Իռլանդական տնակը, հատոր Ա

Chemistry

Աշխատությունը նվիրված է ասիմետրիկ սինթեզի տեսական և կիրառական հիմունքների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով ստանալ (S)- և (R)-ցիստեինների ալիֆատիկ և հետերոցիկլիկ փոխարինված ածանցյալները, ինչպես նաև 4-ամինոգլուտամինաթթվի բոլոր հնարավոր ստերեոիզոմերները՝ ընդգծելով քիրալ մոլեկուլների ստացման ժամանակակից մոտեցումների կարևորությունը օրգանական և դեղագործական քիմիայում։ Հեղինակը մանրամասն վերլուծում է էնանտիոսելեկտիվ սինթեզի մեխանիզմները, ներառյալ քիրալ կատալիզատորների կիրառումը, ասիմետրիկ ինդուկցիան, լիգանդ-կատալիզատորային համակարգերը և կենսակատալիտիկ գործընթացները, որոնք ապահովում են բարձր ստերեոքիմիական վերահսկելիություն։ Աշխատությունում դիտարկվում են ցիստեինի ածանցյալների կառուցվածքային բազմազանությունը և դրանց ֆունկցիոնալ խմբերի փոփոխությունների ազդեցությունը մոլեկուլների ռեակտիվության, կայունության և կոնֆորմացիոն հատկությունների վրա, ինչպես նաև ծծմբ պարունակող խմբերի մասնակցությունը օքսիդացման, ռեդուկցիայի և դիսուլֆիդային կապերի ձևավորման գործընթացներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում 4-ամինոգլուտամինաթթվի ստերեոիզոմերների ամբողջական շարքի սինթեզին և նրանց տարածական կառուցվածքների վերլուծությանը, որտեղ գնահատվում է քիրալ կենտրոնների փոխազդեցությունը և դրա ազդեցությունը ֆիզիկաքիմիական բնութագրերի վրա։ Գրքում կիրառվում են ժամանակակից սպեկտրոսկոպիկ և քրոմատոգրաֆիկ մեթոդներ՝ ստացված միացությունների կառուցվածքի հաստատման, մաքրության գնահատման և կոնֆիգուրացիայի որոշման համար։ Հեղինակը նաև քննարկում է ստացված միացությունների պոտենցիալ կենսաբանական ակտիվությունը և դրանց նշանակությունը որպես մոդելային համակարգեր դեղագործական քիմիայի, ֆերմենտային հետազոտությունների և նոր դեղամիջոցների նախագծման գործընթացներում։

Pedagogy

Աշխատությունը նախատեսված է երեխաների բարոյական դաստիարակության համար և նպատակ ունի նպաստելու նրանց բնավորության, վարքագծի ու արժեքային պատկերացումների ձևավորմանը։ Բարոյական խորհրդածությունների միջոցով նման գրականությունը երեխաներին ուղղորդում է մտածելու սեփական արարքների, խոսքի, պարտականությունների և շրջապատի մարդկանց հետ հարաբերությունների մասին։ Դաստիարակչական գրքերի կարևոր խնդիրներից է վաղ տարիքից ազնվության, ճշմարտախոսության, հարգանքի, համեստության, աշխատասիրության, կարեկցանքի և պատասխանատվության գաղափարների սերմանումը։ Դրանք երեխաներին օգնում են տարբերակելու ընդունելի և անընդունելի վարքագիծը, հասկանալու իրենց գործողությունների հետևանքները և ձևավորելու գիտակցված վերաբերմունք սեփական պարտականությունների նկատմամբ։ Գրքի խորագիրը շեշտադրում է նաև մտորումների նշանակությունը՝ որպես բարոյական սկզբունքները ոչ միայն սովորելու, այլև դրանք ըմբռնելու և առօրյա կյանքում կիրառելու միջոց։ Նման հրատարակությունները կարևոր տեղ են զբաղեցրել ընտանեկան ու դպրոցական դաստիարակության մշակույթում՝ լրացնելով ուսուցման գործընթացը բարոյական և հոգևոր բովանդակությամբ։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի մանկավարժական մտքի, երեխաների համար նախատեսված դաստիարակչական գրականության և բարոյական կրթության պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել մանկավարժներին, հայ կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և մանկական գրականության զարգացման ընթացքով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է գրունտային պատվարների և բնական ու արհեստական լանջերի անվտանգության գնահատման մեթոդների մշակմանը՝ հաշվի առնելով սեյսմիկ ազդեցությունները։ Ուսումնասիրվում են այդ կառույցների և գրունտային զանգվածների կայունության վրա ազդող հիմնական գործոնները, դրանց մեխանիկական հատկությունները, երկրաբանական պայմանները և երկրաշարժերի ժամանակ առաջացող դինամիկ բեռնվածքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սեյսմիկ տատանումների հետևանքով գրունտում առաջացող լարումների և դեֆորմացիաների գնահատմանը, լանջերի կայունության փոփոխությանը և հնարավոր սահքային գործընթացների ձևավորման պայմաններին։ Քննարկվում են գրունտային պատվարների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, հիմքի և պատվարային մարմնի փոխազդեցությունը, ջրահագեցվածության ազդեցությունը և տարբեր ուժգնության սեյսմիկ բեռնվածքների դեպքում կառույցի վարքագիծը։ Վերլուծվում են հաշվարկային և մոդելավորման մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել կայունության պաշարը, բացահայտել առավել վտանգավոր հատվածները և կանխատեսել հնարավոր վնասումների զարգացման ընթացքը։ Անդրադարձ է կատարվում անվտանգության չափանիշների սահմանմանը, դիտարկումների և տեխնիկական վերահսկողության տվյալների օգտագործմանը, ինչպես նաև ռիսկերի նվազեցման համար համապատասխան ինժեներական միջոցառումների ընտրությանը։ Կարևորվում է երկրաբանական, հիդրոերկրաբանական և սեյսմոլոգիական տվյալների համալիր կիրառումը՝ առավել հիմնավորված գնահատականներ ստանալու նպատակով։ Մշակվող մոտեցումները կարող են կիրառվել ինչպես գործող կառույցների տեխնիկական վիճակի գնահատման, այնպես էլ նոր պատվարների և լանջային համակարգերի նախագծման ժամանակ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հիդրոտեխնիկների, երկրատեխնիկների, շինարարական ճարտարագետների, սեյսմակայուն շինարարության մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

History

Սա քաղաքագիտական և միջազգային հարաբերությունների ոլորտի գիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Թուրքիայի արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունների, սկզբունքների և վերափոխումների վերլուծությանը «Արդարություն և զարգացում» կուսակցության իշխանության առաջին տասնամյակում՝ 2002–2012 թվականներին։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են այդ ժամանակաշրջանում Թուրքիայի արտաքին քաղաքական ռազմավարության ձևավորման ներքին և արտաքին գործոնները, տարածաշրջանային և գլոբալ դերակատար դառնալու ձգտումները, ինչպես նաև երկրի դիվանագիտական ակտիվության ընդլայնման առանձնահատկությունները։ Վերլուծվում են Թուրքիայի հարաբերությունները հարևան պետությունների, Եվրոպայի, Միացյալ Նահանգների, Ռուսաստանի, Մերձավոր Արևելքի և Կովկասի երկրների հետ, ինչպես նաև «զրո խնդիր հարևանների հետ» քաղաքականության գաղափարական հիմքերը, դրա գործնական իրականացումն ու արդյունքները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում արտաքին քաղաքականության վրա ներքաղաքական գործընթացների, տնտեսական զարգացման, անվտանգության մարտահրավերների և տարածաշրջանային հակամարտությունների ազդեցությանը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի միջազգային հարաբերությունների, քաղաքագիտության և տարածաշրջանային ուսումնասիրությունների ոլորտներում՝ ներկայացնելով 21-րդ դարի սկզբին Թուրքիայի արտաքին քաղաքականության զարգացման միտումները և դրանց ազդեցությունը տարածաշրջանային ու միջազգային գործընթացների վրա։

Philosophy

Աշխատությունը նվիրված է կրոնի հասարակական դերի, պատմական զարգացման և սոցիալ-փիլիսոփայական նշանակության քննադատական ուսումնասիրությանը՝ հատկապես մարքսիստական-լենինյան աշխարհայացքի և խորհրդային աթեիստական գաղափարախոսության տեսանկյունից։ Հրատարակության գաղափարական հիմքում ընկած է կրոնի՝ որպես հասարակական գիտակցության ձևի մեկնաբանությունը, որի միջոցով փորձ է արվում բացահայտելու կրոնական պատկերացումների առաջացման սոցիալական, տնտեսական, պատմական և հոգեբանական նախադրյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կրոնի և հասարակական հարաբերությունների փոխկապակցվածությանը, կրոնական հաստատությունների պատմական գործունեությանը, հոգևոր իշխանության և քաղաքական կառույցների փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև տարբեր հասարակարգերում կրոնական գաղափարախոսության ունեցած ազդեցությանը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում քննարկվում են կրոնական հավատալիքների ձևավորման և պահպանման պատճառները, դրանց ազդեցությունը մարդու աշխարհընկալման, բարոյական պատկերացումների, հասարակական վարքագծի և սոցիալական հարաբերությունների վրա։ Կարևորվում է կրոնի նկատմամբ մատերիալիստական փիլիսոփայության մոտեցումը, որի համաձայն կրոնական պատկերացումները դիտարկվում են պատմականորեն ձևավորված հասարակական պայմանների և մարդու ճանաչողական գործունեության հետ փոխկապակցված երևույթներ։ Անդրադարձ է կատարվում գիտական աշխարհայացքի և կրոնական մտածողության հարաբերակցությանը, բնության ու հասարակության զարգացման օրինաչափությունների գիտական բացատրությանը, ինչպես նաև գիտության առաջընթացի ազդեցությանը հասարակության աշխարհայացքային պատկերացումների փոփոխության վրա։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում կրոնի վերաբերյալ մարքսիստական տեսության հիմնական դրույթները, կրոնական գաղափարախոսության նկատմամբ դասակարգային մոտեցումները և այն պատկերացումները, որոնց համաձայն կրոնը որոշ պատմական պայմաններում կարող էր ծառայել գոյություն ունեցող սոցիալական ու քաղաքական հարաբերությունների պահպանմանը։ Քննարկվում են նաև կրոնական կազմակերպությունների և պետական իշխանության փոխհարաբերությունների պատմական առանձնահատկությունները, հասարակական կյանքի աշխարհիկացման գործընթացները և կրոնական հաստատությունների ազդեցության փոփոխությունները սոցիալ-տնտեսական վերափոխումների պայմաններում։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է խորհրդային գաղափարախոսության շրջանակներում կրոնական աշխարհայացքի հաղթահարման համար առաջարկվող միջոցների ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ գիտական գիտելիքների տարածումը, աթեիստական դաստիարակությունը, կրթական համակարգի աշխարհիկ բնույթի ամրապնդումը և հասարակության շրջանում մատերիալիստական մտածողության ձևավորումը։ Անդրադարձ է կատարվում կրթության, մշակույթի, գիտական լուսավորության և հասարակական քարոզչության դերին աշխարհայացքային փոփոխությունների իրականացման գործընթացում։ Կարևորվում են նաև կրոնական հավատալիքների պահպանման սոցիալ-հոգեբանական պատճառները, ընտանեկան և համայնքային ավանդույթների ազդեցությունը, սովորույթների փոխանցման մեխանիզմները և կրոնական ինքնագիտակցության ձևավորման առանձնահատկությունները։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու խորհրդային ժամանակաշրջանում տարածված գիտական աթեիզմի գաղափարական սկզբունքները, կրոնի քննադատության մեթոդները և հասարակության աշխարհիկացման վերաբերյալ տեսական պատկերացումները։ Միաժամանակ աշխատանքի բովանդակությունը կարևոր է դիտարկել իր պատմական և գաղափարական համատեքստում, քանի որ կրոնի բացասական կամ հետադիմական բնույթի վերաբերյալ ընդհանրացումները արտահայտում են որոշակի փիլիսոփայական և քաղաքական դիրքորոշում և չեն ներկայացնում կրոնագիտության բոլոր գիտական մոտեցումները։ Ժամանակակից կրոնագիտական ուսումնասիրություններում կրոնը դիտարկվում է նաև որպես մշակութային ինքնության, բարոյական արժեքների, համայնքային համերաշխության, արվեստի և պատմական ժառանգության ձևավորման կարևոր գործոն։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ոչ միայն կրոնի քննադատության պատմության, այլև խորհրդային հասարակության գաղափարական համակարգի, պետական աթեիզմի, աշխարհիկացման քաղաքականության և փիլիսոփայական մտածողության զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես էին խորհրդային գաղափարախոսության շրջանակներում մեկնաբանվում կրոնի հասարակական գործառույթները, գիտության և հավատի հարաբերակցությունը, ինչպես նաև հասարակական գիտակցության վերափոխման հնարավորությունները։ Հրատարակությունն ունի պատմափիլիսոփայական, գաղափարախոսական և կրոնագիտական նշանակություն՝ նպաստելով 20-րդ դարի հասարակական մտքի, մարքսիստական կրոնաքննադատության և խորհրդային մշակութային քաղաքականության առանձնահատկությունների ընկալմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել փիլիսոփաների, պատմաբանների, կրոնագետների, սոցիոլոգների, մշակութաբանների, գաղափարախոսության պատմության հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և կրոնի ու հասարակության փոխհարաբերությունների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Geography

Երկրաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է պղինձ-մոլիբդենային հանքավայրերի որոնման ընթացքում լիթոերկրաքիմիական մեթոդների կիրառման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի և Իրանի հանքային դաշտերի օրինակով։ Քննության են առնվում ապարներում քիմիական տարրերի տարածման օրինաչափությունները, հանքայնացման հետ կապված երկրաքիմիական անոմալիաների ձևավորման պայմանները և դրանց որոնողական նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ապարների նմուշառման, քիմիական կազմի ուսումնասիրման, ցուցիչ տարրերի առանձնացման և ստացված տվյալների տարածական վերլուծության մեթոդներին։ Վերլուծվում են պղնձի, մոլիբդենի և դրանց ուղեկցող տարրերի բաշխման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հանքայնացված գոտիների հայտնաբերման համար կիրառվող երկրաքիմիական չափանիշները։ Քննարկվում են Հայաստանի և Իրանի տարբեր հանքային դաշտերի երկրաբանական ու երկրաքիմիական պայմանների համեմատական ուսումնասիրման հնարավորությունները և որոնողական աշխատանքների արդյունավետության բարձրացման մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու լիթոերկրաքիմիական տվյալների նշանակությունը հեռանկարային հանքային տարածքների առանձնացման և հետագա երկրաբանական հետախուզական աշխատանքների կազմակերպման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել երկրաքիմիայի, օգտակար հանածոների երկրաբանության, հանքավայրերի որոնման և հետախուզման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։