Մակերևութային պլազմոնները մետաղական նանոգնդերի և նանոգլանների զույգերում

Պատմություն

Այս աշխատությունը պատմագիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Կիլիկիայի հայկական պետականության վերջին փուլին՝ 14–15-րդ դարերին։ Այն ընդգրկում է այն ժամանակաշրջանը, երբ Կիլիկիո հայոց թագավորությունը արդեն թուլացած էր և կանգնած էր արտաքին ուժերի ճնշման տակ, սակայն դեռ շարունակում էր պահպանել որոշ ինքնիշխան կառույցներ։ Գրքում հեղինակը վերլուծում է քաղաքական, ռազմական և դիվանագիտական իրավիճակը, որը ձևավորվել էր տարածաշրջանում մամլուքյան, մոնղոլական և եվրոպական ազդեցությունների պայմաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն ինքնիշխան հայկական կազմավորումներին, որոնք շարունակել են գոյություն ունենալ թագավորության անկումից հետո։ Աշխատության հիմնական թեմաներից են․ Կիլիկիայի հայկական թագավորության թուլացման պատճառները արտաքին ուժերի՝ հատկապես մամլուքների ազդեցությունը հայկական իշխանական տների և տեղական կառույցների գործունեությունը ինքնիշխանության պահպանման փորձերը 14–15-րդ դարերում Կիլիկիայի հայկական քաղաքական համակարգի վերջնական անկումը 1424 թվականին Հեղինակը օգտագործում է պատմական աղբյուրներ, տարեգրություններ և դիվանագիտական տվյալներ՝ ներկայացնելով Կիլիկիայի պատմության վերջին փուլը որպես բարդ քաղաքական գործընթացների արդյունք։

Գրականություն

Այս աշխատանքը նվիրված է Զանգեզուրի տարածաշրջանի, մասնավորապես Գորիսի և Կապանի բնակավայրերի բանահյուսական ժառանգության ուսումնասիրությանը և ներկայացմանը։ Այն արժեքավոր աղբյուր է տարածաշրջանի ժողովրդական մշակույթի, բանավոր ավանդույթների, աշխարհընկալման և պատմամշակութային հիշողության ուսումնասիրման համար։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն բանահյուսական նյութը, որը ձևավորվել և սերնդեսերունդ փոխանցվել է Զանգեզուրի բնակչության շրջանում՝ արտացոլելով տեղի մարդկանց կենցաղը, աշխատանքը, հավատալիքները, սովորույթները, ընտանեկան և հասարակական հարաբերությունները, ինչպես նաև պատմական իրադարձությունների վերաբերյալ ժողովրդական հիշողությունը։ Նյութը կարող է ներառել ժողովրդական երգեր, զրույցներ, ավանդություններ, լեգենդներ, հեքիաթներ, ասույթներ, առածներ, հանելուկներ և բանավոր խոսքի այլ ձևեր, որոնց միջոցով բացահայտվում են տարածաշրջանի մշակութային առանձնահատկությունները։ Հատուկ նշանակություն ունի Գորիսի և Կապանի բանահյուսության համադրական ուսումնասիրությունը, քանի որ նույն տարածաշրջանի տարբեր բնակավայրերում ձևավորված բանավոր ավանդույթները կարող են ունենալ ընդհանուր հիմքեր, սակայն միաժամանակ առանձնանալ թեմատիկ, լեզվական, ոճական և բովանդակային յուրահատկություններով։ Բանահյուսական ստեղծագործություններում արտահայտվում են ժողովրդի վերաբերմունքը հայրենի բնաշխարհի, ընտանիքի, աշխատանքի, սիրո, բարու և չարի, հերոսության ու արդարության նկատմամբ։ Պատմական թեմաներով նյութերը հատկապես կարևոր են, քանի որ ժողովրդական բանավոր ավանդությունը հաճախ պահպանել է անցյալի իրադարձությունների, նշանավոր մարդկանց և համայնքային հիշողության հետ կապված տեղեկություններ, որոնք փոխանցվել են ոչ պաշտոնական, բայց մշակութային առումով նշանակալի ձևով։ Աշխատանքի արժեքը պայմանավորված է նաև ժողովրդական խոսքի և տեղական լեզվական առանձնահատկությունների պահպանմամբ, քանի որ բանահյուսական նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու տարածաշրջանի բարբառային արտահայտությունները, պատկերավոր խոսքը և ավանդական լեզվամտածողությունը։ Բանահյուսության հավաքագրումն ու համակարգումը կարևոր նշանակություն ունեն նաև մշակութային ժառանգության պահպանության համար, քանի որ բանավոր կերպով փոխանցվող ստեղծագործությունները ժամանակի ընթացքում կարող են մոռացվել կամ փոփոխվել։ Այս տեսանկյունից նյութը ոչ միայն գիտական ուսումնասիրության աղբյուր է, այլև Զանգեզուրի մշակութային ինքնության պահպանման միջոց։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է Գորիսի և Կապանի ժողովրդական բանահյուսության բազմազանությունը՝ բացահայտելով տարածաշրջանի պատմական հիշողությունը, կենցաղը, արժեքային համակարգը, աշխարհընկալումը և բանավոր ստեղծագործության ինքնատիպ գեղարվեստական առանձնահատկությունները։

Պատմություն

Աշխատությունը կազմակերպական-կանոնադրական բնույթի պատմական փաստաթուղթ է, որը ներկայացնում է Թիֆլիսում գործող հայկական հրատարակչական ընկերության գործունեության իրավական և վարչական հիմքերը։ Փաստաթղթի բովանդակությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու այն սկզբունքների մասին, որոնցով կազմակերպվում էր ընկերության աշխատանքը, սահմանվում էին նրա նպատակները, կառավարման մարմինների իրավասությունները, անդամների մասնակցության պայմանները և հրատարակչական գործունեության իրականացման ընդհանուր կարգը։ Ընկերության գործունեությունը կապված էր հատկապես մանկական գրականության, կրթական ու դաստիարակչական նշանակություն ունեցող հրատարակությունների տարածման հետ, ինչի շնորհիվ փաստաթուղթը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև հայ մանկական գրականության և մանկավարժական մամուլի պատմության ուսումնասիրության համար։ Կանոնադրական դրույթների միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել, թե հասարակական նախաձեռնությամբ ստեղծված հրատարակչական կառույցները ինչպիսի կազմակերպական մեխանիզմներով էին իրականացնում իրենց մշակութային և կրթական նպատակները։ Առանձին ուշադրության են արժանի ընկերության անդամակցության, ընդհանուր ժողովների, ղեկավար մարմինների ձևավորման, որոշումների ընդունման, ֆինանսական միջոցների տնօրինման և հաշվետվողականության վերաբերյալ դրույթները, որոնք արտացոլում են տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական կազմակերպությունների կառավարման մշակույթը։ Փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս նաև հասկանալու հրատարակչական ընկերությունների դերը հայալեզու գրքի և պարբերական մամուլի տարածման գործում, հատկապես այն պայմաններում, երբ կրթական և մանկական ընթերցանության համար նախատեսված գրականության ստեղծումն ու տարածումը կարևոր մշակութային խնդիր էր։ Ընկերության գործունեության հետ կապված նյութերը կարող են արժեքավոր տեղեկություններ հաղորդել հեղինակների, խմբագիրների, մանկավարժների և հասարակական գործիչների համագործակցության ձևերի մասին։ Պատմամշակութային տեսանկյունից փաստաթուղթը կարևոր սկզբնաղբյուր է հայկական հրատարակչական գործի ինստիտուցիոնալ զարգացման ուսումնասիրության համար, քանի որ այն արտացոլում է ոչ միայն առանձին կազմակերպության ներքին կառուցվածքը, այլև հասարակական նախաձեռնությունների միջոցով գրահրատարակչական և կրթական գործունեություն կազմակերպելու փորձը։ Այն կարող է օգտագործվել նաև Թիֆլիսի հայկական մշակութային կյանքի, մանկական մամուլի, գրքի պատմության և հայ հասարակական կազմակերպությունների գործունեության ուսումնասիրման ընթացքում։ Իր բնույթով նյութը միաժամանակ իրավական, պատմական և մատենագիտական արժեք ունի՝ հնարավորություն տալով վերականգնելու հայկական հրատարակչական ընկերությունների կազմակերպման սկզբունքներն ու մշակութային գործունեության հիմնական ուղղությունները։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է հայ գրող Ակսել Բակունցի կյանքի և ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով նրա տեղը XX դարի հայ գրականության զարգացման գործընթացում։ Հեղինակը վերլուծում է Բակունցի կենսագրական ուղին՝ սոցիալական միջավայրը, կրթական ձևավորումը և հասարակական-քաղաքական իրականության ազդեցությունը նրա աշխարհայացքի վրա։ Գրքում դիտարկվում են գրողի ստեղծագործության հիմնական թեմաները՝ գյուղական կյանքի պատկերումը, մարդու և բնության հարաբերությունները, սոցիալական անարդարության և հոգևոր արժեքների հակադրությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Բակունցի գեղարվեստական լեզվին, նարատիվ կառուցվածքին և իմպրեսիոնիստական-ռեալիստական արտահայտչամիջոցների կիրառմանը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև նրա ստեղծագործությունների գաղափարական շերտերը և դրանց ընկալումը տարբեր ժամանակաշրջաններում գրական քննադատության կողմից։ Աշխատությունը ներկայացնում է Բակունցի ստեղծագործական ժառանգության ազդեցությունը հայ գրականության հետագա զարգացման վրա և նրա տեղը ազգային գրական ինքնության ձևավորման մեջ։ Այն օգտակար է գրականագետների, ուսանողների և հայ գրականության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Տնտեսագիտություն

Տնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության և Ռուսաստանի Դաշնության միջև տնտեսական համագործակցության հիմնական ուղղությունների և դրանց զարգացման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում երկու երկրների միջև առևտրատնտեսական կապերի ձևավորման առանձնահատկությունները, ապրանքաշրջանառության կառուցվածքը, ներդրումային փոխգործակցությունը և տնտեսական հարաբերությունների կազմակերպման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արդյունաբերության, էներգետիկայի, տրանսպորտի, գյուղատնտեսության, ֆինանսների և ծառայությունների ոլորտներում համագործակցության հնարավորություններին։ Վերլուծվում են փոխադարձ առևտրի ընդլայնման, ներդրումային ծրագրերի իրականացման, ձեռնարկատիրական կապերի զարգացման և տնտեսական ներուժի առավել արդյունավետ օգտագործման հետ կապված խնդիրները։ Քննարկվում են նաև տնտեսական ինտեգրման գործընթացների, իրավական և ինստիտուցիոնալ պայմանների, ենթակառուցվածքային կապերի ու արտաքին տնտեսական միջավայրի ազդեցությունները երկկողմ տնտեսական հարաբերությունների վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու հայ-ռուսական տնտեսական համագործակցության զարգացման գործոններն ու սահմանափակումները և դիտարկելու փոխշահավետ տնտեսական կապերի ընդլայնման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել միջազգային տնտեսագիտության, արտաքին տնտեսական հարաբերությունների և տարածաշրջանային տնտեսական համագործակցության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Մանկավարժություն

Մանկավարժական և արվեստագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է պարարվեստի դերի ուսումնասիրությանը անձի գեղագիտական զարգացման գործընթացում և դրա ուսուցման արդյունավետ մեթոդների համակարգմանը։ Քննության են առնվում պարի միջոցով գեղագիտական ընկալման, ճաշակի, ստեղծագործական մտածողության, հուզական արտահայտչականության և շարժողական մշակույթի ձևավորման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երաժշտության ու շարժման փոխկապակցվածությանը, ռիթմի զգացողության զարգացմանը, բեմական արտահայտչականությանը և սովորողների անհատական ստեղծագործական կարողությունների բացահայտմանը։ Վերլուծվում են պարարվեստի ուսուցման կազմակերպման սկզբունքները, գործնական պարապմունքների կառուցվածքը, շարժումների աստիճանական յուրացումը և տարբեր տարիքային խմբերի առանձնահատկությունների հաշվառումը։ Քննարկվում են ցուցադրման, կրկնության, երաժշտաշարժողական վարժությունների, ստեղծագործական առաջադրանքների և խմբային աշխատանքի կիրառման հնարավորությունները կրթական գործընթացում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու պարարվեստի կրթական և դաստիարակչական նշանակությունը՝ այն դիտարկելով որպես անձի գեղագիտական, ստեղծագործական և մշակութային զարգացման միջոց։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել պարուսույցների, մանկավարժների, արվեստի կրթության և գեղագիտական դաստիարակության ոլորտների մասնագետների համար։