Լևոնի վիշտը

Փիլիսոփայություն

Աշխատությունը նվիրված է ֆրանսիական լուսավորականության գաղափարների և 19-րդ դարի կեսերի հայ փիլիսոփայական մտքի փոխառնչությունների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով եվրոպական փիլիսոփայական և հասարակական գաղափարների ազդեցությունը հայ մտավորականության աշխարհայացքի ձևավորման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում Լուսավորության դարաշրջանում ձևավորված բանականության, գիտելիքի, ազատության, առաջադիմության, մարդու իրավունքների, կրթության և հասարակական վերափոխման գաղափարներն են, ինչպես նաև դրանց ընկալումն ու վերաիմաստավորումը հայ իրականության մեջ։ Աշխատանքում ֆրանսիական լուսավորականությունը դիտարկվում է որպես ոչ միայն փիլիսոփայական ուղղություն, այլև հասարակական-քաղաքական մտածողության լայն համակարգ, որը քննադատում էր ավանդական իշխանության և հասարակական հարաբերությունների մի շարք ձևեր և կարևորում գիտելիքի, կրթության ու բանական քննադատության դերը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել ֆրանսիական լուսավորական մտածողների հիմնական գաղափարները, հատկապես մարդու բնական իրավունքների, հասարակական պայմանագրի, քաղաքական ազատության, աշխարհիկ կրթության և հասարակության առաջընթացի վերաբերյալ նրանց մոտեցումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այդ գաղափարների՝ հայ մտավոր միջավայր ներթափանցման ուղիներին՝ կրթության, թարգմանական գրականության, մամուլի, դպրոցական և մշակութային հաստատությունների, ինչպես նաև եվրոպական կրթություն ստացած հայ մտավորականների գործունեության միջոցով։ Աշխատանքը ցույց է տալիս, որ 19-րդ դարի կեսերի հայ փիլիսոփայական միտքը զարգանում էր ավանդական կրոնական և բարոյական պատկերացումների, ազգային ինքնագիտակցության և նոր եվրոպական գաղափարների փոխազդեցության պայմաններում։ Քննության են առնվում բանականության և հավատքի, անհատի և հասարակության, ազատության և պատասխանատվության, կրթության և հասարակական առաջընթացի վերաբերյալ հայ մտածողների մոտեցումները։ Կարևորվում է նաև այն հարցը, թե ինչպես էին լուսավորական գաղափարները վերափոխվում հայկական պատմական և սոցիալ-մշակութային պայմաններին համապատասխան և ինչպիսի նոր բովանդակություն էին ստանում ազգային կյանքի խնդիրների համատեքստում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում կրթության և լուսավորության գաղափարին, որը հայ հասարակական մտքում հաճախ ընկալվում էր որպես ազգային առաջընթացի, սոցիալական բարեփոխումների և մշակութային ինքնության պահպանման կարևոր միջոց։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև հայ հասարակական-փիլիսոփայական մտքի աշխարհիկացման գործընթացին, քննադատական մտածողության տարածմանը և ավանդական հասարակական հարաբերությունների վերաիմաստավորմանը։ Աշխատանքի գիտական նշանակությունը պայմանավորված է ֆրանսիական լուսավորականության և հայ փիլիսոփայական մտքի միջև գաղափարական կապերի բացահայտմամբ, իսկ պատմամշակութային արժեքը՝ 19-րդ դարի հայ մտավոր կյանքի զարգացման առանձնահատկությունների ներկայացմամբ։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել փիլիսոփայության պատմությամբ, հայ մտքի պատմությամբ, եվրոպական լուսավորականությամբ, մշակութաբանությամբ և 19-րդ դարի հասարակական-քաղաքական զարգացումներով զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես եվրոպական լուսավորական մտածողության ազդեցությամբ վերափոխվեց հայ փիլիսոփայական աշխարհայացքը և ինչպես բանականության, կրթության, ազատության ու առաջընթացի գաղափարները դարձան 19-րդ դարի կեսերի հայ մտավոր կյանքի կարևոր բաղադրիչներ։

Այլ առարկաներ

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Արցախի միջին լեռնային գոտու պայմաններում խաղողի «Կանգուն» և «Հաղթանակ» սորտերի վազերի աճի ու բերքատվության վրա ոռոգման ռեժիմների և աչքերով (կտրվածքի/էտի ծանրաբեռնվածության) ազդեցության համատեղ գնահատմանը՝ ընդգծելով ագրոտեխնիկական գործոնների դերը խաղողագործության արդյունավետության բարձրացման մեջ։ Աշխատությունում վերլուծվում է, թե ինչպես են ոռոգման տարբեր ինտենսիվությունները ազդում վեգետատիվ աճի, շիվերի զարգացման, տերևային մակերեսի ձևավորման և բերքի որակական ու քանակական ցուցանիշների վրա՝ հաշվի առնելով նաև հողի խոնավության պահպանումը և կլիմայական առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում էտի ծանրաբեռնվածության՝ աչքերի քանակի կարգավորման ազդեցությանը, որը անմիջականորեն կապված է վազի բեռնվածության, սննդանյութերի բաշխման և բերքատվության կայունության հետ։ Քննարկվում է նաև «Կանգուն» և «Հաղթանակ» սորտերի կենսաբանական առանձնահատկությունների տարբեր արձագանքը նույն ագրոտեխնիկական պայմաններում՝ ընդգծելով սորտային ընտրության կարևորությունը լեռնային գոտիներում խաղողագործության զարգացման համար։ Աշխատությունում եզրակացվում է, որ ոռոգման և էտի օպտիմալ համադրությունը թույլ է տալիս ապահովել վազերի հավասարակշռված աճ, բարձրացնել բերքատվությունը և բարելավել խաղողի տեխնոլոգիական որակը՝ հատկապես ռիսկային գյուղատնտեսական պայմաններում։

Lեզվաբանություն

Գիրքը նպատակ ունի միաժամանակ ապահովել մասնագիտական գիտելիքներ թեթև արդյունաբերության ոլորտում և զարգացնել անգլերեն լեզվի մասնագիտական հաղորդակցական կարողությունները՝ հատկապես տեխնիկական տերմինաբանության ճիշտ օգտագործման տեսանկյունից։ Աշխատությունում ներկայացվում են կաշվի և մորթու վերամշակման հիմնական փուլերը՝ հումքի նախապատրաստումից մինչև վերջնական արտադրանքի ստացում, ինչպես նաև կիրառվող քիմիական և մեխանիկական գործընթացները, սարքավորումների տեսակները և արտադրական տեխնոլոգիական շղթան։ Զուգահեռաբար տրվում են անգլերեն լեզվով տեքստեր, բառապաշարային վարժություններ և մասնագիտական երկխոսություններ, որոնք ուղղված են տեխնիկական անգլերենի յուրացմանը և մասնագիտական հաղորդակցության զարգացմանը։ Հեղինակները շեշտադրում են ոլորտային բառապաշարի ճիշտ կիրառման կարևորությունը միջազգային արտադրական և կրթական միջավայրում։ Գիրքը նախատեսված է տեխնոլոգիական մասնագիտությունների ուսանողների, ինժեներների և մասնագիտական անգլերեն ուսումնասիրողների համար՝ ծառայելով որպես գործնական և լեզվական համակցված ուսումնական ուղեցույց։

Իրավաբանություն

Գիրքը նվիրված է Եվրոպական միության դատական համակարգի կառուցվածքի, գործառույթների և իրավազորության սահմանազատման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով ԵՄ ներսում դատական պաշտպանության և իրավական վերահսկողության մեխանիզմների առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են Եվրոպական միության արդարադատության դատարանի և այլ դատական մարմինների ինստիտուցիոնալ կառուցվածքը, դրանց լիազորությունների շրջանակը, ինչպես նաև անդամ պետությունների ազգային դատարանների հետ փոխհարաբերությունները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է իրավազորության բաշխման բարդությունները, իրավական նորմերի մեկնաբանման և կիրառման հարցերում առաջացող հակասությունները, ինչպես նաև նախնական որոշումների (preliminary ruling) մեխանիզմի դերը իրավական միասնականության ապահովման գործում։ Գրքում քննարկվում են նաև ԵՄ իրավունքի գերակայության, իրավական միասնության և բազմաստիճան դատական համակարգի փոխազդեցության հիմնահարցերը՝ համադրելով դրանք Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավասության հետ հարաբերությունների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավական կոնֆլիկտների լուծման, դատական համագործակցության և իրավական ինտեգրման գործընթացների զարգացման միտումներին։ Աշխատությունը համադրում է տեսական և համեմատական իրավական վերլուծությունը՝ ներկայացնելով խորքային պատկերացում Եվրոպական միության դատական համակարգի իրավազորային խնդիրների վերաբերյալ։ Գիրքը նախատեսված է միջազգային իրավունքի մասնագետների, իրավաբանների, դատավորների, գիտահետազոտողների, ուսանողների և եվրոպական իրավունքի հարցերով հետաքրքրվողների համար։

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության մրցունակության բարձրացման մակրոտնտեսական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են մրցունակության տեսական հիմքերը, մակրոտնտեսական կայունության ցուցանիշները և տնտեսական աճի վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Հեղինակը վերլուծում է արտադրողականության մակարդակը, ներդրումային միջավայրը, արտաքին առևտրի կառուցվածքը, աշխատուժի որակը և տեխնոլոգիական զարգացումը՝ որպես տնտեսության մրցունակությունը պայմանավորող առանցքային բաղադրիչներ։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև դրամավարկային և հարկաբյուջետային քաղաքականությունների ազդեցությունը տնտեսական զարգացման վրա, ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների դերը, ինչպես նաև փոքր բաց տնտեսության համար բնորոշ արտաքին շոկերի ազդեցության կառավարումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի տնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկություններին, արտահանման դիվերսիֆիկացման խնդիրներին և տարածաշրջանային տնտեսական ինտեգրման հնարավորություններին։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, ֆինանսական վերլուծաբանների, հետազոտողների և տնտեսագիտական մասնագիտությունների ուսանողների համար՝ առաջարկելով ինչպես տեսական հիմքեր, այնպես էլ կիրառական վերլուծություններ մրցունակության բարձրացման ուղղությամբ։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է β-ամինոկետոնների և ամինասպիրտների որոշ ածանցյալների սինթեզի, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և կենսաբանական ակտիվության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել և ուսումնասիրել նոր օրգանական միացություններ, պարզել դրանց ստացման հնարավոր ուղիները և գնահատել ստացված նյութերի կենսաբանական հատկությունները։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում β-ամինոկետոնների և ամինասպիրտների մոլեկուլային կառուցվածքին, ֆունկցիոնալ խմբերի փոխազդեցությանը, քիմիական փոխակերպումներին և սինթեզի պայմանների ազդեցությանը վերջնական արտադրանքի հատկությունների վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են ներկայացվել տարբեր սինթեզի մեթոդներ, ռեակցիաների ընթացքը, միջանկյալ միացությունների ստացումը, նյութերի մաքրումը և դրանց կառուցվածքի հաստատման համար կիրառվող ֆիզիկաքիմիական հետազոտության եղանակները։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև ստացված միացությունների կենսաբանական ակտիվության գնահատումը, որի միջոցով հնարավոր է բացահայտել դրանց ազդեցության բնույթը և կառուցվածք–ակտիվություն փոխկապակցվածության որոշ օրինաչափություններ։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս համեմատել տարբեր կառուցվածք ունեցող ածանցյալների հատկությունները և պարզել, թե մոլեկուլի կառուցվածքային փոփոխություններն ինչպես կարող են անդրադառնալ կենսաբանական ազդեցության վրա։ Նման հետազոտությունները կարևոր են կենսաակտիվ նոր նյութերի որոնման, օրգանական սինթեզի զարգացման և դեղագործական քիմիայի համար հեռանկարային միացությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են արժեքավոր լինել նաև հետագա դեղաբանական և կենսաքիմիական հետազոտությունների համար՝ որպես նոր միացությունների ստացման և դրանց հատկությունների նախնական գնահատման հիմք։ Աշխատանքը հետաքրքրություն է ներկայացնում օրգանական և կենսօրգանական քիմիայի, դեղագործական քիմիայի, քիմիական տեխնոլոգիայի և կենսաբանական ակտիվ նյութերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։