Իռլանդական տնակը, հատոր Ա

Религия

Հրատարակությունը ներկայացնում է 1845 թվականի օրացուցային համակարգը՝ համադրելով Քրիստոսի ծննդյան թվականությունն ու հայոց թվականությունը։ Երկու թվագրումների զուգահեռ կիրառումը հնարավորություն էր տալիս ընթերցողներին կողմնորոշվել տարբեր ժամանակագրական համակարգերի միջև և համադրել դրանք առօրյա ու եկեղեցական կյանքի կարիքների համար։ Օրացույցի գործնական նշանակությունը կապված էր տարվա օրերի, ամիսների և ամսաթվերի հերթականությունը պահպանելու, կարևոր իրադարձությունները նախապես ծրագրելու և ժամանակի ընթացքին հետևելու հետ։ Նման հրատարակություններում առանձնահատուկ տեղ կարող էին ունենալ նաև եկեղեցական տոների, հիշատակի օրերի և ծիսական արարողությունների ամսաթվերը, որոնք կարևոր դեր էին կատարում համայնքի հոգևոր կյանքում։ Հայոց թվականության նշումը միաժամանակ ընդգծում էր ազգային ժամանակագրական ավանդույթի շարունակականությունը և դրա կիրառությունը քրիստոնեական ընդհանուր թվագրության կողքին։ Օրացույցը կարելի է դիտարկել որպես ժամանակի կազմակերպման ու հաշվարկման մշակույթի վկայություն, որն արտացոլում է 19-րդ դարի հայ հասարակության տեղեկատվական և հոգևոր պահանջները։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ տոմարագիտության, ժամանակագրության, եկեղեցական մշակույթի և հայկական տպագիր գրքի պատմությամբ զբաղվողների համար։

Лингвистика

Հրատարակությունը ռուսերենից հայերեն թարգմանական բառարան է, որի հիմնական նպատակն է ընթերցողին տրամադրել ռուսերեն բառերի հայերեն համարժեքներն ու դրանց իմաստային համապատասխանությունները։ Այն նախատեսված է երկու լեզուների միջև բառապաշարային կապը հեշտացնելու, բառերի նշանակությունը հասկանալու և տարբեր լեզվական միջավայրերում հաղորդակցությունը դյուրացնելու համար։ Բառարանի ընդգրկուն ծավալը հնարավորություն է տալիս այն դիտարկել որպես գործնական լեզվական տեղեկատու, որը կարող էր օգտակար լինել ինչպես ռուսերեն սովորող հայախոսներին, այնպես էլ հայերենով աշխատող այն անձանց, որոնք առնչվում էին ռուսալեզու գրականության, փաստաթղթերի և առօրյա հաղորդակցության հետ։ Նման բառարանները կարևոր դեր են ունեցել հայերեն և ռուսերեն լեզուների փոխազդեցության, թարգմանական աշխատանքի զարգացման և կրթական գործընթացի ապահովման գործում։ Դրանք նպաստել են բառապաշարի հարստացմանը, տարբեր հասկացությունների հայերեն արտահայտման հնարավորությունների ընդլայնմանը և լեզուների համեմատական ուսումնասիրությանը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև XIX դարի վերջի հայ բառարանագրության պատմության տեսանկյունից՝ որպես հայերեն լեզվական գիտելիքի համակարգման և տարածման օրինակ։ Այն կարող է ծառայել լեզվաբաններին, թարգմանիչներին, ուսուցիչներին, ուսանողներին և ռուսերեն ու հայերեն լեզուների բառապաշարով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Культура

Այս պարբերական մատենագիտական տեղեկատուն նվիրված է Հայաստանի Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականության համակարգված ներկայացմանը՝ նպատակ ունենալով ապահովել ընթերցողներին և մասնագետներին արդի տեղեկատվությամբ տվյալ ոլորտի գիտական և գեղարվեստական զարգացումների վերաբերյալ։ Հրատարակության մեջ ընդգրկվում են ընթացիկ շրջանում լույս տեսած գրքեր, հոդվածներ, գիտական ժողովածուներ և այլ հրապարակումներ՝ դասակարգված ըստ թեմատիկ ուղղությունների՝ արվեստագիտություն, երաժշտություն, թատրոն, կերպարվեստ, կինո և մշակութային քաղաքականություն։ Հեղինակը կամ կազմողները ներկայացնում են մատենագիտական հղումներ, աղբյուրների նկարագրություններ և համառոտ ծանոթագրություններ, որոնք օգնում են արագ կողմնորոշվել նոր գրականության հոսքում և ընտրել անհրաժեշտ նյութերը գիտական կամ ուսումնական նպատակների համար։ Տեղեկատուն նաև արտացոլում է մշակութային կյանքի զարգացման միտումները ՀՍՍՀ-ում՝ ցույց տալով գիտական հետաքրքրությունների շրջանակի ընդլայնումը և արվեստի տարբեր ճյուղերի վերաբերյալ հետազոտությունների ակտիվացումը։ Գիրքը նախատեսված է գրադարանավարների, մատենագետների, արվեստաբանների, ուսանողների և մշակույթի ոլորտի մասնագետների համար։

Биология

Կենդանաբանական և ջրաէկոլոգիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Սևանա լճի էնդեմիկ ծածանազգի ձկների էկոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում դրանց տարածվածությունը, կենսամիջավայրի պայմանները, սննդային հարաբերությունները, բազմացման առանձնահատկությունները և կենսական ցիկլի հիմնական փուլերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջերմաստիճանի, ջրի որակի, սննդային պաշարների և այլ էկոլոգիական գործոնների ազդեցությանը ձկների պոպուլյացիաների վիճակի վրա։ Վերլուծվում են առանձին տեսակների հարմարվողական առանձնահատկությունները, տարածական բաշխվածությունը և փոխհարաբերությունները ջրային էկոհամակարգի մյուս բաղադրիչների հետ։ Քննարկվում են պոպուլյացիաների թվաքանակի ու կառուցվածքի փոփոխությունները և դրանց վրա բնական ու մարդածին գործոնների հնարավոր ազդեցությունները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի Սևանա լճի կենսաբազմազանության, էնդեմիկ ձկնատեսակների էկոլոգիական դերի և դրանց պահպանության խնդիրների գնահատման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ձկնաբանության, ջրակենսաբանության, էկոլոգիայի, բնապահպանության և ջրային կենսաբանական ռեսուրսների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Литература

Ժողովածուն նվիրված է հայ երգարվեստի պահպանմանը, տարածմանը և ազգային երաժշտական ժառանգության ներկայացմանը։ Այն միավորում է հայերեն երգեր, որոնց միջոցով արտահայտվում են ժողովրդի պատմական հիշողությունը, կենցաղը, աշխարհայացքը, զգացմունքներն ու գեղարվեստական ճաշակը։ Նման երգարաններում կարող են ընդգրկվել ժողովրդական, հայրենասիրական, քնարական, սիրային, խրատական և հոգևոր բնույթի ստեղծագործություններ, որոնք տարբեր ժամանակներում ուղեկցել են անհատական ու հասարակական կյանքին։ Երգերի բառային բովանդակությունը կարևոր աղբյուր է ժողովրդական մտածողության, լեզվական արտահայտչամիջոցների, ավանդույթների և հասարակական հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Երգարվեստը հայ մշակույթում ոչ միայն գեղարվեստական ինքնարտահայտման ձև է, այլև ազգային ինքնության պահպանման ու սերունդների միջև մշակութային կապի փոխանցման միջոց։ Գրավոր ձևով երգերի ամրագրումը նպաստում է բանավոր ավանդույթի պահպանությանը և հնարավորություն տալիս ծանոթանալու տարբեր երգային տեսակների ու թեմատիկ ուղղությունների։ Ժողովածուն կարող է ծառայել նաև որպես ուսումնական և մշակութային նյութ՝ երգերի տարածման, խմբային կատարման և ազգային երաժշտության նկատմամբ հետաքրքրության զարգացման համար։ Այն արժեքավոր է հայ ժողովրդական երգարվեստի, 19-րդ դարի ազգային մշակութային կյանքի և երգային բանահյուսության գրավոր պահպանման պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։

География

Աշխատությունը նվիրված է Armenia գետային համակարգերի ջրային ռեժիմի փուլերի համակողմանի ուսումնասիրությանը և դրանց կանխատեսման գիտական մեթոդների մշակմանը։ Գրքում վերլուծվում են գետերի հոսքի սեզոնային և երկարաժամկետ փոփոխությունները, դրանց վրա ազդող կլիմայական, օրգանոգեն և անտրոպոգեն գործոնները, ինչպես նաև հիդրոլոգիական ցիկլի առանձնահատկությունները տարբեր տարածաշրջաններում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ջրային ռեժիմի փուլերի դասակարգման սկզբունքները՝ ներառյալ բարձր ջրատվության, ցածր ջրատվության և սելային գործընթացների դինամիկան՝ ընդգծելով դրանց փոխկապակցվածությունը տեղումների, ձնհալքի և գոլորշացման գործընթացների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մաթեմատիկական մոդելավորման և վիճակագրական վերլուծության մեթոդներին, որոնք կիրառվում են ջրային հոսքերի կանխատեսման և ռիսկերի գնահատման համար։ Քննարկվում են նաև ջրային ռեսուրսների կառավարման, ջրօգտագործման արդյունավետության և ջրային անվտանգության ապահովման խնդիրները՝ կայուն զարգացման համատեքստում։ Աշխատությունը նախատեսված է հիդրոլոգների, բնապահպանների, ջրային ռեսուրսների մասնագետների և շրջակա միջավայրի հետազոտողների համար։