Իրավաբանական իրավահասկացողությունը և օրինականության հիմնախնդիրները

Գրականություն

Պարույր Սեւակի ողջ ստեղծագործությունում, հատկապես պոեզիայում, ինչպես գույնզգույն ծաղիկները` մարգագետ- նում, կամ աստղաբույլերը` երկնքում, սփռված են նրա աֆո- րիզմները, թեւավոր խոսքերը, կարճ ու իմաստալից մտքերը, որոնք ադամանդի նման շողշողում, փայլատակում են նրա ամեն մի բանաստեղծության մեջ, ամեն քառատողում ու ամեն մի տողում։ Մենք փորձել ենք Սեւակի ստեղծագործություններից քաղել, ի մի բերել, դասդասել եւ առանձին փնջերով ներկայացնել նրա իմաստուն մտքերի խտացումները: Այս գրքույկը ծնվել է Պարույր Սեւակի պոեզիայի նկատ մամբ տածած մեծ սիրուց ու պատկառանքից եւ կարող է օգտակար լինել ընթերցասեր լայն հասարակության համար։

Տնտեսագիտություն

Վալյուտային կուրսը արտարժույթի այն գինն է, որով մեկ երկրի դրամական միավորը փոխանակվում է մյուս երկրի արժույթի հետ և այն ձևավորվում է միջազգային շուկաներում առաջարկի ու պահանջարկի, տնտեսական կայունության, տոկոսադրույքների և քաղաքական գործոնների ազդեցությամբ։ Տոկոսադրույքների պարիտետը տնտեսական տեսություն է, որը բացատրում է կապը երկու երկրների տոկոսադրույքների և նրանց արժույթների փոխարժեքների միջև՝ ցույց տալով, որ ներդրողները չեն կարող երկարաժամկետ շահ ստանալ միայն տոկոսադրույքների տարբերություններից՝ առանց փոխարժեքային ռիսկի հաշվի առնելու։ Ֆիշերի էֆեկտը նկարագրում է անվանական տոկոսադրույքի, իրական տոկոսադրույքի և սպասվող գնաճի միջև կապը՝ ընդգծելով, որ անվանական տոկոսադրույքը հավասար է իրական տոկոսադրույքին գումարած սպասվող գնաճը, ինչը կարևոր է դրամավարկային քաղաքականության և ներդրումային որոշումների համար։ Գնողունակության պարիտետը տնտեսական սկզբունք է, ըստ որի տարբեր երկրների արժույթների փոխարժեքները երկարաժամկետում պետք է հավասարակշռվեն այնպես, որ նույն ապրանքային զամբյուղը տարբեր երկրներում ունենա համարժեք գին՝ հաշվի առնելով գնաճի մակարդակները և շուկաների արդյունավետությունը։

Զբոսաշրջություն (Տուրիզմ)

Այս աշխատանքը նվիրված է Խորհրդային Հայաստանի զբոսաշրջային և առողջարանային ռեսուրսների համապարփակ ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով հանրապետության բնական, կլիմայական և բուժիչ հնարավորությունները որպես կարևոր տնտեսական և սոցիալական զարգացման գործոններ։ Նյութում վերլուծվում են Հայաստանի լեռնային լանդշաֆտների, հանքային ջրերի, առողջարար կլիմայական գոտիների և պատմամշակութային հուշարձանների դերը զբոսաշրջության և առողջարանային տնտեսության ձևավորման գործընթացում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում առողջարանների և հանգստավայրերի զարգացման պատմությանը, դրանց ենթակառուցվածքային ապահովվածությանը, ինչպես նաև բուժիչ-կանխարգելիչ ծրագրերի կազմակերպման սկզբունքներին, որոնք կիրառվել են խորհրդային առողջապահական համակարգի շրջանակում։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է զբոսաշրջության պլանային զարգացման մեխանիզմները, ներքին և արտաքին այցելուների սպասարկման ձևերը, ինչպես նաև տարածաշրջանային զբոսաշրջային երթուղիների ձևավորման փորձը։ Քննարկվում է Հայաստանի բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և դրանց համադրության հնարավորությունը մշակութային ժառանգության հետ՝ որպես միասնական զբոսաշրջային արտադրանք։ Նյութի նպատակն է ներկայացնել Խորհրդային Հայաստանի զբոսաշրջային և առողջարանային համակարգի ներուժը և դրա ներդրումը բնակչության հանգստի կազմակերպման ու առողջության վերականգնման գործում։

Սոցիոլոգիա

ԵՊՀ Իջևանի մասնաճյուղը հասարակական կարծիքի համապատկերում-ը սոցիոլոգիական և կրթագիտական հետազոտական աշխատություն է, որը ուսումնասիրում է Երևանի պետական համալսարանի Իջևանի մասնաճյուղի ընկալումը հասարակության տարբեր խմբերի շրջանում՝ ընդգրկելով ուսանողների, դասախոսների, շրջանավարտների և տեղական համայնքի տեսակետները, աշխատությունում վերլուծվում են կրթական հաստատության հեղինակության ձևավորման գործոնները, կրթության որակի գնահատման չափանիշները, ինչպես նաև համալսարանի դերը տարածաշրջանային սոցիալ-տնտեսական զարգացման գործընթացներում, միաժամանակ դիտարկվում են հասարակական կարծիքի ձևավորման մեխանիզմները՝ մեդիա ազդեցություն, անձնական փորձ, կրթական արդյունքներ և սոցիալական կապեր, հատուկ ուշադրություն է դարձվում բարձրագույն կրթության նկատմամբ վստահության մակարդակին և դրա փոփոխություններին ժամանակի ընթացքում, աշխատությունը նպատակ ունի բացահայտելու բուհի սոցիալական կերպարի առանձնահատկությունները և դրա ազդեցությունը կրթական քաղաքականության ու տարածաշրջանային զարգացման վրա։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է հեմոկոլիտի համախտանիշով ընթացող սուր բակտերիալ աղիքային վարակների կլինիկական և լաբորատոր առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Թեմայի շրջանակում ուսումնասիրվում են այն վարակները, որոնց դեպքում աղիքային բորբոքային գործընթացը կարող է ուղեկցվել կղանքում արյան առկայությամբ, որովայնային ցավերով, ջերմությամբ, ինտոքսիկացիայով և ընդհանուր վիճակի տարբեր աստիճանի խանգարումներով։ Հայաստանի բժշկական գրականության մեջ այս խնդիրը ուսումնասիրվել է նաև կոլիտի և հեմոկոլիտի համախտանիշով ընթացող սուր աղիքային վարակների պատճառագիտական կառուցվածքի համատեքստում, որտեղ դիտարկվել են մասնավորապես շիգելաների և կամպիլոբակտերի դերը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հիվանդության կլինիկական պատկերի մանրամասն բնութագրումը՝ հիվանդության սկզբի առանձնահատկությունների, ջերմության, որովայնային ցավերի, լուծի հաճախականության և բնույթի, կղանքում արյան ու լորձի առկայության, դեֆեկացիայի ցավոտության, ջրազրկման և ինտոքսիկացիայի աստիճանի գնահատմամբ։ Այս ցուցանիշների համադրումը հնարավորություն է տալիս տարբերակել հեմոկոլիտով ընթացող տարբեր բակտերիալ վարակները և գնահատել հիվանդության ծանրության աստիճանը։ Լաբորատոր հետազոտությունների բաժնում կարող են ուսումնասիրվել արյան ընդհանուր և կենսաքիմիական ցուցանիշները, կղանքի կոպրոլոգիական պատկերը, մանրէաբանական հետազոտությունների արդյունքները և հարուցիչների մոլեկուլային հայտնաբերումը։ Հայաստանի Ինֆեկցիոն հիվանդությունների ազգային կենտրոնի լաբորատոր ծառայություններում ներկայում իրականացվում են ինչպես կղանքի մանրէաբանական հետազոտություններ, այնպես էլ ՊՇՌ մեթոդով շիգելաների, սալմոնելաների, կամպիլոբակտերի և տարբեր պաթոգեն E. coli-ների հայտնաբերում։ Հետազոտության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունի հիվանդության պատճառագիտական կառուցվածքի բացահայտումը, քանի որ հեմոկոլիտային համախտանիշը կարող է հանդիպել տարբեր բակտերիալ հարուցիչների դեպքում, իսկ դրանց կլինիկական դրսևորումները կարող են էապես նմանվել միմյանց։ Այդ պատճառով լաբորատոր հաստատումը կարևոր է ճիշտ ախտորոշման և համապատասխան բուժական տակտիկայի ընտրության համար։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող է իրականացվել նաև կլինիկական և լաբորատոր տվյալների համադրական վերլուծություն՝ պարզելու համար, թե հիվանդության որ նշաններն են առավել բնորոշ տարբեր հարուցիչներով պայմանավորված վարակներին։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել կղանքի մանրադիտական և կոպրոլոգիական փոփոխություններին, բորբոքային ցուցանիշներին, ինչպես նաև հարուցչի հայտնաբերման արդյունքներին։ Արդիական ախտորոշման հնարավորությունները ներառում են նաև EHEC խմբի E. coli-ի և, մասնավորապես, O157:H7 շտամի հայտնաբերումը, որի համար ՀՀ Ինֆեկցիոն հիվանդությունների ազգային կենտրոնը կիրառում է ինչպես ՊՇՌ, այնպես էլ համապատասխան մանրէաբանական/անտիգենային հետազոտություններ։ Հետազոտությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ նաև տարբերակիչ ախտորոշման տեսանկյունից, քանի որ արյունային լուծով ընթացող հիվանդությունները կարող են ունենալ տարբեր վարակային և ոչ վարակային պատճառներ։ Կլինիկական տվյալների, համաճարակաբանական անամնեզի և լաբորատոր արդյունքների համադրումը հնարավորություն է տալիս առավել ճշգրիտ որոշել հիվանդության պատճառագիտությունը և կանխատեսել դրա ընթացքը։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կապված է հեմոկոլիտով հիվանդների վաղ հայտնաբերման, ծանրության ճիշտ գնահատման, անհրաժեշտ լաբորատոր հետազոտությունների ընտրության և բուժման արդյունավետ կազմակերպման հետ։ Հայաստանի գործող կարգավորումներում հեմոկոլիտը և կոլիտիկ համախտանիշը նշվում են որպես սուր աղիքային վարակների ծանր ընթացքի կլինիկական ցուցանիշներ, որոնց առկայությունը կարող է հիմք հանդիսանալ հիվանդի հոսպիտալացման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել վարակաբաններին, մանկաբույժներին, գաստրոէնտերոլոգներին, կլինիկական լաբորատոր ախտորոշման մասնագետներին, մանրէաբաններին, համաճարակաբաններին, բժշկական բուհերի դասախոսներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Տնտեսագիտություն

ցանցային տնտեսությունը Հայաստանի Հանրապետությունում» աշխատությունը ներկայացնում է ժամանակակից տնտեսագիտության այն ուղղությունը, որը ուսումնասիրում է տնտեսական համակարգերի կազմակերպումը ցանցային կապերի հիման վրա, որտեղ արտադրությունը, ծառայությունները, տեղեկատվությունը և ֆինանսական հոսքերը փոխկապակցված են թվային տեխնոլոգիաներով և ինստիտուցիոնալ համագործակցությամբ, իսկ Հայաստանի համատեքստում այն դիտարկում է երկրի տնտեսության արդիականացման գործընթացը, բարձր տեխնոլոգիական հատվածի զարգացումը, տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների ընդլայնումը, ինչպես նաև փոքր շուկայի պայմաններում գլոբալ տնտեսությանը ինտեգրվելու հնարավորությունները, առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով այն խնդիրներին, որոնք խոչընդոտում են ցանցային մոդելների արդյունավետ ներդրմանը՝ ներառյալ ենթակառուցվածքային սահմանափակումները, ներդրումային միջավայրի առանձնահատկությունները և մարդկային կապիտալի զարգացումը, միաժամանակ ընդգծելով, որ ցանցային տնտեսությունը կարող է նպաստել արտադրողականության աճին, նորարարության արագացմանը և պետական ու մասնավոր հատվածների համագործակցության խորացմանը՝ ձևավորելով ավելի ճկուն և մրցունակ տնտեսական համակարգ, որը համապատասխանում է համաշխարհային թվայնացման միտումներին։