Французская поэзия в переводах и оценке В. Брюсова

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է գերմանացի բանաստեղծ և արձակագիր Հայնրիխ Հայնեի ստեղծագործական ժառանգության և հայ գրականության միջև ձևավորված առնչությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գրողի ստեղծագործությունների հայերեն թարգմանությունների պատմությունը, դրանց տարածումը հայկական ընթերցողական միջավայրում, ինչպես նաև նրա պոեզիայի ու գեղարվեստական մտածողության ազդեցության հնարավոր դրսևորումներն են հայ հեղինակների ստեղծագործություններում։ Քննության են առնվում տարբեր ժամանակաշրջաններում կատարված թարգմանությունները՝ ուշադրություն դարձնելով բնագրի պատկերային համակարգի, քնարական հնչերանգի, ռիթմի, հեգնանքի և լեզվաոճական առանձնահատկությունների հայերեն փոխանցման խնդիրներին։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հայ թարգմանիչների գործունեությանը, քանի որ նրանց աշխատանքի միջոցով գերմանական գրականության նշանավոր ներկայացուցչի ստեղծագործությունները ներառվել են հայկական մշակութային շրջանառության մեջ։ Հետազոտությունը կարող է բացահայտել, թե Հայնեին բնորոշ սիրային քնարերգությունը, բնության պատկերները, ռոմանտիկական զգացողությունների և հեգնական վերաբերմունքի համադրությունը, հասարակական թեմատիկան ու ազատության գաղափարը ինչպես են ընկալվել և մեկնաբանվել հայկական գրական միջավայրում։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել հայ բանաստեղծների ստեղծագործությունների և Հայնեի պոեզիայի միջև թեմատիկ, ոճական ու պատկերային ընդհանրություններին՝ տարբերակելով անմիջական գրական ազդեցությունը ընդհանուր գրական-գեղագիտական զուգահեռներից։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև հայկական մամուլում, գրական քննադատության և գրականագիտական ուսումնասիրությունների մեջ գերմանացի հեղինակի ստեղծագործության ընդունելության պատմությունը։ Այդ նյութերի քննությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու, թե տարբեր ժամանակաշրջաններում ինչպես են փոխվել նրա գրական ժառանգության գնահատման սկզբունքները և որ ստեղծագործական հատկանիշներն են առավել մեծ հետաքրքրություն առաջացրել հայ ընթերցողների ու գրողների շրջանում։ Համեմատական ուսումնասիրությունը նպաստում է նաև գերմանա-հայկական գրական կապերի ընդհանուր զարգացման օրինաչափությունների բացահայտմանը՝ ցույց տալով թարգմանության կարևոր դերը ազգային գրականությունների միջև մշակութային հաղորդակցության ձևավորման գործում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատությունը համադրում է համեմատական գրականագիտության, թարգմանագիտության և գրական փոխազդեցությունների պատմության մոտեցումները՝ ներկայացնելով Հայնեի ստեղծագործական ժառանգության տեղն ու ընկալումը հայկական գրական-մշակութային միջավայրում։

Գրականություն

Հրատարակությունը նվիրված է միջնադարյան հայ բանաստեղծ Գրիգորիս Աղթամարցու կյանքին, գրական ժառանգությանը և հատկապես նրա ստեղծած տաղերին։ Աղթամարցին հայ միջնադարյան տաղերգության ներկայացուցիչներից է, որի ստեղծագործությունները կարևոր տեղ են զբաղեցնում հոգևոր և աշխարհիկ բանաստեղծական ավանդույթների ուսումնասիրության մեջ։ Տաղը հայ գրականության մեջ առանձնահատուկ քնարական ժանր է, որը հաճախ կապվում է երգեցողության, երաժշտական կատարման և պատկերավոր բանաստեղծական խոսքի հետ։ Գրիգորիս Աղթամարցու գրական ժառանգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու միջնադարյան հայ բանաստեղծության լեզվին, պատկերային համակարգին, տաղաչափական առանձնահատկություններին և ժամանակաշրջանի հոգևոր ու մշակութային աշխարհընկալմանը։ Նրա տաղերը կարող են արտացոլել կրոնական ապրումներ, բարոյական խորհրդածություններ, մարդկային զգացմունքներ և գեղագիտական պատկերացումներ՝ ներկայացնելով միջնադարյան գրականության բազմաշերտ բնույթը։ Նման ուսումնասիրությունն արժեքավոր է նաև հայ բանաստեղծական ժանրերի զարգացման ընթացքը, ձեռագրային ու գրական ավանդույթի շարունակականությունը և միջնադարյան ստեղծագործությունների հետագա ընկալումը հասկանալու համար։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմությամբ, միջնադարյան պոեզիայով, հայագիտությամբ և հին գրական ժառանգության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։

Բժշկություն

Այս աշխատությունը վերաբերում է հակատուբերկուլյոզային քիմիաթերապիայի ընթացքում բնական իմունիտետի բջջային գործոնների մորֆոֆունկցիոնալ բնութագրի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով իմունոլոգիայի, մանրէաբանության և կլինիկական բժշկության փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել իմունային համակարգի բջջային բաղադրիչների՝ հատկապես ֆագոցիտների, մակրոֆագերի, նեյտրոֆիլների և բնական քիլեր բջիջների կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունները տուբերկուլյոզի հակաքիմիաթերապիայի տարբեր փուլերում։ Ուսումնասիրվում են իմունային պատասխանների դինամիկան, բջջային ակտիվության մակարդակը, ֆագոցիտոզի ինտենսիվությունը, ինչպես նաև բորբոքային միջնորդների արտադրության փոփոխությունները բուժման ազդեցության ներքո։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դեղորայքային ազդեցության պայմաններում իմունային համակարգի վերականգնման կամ ճնշման մեխանիզմներին, ինչպես նաև դրանց կապին հիվանդության կլինիկական ընթացքի հետ։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է հակատուբերկուլյոզային դեղերի հնարավոր իմունոմոդուլացնող ազդեցությունները և դրանց դերը բուժման արդյունավետության ձևավորման մեջ։ Միաժամանակ վերլուծվում են լաբորատոր և մորֆոլոգիական հետազոտությունների արդյունքները՝ բջջային կառուցվածքային փոփոխությունների մանրամասն գնահատմամբ։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է իմունոլոգիայի և ֆթիզիատրիայի ոլորտում՝ նպաստելով տուբերկուլյոզի բուժման ընթացքում իմունային մեխանիզմների ավելի խորը հասկացմանը և թերապևտիկ մոտեցումների կատարելագործմանը։

Լրագրություն

Աշխատությունը նվիրված է 1888–1915 թվականների հայ հասարակական-քաղաքական մամուլի կարևոր պարբերականներից մեկի գործունեության, գաղափարական ուղղվածության և հրապարակումների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում թերթի ձևավորման պատմական պայմանները, խմբագրական քաղաքականությունը, թեմատիկ հիմնական ուղղությունները և հայ հասարակական ու քաղաքական մտքի զարգացման մեջ ունեցած դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային խնդիրների, արևմտահայության վիճակի, հասարակական հարաբերությունների, ազգային-ազատագրական շարժումների, կրթության, մշակույթի և սոցիալական հարցերի վերաբերյալ հրապարակումներին։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են պարբերականի էջերում ներկայացվել XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի հայկական հասարակական կյանքի կարևոր իրադարձություններն ու գաղափարական քննարկումները։ Քննարկվում են հրապարակախոսական նյութերի ժանրային, լեզվաոճական և բովանդակային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց միջոցով հասարակական կարծիքի ձևավորման և ընթերցողների քաղաքական իրազեկման նպատակները։ Անդրադարձ է կատարվում պարբերականի և ժամանակաշրջանի հայկական քաղաքական շարժումների միջև կապերին՝ դրանք դիտարկելով համապատասխան պատմական միջավայրի համատեքստում։ Կարևորվում է նաև թերթի տարածման աշխարհագրությունը, սփյուռքյան և արևմտահայ հասարակական շրջանակների հետ ունեցած կապերը և ազգային ինքնության պահպանման գործում մամուլի նշանակությունը։ 1888–1915 թվականների հրապարակումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու տարբեր պատմական փուլերում խմբագրական առաջնահերթությունների և հասարակական-քաղաքական թեմաների փոփոխություններին։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել հայ մամուլի պատմության, ազգային հասարակական մտքի, քաղաքական շարժումների և XIX դարի վերջի ու XX դարի սկզբի հայոց պատմության ուսումնասիրության համար, ինչպես նաև օգտակար լինել պատմաբանների, լրագրության պատմության մասնագետների, հայագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Քաղաքագիտություն

Եվրոպական միության և Հարավային Կովկասի երկրների հարաբերությունները 1992–2020 թթ աշխատությունը քաղաքական գիտության և միջազգային հարաբերությունների ոլորտի ուսումնասիրություն է, որը վերլուծում է Եվրոպական միության և Հարավային Կովկասի երկրների՝ Հայաստանի, Վրաստանի և Ադրբեջանի միջև ձևավորված հարաբերությունների զարգացումը 1992–2020 թվականների ընթացքում, այն ներկայացնում է հետսովետական շրջանում տարածաշրջանի քաղաքական և տնտեսական վերափոխումները, ԵՄ-ի հարևանության քաղաքականության և Արևելյան գործընկերության նախաձեռնության ազդեցությունը, ինչպես նաև համագործակցության հիմնական ուղղությունները՝ էներգետիկա, առևտուր, ժողովրդավարական ինստիտուտների զարգացում և անվտանգություն, գիրքը անդրադառնում է նաև տարածաշրջանային հակամարտություններին և դրանց ազդեցությանը ԵՄ-ի քաղաքականության ձևավորման վրա, միաժամանակ ընդգծելով եվրոպական ինտեգրման հեռանկարներն ու սահմանափակումները, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր միջազգային հարաբերությունների և տարածաշրջանային ուսումնասիրությունների համար։

Այլ առարկաներ

Նյութը վերաբերում է 2023 թվականի սեպտեմբերին Լեռնային Ղարաբաղում ստեղծված իրավիճակի կապակցությամբ Հայաստանի կողմից ՄԱԿ-ի ներգրավվածությունն ընդլայնելու նախաձեռնությանը։ Սեպտեմբերի 21-ին ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի արտակարգ նիստում Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանը ներկայացրել էր Հայաստանի դիրքորոշումը և կոչ արել անհապաղ տարածաշրջան ուղարկել ՄԱԿ-ի միջգերատեսչական առաքելություն՝ տեղում մարդու իրավունքների, մարդասիրական և անվտանգային իրավիճակը գնահատելու ու մշտադիտարկելու նպատակով։ Նման նախաձեռնություն Հայաստանը բարձրացրել էր նաև ավելի վաղ․ 2023 թվականի օգոստոսին ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի նիստում հայկական կողմը կոչ էր արել ուղարկել անկախ միջգերատեսչական գնահատման առաքելություն՝ Լաչինի միջանցքի շուրջ ստեղծված մարդասիրական իրավիճակի պայմաններում։ Սեպտեմբերյան քննարկումների ժամանակ հայկական կողմն առաջարկում էր նաև ապահովել ՄԱԿ-ի կառույցների և միջազգային մարդասիրական կազմակերպությունների անարգել մուտքը տարածաշրջան, համագործակցությունը Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի հետ և միջազգային մեխանիզմների կիրառումը բնակչության իրավունքների ու անվտանգության հարցերի համար։ Հայաստանի ներկայացուցիչները նաև բարձրացրել էին ՄԱԿ-ի մանդատով խաղաղապահ ուժերի հնարավոր տեղակայման հարցը։ Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարար Ջեյհուն Բայրամովը, իր հերթին, ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդում ներկայացրել էր Ադրբեջանի դիրքորոշումը՝ հայտարարելով, որ Ղարաբաղի հայ բնակիչների իրավունքներն ու ազատությունները պետք է ապահովվեն Ադրբեջանի սահմանադրության և միջազգային պարտավորությունների շրջանակում, և մերժել էր հայկական կողմի՝ էթնիկ զտումների վերաբերյալ մեղադրանքները։ Այսպիսով, նյութի առանցքում ոչ միայն միջազգային առաքելություն ուղարկելու առաջարկն է, այլև 2023 թվականի սեպտեմբերյան իրադարձություններից հետո ստեղծված մարդասիրական և անվտանգային իրավիճակի միջազգային վերահսկման, բնակչության պաշտպանության և ՄԱԿ-ի հնարավոր դերակատարության վերաբերյալ դիվանագիտական քննարկումները։ Այն կարող է դիտարկվել որպես տվյալ ժամանակաշրջանի միջազգային քաղաքական և դիվանագիտական գործընթացները ներկայացնող նյութ, որը ցույց է տալիս Հայաստանի կողմից ՄԱԿ-ի մեխանիզմների կիրառման պահանջը և միաժամանակ արտացոլում է հակամարտող կողմերի՝ իրադարձությունների պատճառների ու հետևանքների վերաբերյալ տարբեր դիրքորոշումները։