Ազգային ժողովի նիստերի արձանագրություններ, չորրորդ նիստ

Law

Աշխատությունը նվիրված է խախտված կամ վիճարկվող իրավունքների պաշտպանության հայցային ձևի իրավական բնույթի, նշանակության և կիրառման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են հայցային պաշտպանության ինստիտուտի տեսական հիմքերը, հայցի կառուցվածքը, տեսակները, ներկայացման պայմանները և դատական պաշտպանության իրականացման ընթացակարգային հարցերը։ Քննարկվում են կողմերի իրավունքներն ու պարտականությունները, ապացուցման գործընթացի առանձնահատկությունները, դատարանի դերը և իրավական վեճերի լուծման մեխանիզմները։ Աշխատությունում վերլուծվում են նաև հայցային ձևի արդյունավետության բարձրացման խնդիրները, դատական պրակտիկայի նշանակությունը և քաղաքացիների ու կազմակերպությունների իրավունքների ապահովման գործում դրա դերը։ Գիրքը նախատեսված է իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, իրավագիտության ոլորտի հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Political Science

Սույն հրատարակությունը ներկայացնում է հայոց Ազգային ժողովի տասներորդ նիստի պաշտոնական արձանագրությունները՝ պահպանելով արևմտահայ ազգային ներկայացուցչական մարմնի գործունեության, ժողովական քննարկումների և համայնքային կառավարման պատմական վկայությունները։ Այն XIX դարի հայ հասարակական-քաղաքական կյանքի փաստաթղթային ժառանգության կարևոր նմուշներից է, որն առնչվում է ազգային ինքնակառավարման, սահմանադրական կարգի, հասարակական պատասխանատվության և ազգային հաստատությունների գործունեության կազմակերպման հիմնահարցերին։ Ազգային ժողովը արևմտահայության հասարակական կյանքում կարևոր դեր ունեցող ներկայացուցչական կառույց էր, որի գործունեությունը կապված էր ազգային-եկեղեցական կառավարման, կրթական ու բարեգործական հաստատությունների, համայնքային հարաբերությունների կարգավորման և ազգային նշանակության այլ խնդիրների քննարկման հետ։ Նիստերի արձանագրությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ժողովական աշխատանքի կազմակերպման ձևերը, քննարկումների ընթացքը, բարձրացված հարցերի բնույթը, տարբեր դիրքորոշումների արտահայտման հնարավորությունները և հավաքական որոշումների ընդունման սկզբունքները։ Այսպիսի փաստաթղթերը կարևոր են ոչ միայն առանձին ժողովական իրադարձությունների վերականգնման, այլև ազգային կառավարման համակարգի կառուցվածքի, իրավասությունների և գործնական գործունեության ուսումնասիրության համար։ Արձանագրային հրատարակությունների հիմնական առանձնահատկությունն այն է, որ դրանք պաշտոնական գրավոր ձևով ամրագրում են ազգային ներկայացուցչական մարմնի աշխատանքը՝ պահպանելով պատմական ժամանակաշրջանի կառավարչական լեզուն, գործավարական մոտեցումները և հասարակական խնդիրների քննարկման մշակույթը։ Դրանց միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել ազգային հաստատությունների փոխհարաբերությունների, համայնքային կառավարման առաջնահերթությունների, հասարակական շահերի ներկայացման և ազգային կյանքի կազմակերպման մեխանիզմների մասին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի այս փաստաթղթերի կապը արևմտահայ Ազգային սահմանադրության հետ։ XIX դարի երկրորդ կեսին հայ հասարակական կյանքում ազգային կառավարման համակարգի վերակազմավորումն ու կանոնակարգումը կարևորագույն գործընթացներից էին։ 1860 թվականին ընդունված Ազգային սահմանադրությունը, որը օսմանյան իշխանությունների կողմից հաստատվեց 1863 թվականին, հիմք դրեց արևմտահայ համայնքի ներկայացուցչական կառավարման նոր համակարգին։ Այն նախատեսում էր ազգային մարմինների գործունեության կարգավորում, իրավասությունների բաշխում, ընտրովի ներկայացուցչության ձևավորում և համայնքային խնդիրների լուծման համար որոշակի ընթացակարգերի հաստատում։ Ազգային ժողովը դարձավ այդ համակարգի կարևորագույն կառույցներից մեկը՝ ապահովելով ազգային նշանակության հարցերի քննարկման և որոշումների մշակման ինստիտուցիոնալ հարթակ։ Նիստերի արձանագրությունները կարևոր նյութ են սահմանադրական դրույթների գործնական կիրառությունը, ազգային կառավարման առանձնահատկությունները և հասարակական տարբեր շրջանակների մասնակցությունը ուսումնասիրելու համար։ Դրանք արտացոլում են նաև հայ համայնքի ներսում ձևավորված հասարակական հարաբերությունները, ազգային պատասխանատվության ընկալումները և կառավարման գործընթացում ներկայացուցչական սկզբունքների նշանակությունը։ Պատմական առումով 1880-ական թվականները արևմտահայության համար բարդ ու հակասական ժամանակաշրջան էին։ Օսմանյան կայսրության քաղաքական և վարչական պայմանները, ազգային իրավունքների պաշտպանության խնդիրները, կրթական ու մշակութային կյանքի զարգացումը և համայնքային կառավարման դժվարությունները մեծ ազդեցություն էին ունենում հայ հասարակական կյանքի վրա։ Այդ պայմաններում Ազգային ժողովի գործունեությունը կարևոր նշանակություն ուներ ազգային հաստատությունների շարունակականության, համայնքային շահերի ներկայացման և հասարակական խնդիրների քննարկման համար։ Կոստանդնուպոլիսը, որպես արևմտահայության գլխավոր քաղաքական, մտավոր, մշակութային և հրատարակչական կենտրոն, ազգային գործունեության կարևորագույն միջավայր էր։ Այստեղ գործող հայ տպարանները նպաստում էին ազգային մարմինների փաստաթղթերի, պաշտոնական հաղորդագրությունների և հասարակական նշանակության նյութերի հրապարակմանը։ Միքայել Սարյանի տպարանում լույս տեսած այս արձանագրային հրատարակությունը վկայում է ժողովական գործունեության փաստաթղթային պահպանման և տարածման կարևորության մասին։ Նման նյութերի տպագրությունը նպաստում էր ազգային հաստատությունների գործունեության վերաբերյալ տեղեկությունների ամրագրմանը և հետագա սերունդներին փոխանցմանը։ Գրական-փաստաթղթային տեսանկյունից հրատարակությունն առանձնանում է պաշտոնական արձանագրային շարադրանքով, վարչական ու ժողովական տերմինաբանությամբ և իրադարձությունների գրավոր վավերագրման սկզբունքով։ Այն գեղարվեստական ստեղծագործություն չէ, այլ պատմական փաստաթուղթ, որի արժեքը պայմանավորված է ժամանակակից վկայությունների պահպանմամբ։ Արձանագրային նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն որոշումների վերջնական ձևակերպումները, այլև ազգային կառավարման լեզուն, ժողովական հաղորդակցության ձևերը և հասարակական խնդիրների ինստիտուցիոնալ ներկայացումը։ Դրանք կարևոր են նաև հայերեն պաշտոնական գրագրության, վարչական լեզվի և XIX դարի հասարակական-իրավական բառապաշարի պատմության տեսանկյունից։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել որպես սկզբնաղբյուր արևմտահայ սահմանադրական պատմության, ազգային ներկայացուցչական մարմինների գործունեության, Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի կառավարման, հայ հասարակական մտքի և XIX դարի իրավաքաղաքական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, իրավունքի պատմության մասնագետների, հայագիտական հետազոտողների, մատենագետների և ազգային հաստատությունների պատմությամբ զբաղվող ուսումնասիրողների համար։ Ընթերցողական և գիտաճանաչողական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու հայ ազգային ինքնակառավարման պատմական փորձին, ժողովական գործունեության կազմակերպման սկզբունքներին և սահմանադրական հաստատությունների դերակատարությանը։ Այն բացահայտում է ազգային կյանքի կազմակերպման մեջ ներկայացուցչական կառույցների նշանակությունը և ցույց տալիս, թե ինչպես էին ազգային հաստատությունները փորձում լուծել համայնքային նշանակության խնդիրները՝ հիմնվելով քննարկման, մասնակցության և հավաքական պատասխանատվության սկզբունքների վրա։ Հրատարակությունը հայ պատմական ու փաստաթղթային ժառանգության արժեքավոր միավոր է, որը կարևոր նյութ է տրամադրում արևմտահայ ազգային կառավարման, սահմանադրական մտածողության և հասարակական-քաղաքական կյանքի զարգացման ամբողջական ուսումնասիրության համար։

Economics

Տնտեսագիտական, ձեռնարկատիրության կառավարման և մասնագիտական կրթության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է խորհրդատվական ծառայությունների և վերապատրաստման ծրագրերի դերի ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետությունում ձեռնարկատիրական գործունեության զարգացման և արդյունավետության բարձրացման գործընթացներում։ Քննության են առնվում ձեռնարկատիրության զարգացման տեսական հիմքերը, գործարար միջավայրի առանձնահատկությունները և կազմակերպությունների մրցունակության բարձրացման վրա մասնագիտական գիտելիքների ու կառավարչական հմտությունների ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բիզնես խորհրդատվության հիմնական ուղղություններին, կառավարման, ֆինանսական պլանավորման, շուկայավարման, ռազմավարական զարգացման և կազմակերպական գործընթացների կատարելագործման ոլորտներում դրա կիրառման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են ձեռնարկատերերի վերապատրաստման, շարունակական կրթության, գործնական հմտությունների զարգացման և նորարարական մտածողության ձևավորման մեխանիզմները։ Քննարկվում են փոքր և միջին ձեռնարկությունների մասնագիտական աջակցության կարիքները, խորհրդատվական ծառայությունների հասանելիության խնդիրները և կրթական ծրագրերի համապատասխանությունը գործարար միջավայրի պահանջներին։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Հայաստանում գործող ձեռնարկատիրության աջակցության կառույցների, մասնագիտական ուսուցման կենտրոնների և խորհրդատվական կազմակերպությունների գործունեության առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում պետական աջակցության ծրագրերի, միջազգային համագործակցության, գործարար ցանցերի և փորձի փոխանակման նշանակությանը ձեռնարկատիրական կարողությունների զարգացման գործում։ Կարևորվում է խորհրդատվության և վերապատրաստման արդյունավետության գնահատումը՝ կազմակերպությունների արտադրողականության, կառավարման որակի, ֆինանսական կայունության և շուկայական դիրքերի բարելավման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է նպաստել ձեռնարկատիրության աջակցության համակարգի կատարելագործման, մասնագիտական զարգացման ծրագրերի նպատակային կազմակերպման և գործարար միջավայրի զարգացման հնարավորությունների հիմնավորմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել ձեռնարկատիրության տնտեսագիտության, բիզնեսի կառավարման, մասնագիտական կրթության, կազմակերպական զարգացման և Հայաստանի փոքր ու միջին ձեռնարկատիրության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է կարտոֆիլի մեքենայացված բերքահավաքի արդյունավետության բարձրացմանը՝ հողային զանգվածից պալարների առավել ամբողջական առանձնացում ապահովող մեքենայի կառուցվածքի կատարելագործման և դրա հիմնական բանող օրգանի պարամետրերի գիտական հիմնավորման միջոցով։ Հետազոտության կենտրոնում բերքահավաքի ընթացքում կարտոֆիլահանի, հողի, բուսական մնացորդների և պալարների փոխազդեցության մեխանիկական ու տեխնոլոգիական օրինաչափություններն են։ Քննվում են գոյություն ունեցող տեխնիկական լուծումների աշխատանքի առանձնահատկությունները, զտման արդյունավետության վրա ազդող գործոնները և այն կառուցվածքային սահմանափակումները, որոնք կարող են հանգեցնել հողային խառնուրդների ոչ բավարար հեռացման, բերքի կորստի կամ պալարների վնասման։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բանող օրգանի կառուցվածքի ընտրությանը և այնպիսի պարամետրերի հիմնավորմանը, որոնք հնարավորություն են տալիս արդյունավետորեն քայքայել ու զտել հողային զանգվածը՝ միաժամանակ նվազեցնելով հավաքվող բերքի մեխանիկական վնասվածքների հավանականությունը։ Ուսումնասիրվում են մեքենայի աշխատանքային արագության, բանող օրգանների շարժման բնութագրերի, երկրաչափական չափերի և հողի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների փոխադարձ կապերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տեխնոլոգիական գործընթացի տեսական նկարագրությունը, որի միջոցով հնարավոր է գնահատել պալարների և հողային մասնիկների շարժման առանձնահատկությունները մեքենայի աշխատանքային հատվածներում և ընտրել համապատասխան կառուցվածքային լուծումներ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել տեսական հաշվարկները, մեքենայի փորձարարական փորձարկումները և ստացված ցուցանիշների համեմատական գնահատումը՝ որոշելու զտման աստիճանը, բերքի կորուստները, պալարների վնասվածությունը, արտադրողականությունը և էներգատարությունը։ Առանձին նշանակություն ունի մեքենայի աշխատանքի հարմարեցումը տարբեր հողային և արտադրական պայմաններին, քանի որ հողի խոնավությունը, խտությունը և կառուցվածքը կարող են էականորեն ազդել բերքահավաքի տեխնոլոգիական ընթացքի վրա։ Կառուցվածքային և կինեմատիկական պարամետրերի օպտիմալ ընտրությունը դիտարկվում է որպես մեքենայի հուսալիության, արտադրողականության և ագրոտեխնիկական պահանջներին համապատասխանության ապահովման կարևոր նախապայման։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գյուղատնտեսական մեքենաշինության, մեքենաների տեսության և կարտոֆիլի բերքահավաքի մեքենայացման մոտեցումները՝ ավելի արդյունավետ և բարձր զտման ունակությամբ տեխնիկական միջոցների մշակման նպատակով։

Chemistry

Աշխատությունը նվիրված է դեղագործական պատրաստուկներում անալգինի քանակական որոշման անալիտիկական մոտեցման ուսումնասիրությանը՝ հիմնված էքստրակցիոն և ֆոտոմետրական մեթոդների համակցված կիրառման վրա։ Հետազոտության հիմքում ուսումնասիրվող նյութի և տրիֆենիլմեթանային շարքի հիմնային ներկանյութերի փոխազդեցության արդյունքում առաջացող անալիտիկ համակարգի սպեկտրային հատկությունների գնահատումն է։ Քննվում են դեղանյութի նույնականացման և քանակական գնահատման համար նշանակություն ունեցող ֆիզիկաքիմիական երևույթները՝ ուշադրություն դարձնելով առաջացող ասոցիատների կամ համալիրների ձևավորմանը և դրանց օպտիկական բնութագրերին։ Էքստրակցիոն փուլը դիտարկվում է որպես նպատակային բաղադրիչը դեղապատրաստուկի մյուս նյութերից առանձնացնելու և հետագա ֆոտոմետրական չափման ընտրողականությունը բարձրացնելու միջոց։ Ուսումնասիրվում են տարբեր ներկանյութերի անալիտիկական հնարավորությունները և դրանց կիրառելիությունը չափման զգայունության, ընտրողականության ու արդյունքների վերարտադրելիության տեսանկյունից։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի սպեկտրային տվյալների վերլուծությունը, որի միջոցով հնարավոր է գնահատել ուսումնասիրվող համակարգերի լուսակլանման առանձնահատկությունները և որոշել քանակական վերլուծության համար առավել տեղեկատվական բնութագրերը։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում նաև դեղագործական պատրաստուկներում առկա օժանդակ բաղադրիչների հնարավոր ազդեցությանը, քանի որ բազմաբաղադրիչ համակարգերում անալիտիկական ազդանշանը կարող է պայմանավորված լինել ոչ միայն որոշվող նյութով։ Մեթոդի գնահատման ժամանակ կարևորվում են անալիտիկական քիմիայի այնպիսի չափանիշներ, ինչպիսիք են ճշտությունը, վերարտադրելիությունը, զգայունությունը, ընտրողականությունը և որոշման հնարավոր սահմանները։ Ստացված մոտեցման կիրառելիությունը դեղագործական նմուշների նկատմամբ հնարավորություն է տալիս այն դիտարկել դեղերի որակի վերահսկման ֆիզիկաքիմիական մեթոդների համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է լուծույթների քիմիայի, էքստրակցիայի և մոլեկուլային սպեկտրաչափության սկզբունքները՝ դեղանյութերի քանակական վերլուծության մեթոդաբանական հնարավորությունների ընդլայնման և դեղագործական վերլուծության արդյունավետության բարձրացման նպատակով։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է խոտհավաքի մեքենաների և դրանց հետ օգտագործվող փոխադրամիջոցների շահագործական հուսալիության ու արդյունավետության բարձրացման տեխնիկատեխնոլոգիական միջոցառումների մշակմանը։ Վերլուծվում են գյուղատնտեսական տեխնիկայի աշխատանքի պայմանները, կառուցվածքային տարրերի մաշվածության և խափանումների առաջացման պատճառները, ինչպես նաև մեքենաների տեխնիկական վիճակի վրա ազդող գործոնները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են մեքենաների հուսալիության գնահատման մեթոդները, սպասարկման և վերանորոգման համակարգերի կատարելագործման եղանակները, շահագործման ռեժիմների օպտիմալացման և արտադրողականության բարձրացման հնարավորությունները։ Քննարկվում են խոտհավաքի գործընթացների մեքենայացման, տեխնիկական միջոցների ընտրության, էներգածախսի նվազեցման և գյուղատնտեսական աշխատանքների արդյունավետ կազմակերպման խնդիրները։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի գյուղատնտեսության մեքենայացման, տեխնիկական սպասարկման համակարգերի զարգացման և ագրարային արտադրության արդյունավետության բարձրացման համար՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով գյուղատնտեսական ինժեներների, մեքենաշինության մասնագետների, տեխնիկների և ոլորտի հետազոտողների համար։