Հայոց եկեղեցու հասարակական աղոթքների կարգավորություն

Political Science

Այս գիտական-քաղաքագիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքական վարչաձևի ձևափոխման և զարգացման գործընթացների վերլուծությանը անցումային շրջանում՝ կենտրոնանալով պետական կառավարման համակարգի ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների, իշխանությունների բաժանման սկզբունքի իրագործման և քաղաքական համակարգի կայունացման հիմնախնդիրների վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ժողովրդավարական անցման առանձնահատկությունները, սահմանադրական բարեփոխումների ազդեցությունը քաղաքական ինստիտուտների վրա, ինչպես նաև կուսակցական համակարգի, ընտրական գործընթացների և քաղաքացիական հասարակության զարգացման դինամիկան։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքական իշխանության կենտրոնացման և ապակենտրոնացման միտումներին, պետական կառավարման արդյունավետության բարձրացման խնդիրներին և քաղաքական մասնակցության ընդլայնման մեխանիզմներին։ Աշխատությունը հիմնված է համեմատական քաղաքագիտության մոտեցումների վրա՝ դիտարկելով Հայաստանի փորձը այլ անցումային պետությունների համատեքստում։ Այն օգտակար է քաղաքագետների, պետական կառավարման մասնագետների, իրավաբանների և քաղաքական գործընթացներով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Psychology

Աշխատությունը նվիրված է վերահսկողության լոկուսի (locus of control) և ամուսնական բավարարվածության միջև փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով պարզել, թե ինչպես են անհատի համոզմունքները սեփական կյանքի նկատմամբ վերահսկողության մասին ազդում ընտանեկան հարաբերությունների որակի վրա։ Գրքում ներկայացվում են ներքին և արտաքին վերահսկողության լոկուսի հիմնական տեսությունները, դրանց ձևավորման հոգեբանական գործոնները և վարքային դրսևորումները ամուսնական հարաբերությունների համատեքստում։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես են պատասխանատվության ընկալումը, կոնֆլիկտների լուծման ռազմավարությունները, հաղորդակցման ոճերը և հուզական կարգավորումը փոխկապակցված ամուսնական բավարարվածության մակարդակի հետ։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև սոցիալ-մշակութային գործոնները, որոնք կարող են միջնորդել այս փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև տարբեր ժողովրդագրական խմբերի առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հետազոտական մեթոդաբանությանը՝ հարցաթերթիկների, հոգեբանական թեստերի և վիճակագրական վերլուծությունների կիրառմամբ ստացված արդյունքների մեկնաբանությանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է հոգեբանների, ընտանեկան խորհրդատուների, սոցիոլոգների և կրթական ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով ընտանեկան հարաբերությունների որակի բարելավմանն ու հոգեբանական միջամտությունների արդյունավետության բարձրացմանը։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է ագրարային ոլորտում հարկային քաղաքականության ձևավորման, կիրառման և կատարելագործման տնտեսական ու կազմակերպական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում է հարկային համակարգի ազդեցությունը գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման, տնտեսավարող սուբյեկտների գործունեության, եկամուտների ձևավորման և ոլորտում ներդրումային ակտիվության վրա։ Ուսումնասիրվում են գյուղատնտեսության առանձնահատկություններով պայմանավորված հարկման սկզբունքները, հարկային բեռի բաշխման մոտեցումները, արտոնությունների և խթանող մեխանիզմների կիրառման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային քաղաքականության այն գործիքներին, որոնք կարող են նպաստել գյուղատնտեսական արտադրողների տնտեսական կայունության ապահովմանը, արտադրության ծավալների ավելացմանը, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը և ձեռնարկատիրական գործունեության զարգացմանը։ Քննարկվում են գործող հարկային կարգավորման հետ կապված խնդիրները, հարկային մեխանիզմների արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները և ագրարային ոլորտի առանձնահատկություններին առավել համապատասխան հարկային համակարգի ձևավորման ուղղությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև պետական աջակցության և հարկային քաղաքականության փոխկապակցվածությանը, գյուղատնտեսական արտադրության խթանմանը, փոքր և միջին տնտեսությունների գործունեության համար բարենպաստ պայմանների ստեղծմանը և ոլորտի մրցունակության բարձրացմանը։ Ներկայացված վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել հարկային քաղաքականության դերի մասին ագրարային տնտեսության զարգացման գործընթացում և բացահայտել դրա կատարելագործման հնարավոր տնտեսական ու կառավարչական մոտեցումները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, հարկային և ագրարային ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Pedagogy

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում անգլերենի ուսուցիչների լեզվամշակութային իրազեկության ձևավորման և զարգացման տեսական, մեթոդաբանական ու գործնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում օտար լեզուների ուսուցման ժամանակակից մոտեցումները, լեզվի և մշակույթի փոխկապակցվածությունը, ուսուցչի մասնագիտական կարողունակությունների կառուցվածքը և միջմշակութային հաղորդակցության արդյունավետ կազմակերպման համար անհրաժեշտ գիտելիքների, հմտությունների ու արժեքային կողմնորոշումների ձևավորման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվամշակութային իրազեկության բովանդակությանը, դրա ճանաչողական, հաղորդակցական, սոցիոմշակութային և մանկավարժական բաղադրիչներին, ինչպես նաև դրանց դերին անգլերենի ուսուցման որակի բարձրացման գործընթացում։ Ուսումնասիրվում են անգլերենի ուսուցչի՝ լեզվակիր հանրույթների մշակութային առանձնահատկությունները ճանաչելու, լեզվական միավորների մշակութային նշանակությունները մեկնաբանելու, հաղորդակցական վարքագծի տարբերությունները բացահայտելու և սովորողների միջմշակութային կարողունակությունները զարգացնելու մասնագիտական հնարավորությունները։ Քննության են առնվում լեզվամշակութաբանության, միջմշակութային հաղորդակցության տեսության, հաղորդակցական լեզվուսուցման և մանկավարժական կարողունակությունների զարգացման հիմնական սկզբունքները՝ Հայաստանի կրթական միջավայրում դրանց կիրառման հնարավորությունների տեսանկյունից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է անգլերենի ուսուցիչների նախնական մասնագիտական պատրաստության և շարունակական վերապատրաստման համակարգերում լեզվամշակութային բաղադրիչի դերի ուսումնասիրությունը։ Դիտարկվում են բարձրագույն մանկավարժական կրթության ծրագրերի բովանդակությունը, ուսուցիչների մասնագիտական զարգացման կազմակերպման մոտեցումները, դասավանդման մեթոդների կատարելագործման հնարավորությունները և լեզվամշակութային գիտելիքների գործնական կիրառման պայմանները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում անգլերենի ուսուցման ընթացքում մշակութային կարծրատիպերի հաղթահարմանը, տարբեր մշակույթների նկատմամբ հարգալից վերաբերմունքի ձևավորմանը, մշակութային բազմազանության ընկալմանը և սովորողների քննադատական մտածողության զարգացմանը։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ օտար լեզվի արդյունավետ ուսուցումը չի սահմանափակվում բառապաշարի և քերականական կանոնների յուրացմամբ, այլ ենթադրում է նաև լեզվական արտահայտությունների սոցիալական ու մշակութային համատեքստերի ըմբռնում, հաղորդակցական նորմերի ճանաչում և տարբեր իրավիճակներում համապատասխան լեզվական վարքագծի ընտրություն։ Անդրադարձ է կատարվում անգլախոս երկրների մշակութային բազմազանությանը, հաղորդակցական ավանդույթներին, քաղաքավարության լեզվական միջոցներին, ազգային և տարածաշրջանային լեզվամշակութային առանձնահատկություններին, ինչպես նաև դրանց ներկայացման մանկավարժական եղանակներին։ Ուսումնասիրվում են անգլերենի դասագրքերում և ուսումնամեթոդական նյութերում մշակութային տեղեկատվության ընդգրկման սկզբունքները, բնագիր տեքստերի, տեսալսողական նյութերի, թվային կրթական ռեսուրսների և հաղորդակցական առաջադրանքների օգտագործման հնարավորությունները։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում քննարկվում են նախագծային ուսուցման, իրավիճակային վարժությունների, դերային առաջադրանքների, համեմատական մշակութային վերլուծության և համագործակցային ուսուցման մեթոդների կիրառման հնարավորությունները՝ ուսուցիչների և սովորողների լեզվամշակութային իրազեկության զարգացման նպատակով։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում հայկական և անգլախոս մշակույթների համեմատական ուսումնասիրության մանկավարժական հնարավորությունները, մշակութային ընդհանրությունների ու տարբերությունների բացահայտումը և մայրենի մշակույթի վերաբերյալ գիտելիքների օգտագործումը օտար լեզվի ուսուցման գործընթացում։ Քննության են առնվում նաև ուսուցիչների լեզվամշակութային պատրաստվածության գնահատման չափանիշները, մասնագիտական ինքնագնահատման մեխանիզմները, կրթական կարիքների բացահայտման եղանակները և վերապատրաստման արդյունավետության որոշման հնարավոր մոտեցումները։ Կարևորվում են Հայաստանի Հանրապետության հանրակրթական համակարգի առանձնահատկությունները, օտար լեզուների ուսուցման կրթական նպատակները, ուսուցիչների մասնագիտական զարգացման պահանջները և միջազգային կրթական փորձի տեղայնացման անհրաժեշտությունը։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել անգլերենի ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստության կատարելագործմանը, լեզվամշակութային իրազեկության զարգացմանն ուղղված ուսումնամեթոդական մոտեցումների մշակմանը, դասավանդման գործընթացում մշակութային բաղադրիչի արդյունավետ ներառմանը և սովորողների միջմշակութային հաղորդակցական կարողունակությունների ձևավորմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել անգլերենի ուսուցիչների, օտար լեզուների դասավանդման մեթոդիկայի մասնագետների, մանկավարժների, կրթության կազմակերպիչների, ուսուցիչների վերապատրաստման ծրագրեր մշակողների, լեզվամշակութաբանների, միջմշակութային հաղորդակցության հետազոտողների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և մանկավարժական ու բանասիրական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

History

Պատմագիտական և հասարակական-քաղաքական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է XX դարի սկզբի հայ ազգային-ազատագրական շարժման և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության նշանավոր գործիչ Ռուբեն Տեր-Մինասյանի հասարակական-քաղաքական գործունեության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում նրա կենսագրության հիմնական փուլերը, քաղաքական հայացքների ձևավորման նախադրյալները, Հայ հեղափոխական դաշնակցության շարքերում ծավալած գործունեությունը և մասնակցությունը հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական պայքարին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Արևմտյան Հայաստանում նրա գործունեությանը, Սասունի ինքնապաշտպանական շարժման կազմակերպման գործում ունեցած դերակատարությանը և Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիների պատմական իրադարձություններին։ Վերլուծվում են Ռուբեն Տեր-Մինասյանի քաղաքական դիրքորոշումները, կազմակերպչական գործունեության առանձնահատկությունները և ազգային պետականության վերականգնման վերաբերյալ նրա պատկերացումները։ Քննարկվում են Հայաստանի Առաջին Հանրապետության պետական կառավարման համակարգում նրա գործունեությունը, ռազմական և ներքին գործերի նախարարի պաշտոններում իրականացրած աշխատանքը, ինչպես նաև երկրի ներքին անվտանգության և պաշտպանության կազմակերպման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են նրա հարաբերությունները ժամանակի քաղաքական գործիչների հետ, կուսակցական գործունեության առանձնահատկությունները և Հայաստանի անկախության պահպանմանն ուղղված քաղաքական որոշումները։ Անդրադարձ է կատարվում արխիվային փաստաթղթերի, ժամանակի մամուլի, հուշագրությունների և պատմագիտական գրականության նշանակությանը՝ Ռուբեն Տեր-Մինասյանի գործունեության բազմակողմանի գնահատման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց նորագույն պատմության, ազգային-ազատագրական շարժումների, Հայաստանի Առաջին Հանրապետության պետականության և հայ քաղաքական գործիչների կենսագրությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է Ցեֆեյի համաստեղության ընտրված՝ մոտ 17 քառակուսի աստիճան մակերես ընդգրկող տիրույթում M սպեկտրային դասի աստղերի հայտնաբերմանը, սպեկտրալ դասակարգմանը և մանրամասն աստղագիտական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է առանձնացնել տվյալ երկնային տիրույթում M տիպի աստղերը, որոշել դրանց սպեկտրային առանձնահատկությունները և դրանց հիման վրա ուսումնասիրել աստղերի ֆիզիկական ու աստղագիտական բնութագրերը։ M դասի աստղերը համեմատաբար ցածր մակերևութային ջերմաստիճան ունեցող աստղեր են, որոնց սպեկտրներում կարևոր դեր ունեն մոլեկուլային կլանման գոտիները, հատկապես տիտանի օքսիդի և այլ մոլեկուլային միացությունների առաջացրած առանձնահատկությունները։ Այդ պատճառով դրանց սպեկտրալ դասակարգումը պահանջում է ոչ միայն ընդհանուր սպեկտրային տեսքի գնահատում, այլև տարբեր ախտորոշիչ գծերի ու մոլեկուլային գոտիների մանրամասն վերլուծություն։ Աշխատանքում կարող են օգտագործվել աստղագիտական սպեկտրների ստացման և մշակման մեթոդներ՝ հետազոտվող աստղերի սպեկտրային դասերը, ենթադասերը և լուսատվության դասերը որոշելու համար։ Սպեկտրալ դասակարգումը հնարավորություն է տալիս աստղերին համակարգել ըստ նրանց ֆիզիկական վիճակի և մակերևութային ջերմաստիճանի, իսկ հետագա վերլուծությունը կարող է ներառել ջերմաստիճանի, լուսատվության, շառավղի և այլ աստղաֆիզիկական պարամետրերի գնահատում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դիտարկվող տիրույթում աստղերի նույնականացման խնդրին, քանի որ երկնքի մեկ փոքր հատվածում կարող են միաժամանակ առկա լինել ինչպես տվյալ համաստեղության ֆիզիկական անդամներ, այնպես էլ տեսագծի երկայնքով պատահաբար հայտնվող ավելի հեռավոր կամ ավելի մոտ աստղեր։ Այդ պատճառով կարևոր է նաև աստղերի տարածական դիրքի, սեփական շարժման, հեռավորության և այլ մատչելի տվյալների համադրումը սպեկտրային արդյունքների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև M տիպի աստղերի բազմազանությունը՝ առանձնացնելով տարբեր ենթատիպեր և լուսատվության դասեր։ Այդ տարբերությունները կարևոր են աստղերի էվոլյուցիոն վիճակը հասկանալու համար, քանի որ M սպեկտրային դասում կարող են ընդգրկվել ինչպես ցածր զանգվածով և համեմատաբար թույլ լուսատվությամբ աստղեր, այնպես էլ շատ ավելի մեծ և լուսավոր ուշ տիպի աստղեր։ Սպեկտրային հատկությունների մանրամասն ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել նաև առանձնահատուկ աստղային օբյեկտներ, փոփոխականության հնարավոր նշաններ կամ այլ ֆիզիկական գործընթացների հետ կապված առանձնահատկություններ։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել դիտողական տվյալների համադրումը աստղային կատալոգների և նախկին ուսումնասիրությունների արդյունքների հետ։ Այդ եղանակով հնարավոր է ճշտել արդեն հայտնի օբյեկտների դասակարգումները, լրացնել տվյալների շտեմարանները և առանձնացնել հետագա մանրամասն ուսումնասիրության արժանի աստղեր։ Հետազոտությունը նշանակություն ունի նաև աստղային պոպուլյացիաների ուսումնասիրության համար, քանի որ ուշ սպեկտրային դասի աստղերի տարածական բաշխումը, ֆիզիկական հատկությունները և էվոլյուցիոն բնութագրերը տեղեկություններ են տալիս տվյալ երկնային շրջանի աստղային կազմի մասին։ Ցեֆեյի համաստեղության ուղղությամբ կատարված ուսումնասիրությունները կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել նաև Գալակտիկայի կառուցվածքի և աստղաստեղծման գործընթացների հետազոտության տեսանկյունից, քանի որ այդ ուղղությամբ դիտվում են տարբեր հեռավորությունների և էվոլյուցիոն փուլերի բազմաթիվ աստղեր։ Աշխատության գործնական արժեքը պայմանավորված է նաև սպեկտրալ դասակարգման մեթոդների կիրառմամբ և դիտողական աստղագիտության տվյալների համակարգմամբ։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել հետագա աստղաֆիզիկական հետազոտությունների, աստղային կատալոգների կատարելագործման, փոփոխական աստղերի որոնման և տվյալ տարածաշրջանի աստղային բնակչության ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը համադրում է դիտողական աստղագիտության և աստղաֆիզիկայի մեթոդները՝ նպատակ ունենալով Ցեֆեյի համաստեղության սահմանափակ երկնային տիրույթում բացահայտել և դասակարգել M տիպի աստղերը, ուսումնասիրել դրանց սպեկտրային առանձնահատկությունները և դրանցից ստացվող տվյալների հիման վրա ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել այդ աստղերի ֆիզիկական բնույթի ու աստղային պոպուլյացիայի մասին։