Հիշարժան տարեթվերի օրացույց 1950 (1950, Դեկտեմբեր)

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է վարունգի (Cucumis sativus L.) սելեկցիայի գործընթացում in vitro պայմաններում կալուսային կուլտուրայի ստացման, աճեցման և կիրառման կենսաբանական ու կենսատեխնոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են բուսական հյուսվածքների կուլտիվացման տեսական հիմունքները, կալուսագոյացման գործընթացի օրինաչափությունները, բջիջների ապատարբերակման և վերատարբերակման մեխանիզմները, ինչպես նաև բույսերի վերականգնման հնարավորությունները արհեստական սննդամիջավայրերում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ելակետային բուսական նյութի ընտրությանը, սննդամիջավայրերի բաղադրությանը, բուսական աճի կարգավորիչների ազդեցությանը և կալուսային հյուսվածքների աճի ու զարգացման պայմաններին։ Քննարկվում են տարբեր գենոտիպերի կալուսագոյացման ունակությունները, բջջային կուլտուրաների մորֆոլոգիական և ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև սոմակլոնային փոփոխականության նշանակությունը սելեկցիոն աշխատանքներում։ Անդրադարձ է կատարվում կալուսային կուլտուրաների միջոցով արժեքավոր հատկանիշներով բույսերի ստացման, հիվանդությունների և շրջակա միջավայրի անբարենպաստ գործոնների նկատմամբ դիմացկունության բարձրացման հնարավորություններին։ Կարևորվում են բջջային սելեկցիայի մեթոդների կատարելագործումը, բուսական նյութի գենետիկական կայունության գնահատումը և կենսատեխնոլոգիական մոտեցումների համադրումը ավանդական սելեկցիոն մեթոդների հետ։ Աշխատությունը կարող է նպաստել վարունգի նոր սորտերի ստեղծման և սելեկցիոն գործընթացների արդյունավետության բարձրացման գիտական հիմքերի զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել բուսաբանների, գենետիկների, սելեկցիոներների, բույսերի կենսատեխնոլոգիայի մասնագետների, ագրոնոմների և գյուղատնտեսական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Lեզվաբանություն

Այս լեզվաբանական և տեքստաբանական ուսումնասիրությունը նվիրված է հայերեն բառերի և լեզվական տարրերի վերլուծությանը վրացական ավանդական «Պիղատոսի գործերը» (Deianiia Pilata) տեքստերում։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են հայերեն փոխառությունների, անվանումների և բառապաշարային շերտերի առկայությունը՝ որպես միջմշակութային և միջլեզվական շփումների արդյունք վաղ քրիստոնեական գրականության շրջանակներում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է այդ բառերի իմաստաբանական առանձնահատկությունները, հնչյունական փոփոխությունները և դրանց ադապտացիան վրացերեն տեքստային միջավայրում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ-վրացական մշակութային կապերին, թարգմանական ավանդույթներին և կրոնական տեքստերի փոխանցման ընթացքում լեզվական փոխազդեցություններին։ Աշխատությունը նաև բացահայտում է պատմական-բանասիրական այն շերտերը, որոնք թույլ են տալիս վերականգնել տարածաշրջանային քրիստոնեական գրականության զարգացման ընդհանուր պատկերը։ Այն օգտակար է լեզվաբանների, հայագետների, վրացագետների, բանասիրների և միջնադարյան քրիստոնեական գրականության հետազոտողների համար։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է ուսուցիչների մասնագիտական կոմպետենտության զարգացման տեսական, մեթոդաբանական և գործնական հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ շարունակական մասնագիտական կրթության և վերապատրաստման դասընթացների կազմակերպման համատեքստում։ Քննարկվում են մանկավարժական մասնագիտական կոմպետենտության էությունը, կառուցվածքը, հիմնական բաղադրիչները և դրանց ձևավորման ու կատարելագործման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցիչների առարկայական, մեթոդական, հաղորդակցական, հետազոտական և թվային կարողությունների զարգացմանը, մասնագիտական ինքնակատարելագործման անհրաժեշտությանը և կրթական փոփոխություններին հարմարվելու պատրաստակամությանը։ Ուսումնասիրվում են վերապատրաստման դասընթացների բովանդակության մշակման սկզբունքները, ուսուցման ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները, գործնական առաջադրանքների, համագործակցային ուսուցման և անդրադարձային գործունեության դերը մանկավարժական հմտությունների կատարելագործման գործընթացում։ Անդրադարձ է կատարվում ուսուցիչների մասնագիտական կարիքների բացահայտմանը, վերապատրաստման ծրագրերի արդյունավետության գնահատման չափանիշներին, ձեռք բերված գիտելիքների և կարողությունների գործնական կիրառությանը, ինչպես նաև մասնագիտական զարգացման անհատական ուղիների ձևավորմանը։ Կարևորվում են կարողունակահեն կրթության սկզբունքների ներդրումը, ուսուցիչների շարունակական կրթության համակարգի կատարելագործումը, մանկավարժական նորարարությունների տարածումը և կրթության որակի բարձրացմանը նպաստող մեթոդաբանական մոտեցումների մշակումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, ուսուցիչների վերապատրաստման մասնագետների, կրթության կազմակերպիչների, մեթոդիստների, կրթության ոլորտի հետազոտողների, դասախոսների և մանկավարժական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետությունում վարկային կազմակերպությունների գործունեության առանձնահատկությունների և զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով ֆինանսական համակարգի կառուցվածքը, վարկային շուկայի դերը և ոչ բանկային ֆինանսական միջնորդության ինստիտուցիոնալ նշանակությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել վարկային կազմակերպությունների գործունեության իրավական, տնտեսական և կազմակերպչական հիմքերը, գնահատել դրանց ազդեցությունը փոքր և միջին բիզնեսի ֆինանսավորման, սպառողական վարկավորման և ֆինանսական ներառման գործընթացների վրա։ Ուսումնասիրվում են վարկային կազմակերպությունների հիմնական գործառույթները՝ վարկերի տրամադրում, ռիսկերի կառավարում, տոկոսադրույքների ձևավորում և ֆինանսական ծառայությունների մատուցում, ինչպես նաև դրանց կարգավորման առանձնահատկությունները ՀՀ կենտրոնական բանկի կողմից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ոլորտի զարգացման հիմնախնդիրներին՝ կապիտալի սահմանափակումներ, վարկային ռիսկերի բարձր մակարդակ, մրցակցային միջավայրի առանձնահատկություններ և ֆինանսական կայունության ապահովման խնդիրներ։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է միջազգային փորձը և դրա կիրառելիությունը Հայաստանի ֆինանսական շուկայի զարգացման համատեքստում՝ ընդգծելով կարգավորման բարեփոխումների և թվայնացման գործընթացների կարևորությունը։ Միաժամանակ վերլուծվում են վարկային կազմակերպությունների դերը տնտեսական աճի խթանման և ֆինանսական ծառայությունների հասանելիության ընդլայնման գործում։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի ֆինանսական տնտեսագիտության և բանկային համակարգի զարգացման համար՝ նպաստելով ՀՀ վարկային կազմակերպությունների գործունեության արդյունավետության բարձրացմանը։

Մշակույթ

Հայոց ավանդական հարսանեկան գովքերը հնագույն ծեսերի համատեքստում ներկայացնում են բանավոր մշակույթի կարևոր շերտ, որտեղ երգային և խոսքային ձևերով արտահայտվել են հարսանիքի ծիսական իմաստները, համայնքային միասնությունը և նոր ընտանիքի ստեղծման խորհրդանշականացումը։ Այդ գովքերը գործել են որպես անցման ծեսերի բաղադրիչ, որտեղ հարսն ու փեսան դիտարկվել են որպես նոր սոցիալական կարգավիճակ ստացող անձինք, իսկ գովքի միջոցով նրանց վերագրվել են դրական հատկանիշներ՝ գեղեցկություն, քաջություն, աշխատասիրություն և բարոյական արժանիքներ։ Այս բանահյուսական ձևերում հաճախ հանդիպում են հին հնդեվրոպական ծիսական մտածողության հետքեր՝ պտղաբերության, բարի բախտի և ընտանեկան շարունակականության գաղափարների շեշտադրումներով, որոնք արտահայտվում են խորհրդանշական պատկերներով և կրկնվող բանաձևերով։ Հարսանեկան գովքերը նաև ունեցել են սոցիալական կարգավորիչ գործառույթ՝ ամրապնդելով համայնքի ներսում փոխադարձ կապերը և հաստատելով նոր ընտանիքի ընդունումը հասարակության կողմից։ Դրանք հաճախ կատարվել են հատուկ ծիսական իրավիճակներում՝ հարսի տուն այցելության, հարսանեկան երթի կամ խնջույքի ընթացքում, և ուղեկցվել են երաժշտությամբ ու պարերով։ Գովքի կատարողները՝ հաճախ ազգականներ կամ մասնագիտացված բանավոր արվեստի կրողներ, իրենց խոսքի միջոցով ոչ միայն գովերգել են նորապսակներին, այլ նաև հղել են բարեմաղթանքներ և պաշտպանիչ խոսքային բանաձևեր՝ չար ուժերից և վատ բախտից պաշտպանվելու նպատակով։ Այս ավանդույթը, պահպանելով հնագույն ծիսական մտածողության տարրերը, միաժամանակ զարգացել է տարբեր պատմական փուլերում՝ հարստանալով տեղական բարբառային և մշակութային առանձնահատկություններով։ Ընդհանուր առմամբ, հարսանեկան գովքերը կարելի է դիտարկել որպես հայ ժողովրդի ծիսական մտածողության, սոցիալական կառուցվածքի և բանավոր արվեստի համադրման կարևոր արտահայտություն։

Գրականություն

Այս գիտական աշխատանքը ուսումնասիրում է բանաստեղծական թարգմանության արվեստը որպես ստեղծագործական և մշակութային երևույթ, կենտրոնանալով 20-րդ դարի երկրորդ կեսի և 21-րդ դարի սկզբի ռուս բանաստեղծների փորձի վրա՝ հայկական պոեզիայի օրինակով։ Հետազոտությունը վերլուծում է այն լեզվական, ոճական և իմաստային փոխակերպումները, որոնք տեղի են ունենում բնագրից թարգմանության անցման ընթացքում, ինչպես նաև բացահայտում է թարգմանչի դերը որպես ոչ միայն միջնորդ, այլև համահեղինակային ստեղծագործական անձ։ Աշխատությունում քննարկվում են պոետիկ պատկերի պահպանման և վերաստեղծման խնդիրները, ռիթմի, հնչյունաբանության և մշակութային ենթատեքստի փոխանցման բարդությունները, ինչպես նաև տարբեր թարգմանական ռազմավարություններ՝ բառացի, ազատ և ստեղծագործական վերաիմաստավորման ձևերով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական պոեզիայի գեղարվեստական առանձնահատկություններին և այն ազդեցությանը, որը այն ունեցել է ռուս բանաստեղծական թարգմանության ավանդույթի վրա՝ նպաստելով միջմշակութային երկխոսության զարգացմանը։ Աշխատությունը կարևոր է գրականագիտության, թարգմանագիտության և համեմատական գրականության ոլորտների համար՝ ընդգծելով գրական փոխանակման և մշակութային փոխհարստացման դերը։