Երեք օր ճանապարհին

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է հայ գրող, բանաստեղծ և թարգմանիչ Խաչիկ Դաշտենցի գրական ժառանգության, ստեղծագործական աշխարհայացքի և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են հեղինակի ստեղծագործական ուղու հիմնական փուլերը, նրա գրական մտածողության ձևավորման պատմամշակութային նախադրյալները, ինչպես նաև ազգային ինքնության, հայրենիքի, պատմական հիշողության և մարդկային ճակատագրերի արտացոլումը գեղարվեստական երկերում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արևմտահայության պատմական փորձառության, հայրենի բնաշխարհի, ժողովրդական ավանդույթների և ազգային-ազատագրական պայքարի թեմաների գեղարվեստական մարմնավորմանը։ Ուսումնասիրվում են գրողի արձակի և պոեզիայի գաղափարական ու գեղագիտական առանձնահատկությունները, կերպարների կառուցման սկզբունքները, պատմողական եղանակները, լեզվաոճական միջոցները և ժողովրդական բանահյուսության հետ ունեցած կապերը։ Անդրադարձ է կատարվում հատկապես «Ռանչպարների կանչը» ստեղծագործության պատմական ու գեղարվեստական նշանակությանը, ազգային հիշողության պահպանման և ժողովրդական հերոսների կերպավորման առանձնահատկություններին։ Կարևորվում են Դաշտենցի թարգմանական գործունեությունը, նրա ներդրումը հայ գրական լեզվի հարստացման գործում և ստեղծագործությունների տեղը XX դարի հայ գրականության զարգացման համատեքստում։ Դիտարկվում են գրողի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրության գրականագիտական մոտեցումները, պատմական իրականության և գեղարվեստական երևակայության փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև նրա երկերի մշակութային ու դաստիարակչական նշանակությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, հայագետների, բանասերների, մշակութաբանների, դասախոսների, ուսուցիչների, ուսանողների և հայ գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ջրային սթրեսի՝ ոռոգման պակասի ազդեցության ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը եգիպտացորենի հիբրիդների աճի և զարգացման վրա Իրանի Քարաջի բնակլիմայական պայմաններում։ Քննության են առնվում բույսերի ջրային ռեժիմի խախտման հետևանքով առաջացող ֆիզիոլոգիական և աճային փոփոխությունները, ինչպես նաև տարբեր հիբրիդների արձագանքն անբավարար ջրամատակարարմանը։ Վերլուծվում են բույսերի աճի տեմպերը, զարգացման փուլերի ընթացքը, տերևային մակերեսի ձևավորումը, կենսազանգվածի կուտակումը և բերքատվության հետ կապված հիմնական ցուցանիշները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրային անբավարարության պայմաններում ֆոտոսինթետիկ ակտիվության, ջրի օգտագործման արդյունավետության, բույսերի ջրային վիճակի և նյութափոխանակային գործընթացների հնարավոր փոփոխություններին։ Դիտարկվում են տարբեր հիբրիդների երաշտադիմացկունության և անբարենպաստ պայմաններին հարմարվելու առանձնահատկությունները՝ համեմատելով դրանց ֆիզիոլոգիական ու արտադրական ցուցանիշները։ Քննարկվում է ոռոգման տարբեր մակարդակների և ջրի պակասի առաջացման ժամանակահատվածի նշանակությունը բույսերի աճի, զարգացման ու վերջնական բերքի ձևավորման համար։ Կարևորվում է այն ֆիզիոլոգիական հատկանիշների բացահայտումը, որոնք կարող են օգտագործվել ջրային սթրեսի նկատմամբ առավել դիմացկուն հիբրիդների ընտրության ժամանակ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև սահմանափակ ջրային ռեսուրսների պայմաններում ոռոգման արդյունավետ կազմակերպման և մշակության համապատասխան մոտեցումների ընտրության հնարավորություններին։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել եգիպտացորենի արտադրության արդյունավետության բարձրացմանը, ջրային ռեսուրսների խնայող օգտագործմանը և տվյալ տարածաշրջանի պայմաններին առավել հարմարված հիբրիդների ընտրությանը։ Այն կարող է օգտակար լինել բույսերի ֆիզիոլոգիայի, ագրոնոմիայի, բուսաբուծության և ոռոգվող երկրագործության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բնակելի անշարժ գույքի գնահատման տնտեսական, մեթոդաբանական և կազմակերպական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բնակարանների և բնակելի նշանակության այլ օբյեկտների արժեքի ձևավորման օրինաչափություններն են, ինչպես նաև այն գործոնները, որոնք պայմանավորում են շուկայական արժեքի տարբերությունները տարածքային և տնտեսական տարբեր պայմաններում։ Անշարժ գույքի գնահատումը դիտարկվում է որպես բազմագործոն գործընթաց, որի ընթացքում անհրաժեշտ է հաշվի առնել օբյեկտի տեղադրությունը, մակերեսը, տեխնիկական վիճակը, կառուցման առանձնահատկությունները, ենթակառուցվածքների հասանելիությունը, շրջակա միջավայրի որակը և տվյալ տարածքում ձևավորված առաջարկի ու պահանջարկի հարաբերակցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բնակարանային շուկայի վերաբերյալ հավաստի տեղեկատվության հավաքագրման և վերլուծության խնդիրներին, քանի որ գնահատման արդյունքի հիմնավորվածությունը մեծապես կախված է համադրելի գործարքների և շուկայական ցուցանիշների որակից։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են անշարժ գույքի գնահատման հիմնական մոտեցումների՝ համեմատական, եկամտային և ծախսային գնահատման կիրառելիության առանձնահատկությունները բնակֆոնդի տարբեր տեսակների համար։ Կարևորվում է գնահատման մեթոդի ընտրության համապատասխանությունը գնահատման նպատակին, տվյալների հասանելիությանը և կոնկրետ օբյեկտի բնութագրերին։ Առանձին ուղղություն է բնակարանային ֆոնդի տարածքային անհամաչափությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ մայրաքաղաքի, այլ քաղաքների և բնակավայրերի անշարժ գույքի շուկաները կարող են տարբերվել ակտիվությամբ, պահանջարկով, գների ձևավորման գործոններով և տեղեկատվության հասանելիությամբ։ Գնահատման խնդիրները դիտարկվում են նաև հիփոթեքային վարկավորման, գույքային գործարքների, հարկային հարաբերությունների, ապահովագրության և ներդրումային որոշումների համատեքստում, որտեղ անշարժ գույքի արժեքի հիմնավորված որոշումը կարող է ունենալ էական տնտեսական նշանակություն։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է գնահատման մասնագիտական չափանիշների, մեթոդաբանության միասնականության և գնահատողների գործունեության կազմակերպման կատարելագործումը՝ արդյունքների համադրելիությունն ու արժանահավատությունը բարձրացնելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է անշարժ գույքի տնտեսագիտության, գնահատման տեսության, բնակարանային շուկայի վերլուծության և ֆինանսական գնահատման մոտեցումները՝ բացահայտելով Հայաստանում բնակելի անշարժ գույքի արժեքի որոշման հիմնական խնդիրներն ու գնահատման համակարգի կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։

Բնապահպանություն

Հրատարակությունը բնապահպանական և մատենագիտական ուղղվածություն ունեցող հանձնարարական գրականության ցանկ է, որի հիմնական նպատակը Սևանա լճի պահպանության, բնական պաշարների արդյունավետ օգտագործման և էկոլոգիական խնդիրների վերաբերյալ ընթերցողներին համապատասխան գրականության հետ ծանոթացնելն է։ Նյութը կարող է ընդգրկել գիտական, գիտահանրամատչելի, հասարակական-քաղաքական և տեղեկատվական բնույթի աշխատություններ, որոնք տարբեր տեսանկյուններից ներկայացնում են լճի բնական առանձնահատկությունները, ջրային պաշարները, կենսաբազմազանությունը, տնտեսական նշանակությունը և բնապահպանական վիճակը։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում ջրի մակարդակի փոփոխության, ջրային հաշվեկշռի, լճային էկոհամակարգի պահպանության և մարդու տնտեսական գործունեության հետևանքով առաջացող խնդիրների վերաբերյալ գրականությանը։ Մատենագիտական նյութերի միջոցով ընթերցողը հնարավորություն է ստանում ծանոթանալու լճի պահպանության պատմական փուլերին, գիտական ուսումնասիրությունների հիմնական ուղղություններին և բնապահպանական խնդիրների հասարակական ընկալմանը։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել ձկնային պաշարների, ջրային ու մերձափնյա բուսականության, կենդանական աշխարհի և բնական միջավայրի պահպանությանը վերաբերող հրապարակումները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև լճի ջրահավաք ավազանի գետերին, գյուղատնտեսական ու արդյունաբերական գործունեության ազդեցությանը, ջրի որակի պահպանման և աղտոտման կանխարգելման խնդիրներին։ Հանձնարարական բնույթը ենթադրում է, որ գրականությունը ոչ միայն համակարգվում է ըստ թեմաների, այլև ընտրվում է ընթերցողին տվյալ խնդրի վերաբերյալ առավել նպատակային տեղեկատվություն տրամադրելու համար։ Նման ցանկերը կարող են նախատեսված լինել գրադարանների, ուսումնական հաստատությունների, բնապահպանական թեմաներով հետաքրքրվող ընթերցողների և հանրային իրազեկման աշխատանք իրականացնող մասնագետների համար։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկություններից է բնապահպանական գիտելիքի տարածման և հասարակության ուշադրությունը բնական ժառանգության պահպանության խնդիրների վրա կենտրոնացնելու գործառույթը։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև Սևանա լճի վերաբերյալ տարբեր ժամանակաշրջաններում հրատարակված նյութերի թեմատիկ շրջանակը բացահայտելու և համապատասխան աղբյուրների որոնումը հեշտացնելու համար։ Մատենագիտական տեսանկյունից նման աշխատանքը ներկայացնում է որոշակի ժամանակաշրջանի գիտական և հասարակական հետաքրքրությունների պատկերը՝ ցույց տալով, թե լճի պահպանության որ խնդիրներն են առավել հաճախ արտացոլվել գրականության մեջ։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը համատեղում է մատենագիտական տեղեկատվությունը և բնապահպանական լուսավորության նպատակները՝ նպաստելով Սևանա լճի բնական արժեքների, էկոլոգիական նշանակության և պահպանության անհրաժեշտության վերաբերյալ գիտելիքների տարածմանը։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Արաբական թերակղզու հարավային հատվածում տեղի ունեցած քաղաքական և պատմական զարգացումներին, որոնք հանգեցրին երկու առանձին պետական կազմավորումների աստիճանական մերձեցմանը և վերջնական միավորմանը։ Ուսումնասիրության ժամանակագրական շրջանակն ընդգրկում է 1967 թվականից՝ Հարավային Եմենի անկախության ձեռքբերումից, մինչև 1990 թվականը, երբ Հյուսիսային և Հարավային Եմենները միավորվեցին՝ ստեղծելով միասնական Եմենի Հանրապետությունը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում երկու պետությունների քաղաքական համակարգերի, գաղափարախոսությունների և արտաքին քաղաքական ուղղությունների տարբերությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը երկկողմ հարաբերությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հյուսիսային Եմենի և Հարավային Եմենի միջև պարբերաբար առաջացած ռազմական ու քաղաքական հակասություններին, սահմանային բախումներին, բանակցային գործընթացներին և միավորման վերաբերյալ ձեռք բերված համաձայնություններին։ Վերլուծվում են նաև տարածաշրջանային և միջազգային գործոնները, մասնավորապես Սառը պատերազմի պայմաններում տարբեր արտաքին ուժերի ազդեցությունը, արաբական պետությունների դիրքորոշումները և Մերձավոր Արևելքում տեղի ունեցող քաղաքական փոփոխությունների նշանակությունը։ Ներկայացվում են երկու կողմերում տեղի ունեցած ներքաղաքական զարգացումները, իշխանության փոփոխությունները, գաղափարական հակասությունները և տնտեսական դժվարությունները, որոնք տարբեր ժամանակահատվածներում կարող էին ինչպես խոչընդոտել, այնպես էլ նպաստել միավորման գործընթացին։ Կարևորվում են քաղաքական ղեկավարությունների միջև բանակցությունները, համատեղ պետական կառույցների ստեղծման փորձերը և այն պայմանավորվածությունները, որոնք աստիճանաբար ձևավորեցին միասնական պետության ստեղծման քաղաքական ու իրավական հիմքերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև 1980-ականների վերջի միջազգային և տարածաշրջանային փոփոխություններին, որոնք նոր հնարավորություններ ստեղծեցին երկու պետությունների հարաբերությունների կարգավորման համար։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու միավորման երկարատև և հակասական բնույթը, դրա ներքին ու արտաքին նախադրյալները և 1990 թվականին միասնական պետության ստեղծմանը հանգեցրած քաղաքական գործընթացների փոխկապակցվածությունը՝ միաժամանակ ներկայացնելով այդ իրադարձության նշանակությունը Եմենի հետագա պետական և հասարակական զարգացման համար։

Տեխնոլոգիա

Աշխատանքը նվիրված է Ջաջուռի թերթաքարերի կիսակոքսացման արդյունքում ստացվող մնացորդների՝ կլինկերագոյացման գործընթացի և ստացվող ցեմենտի հատկությունների վրա ունեցած ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է անօրգանական նյութերի տեխնոլոգիայի ոլորտի գիտական հետազոտություն և 2012 թվականին պաշտպանված թեկնածուական աշխատանքի համառոտ նկարագրություն է՝ Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի հիմքով։ Աշխատանքի մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ այն ունի 22 էջ և վերաբերում է Ե.17.01՝ անօրգանական նյութերի տեխնոլոգիա մասնագիտությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակը տեղական հանքային հումքի վերամշակումից առաջացող մնացորդների արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունների բացահայտումն է՝ դրանք ցեմենտի արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացում կիրառելու միջոցով։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են գնահատվել թերթաքարերի կիսակոքսացման մնացորդների քիմիական և հանքաբանական կազմը, դրանց ակտիվությունը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և փոխազդեցությունը կլինկերի հիմնական հումքային բաղադրիչների հետ բարձր ջերմաստիճանային մշակման ընթացքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կլինկերագոյացման գործընթացի վրա մնացորդների ազդեցությանը, մասնավորապես՝ հումքային խառնուրդի հանքաբանական փոխակերպումներին, կլինկերային նորագոյացությունների առաջացման պայմաններին և թրծման գործընթացի արդյունավետությանը։ Աշխատանքը կարող է ներառել տարբեր բաղադրություններով հումքային խառնուրդների փորձարկում, ջերմային մշակման ռեժիմների ուսումնասիրություն և ստացված կլինկերի կառուցվածքային ու ֆիզիկաքիմիական բնութագրերի համեմատություն։ Կարևոր ուղղություն է նաև մնացորդների ազդեցության գնահատումը պատրաստված ցեմենտի հիմնական տեխնիկական հատկությունների վրա՝ ամրության, կարծրացման ընթացքի, ծավալային կայունության, մանրացման և այլ ցուցանիշների տեսանկյունից։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը կապված է արդյունաբերական թափոնների և երկրորդային հումքային ռեսուրսների օգտագործման ընդլայնման հետ, քանի որ դրանց ներառումը ցեմենտի արտադրության մեջ կարող է միաժամանակ լուծել հումքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և թափոնների նվազեցման խնդիրները։ Այս մոտեցումը կարևոր է նաև տեղական հանքային հումքի կիրառման, արտադրության նյութական արդյունավետության բարձրացման և ցեմենտի ստացման տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել Ջաջուռի թերթաքարերի կիսակոքսացման մնացորդների նպատակային օգտագործման տեխնոլոգիական պայմանների որոշման և դրանց կիրառմամբ համապատասխան հատկություններով ցեմենտային նյութերի ստացման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ցեմենտի արտադրության տեխնոլոգներին, նյութագետներին, քիմիկոսներին, շինարարական նյութերի մասնագետներին, հանքային հումքի վերամշակմամբ զբաղվող հետազոտողներին և անօրգանական նյութերի տեխնոլոգիայի ոլորտի ուսանողներին։