Эмоциональные состояния как элемент субъективной стороны преступного деяния и пути их регуляции

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Խորհրդային Հայաստանի տեղին և դերակատարությանը ԽՍՀՄ ռազմաարդյունաբերական համալիրում 1922–1991 թվականներին՝ ուսումնասիրելով հանրապետության արդյունաբերական, գիտատեխնիկական և տնտեսական ներուժի ներգրավումը համամիութենական պաշտպանական արտադրության համակարգում։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում խորհրդային ժամանակաշրջանում Հայաստանում արդյունաբերական ենթակառուցվածքների ձևավորման ու զարգացման գործընթացները, արտադրական ձեռնարկությունների մասնագիտացումը, գիտահետազոտական և նախագծային կազմակերպությունների գործունեությունը, ինչպես նաև հանրապետության կապերը ԽՍՀՄ այլ տնտեսական կենտրոնների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մեքենաշինության, էլեկտրոնիկայի, սարքաշինության, ճշգրիտ տեխնոլոգիաների և ռազմավարական նշանակություն ունեցող արտադրությունների զարգացմանը՝ դրանք դիտարկելով խորհրդային կենտրոնացված տնտեսության և արտադրական կոոպերացիայի համատեքստում։ Ուսումնասիրվում են ռազմաարդյունաբերական համալիրի ձևավորման փուլերը, պետական տնտեսական քաղաքականության ազդեցությունը արտադրական հզորությունների տեղաբաշխման վրա և Հայաստանի գիտական ու մասնագիտական ներուժի օգտագործումը տեխնոլոգիական խնդիրների լուծման համար։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գիտության, բարձրագույն կրթության և արդյունաբերության փոխկապակցվածությանը, մասնագիտական կադրերի պատրաստմանը և գիտահետազոտական հաստատությունների մասնակցությանը տեխնիկական նորարարությունների զարգացման գործընթացում։ Քննության են առնվում նաև ռազմաարդյունաբերական ոլորտի ազդեցությունները հանրապետության քաղաքաշինական, ժողովրդագրական և սոցիալ-տնտեսական զարգացման վրա, քանի որ խոշոր արտադրական կենտրոնների ստեղծումը նպաստում էր աշխատուժի կենտրոնացմանը և նոր մասնագիտական խմբերի ձևավորմանը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու Հայաստանի արդյունաբերական համակարգի կախվածությունը համամիութենական մատակարարման ու արտադրական կապերից և հասկանալու, թե ինչպես էր հանրապետության տնտեսությունը ներառված ԽՍՀՄ միասնական արդյունաբերական կառուցվածքում։ Առանձին ուշադրության կարող են արժանանալ խորհրդային համակարգի վերջին տասնամյակների տեխնոլոգիական զարգացումները, տնտեսական դժվարությունները և այն փոփոխությունները, որոնք առաջացան ԽՍՀՄ կազմալուծման նախաշեմին ու դրանից հետո։ Աշխատությունն ունի կարևոր պատմագիտական նշանակություն՝ հնարավորություն տալով առավել ամբողջական պատկերացում կազմել խորհրդային ժամանակաշրջանի Հայաստանի արդյունաբերական արդիականացման, գիտատեխնիկական զարգացման և ռազմաարդյունաբերական համակարգում ունեցած գործառույթների մասին։

Փիլիսոփայություն

Բնօրրան ստեղծագործությունը Անժելա Տերյանի կողմից գրված գործ է, որը կենտրոնանում է մարդու հոգևոր արմատների, հայրենիքի գաղափարի, մանկության հիշողությունների և բնության հետ մարդու խոր կապի վրա։ Գիրքը իր բովանդակությամբ փորձում է վերադառնալ այն սկզբնական միջավայրին, որտեղ ձևավորվում է մարդու աշխարհընկալումը՝ «բնօրրան» հասկացությունը ներկայացնելով ոչ միայն որպես աշխարհագրական վայր, այլ նաև որպես հոգևոր և մշակութային հիմք, որտեղից սկիզբ են առնում մարդու արժեքները, լեզուն, հիշողությունը և ինքնությունը։ Ստեղծագործության մեջ մեծ տեղ է զբաղեցնում հայրենի բնության նկարագրությունը՝ գյուղական կյանքը, բնության պարզ ու ներդաշնակ պատկերները, մարդկանց առօրյան և նրանց փոխհարաբերությունները, որոնք միասին ստեղծում են ջերմ և հիշողություններով լի միջավայր։ Հեղինակը հաճախ դիմում է քնարական ու խորհրդանշական լեզվի, որով ընդգծում է մարդու և իր արմատների անխզելի կապը, ինչպես նաև այն զգացողությունը, որ հեռանալով բնօրրանից՝ մարդը կորցնում է մի մասն իր ներաշխարհից։ «Բնօրրան»-ը միաժամանակ նաև փիլիսոփայական անդրադարձ է ինքնության պահպանման, հիշողության ուժի և հայրենիքի նկատմամբ սիրո թեմաներին՝ ընթերցողին մղելով խորհելու իր ծագման և արժեքների մասին։ Գիրքը հետաքրքիր է նրանց համար, ովքեր սիրում են քնարական արձակ, հոգեբանական վերլուծություններ և հայրենասիրական թեմաներ, քանի որ այն համադրում է զգացմունքայնությունը, բնության գեղեցկությունը և ազգային ինքնության գաղափարը։

Տնտեսագիտություն

Բնօգտագործման էկոնոմիկա աշխատությունը նվիրված է բնօգտագործման էկոնոմիկայի տեսական հիմքերին և գործնական կիրառություններին՝ նպատակ ունենալով ներկայացնել բնական ռեսուրսների օգտագործման տնտեսական արդյունավետության բարձրացման ուղիները և դրանց կապը կայուն զարգացման հետ։ Հեղինակը՝ Հակոբյան Լ.Լ., գրքում համակարգված ձևով վերլուծում է բնական ռեսուրսների՝ հողի, ջրի, անտառների, օգտակար հանածոների և էներգետիկ պաշարների տնտեսական արժեքը և դրանց օգտագործման կազմակերպման խնդիրները։ Աշխատությունում ընդգծվում է, որ բնօգտագործումը ոչ միայն տնտեսական, այլ նաև էկոլոգիական և սոցիալական գործընթաց է, որի ճիշտ կառավարումը կարևոր նշանակություն ունի երկրի երկարաժամկետ զարգացման համար։ Հեղինակը ներկայացնում է բնօգտագործման հիմնական տնտեսական ցուցանիշները՝ ռեսուրսների արդյունավետություն, արտադրողականություն, ծախս-օգուտ հարաբերակցություն, ինչպես նաև բնապահպանական վնասի գնահատման մոտեցումները։ Գրքում մանրամասն քննարկվում են բնօգտագործման կարգավորման մեխանիզմները՝ պետական քաղաքականության, հարկային և տնտեսական գործիքների միջոցով։ Հեղինակը շեշտում է, որ ռեսուրսների անարդյունավետ օգտագործումը կարող է հանգեցնել տնտեսական կորուստների և բնապահպանական խնդիրների խորացման, ուստի անհրաժեշտ է ներդնել արդյունավետ կառավարման և վերահսկման համակարգեր։ Աշխատությունում նաև վերլուծվում են կայուն զարգացման սկզբունքները և դրանց կիրառումը բնօգտագործման ոլորտում՝ ներառելով միջազգային փորձը և ժամանակակից մոտեցումները։ Հեղինակը կարևորում է ռեսուրսների վերականգնման, վերամշակման և խնայողական օգտագործման մեխանիզմները, որոնք նպաստում են տնտեսական աճի և բնապահպանական հավասարակշռության համադրմանը։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագիտության, բնապահպանության, գյուղատնտեսության, պետական կառավարման և էկոլոգիայի ոլորտների ուսանողների, հետազոտողների և մասնագետների համար։

Աշխարհագրություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ջրային լուծույթներից ֆենոլի սորբցիայի գործընթացի ուսումնասիրությանը և սորբցված նյութի հետագա փոխակերպումների բացահայտմանը։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է ֆենոլի՝ որպես ջրային միջավայրերի աղտոտիչի, վարքագծի և այն սորբենտների միջոցով հեռացնելու հնարավորությունների հետազոտությունը։ Ֆենոլային միացությունները կարող են առաջանալ տարբեր արդյունաբերական գործընթացների ընթացքում և հայտնվել բնական ու տեխնածին ջրային համակարգերում, ինչի պատճառով դրանց հեռացման արդյունավետ մեթոդների մշակումը կարևոր խնդիր է շրջակա միջավայրի պահպանության և ջրի մաքրման տեխնոլոգիաների համար։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում այն գործընթացներին, որոնց ընթացքում ֆենոլի մոլեկուլները ջրային փուլից անցնում և կուտակվում են պինդ սորբենտի մակերեսին կամ կառուցվածքում։ Ուսումնասիրվում են սորբցիայի վրա ազդող հիմնական գործոնները, այդ թվում՝ սորբենտի բնույթը և մակերեսային հատկությունները, ֆենոլի սկզբնական խտությունը, լուծույթի կազմը, ջերմաստիճանը, շփման տևողությունը և միջավայրի այլ ֆիզիկաքիմիական պայմանները։ Սորբցիայի հավասարակշռության և կինետիկ օրինաչափությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու գործընթացի արդյունավետությունը, նկարագրելու ֆենոլի և սորբենտի փոխազդեցության բնույթը և պարզելու, թե ինչ պայմաններում է հնարավոր առավել արդյունավետ հեռացնել աղտոտիչը ջրային միջավայրից։ Աշխատանքի առանձնահատուկ կողմը սորբցված ֆենոլի հետագա փոխակերպումների ուսումնասիրությունն է, ինչը թեման դուրս է բերում պարզապես սորբցիայի գործընթացի նկարագրության շրջանակից։ Այս ուղղությունը թույլ է տալիս դիտարկել, թե սորբենտի վրա կուտակվելուց հետո ինչպիսի քիմիական փոփոխությունների կարող է ենթարկվել ֆենոլը, ինչ միջանկյալ կամ վերջնական արտադրանքներ կարող են առաջանալ, և ինչպես կարող են այդ փոփոխությունները ազդել սորբցիոն համակարգի ընդհանուր արդյունավետության վրա։ Այդպիսի ուսումնասիրությունները կարևոր են նաև այն պատճառով, որ աղտոտիչի հեռացումը միշտ չէ, որ նշանակում է դրա լիարժեք ոչնչացում․ անհրաժեշտ է հասկանալ նաև առաջացող փոխակերպման արտադրանքների հատկությունները և հնարավոր բնապահպանական նշանակությունը։ Աշխատանքը համադրում է ֆիզիկական քիմիայի, մակերևութային երևույթների, օրգանական քիմիայի և շրջակա միջավայրի քիմիայի խնդիրները՝ ձևավորելով ֆենոլի վարքագծի վերաբերյալ համալիր պատկերացում։ Ստացված արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ ջրային լուծույթներից օրգանական աղտոտիչների հեռացման տեխնոլոգիաների մշակման, սորբենտների ընտրության և դրանց կիրառման օպտիմալ պայմանների որոշման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել քիմիկոսներին, բնապահպանական տեխնոլոգիաների մասնագետներին, ջրի մաքրման ոլորտի հետազոտողներին, ֆիզիկական և կոլոիդային քիմիա ուսումնասիրողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և ասպիրանտներին։

Այլ առարկաներ

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

Բժշկություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է տեսողության օրգանի որոշ հիվանդությունների դեպքում արցունքի բյուրեղագրական պատկերի ուսումնասիրությանը՝ հատկապես քաղաքացիական ավիացիայի աշխատողների շրջանում։ Հետազոտության հիմքում արցունքային հեղուկի բյուրեղացման առանձնահատկությունների և աչքի տարբեր ախտաբանական վիճակների միջև հնարավոր փոխկապակցվածության բացահայտումն է։ Աշխատությունը համադրում է ակնաբուժության, կենսաբժշկության և լաբորատոր ախտորոշման մոտեցումները՝ փորձելով պարզել, թե արցունքի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների փոփոխությունները ինչպես կարող են արտացոլվել բյուրեղացման ընթացքում ձևավորվող պատկերում և ինչ տեղեկատվական արժեք կարող է ունենալ այդ պատկերի ուսումնասիրությունը։ Հետազոտության առանձնահատուկ նշանակությունը պայմանավորված է ուսումնասիրվող մասնագիտական խմբի՝ քաղաքացիական ավիացիայի աշխատողների աշխատանքային պայմաններով։ Ավիացիոն միջավայրը կարող է ուղեկցվել տեսողական համակարգի վրա ազդող մի շարք գործոններով՝ օդի ցածր խոնավություն, երկարատև տեսողական ծանրաբեռնվածություն, թռիչքային պայմանների փոփոխություն, աշխատանքային ռեժիմի անկանոնություն և այլ մասնագիտական ազդեցություններ։ Նման պայմանների համակցված ազդեցությունը կարող է անդրադառնալ աչքի մակերեսի և արցունքային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի վրա, ուստի այս խմբի շրջանում ակնաբուժական վիճակի գնահատումը կարևոր նշանակություն ունի։ Աշխատանքում արցունքը դիտարկվում է ոչ միայն որպես աչքի մակերեսը խոնավացնող և պաշտպանող հեղուկ, այլև որպես կենսաբանական միջավայր, որի բաղադրությունը կարող է արտացոլել օրգանիզմում և տեսողական համակարգում տեղի ունեցող որոշ փոփոխություններ։ Արցունքային հեղուկի մեջ առկա են ջուր, էլեկտրոլիտներ, սպիտակուցներ, լիպիդներ և այլ բաղադրիչներ, որոնց հարաբերակցությունը կարող է փոխվել տարբեր ֆիզիոլոգիական և ախտաբանական պայմաններում։ Երբ արցունքի նմուշը ենթարկվում է չորացման և բյուրեղացման, այդ բաղադրիչների փոխազդեցությունը կարող է ձևավորել տարբեր կառուցվածքային պատկերներ։ Բյուրեղագրական պատկերի ուսումնասիրության միջոցով հնարավոր է փորձել տարբերակել նորմալ և ախտաբանական վիճակներին բնորոշ առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է բյուրեղացման ձևերի համակարգումը և դրանց կապը տեսողության օրգանի հիվանդությունների հետ։ Կարող են ուսումնասիրվել բյուրեղների ձևը, դասավորվածությունը, ճյուղավորումը, խտությունը, համաչափությունը և այլ մորֆոլոգիական հատկանիշներ։ Այդ փոփոխությունները կարող են պայմանավորված լինել արցունքային հեղուկի բաղադրության փոփոխությամբ և, հետևաբար, որոշակի ախտաբանական գործընթացների անուղղակի ցուցիչ լինել։ Աշխատանքը նպատակ ունի պարզելու, թե որքան բնորոշ և վերարտադրելի են այդ փոփոխությունները տարբեր հիվանդությունների դեպքում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում աչքի մակերեսի և արցունքային թաղանթի վիճակին։ Արցունքային թաղանթը կարևոր դեր ունի եղջերաթաղանթի օպտիկական հատկությունների, մակերեսի պաշտպանվածության և տեսողական հարմարավետության պահպանման գործում։ Դրա կայունության խանգարումները կարող են առաջացնել չորության զգացում, այրոց, օտար մարմնի զգացողություն, աչքերի հոգնածություն, կարմրություն և տեսողության ժամանակավոր տատանումներ։ Աշխատանքի շրջանակում բյուրեղագրական մեթոդի միջոցով կարող է ուսումնասիրվել արցունքային թաղանթի փոփոխությունների հնարավոր արտացոլումը բյուրեղացման պատկերում։ Հետազոտության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում մասնագիտական գործոնների և ակնաբուժական վիճակի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը։ Քաղաքացիական ավիացիայի աշխատողների տեսողական համակարգը կարող է ենթարկվել առանձնահատուկ ծանրաբեռնվածության, իսկ օդաչուների և թռիչքային գործընթացին առնչվող այլ մասնագետների դեպքում տեսողության բարձր ֆունկցիոնալ պահանջները կարող են կարևոր դեր ունենալ մասնագիտական գործունեության անվտանգության ապահովման գործում։ Հետևաբար աչքի հիվանդությունների վաղ հայտնաբերումը և ֆունկցիոնալ վիճակի օբյեկտիվ գնահատումը կարող են ունենալ ոչ միայն բժշկական, այլև մասնագիտական նշանակություն։ Աշխատանքը կարող է ներառել առողջ և տարբեր ակնաբուժական խնդիրներ ունեցող անձանց արցունքային նմուշների համեմատական ուսումնասիրություն։ Նման համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բյուրեղագրական պատկերի այն հատկանիշները, որոնք առավել հաճախ հանդիպում են որոշակի ախտաբանական վիճակներում։ Կարող են ուսումնասիրվել ինչպես ընդհանուր օրինաչափությունները, այնպես էլ առանձին հիվանդությունների դեպքում դիտվող առանձնահատուկ փոփոխությունները։ Այս մոտեցումը կարևոր է մեթոդի ախտորոշիչ հնարավորությունները գնահատելու համար։ Հետազոտության մեթոդաբանությունը կարող է հիմնված լինել արցունքային հեղուկի նմուշառման, ստանդարտացված պայմաններում դրա չորացման, ստացված բյուրեղային պատկերների մանրադիտակային ուսումնասիրության և արդյունքների համեմատական վերլուծության վրա։ Նմուշների ուսումնասիրության ժամանակ կարևոր է հաշվի առնել արտաքին պայմանները և հետազոտության ստանդարտացման անհրաժեշտությունը, քանի որ բյուրեղացման գործընթացի վրա կարող են ազդել ինչպես նմուշի բաղադրությունը, այնպես էլ ջերմաստիճանը, խոնավությունը, չորացման արագությունը և այլ գործոններ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև բյուրեղագրական ախտորոշման մեթոդի առավելություններին և սահմանափակումներին։ Դրա հնարավոր առավելություններից են հետազոտության տեխնիկական հարաբերական պարզությունը, նմուշի փոքր քանակի անհրաժեշտությունը և արցունքային հեղուկի կառուցվածքային փոփոխությունների տեսողական գնահատման հնարավորությունը։ Միաժամանակ մեթոդի կլինիկական արժեքը պահանջում է ստացված պատկերների օբյեկտիվ և ստանդարտացված մեկնաբանություն, ինչպես նաև դրանց համադրում կլինիկական, ֆունկցիոնալ և լաբորատոր այլ տվյալների հետ։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել տարբեր ախտաբանական վիճակների ժամանակ բյուրեղագրական փոփոխությունների տարբերակման խնդիրը։ Եթե որոշակի հիվանդությունների դեպքում նկատվում են բնորոշ կառուցվածքային պատկերներ, ապա դրանց համակարգված նկարագրությունը կարող է հիմք հանդիսանալ լրացուցիչ ախտորոշիչ չափանիշների մշակման համար։ Սակայն նման մոտեցման դեպքում անհրաժեշտ է գնահատել ոչ միայն առանձին նշանների առկայությունը, այլև դրանց զգայունությունը, յուրահատկությունը և վերարտադրելիությունը։ Աշխատանքի գիտական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ այն փորձում է կենսաբանական հեղուկի կառուցվածքային հատկությունների ուսումնասիրությունը կապել տեսողության օրգանի ախտաբանական փոփոխությունների հետ։ Այսպիսի միջդիսցիպլինար մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել հիվանդության դրսևորումները ոչ միայն օրգանի կառուցվածքային կամ ֆունկցիոնալ մակարդակում, այլև արցունքային միջավայրի ֆիզիկաքիմիական փոփոխությունների տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է արժեքավոր լինել նաև կանխարգելիչ բժշկության համար։ Քաղաքացիական ավիացիայի աշխատողների պարբերական բժշկական զննությունների ընթացքում լրացուցիչ, արագ և հնարավորինս ոչ ինվազիվ մեթոդների կիրառումը կարող է նպաստել աչքի մակերեսի և տեսողական համակարգի որոշ խանգարումների վաղ հայտնաբերմանը։ Բյուրեղագրական հետազոտությունը, եթե հաստատվի դրա բավարար ախտորոշիչ արժեքը, կարող է դիտարկվել որպես համալիր ակնաբուժական հետազոտության լրացուցիչ բաղադրիչ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ուսումնասիրում է արցունքային հեղուկի բյուրեղացման կառուցվածքային առանձնահատկությունները և դրանց հնարավոր կապը տեսողության օրգանի տարբեր հիվանդությունների հետ՝ կենտրոնանալով քաղաքացիական ավիացիայի աշխատողների վրա։ Այն անդրադառնում է արցունքային թաղանթի ֆիզիոլոգիային, աչքի մակերեսի վիճակին, մասնագիտական գործոնների ազդեցությանը, բյուրեղացման պատկերների մորֆոլոգիական առանձնահատկություններին և դրանց ախտորոշիչ նշանակությանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել ակնաբուժական ախտորոշման լրացուցիչ մեթոդների զարգացմանը, մասնագիտական բժշկական զննությունների կատարելագործմանը և տեսողական համակարգի խանգարումների վաղ հայտնաբերմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ակնաբույժներին, ավիացիոն բժշկության մասնագետներին, լաբորատոր ախտորոշման ոլորտի հետազոտողներին, կենսաբժիշկներին, ֆիզիոլոգներին, աշխատանքի բժշկության մասնագետներին, բժշկական բուհերի ուսանողներին և տեսողության օրգանի հիվանդությունների ախտորոշման նոր մեթոդներով հետաքրքրվող մասնագետներին։