Հայոց եկեղեցական ժամագիրք

Journalism

Աշխատությունը նվիրված է 19-րդ դարի երկրորդ կեսին արևելահայ իրականության մեջ մանկավարժական պարբերական մամուլի ձևավորման, կայացման և զարգացման հիմնական միտումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտությունը դիտարկում է մանկավարժական մամուլը ոչ միայն որպես կրթությանն ու դպրոցին վերաբերող տեղեկատվության տարածման միջոց, այլև որպես հասարակական-մշակութային և լուսավորական կարևոր հարթակ, որտեղ քննարկվում էին կրթության կազմակերպման, դպրոցի զարգացման, ուսուցչի դերի, դաստիարակության, կրթության մատչելիության և ազգային կրթական ինքնության հետ կապված հիմնահարցերը։ Աշխատության թեման 2008 թվականին պաշտպանված թեկնածուական ատենախոսության թեմա է, որի հեղինակը Անահիտ Խորենի Բրուտյանն է։ Ուսումնասիրության ժամանակագրական շրջանակը ներառում է այն շրջանը, երբ արևելահայ հասարակական կյանքում կրթական և լուսավորական գաղափարները սկսեցին առավել ակտիվորեն արտահայտվել պարբերական մամուլի միջոցով։ Այդ ժամանակաշրջանում Թիֆլիսը դարձավ արևելահայ մտավոր և հրատարակչական կյանքի կարևոր կենտրոն, որտեղ 19-րդ դարի ընթացքում ձևավորվեց բազմազան պարբերական մամուլ, այդ թվում՝ մանկավարժական և մանկապատանեկան ուղղվածության հրատարակություններ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել մանկավարժական պարբերականների առաջացման նախադրյալները, դրանց խմբագրական քաղաքականությունը, թեմատիկ ուղղությունները, հեղինակային կազմը և ընթերցողական հասցեատերերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում այն հարցի ուսումնասիրությունը, թե ինչպես էին պարբերականները արձագանքում ժամանակի կրթական խնդիրներին և ինչպիսի պատկերացումներ էին ձևավորում նոր դպրոցի, ուսուցման բովանդակության ու դաստիարակության նպատակների վերաբերյալ։ Այդ մամուլում կրթական թեմաները փոխկապակցվում էին հասարակական առաջընթացի և ազգային մշակույթի պահպանման խնդիրների հետ՝ կրթությունը դիտարկելով որպես հասարակության զարգացման և լուսավորության կարևոր միջոց։ Աշխատանքում առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել դպրոցի և կրթության հիմնախնդիրների ներկայացմանը, քանի որ 19-րդ դարի արևելահայ մանկավարժական մամուլում դպրոցական կյանքի, ուսուցման և կրթական կազմակերպման հարցերը կազմել են քննարկումների կարևոր ուղղություններից մեկը։ Այս թեմայով հեղինակի առանձին ուսումնասիրություն նույնպես հրապարակվել է 2009 թվականին։ Կարող է ուսումնասիրվել նաև կանանց կրթության խնդրի ներկայացումը, որը ևս 19-րդ դարի արևելահայ մանկավարժական մամուլի կարևոր թեմաներից էր։ Մամուլի էջերում արտացոլվում էին նաև ուսուցման մեթոդների կատարելագործման, ուսուցչի մասնագիտական պատրաստվածության, դպրոցական կարգապահության, մայրենի լեզվով կրթության, գիտելիքների տարածման և երեխայի դաստիարակության վերաբերյալ ժամանակի պատկերացումները։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է տարբեր պարբերականների համեմատական քննությունը՝ դրանց գաղափարական ուղղվածության, մանկավարժական հայացքների և հասարակական դիրքորոշումների տարբերությունները բացահայտելու նպատակով։ Այդ համատեքստում արևելահայ մամուլի զարգացման ընդհանուր ընթացքը ներառում էր տարբեր գաղափարական ուղղություններ ներկայացնող պարբերականներ, որոնց շարքում հիշատակվում են «Հյուսիսափայլ», «Մեղու Հայաստանի», «Մշակ», «Փորձ», «Արձագանք», «Նոր-Դար» և այլ հրատարակություններ։ Հետազոտության աղբյուրագիտական հիմքը կարող է ընդգրկել տվյալ ժամանակաշրջանի պարբերական մամուլի համարները, հոդվածները, խմբագրականները, մանկավարժական հրապարակումները, գրախոսությունները և այլ նյութեր, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել ժամանակի կրթական մտածողության զարգացումն ու մամուլի դերը այդ գործընթացում։ Կարևոր է նաև մամուլի պատմական պայմանների հաշվառումը․ 19-րդ դարի վերջին հայկական դպրոցների գործունեությունը ենթարկվում էր ցարական վարչական քաղաքականության սահմանափակումների, ինչը անմիջական ազդեցություն էր ունենում կրթական կյանքի և մանկավարժական մտքի զարգացման վրա։ Աշխատության գիտական նշանակությունն այն է, որ այն հնարավորություն է տալիս մանկավարժական մամուլի պատմությունը դիտարկել արևելահայ հասարակության կրթական, մշակութային և մտավոր զարգացման ավելի լայն գործընթացների համատեքստում։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել մանկավարժության պատմությամբ, հայ մամուլի պատմությամբ, հայագիտությամբ, լրագրագիտությամբ և 19-րդ դարի հասարակական մտքի զարգացմամբ զբաղվող մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը ներկայացնում է արևելահայ մանկավարժական մամուլի ձևավորման ու զարգացման ընթացքը՝ բացահայտելով դրա առաջացման պատմական նախադրյալները, հիմնական թեմատիկ ուղղությունները, կրթական և լուսավորական նշանակությունը, ինչպես նաև այն դերը, որը պարբերական մամուլը կատարել է 19-րդ դարի երկրորդ կեսի հայկական կրթական մտքի և հասարակական գիտակցության զարգացման գործում։

Political Science

Հրատարակությունը ներառում է Ազգային ընդհանուր ժողովի երեսունիններորդ և քառասուներորդ նիստերի պաշտոնական ատենագրությունները՝ մեկտեղելով ժողովական գործունեության երկու հաջորդական փուլերի փաստաթղթային արձանագրությունները։ Այն կարևոր սկզբնաղբյուր է 19-րդ դարի երկրորդ կեսի Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի հասարակական-քաղաքական կյանքի, ազգային կառավարման մարմինների և համայնքային ինքնակազմակերպման պատմության ուսումնասիրության համար։ Արձանագրությունները հնարավորություն են տալիս հետևելու նիստերի աշխատանքների կազմակերպմանը, քննարկման ներկայացված հարցերին, մասնակիցների ելույթներին և ժողովական ընթացակարգերին։ Դրանց միջոցով կարելի է ուսումնասիրել ազգային ներկայացուցչական կառույցի գործելակերպը, համայնքային խնդիրների քննարկման ձևերը և որոշումների կայացման գործընթացները։ Նման վավերագրերը կարևոր տեղեկություններ են պահպանում նաև ժամանակաշրջանի պաշտոնական լեզվի, վարչական տերմինաբանության և հայ համայնքի հասարակական հարաբերությունների մասին։ Երկու նիստերի արձանագրությունների համատեղ ներկայացումը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու ժողովական աշխատանքի շարունակականությունը և համադրելու քննարկումների ընթացքը։ Հրատարակությունը արժեքավոր նյութ է արևմտահայության պատմության, ազգային հաստատությունների գործունեության և 19-րդ դարի հայ հասարակական-քաղաքական կյանքի հետազոտության համար։

Medicine

Բժշկագիտական և կլինիկական կենսաքիմիայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է սուր վիրուսային A և B հեպատիտների ժամանակ էրիթրոցիտների թաղանթներում լիպիդների գերօքսիդացման գործընթացների և ֆոսֆոլիպիդային կազմի փոփոխությունների կլինիկական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում վիրուսային հեպատիտների զարգացման ախտաֆիզիոլոգիական մեխանիզմները, լյարդի բջիջների վնասման առանձնահատկությունները և օքսիդատիվ սթրեսի դերը հիվանդության ընթացքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էրիթրոցիտների թաղանթների կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ հատկություններին, ֆոսֆոլիպիդների փոխանակությանը, լիպիդային գերօքսիդացման ակտիվությանը և բջջաթաղանթների կայունության փոփոխություններին։ Վերլուծվում են ազատ ռադիկալային օքսիդացման գործընթացների, հակաօքսիդանտային պաշտպանության համակարգի և թաղանթային լիպիդների քանակական ու որակական փոփոխությունների հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Քննարկվում են սուր A և B հեպատիտների կլինիկական ընթացքի առանձնահատկությունները, կենսաքիմիական ցուցանիշների փոփոխությունները և դրանց կապը հիվանդության ծանրության աստիճանի ու օրգանիզմի ընդհանուր ֆունկցիոնալ վիճակի հետ։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են լիպիդների գերօքսիդացման արգասիքների որոշման, էրիթրոցիտների թաղանթների ֆոսֆոլիպիդային սպեկտրի գնահատման և ստացված տվյալների կլինիկակենսաքիմիական համեմատության հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նշված ցուցանիշների հնարավոր ախտորոշիչ և կանխատեսական նշանակությանը, ինչպես նաև վիրուսային հեպատիտների ժամանակ բջջաթաղանթային խանգարումների ավելի խորքային բացահայտմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել վարակաբանության, հեպատոլոգիայի, կլինիկական կենսաքիմիայի, ախտաֆիզիոլոգիայի և բջջային թաղանթների կենսաքիմիայի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

History

Այս աշխատությունը նվիրված է Ղրիմում պահպանված և ստեղծված հին հայկական ձեռագրական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով հայկական գրավոր մշակույթի կարևոր էջերից մեկը։ Այն անդրադառնում է միջնադարյան և հետագա ժամանակաշրջաններում Ղրիմի հայկական համայնքների գործունեությանը, ձեռագրերի ստեղծման պայմաններին, պահպանման պատմությանը և դրանց գիտական արժեքին։ Ուսումնասիրության մեջ ներկայացվում են ձեռագրերի բովանդակային առանձնահատկությունները, գրության ձևերը, հիշատակարանները, ինչպես նաև այն պատմական տեղեկությունները, որոնք բացահայտում են Ղրիմի հայերի հոգևոր, մշակութային և հասարակական կյանքը։ Ղրիմը դարեր շարունակ եղել է հայկական գրչության և մանրանկարչության կարևոր կենտրոններից մեկը, որտեղ ստեղծվել են բազմաթիվ արժեքավոր մատյաններ, իսկ տեղի ձեռագրական դպրոցը նշանակալի դեր է ունեցել հայկական գրքի արվեստի զարգացման մեջ։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է հայագիտության, պատմության և արվեստագիտության ոլորտների ուսումնասիրողների համար, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել ոչ միայն ձեռագրերի արտաքին ձևավորման և գեղարվեստական առանձնահատկությունների, այլև դրանցում պահպանված պատմական հիշողության մասին։ Նյութը ներկայացնում է անցյալի մշակութային ժառանգությունը՝ ընդգծելով հայկական ձեռագրերի դերը ազգային ինքնության, գիտելիքի փոխանցման և միջնադարյան մշակույթի պահպանման գործում։

Pedagogy

Մանկավարժական և մեթոդական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է համակարգչային տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը ֆիզիկական դաստիարակության և ֆիզկուլտուրային կրթության կազմակերպման գործընթացում։ Քննության են առնվում թվային միջոցների օգտագործման հիմնական ուղղությունները, դրանց դերը ուսուցման արդյունավետության բարձրացման և սովորողների ֆիզիկական պատրաստվածության վերաբերյալ տվյալների մշակման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսումնական նյութերի ներկայացմանը, շարժողական գործողությունների ցուցադրմանը, ֆիզիկական ակտիվության արդյունքների գրանցմանը և անհատական առաջընթացի վերահսկմանը։ Վերլուծվում են համակարգչային ծրագրերի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման մեթոդական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց համադրումը ֆիզիկական դաստիարակության ավանդական ձևերի հետ։ Քննարկվում են ուսուցման անհատականացման, հետադարձ կապի կազմակերպման, արդյունքների գնահատման և կրթական գործընթացի կառավարման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ժամանակակից տեխնոլոգիական միջոցների դերը ֆիզկուլտուրային կրթության բովանդակության և կազմակերպման կատարելագործման գործում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկական դաստիարակության մասնագետների, մանկավարժների, մարզիչների և կրթական տեխնոլոգիաների ոլորտի հետազոտողների համար։

Literature

Գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Վարդան Հակոբյանի պոեզիայի գեղագիտական համակարգի, բանաստեղծական մտածողության և գեղարվեստական աշխարհի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում նրա ստեղծագործություններում արտահայտված հիմնական թեմաները, գաղափարական շեշտադրումները, պատկերային համակարգը և քնարական հերոսի առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բանաստեղծական լեզվին, փոխաբերություններին, խորհրդանշաններին, գեղարվեստական արտահայտչամիջոցներին, ինչպես նաև ստեղծագործությունների կառուցվածքային և ոճական հատկանիշներին։ Վերլուծվում են ազգային մշակութային ավանդույթի և ժամանակակից բանաստեղծական մտածողության փոխհարաբերությունները, բնության, մարդու, հայրենիքի, ժամանակի և գոյության թեմաների գեղարվեստական մեկնաբանությունները։ Քննարկվում են նաև բանաստեղծի անհատական ոճի ձևավորման սկզբունքները, քնարական խոսքի հուզական և փիլիսոփայական շերտերը, ինչպես նաև գեղագիտական արժեքների արտահայտման եղանակները։ Ստեղծագործությունների համակարգային ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հեղինակի պոետիկայի բնորոշ հատկանիշները և նրա բանաստեղծական աշխարհի ներքին ամբողջականությունը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ժամանակակից հայ գրականությամբ, պոեզիայի տեսությամբ և անհատական հեղինակային ոճի ուսումնասիրությամբ զբաղվող գրականագետների, բանասերների ու համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։