Քրիստոնեական վարդապետության ուսուցում Հայ առաքելական սուրբ եկեղեցու մանուկների համար

Linguistics

Գիրքը նվիրված է արամեերենի քերականական համակարգի ուսումնասիրությանն ու ներկայացմանը։ Արամեական լեզուն պատկանում է սեմական լեզվաընտանիքին և ունի հին գրավոր ու մշակութային ավանդույթ, որի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի Մերձավոր Արևելքի լեզվական և պատմական ժառանգության ճանաչման համար։ Քերականական աշխատությունը նպատակ ունի ներկայացնելու լեզվի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, բառերի ձևափոխության կանոնները, խոսքի մասերը, բայական ձևերը և նախադասության կազմության սկզբունքները։ Նման ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս հասկանալու արամեերենի լեզվական համակարգը, դրա զարգացման առանձնահատկությունները և կապերը սեմական այլ լեզուների հետ։ Արամեերենի իմացությունը կարևոր է նաև հին ձեռագրերի, կրոնական տեքստերի և պատմական գրավոր աղբյուրների ուսումնասիրության համար, քանի որ լեզուն նշանակալի տեղ է զբաղեցրել տարածաշրջանի հոգևոր ու մտավոր կյանքում։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմական լեզվաբանությամբ, արևելագիտությամբ և հին լեզուների քերականությամբ զբաղվողների համար՝ որպես արամեերենի գիտական նկարագրությանն ուղղված ծավալուն ուսումնասիրություն։

Pedagogy

Գիրքը նախատեսված է հայ մանուկների կրթության և ուսուցման համար՝ նպատակ ունենալով զարգացնել նրանց գիտելիքները, լեզվական կարողությունները և ազգային մշակույթի վերաբերյալ պատկերացումները։ «Դասարան» անվանումը մատնանշում է ուսումնական բնույթի աշխատություն, որը կարող էր կիրառվել կրթական միջավայրում՝ որպես դասավանդման նյութ կամ աշակերտների ինքնուրույն ուսուցման միջոց։ 19-րդ դարի հայերեն ուսումնական գրականության մեջ կարևոր տեղ էին զբաղեցնում երեխաների գրագիտության զարգացումը, ընթերցանության և գրավոր խոսքի ուսուցումը, ինչպես նաև հայոց լեզվի ու մշակույթի փոխանցումը նոր սերնդին։ Այդպիսի գրքերը նպաստում էին կրթության կազմակերպմանը և հայալեզու ուսումնական նյութերի տարածմանը՝ ինչպես հայկական համայնքներում, այնպես էլ արտերկրի կրթական կենտրոններում։ Վերնագրում «Հայկազն» բնորոշումը կարող է ընդգծել հայ երեխաների ազգային պատկանելությունն ու կրթության կապը հայ մշակութային ինքնության պահպանման հետ։ Մանկական ուսումնական աշխատությունները հաճախ միավորում էին լեզվական գիտելիքները, ընթերցանության վարժությունները և դաստիարակչական նպատակները՝ սովորողին աստիճանաբար ծանոթացնելով գրավոր խոսքի և կրթական նյութերի հետ։ Այնուամենայնիվ, կոնկրետ դասերի, թեմաների կամ վարժությունների կազմը հնարավոր չէ հաստատել միայն մատենագիտական տվյալներով։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայ մանկավարժության, հայերեն դասագրքերի պատմության, մանկական կրթության զարգացման և սփյուռքահայ կրթական մշակույթի ուսումնասիրության համար։

History

Այս տեղեկատու բնույթի հրատարակությունը ներկայացնում է Լեռնային Ղարաբաղի վերաբերյալ ընդհանուր բնութագրական և վերլուծական տեղեկատվություն՝ անդրադառնալով տարածաշրջանի աշխարհագրական դիրքին, պատմական զարգացմանը, բնակչությանը, քաղաքական իրավիճակին և սոցիալ-տնտեսական առանձնահատկություններին։ Նյութը կարող է ընթերցողին ծանոթացնել տարածաշրջանի պատմական ձևավորմանը, տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած քաղաքական փոփոխություններին և այն գործընթացներին, որոնք հանգեցրել են երկարատև հակամարտության ձևավորմանը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում բնակչության կազմին, բնակավայրերին, վարչական կառուցվածքին և տարածաշրջանի սոցիալ-տնտեսական պայմաններին։ Հրատարակությունը կարող է ներկայացնել նաև հակամարտության հիմնական փուլերը, ներգրավված կողմերի դիրքորոշումները, ռազմական և քաղաքական զարգացումները, ինչպես նաև միջազգային կառույցների ու տարբեր պետությունների արձագանքը։ Կարևորվում են տարածաշրջանի պատմամշակութային ժառանգության, կրոնական և մշակութային հուշարձանների, ինչպես նաև տեղական բնակչության կյանքի հետ կապված հարցերը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել տարածաշրջանի վերաբերյալ ընդհանուր պատկերացում կազմելու, պատմական և քաղաքական գործընթացները համատեքստում դիտարկելու և հակամարտության բազմաշերտ բնույթը հասկանալու համար։ Տեղեկատվության համադրումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն տարածաշրջանի պատմական անցյալը, այլև դրա քաղաքական նշանակությունը և տարածաշրջանային հարաբերությունների վրա ունեցած ազդեցությունը։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը Լեռնային Ղարաբաղը ներկայացնում է որպես պատմական, աշխարհագրական և քաղաքական առանձնահատկություններով տարածաշրջան՝ ընդգրկելով դրա վերաբերյալ հիմնական տեղեկությունները և ձևավորելով ամբողջական պատկեր տարածաշրջանի զարգացման, բնակչության և հակամարտության հետ կապված գործընթացների մասին։

Linguistics

Հռետորական արվեստին և հրապարակային խոսքի տեսությանը նվիրված ուսումնական աշխատություն է, որի հիմնական նպատակն է ներկայացնել ճարտասանության կամ ճառաբանության սկզբունքները, խոսքի կառուցման կանոնները և համոզիչ, տրամաբանական ու գեղարվեստականորեն մշակված արտահայտվելու հմտությունները։ Երկը վերաբերում է հռետորաբանությանը՝ որպես մտքի և խոսքի կազմակերպման համակարգված արվեստի, որի միջոցով մարդը կարողանում է իր գաղափարները հստակ ներկայացնել, հիմնավորել սեփական տեսակետները, ներգործել ունկնդրի վրա և արդյունավետ հաղորդակցվել հասարակական ու կրթական միջավայրում։ Աշխատության բովանդակային շրջանակը ներառում է ճարտասանության տեսական հիմքերը, ճառի կառուցվածքի և բաղադրիչների առանձնահատկությունները, մտքերի հաջորդական դասավորության, փաստարկման, լեզվական արտահայտչամիջոցների և խոսքի ոճական մշակման սկզբունքները։ Հռետորական արվեստի կարևորագույն խնդիրներից է խոսքի նպատակի ճիշտ սահմանումը, թեմայի բովանդակային բացահայտումը, համապատասխան փաստերի ու օրինակների ընտրությունը, ինչպես նաև ներկայացվող մտքերի տրամաբանական կապի ապահովումը։ Այս տեսանկյունից առանձնահատուկ նշանակություն են ստանում խոսքի նախապատրաստումը, նյութի ուսումնասիրությունը, գաղափարների դասակարգումը, ներածության և եզրափակման կառուցումը, հիմնական դրույթների զարգացումը և ունկնդրի ուշադրությունը պահպանելու եղանակները։ Ճարտասանության ուսուցման մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում նաև լեզվի ճշգրտությանը, խոսքի պարզությանը, արտահայտչականությանը, ոճական համապատասխանությանը և գեղարվեստական հնարքների նպատակային կիրառությանը։ Հռետորը պետք է կարողանա ոչ միայն ճիշտ ձևակերպել իր միտքը, այլև ընտրել տվյալ իրավիճակին, լսարանին և խոսքի նպատակին համապատասխան արտահայտման եղանակ։ Հետևաբար ճառաբանությունը դիտարկվում է որպես գիտելիքի, լեզվական կարողությունների, տրամաբանական մտածողության և անձնական հմտությունների համադրություն։ Աշխատության կրթական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ հռետորական պատրաստվածությունը կարևոր է ոչ միայն հրապարակային ելույթների, այլև գրավոր խոսքի, գիտական շարադրանքի, բանավեճի, ուսուցման և հասարակական հաղորդակցության համար։ Հռետորաբանության ավանդական համակարգում առանձնահատուկ տեղ ունեն խոսքի համոզչության երեք հիմնական բաղադրիչները՝ տրամաբանական հիմնավորումը, հուզական ներգործությունը և խոսողի հեղինակությունն ու բարոյական վստահելիությունը։ Այս սկզբունքների կիրառումը հնարավորություն է տալիս ձևավորելու ամբողջական խոսք, որտեղ բովանդակությունը, լեզուն և արտահայտման ձևը ծառայում են մեկ ընդհանուր նպատակին։ Գրականագիտական և լեզվաբանական տեսանկյունից աշխատությունը կարևոր է ճարտասանական ոճի, խոսքի կառուցվածքի, լեզվական միջոցների, փաստարկման ձևերի և բանավոր ու գրավոր խոսքի մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն առնչվում է նաև դասական հռետորաբանության այն ավանդույթին, որը ձևավորվել է անտիկ աշխարհում և հետագա դարերում զարգացել եվրոպական ու արևելյան կրթական համակարգերում՝ դառնալով ընդհանուր կրթության կարևոր բաղադրիչ։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունն առանձնահատուկ տեղ ունի XIX դարի հայ կրթական մտքի և ազգային լուսավորական շարժման ուսումնասիրության մեջ։ Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանը հայ մտավոր և կրթական կյանքի նշանակալի կենտրոններից էր, որտեղ կարևորվում էին լեզուների, գրականության, պատմության, փիլիսոփայության և բանասիրության ուսուցումը։ Հռետորաբանության դասավանդումը կարևոր նշանակություն ուներ ճեմարանի կրթական համակարգում, քանի որ նպաստում էր սովորողների ինքնուրույն մտածողության, բանավոր խոսքի, գրավոր շարադրանքի և հասարակական հաղորդակցության կարողությունների զարգացմանը։ Այս հրատարակությունը վկայում է հայ կրթական միջավայրում դասական ճարտասանության գիտելիքների համակարգման, ուսուցման և տարածման ձգտման մասին։ Այն կարևոր նյութ է հայ մանկավարժության, գրականագիտության, լեզվաբանության, հռետորաբանության պատմության և XIX դարի հայ կրթական հաստատությունների գործունեության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը արժեքավոր է ուսուցիչների, դասախոսների, գրականագետների, լեզվաբանների, պատմաբանների և հրապարակային խոսքի մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ որպես խոսքի արվեստի տեսական հիմքերը և կրթական նշանակությունը ներկայացնող աշխատություն։

History

Հրատարակությունը պատմական սկզբնաղբյուր է, որն արտացոլում է 1920-ական թվականների կեսերին Ղրիմի հայկական համայնքի կազմակերպված հասարակական կյանքի, ներքին խնդիրների և զարգացման առաջնահերթությունների վերաբերյալ ընդունված որոշումները։ Փաստաթղթային նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու տվյալ ժամանակաշրջանի հայ բնակչության սոցիալական, տնտեսական, կրթական և մշակութային դրությունը, ինչպես նաև համայնքային կառույցների գործունեության հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի համաժողովի անկուսակցական բնույթը, որը ցույց է տալիս տարբեր հասարակական շրջանակների մասնակցությամբ համայնքային նշանակության հարցերը քննարկելու և ընդհանուր մոտեցումներ ձևավորելու ձգտումը։ Ընդունված բանաձևերի միջոցով հնարավոր է բացահայտել այն խնդիրների շրջանակը, որոնք տվյալ ժամանակաշրջանում առաջնային էին Ղրիմի հայության համար՝ կրթության կազմակերպումից և մշակութային գործունեությունից մինչև տնտեսական ու սոցիալական հարցեր։ Կարևորվում են մայրենի լեզվի պահպանման, կրթական հաստատությունների գործունեության, մշակութային աշխատանքի և համայնքի տարբեր խմբերի հասարակական ներգրավվածության հետ կապված խնդիրները։ Նյութերը կարող են տեղեկություններ պարունակել նաև բնակչության զբաղվածության, գյուղատնտեսական կամ այլ տնտեսական գործունեության, կազմակերպական կառույցների և սոցիալական աջակցության վերաբերյալ՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել համայնքի առօրյա կյանքի մասին։ Փաստաթղթերը արժեքավոր են նաև խորհրդային վաղ շրջանի ազգային քաղաքականության և տեղական հայկական համայնքների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրման համար՝ ցույց տալով, թե ինչ պայմաններում էին ձևակերպվում ազգային-մշակութային պահանջներն ու հասարակական նախաձեռնությունները։ Բանաձևերի լեզուն, կառուցվածքը և թեմատիկ առաջնահերթությունները միաժամանակ հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ժամանակաշրջանի պաշտոնական ու հասարակական խոսույթի առանձնահատկությունները։ Աղբյուրագիտական տեսանկյունից հրատարակությունը կարևոր է նրանով, որ ներկայացնում է ոչ միայն հետագա պատմագիտական մեկնաբանություն, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի կազմակերպված հավաքի կողմից ձևակերպված դիրքորոշումների փաստաթղթային արձանագրում։ Ընդհանուր առմամբ նյութերի ուսումնասիրությունը նպաստում է Ղրիմի հայ համայնքի միջպատերազմյան շրջանի պատմության, հասարակական կազմակերպվածության, ազգային-մշակութային կյանքի և խորհրդային միջավայրում հայկական համայնքային հաստատությունների գործունեության առավել ամբողջական վերականգնմանը։

Economics

Տնտեսագիտական և ֆինանսական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է արժեթղթերի շուկայի ներդրումային գործառույթների և դրանց արդյունավետության գնահատման տեսական ու կիրառական խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության պայմանների համատեքստում։ Քննության են առնվում արժեթղթերի շուկայի դերը ֆինանսական ռեսուրսների ձևավորման, խնայողությունների ներդրումների վերածման և կապիտալի արդյունավետ վերաբաշխման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ներդրումային գործիքների կիրառմանը, ներդրողների մասնակցությանը, շուկայի իրացվելիությանը և ֆինանսական միջոցների ներգրավման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են առաջնային ու երկրորդային շուկաների փոխկապակցվածությունը, արժեթղթերի թողարկման և շրջանառության մեխանիզմները, ինչպես նաև շուկայի արդյունավետության վրա ազդող տնտեսական և ինստիտուցիոնալ գործոնները։ Քննարկվում են նաև ներդրումային ռիսկերի գնահատման, տեղեկատվական թափանցիկության, շուկայական ենթակառուցվածքների զարգացման և կարգավորման համակարգի կատարելագործման խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմելու արժեթղթերի շուկայի ներդրումային ներուժի և տնտեսության ֆինանսավորման գործընթացում դրա նշանակության վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ֆինանսական շուկաների, ներդրումային կառավարման, արժեթղթերի շրջանառության և կապիտալի շուկայի զարգացման խնդիրներով զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։