձևավորմանը, քաղաքական կազմակերպվածության զարգացմանը և միջազգային հարաբերությունների ազդեցությանը Հայաստանի անկախության ձգտումների վրա։ Վերլուծվում են նաև մշակութային և հոգևոր գործոնները, որոնք նպաստել են ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդմանը և անկախության գաղափարի պահպանմանը տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Աշխատությունը ընդգծում է, որ Հայաստանի ազատության և անկախության պահանջները ձևավորվել են ինչպես ներքին հասարակական զարգացումների, այնպես էլ արտաքին քաղաքական իրադրության բարդ փոխազդեցության արդյունքում։

Religion

Աշխատությունը նվիրված է եպիսկոպոսական ամուսնության խնդրին՝ քրիստոնեական եկեղեցու վարդապետության, եկեղեցական կարգերի և հոգևորականության ընտանեկան կյանքի վերաբերյալ պատմական պատկերացումների համատեքստում։ Եպիսկոպոսի ամուսնության հարցը կապված է եկեղեցական ծառայության առանձնահատկությունների, հոգևոր աստիճանակարգության, կուսակրոնության ավանդույթի և հոգևորականների անձնական կյանքի նկատմամբ եկեղեցու սահմանած պահանջների հետ։ Հայ եկեղեցական ավանդության մեջ ամուսնության և կուսակրոնության տարբեր կարգավիճակները պայմանավորված են հոգևոր աստիճաններով ու եկեղեցական կանոններով, ուստի այս թեմայի քննարկումը կարևոր է եկեղեցական իրավունքի և հայ կրոնական մտքի պատմության ուսումնասիրության համար։ Նման բնույթի բացատրական աշխատությունը կարող է նպատակ ունենալ ներկայացնելու խնդրի շուրջ ձևավորված տեսակետները, պարզաբանելու համապատասխան հասկացությունները և ընթերցողին ծանոթացնելու եկեղեցական կարգապահության հիմնավորումներին։ Թեման առնչվում է նաև հոգևոր իշխանության, եկեղեցական ավանդույթի պահպանման և կանոնների մեկնաբանության հարցերին, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում քննարկվել են աստվածաբանական ու եկեղեցական շրջանակներում։ Այն հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես են կրոնական հաստատությունները սահմանել հոգևոր ծառայության պայմանները և ինչպես են մեկնաբանվել ամուսնության, ընտանեկան պարտականությունների ու հոգևոր կոչման փոխհարաբերությունները։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ եկեղեցու պատմությամբ, կանոնական իրավունքով, հոգևորականության կարգավիճակով և XIX դարի հայ կրոնական բանավեճերով զբաղվողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև եկեղեցական ավանդույթների, հոգևոր աստիճանակարգության և կրոնական նորմերի պատմական զարգացման ուսումնասիրության ընթացքում։

Linguistics

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Շիրակ տարածաշրջանի խոսվածքների համակարգային փոխհարաբերությունների և ներքին լեզվաբանական բազմազանության վերլուծությանը։ Աշխատությունում քննության են առնվում խոսվածքային շերտերը, դրանց ձևավորման պատմական և սոցիալական պայմանները, ինչպես նաև հարևան տարածաշրջանների լեզվական ազդեցությունները։ Հետազոտությունը բացահայտում է հնչյունական, ձևաբանական և բառապաշարային տարբերություններն ու համընկնումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են տեղական խոսվածքները պահպանել հնագույն լեզվական առանձնահատկություններ՝ միաժամանակ ենթարկվելով փոխազդեցությունների և փոփոխությունների։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում խոսվածքների փոխներթափանցման գործընթացներին, լեզվական նորարարություններին և պահպանողական միտումներին, որոնք ձևավորում են տվյալ տարածաշրջանի լեզվական ինքնությունը։ Աշխատությունը նաև քննարկում է սոցիալ-մշակութային գործոնների ազդեցությունը խոսակցական լեզվի զարգացման վրա՝ ընդգծելով լեզվի դերը որպես տարածաշրջանային ինքնության և մշակութային շարունակականության կարևոր բաղադրիչ։

History

Պատմագիտական և քաղաքագիտական բնույթի այս աշխատությունը նվիրված է պանթյուրքիզմի գաղափարախոսության ձևավորման ու զարգացման պատմությանը և Իրանի հետ դրա քաղաքական ու գաղափարական առնչությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում պանթյուրքական գաղափարների առաջացման պատմական նախադրյալները, դրանց տարածման փուլերը, հիմնական գաղափարական ուղղությունները և տարածաշրջանային քաղաքական գործընթացների հետ փոխազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Իրանի ազգային ինքնության, տարածքային ամբողջականության և բազմազգ հասարակության վերաբերյալ քննարկումների համատեքստում պանթյուրքիզմի ընկալմանը։ XX դարի սկզբից Իրանի քաղաքական ու մտավոր շրջանակներում ազգային ինքնության և միասնականության հարցերը կարևոր տեղ էին զբաղեցնում, իսկ պանթյուրքական գաղափարները հատկապես ուշադրության առարկա էին Իրանական Ադրբեջանի լեզվական ու մշակութային առանձնահատկությունների պատճառով։ Աշխատության շրջանակում կարող են վերլուծվել գաղափարախոսության տարածման միջոցները, քաղաքական կազմակերպությունների ու մտավորական շրջանակների գործունեությունը, ինչպես նաև Իրանում դրանց նկատմամբ ձևավորված տարբեր արձագանքները։ Քննարկվում են ազգային ինքնության, լեզվի, մշակույթի, պատմական հիշողության և տարածաշրջանային քաղաքականության փոխկապակցվածության հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պանթյուրքիզմը դիտարկել պատմական զարգացման և Իրանի ներքին ու տարածաշրջանային քաղաքական գործընթացների լայն համատեքստում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, քաղաքագետների, իրանագետների, թյուրքագետների և տարածաշրջանային ուսումնասիրություններով զբաղվող մասնագետների ու ուսանողների համար։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է Ցեֆեյի համաստեղության ընտրված՝ մոտ 17 քառակուսի աստիճան մակերես ընդգրկող տիրույթում M սպեկտրային դասի աստղերի հայտնաբերմանը, սպեկտրալ դասակարգմանը և մանրամասն աստղագիտական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է առանձնացնել տվյալ երկնային տիրույթում M տիպի աստղերը, որոշել դրանց սպեկտրային առանձնահատկությունները և դրանց հիման վրա ուսումնասիրել աստղերի ֆիզիկական ու աստղագիտական բնութագրերը։ M դասի աստղերը համեմատաբար ցածր մակերևութային ջերմաստիճան ունեցող աստղեր են, որոնց սպեկտրներում կարևոր դեր ունեն մոլեկուլային կլանման գոտիները, հատկապես տիտանի օքսիդի և այլ մոլեկուլային միացությունների առաջացրած առանձնահատկությունները։ Այդ պատճառով դրանց սպեկտրալ դասակարգումը պահանջում է ոչ միայն ընդհանուր սպեկտրային տեսքի գնահատում, այլև տարբեր ախտորոշիչ գծերի ու մոլեկուլային գոտիների մանրամասն վերլուծություն։ Աշխատանքում կարող են օգտագործվել աստղագիտական սպեկտրների ստացման և մշակման մեթոդներ՝ հետազոտվող աստղերի սպեկտրային դասերը, ենթադասերը և լուսատվության դասերը որոշելու համար։ Սպեկտրալ դասակարգումը հնարավորություն է տալիս աստղերին համակարգել ըստ նրանց ֆիզիկական վիճակի և մակերևութային ջերմաստիճանի, իսկ հետագա վերլուծությունը կարող է ներառել ջերմաստիճանի, լուսատվության, շառավղի և այլ աստղաֆիզիկական պարամետրերի գնահատում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դիտարկվող տիրույթում աստղերի նույնականացման խնդրին, քանի որ երկնքի մեկ փոքր հատվածում կարող են միաժամանակ առկա լինել ինչպես տվյալ համաստեղության ֆիզիկական անդամներ, այնպես էլ տեսագծի երկայնքով պատահաբար հայտնվող ավելի հեռավոր կամ ավելի մոտ աստղեր։ Այդ պատճառով կարևոր է նաև աստղերի տարածական դիրքի, սեփական շարժման, հեռավորության և այլ մատչելի տվյալների համադրումը սպեկտրային արդյունքների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև M տիպի աստղերի բազմազանությունը՝ առանձնացնելով տարբեր ենթատիպեր և լուսատվության դասեր։ Այդ տարբերությունները կարևոր են աստղերի էվոլյուցիոն վիճակը հասկանալու համար, քանի որ M սպեկտրային դասում կարող են ընդգրկվել ինչպես ցածր զանգվածով և համեմատաբար թույլ լուսատվությամբ աստղեր, այնպես էլ շատ ավելի մեծ և լուսավոր ուշ տիպի աստղեր։ Սպեկտրային հատկությունների մանրամասն ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել նաև առանձնահատուկ աստղային օբյեկտներ, փոփոխականության հնարավոր նշաններ կամ այլ ֆիզիկական գործընթացների հետ կապված առանձնահատկություններ։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել դիտողական տվյալների համադրումը աստղային կատալոգների և նախկին ուսումնասիրությունների արդյունքների հետ։ Այդ եղանակով հնարավոր է ճշտել արդեն հայտնի օբյեկտների դասակարգումները, լրացնել տվյալների շտեմարանները և առանձնացնել հետագա մանրամասն ուսումնասիրության արժանի աստղեր։ Հետազոտությունը նշանակություն ունի նաև աստղային պոպուլյացիաների ուսումնասիրության համար, քանի որ ուշ սպեկտրային դասի աստղերի տարածական բաշխումը, ֆիզիկական հատկությունները և էվոլյուցիոն բնութագրերը տեղեկություններ են տալիս տվյալ երկնային շրջանի աստղային կազմի մասին։ Ցեֆեյի համաստեղության ուղղությամբ կատարված ուսումնասիրությունները կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել նաև Գալակտիկայի կառուցվածքի և աստղաստեղծման գործընթացների հետազոտության տեսանկյունից, քանի որ այդ ուղղությամբ դիտվում են տարբեր հեռավորությունների և էվոլյուցիոն փուլերի բազմաթիվ աստղեր։ Աշխատության գործնական արժեքը պայմանավորված է նաև սպեկտրալ դասակարգման մեթոդների կիրառմամբ և դիտողական աստղագիտության տվյալների համակարգմամբ։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել հետագա աստղաֆիզիկական հետազոտությունների, աստղային կատալոգների կատարելագործման, փոփոխական աստղերի որոնման և տվյալ տարածաշրջանի աստղային բնակչության ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը համադրում է դիտողական աստղագիտության և աստղաֆիզիկայի մեթոդները՝ նպատակ ունենալով Ցեֆեյի համաստեղության սահմանափակ երկնային տիրույթում բացահայտել և դասակարգել M տիպի աստղերը, ուսումնասիրել դրանց սպեկտրային առանձնահատկությունները և դրանցից ստացվող տվյալների հիման վրա ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել այդ աստղերի ֆիզիկական բնույթի ու աստղային պոպուլյացիայի մասին։