Մանկանց դաստիարակություն և ուսուցում

Գյուղատնտեսություն

Հրատարակությունը ներկայացնում է հողագործական ընկերության գործունեությունը կարգավորող կանոնագիրքը՝ արտացոլելով գյուղատնտեսության զարգացման, տնտեսական համագործակցության և կազմակերպված հասարակական գործունեության սկզբունքները։ Հողագործական ընկերությունների ստեղծումը կարևոր նշանակություն ուներ գյուղատնտեսական գիտելիքների տարածման, երկրագործության կատարելագործման, արտադրական փորձի փոխանակման և գյուղատնտեսական տնտեսության առաջընթացին նպաստելու տեսանկյունից։ Նման կազմակերպությունների կանոնագրքերը սահմանում էին ընկերության գործունեության ընդհանուր ուղղությունները, անդամակցության պայմանները, կառավարման կառուցվածքը, պատասխանատու անձանց պարտականությունները, որոշումների ընդունման կարգը և անդամների փոխհարաբերությունների կազմակերպման սկզբունքները։ Դրանք նաև նպաստում էին ընկերության նպատակների հստակեցմանը, համատեղ աշխատանքի համակարգմանը և տնտեսական նախաձեռնությունների շուրջ համագործակցության ձևավորմանը։ Այս փաստաթուղթը հետաքրքրություն է ներկայացնում Օսմանյան կայսրության հայ և ընդհանրապես հասարակական-տնտեսական կյանքի պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ կանոնադրական հրատարակությունները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակաշրջանում կազմակերպությունների գործունեության իրավական ու վարչական ձևերի մասին։ Գյուղատնտեսական թեմատիկայի և կազմակերպչական բովանդակության համադրությունը կարևոր է նաև տնտեսական մտքի պատմության տեսանկյունից՝ ցույց տալով, թե ինչպես էր փորձ արվում գյուղատնտեսական գործունեությունը կազմակերպել հաստատութենական հիմքերի վրա։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսության պատմությամբ, տնտեսական հարաբերություններով, հասարակական կազմակերպությունների զարգացմամբ և Օսմանյան կայսրության հայ համայնքների հասարակական կյանքով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։ Այն նաև արժեքավոր նյութ է XIX դարի հայերեն գործնական ու վարչական գրականության, կանոնադրական փաստաթղթերի լեզվի և հասարակական նախաձեռնությունների պատմության ուսումնասիրության համար։

Տեխնոլոգիա

Այս գիրքը նվիրված է տեղական հումքից պատրաստված կոնստրուկտիվ պողպատաֆիբրոբետոնի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով ժամանակակից շինանյութագիտության և քաղաքացիական ճարտարագիտության կարևոր ուղղություններից մեկը։ Աշխատանքում վերլուծվում են պողպատաֆիբրոբետոնի կառուցվածքային, մեխանիկական և շահագործական հատկությունները, տեղական նյութերի կիրառման արդյունավետությունը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը պատրաստի կառուցվածքների ամրության, երկարակեցության և հուսալիության վրա։ Գրքում ներկայացվում են փորձարարական հետազոտությունների արդյունքներ, նյութի նախագծման և կիրառման սկզբունքներ, ինչպես նաև տեղական ռեսուրսների օգտագործման տեխնիկատնտեսական առավելությունները շինարարության ոլորտում։ Այն կարող է օգտակար լինել շինարար ինժեներների, շինանյութագետների, նախագծողների, գիտաշխատողների, ուսանողների և շինարարական նորարարական նյութերի մշակմամբ ու կիրառմամբ հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է գոմաղբի աերոբային մշակման տեխնոլոգիայի կատարելագործմանը և դրա իրականացման համար անհրաժեշտ տեխնոլոգիական սարքավորումների հիմնական պարամետրերի գիտական հիմնավորմանը։ Հետազոտության հիմքում գյուղատնտեսական արտադրությունում առաջացող օրգանական թափոնների արդյունավետ օգտագործման խնդիրն է, քանի որ կենդանական ծագման թափոնների չկառավարվող կուտակումը կարող է հանգեցնել հողի, ջրի և օդի աղտոտման, իսկ ճիշտ մշակման դեպքում դրանք կարող են վերածվել արժեքավոր օրգանական պարարտանյութի։ Աերոբային մշակման էությունը օրգանական զանգվածի կենսաբանական քայքայումն է թթվածնի առկայությամբ, որի ընթացքում միկրոօրգանիզմների գործունեության շնորհիվ տեղի են ունենում օրգանական նյութերի փոխակերպման, խոնավության նվազեցման, ջերմության առաջացման և զանգվածի կայունացման գործընթացներ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է մշակման օպտիմալ տեխնոլոգիական ռեժիմների որոշումը՝ հաշվի առնելով գոմաղբի խոնավությունը, բաղադրությունը, օդավորման ինտենսիվությունը, ջերմաստիճանը, մշակման տևողությունը և զանգվածի խառնման հաճախականությունը։ Այս գործոնների ճիշտ համադրումը հնարավորություն է տալիս արագացնել կենսաբանական քայքայման գործընթացը և ստանալ ավելի կայուն ու ագրոնոմիական տեսանկյունից պիտանի օրգանական պարարտանյութ։ Հետազոտության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունի օդավորման գործընթացի ուսումնասիրությունը, քանի որ թթվածնի բավարար մատակարարումը աերոբային միկրոօրգանիզմների ակտիվության հիմնական պայմաններից է։ Օդի մատակարարման ոչ բավարար մակարդակը կարող է դանդաղեցնել քայքայումը և նպաստել անաերոբային գործընթացների առաջացմանը, մինչդեռ չափազանց ինտենսիվ օդավորումը կարող է մեծացնել էներգիայի ծախսերը և առաջացնել ջերմության ու խոնավության ավելորդ կորուստներ։ Այդ պատճառով աշխատանքը կարող է ուղղված լինել օդավորման այնպիսի ռեժիմի ընտրությանը, որը կապահովի տեխնոլոգիական արդյունավետության և էներգետիկ ծախսերի օպտիմալ հարաբերակցություն։ Կարևոր խնդիր է նաև գոմաղբի զանգվածի խառնումը։ Միատարր խառնումը նպաստում է թթվածնի ավելի հավասար բաշխմանը, ջերմաստիճանային դաշտի կարգավորմանը և ամբողջ զանգվածի համաչափ մշակմանը։ Այս գործընթացի արդյունավետությունը մեծապես կախված է օգտագործվող սարքավորման կառուցվածքից և աշխատանքային օրգանների երկրաչափական ու կինեմատիկական պարամետրերից։ Այդ պատճառով աշխատության մեջ կարող են հիմնավորվել խառնիչների, օդափոխիչ համակարգերի, փոխադրող մեխանիզմների և մշակման խցիկների կառուցվածքային չափերը, արտադրողականությունը, շարժման արագությունը և էներգետիկ պահանջները։ Հետազոտության տեխնոլոգիական մասը կարող է ներառել նաև մշակման տարբեր եղանակների համեմատական գնահատում՝ պարզելու համար, թե որ տեխնոլոգիական սխեման է առավել արդյունավետ տվյալ հումքի և արտադրական պայմանների համար։ Արդյունավետության գնահատման չափանիշներ կարող են լինել մշակման տևողությունը, ստացված պարարտանյութի որակը, օրգանական նյութերի քայքայման աստիճանը, խոնավության փոփոխությունը, էներգիայի ծախսը, սարքավորման արտադրողականությունը և աշխատանքի ինքնարժեքը։ Աշխատության կարևոր արդյունքներից կարող է լինել տեխնոլոգիական գործընթացի մեքենայացման և ավտոմատացման հնարավորությունների հիմնավորումը։ Գոմաղբի մեծածավալ մշակման դեպքում ձեռքի աշխատանքների նվազեցումը և տեխնոլոգիական գործողությունների մեքենայացումը կարող են զգալիորեն բարձրացնել արտադրողականությունը, նվազեցնել աշխատուժի ծախսերը և ապահովել մշակման ավելի կայուն ռեժիմ։ Ստացված օրգանական պարարտանյութի օգտագործումը կարող է նպաստել հողի օրգանական նյութի համալրմանը, սննդատարրերի վերադարձին գյուղատնտեսական շրջանառություն և հանքային պարարտանյութերից կախվածության որոշակի նվազեցմանը։ Միաժամանակ գոմաղբի պատշաճ աերոբային մշակումը կարևոր է բնապահպանական տեսանկյունից, քանի որ թույլ է տալիս ավելի վերահսկելի պայմաններում կառավարել գյուղատնտեսական օրգանական թափոնները։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը կայանում է գյուղատնտեսական տնտեսություններում կիրառելի, տեխնիկապես հիմնավորված և էներգետիկորեն արդյունավետ մշակման տեխնոլոգիայի ու համապատասխան սարքավորումների պարամետրերի առաջարկման հնարավորության մեջ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել գյուղատնտեսական ինժեներներին, ագրոնոմներին, ագրոէկոլոգներին, կենսատեխնոլոգներին, գյուղատնտեսական մեքենաների նախագծմամբ զբաղվող մասնագետներին, օրգանական պարարտանյութերի արտադրության մասնագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ագրարային մասնագիտությունների ուսանողներին։

Իրավաբանություն

Այս գիրքը՝ «Հին հայ իրավունքի պատմություն. Հատոր 1», ներկայացնում է հայ իրավական մտքի և իրավական համակարգերի ձևավորման վաղ փուլերը՝ սկսած հնագույն ավանդական նորմերից մինչև պետականացված իրավունքի առաջին համակարգված դրսևորումները։ Այն ուսումնասիրում է սովորութային իրավունքի հիմքերը, համայնքային կարգավորումները և դրանց աստիճանական փոխակերպումը պետական իրավական ինստիտուտների մեջ։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական հին իրավական աղբյուրներին, եկեղեցական իրավունքի ազդեցությանը, ինչպես նաև իրավական նորմերի կապին սոցիալական կառուցվածքի և սովորույթների հետ։ Հեղինակը վերլուծում է նաև իրավունքի զարգացման վրա ազդած պատմական և մշակութային գործոնները՝ ցույց տալով, թե ինչպես է ձևավորվել հայկական իրավական մտածողությունը։ Նյութը համադրում է պատմական, իրավաբանական և աղբյուրագիտական մոտեցումներ՝ ապահովելով համակարգված պատկերացում հին հայկական իրավունքի հիմքերի վերաբերյալ։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի և Ուկրաինայի միջև տնտեսական համագործակցության ձևավորման, զարգացման և դրա վրա ազդող հիմնական գործոնների ուսումնասիրությանը՝ երկկողմ տնտեսական հարաբերությունների կառուցվածքի և զարգացման հնարավորությունների տեսանկյունից։ Հետազոտության կենտրոնում արտաքին առևտրային կապերը, ապրանքաշրջանառության կառուցվածքը, ներդրումային համագործակցությունը, արտադրական և գործարար կապերը, ինչպես նաև փոխադարձ տնտեսական հետաքրքրություն ներկայացնող ոլորտների բացահայտումն են։ Քննվում են երկու երկրների տնտեսական հարաբերությունների զարգացման նախադրյալները, շուկաների առանձնահատկությունները, արտահանման և ներմուծման հնարավորությունները, տրանսպորտային ու լոգիստիկ գործոնների նշանակությունը և տնտեսական համագործակցության կազմակերպաիրավական միջավայրի դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն սահմանափակումներին և խնդիրներին, որոնք կարող են խոչընդոտել ապրանքների, ծառայությունների և կապիտալի փոխադարձ շարժին՝ ներառյալ աշխարհագրական հեռավորությունը, տարանցիկ ուղիների կախվածությունը, գործարար տեղեկատվության հասանելիությունը և արտաքին տնտեսական միջավայրի փոփոխությունները։ Ուսումնասիրվում են արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, սննդի վերամշակման, տեխնոլոգիական ոլորտների, ծառայությունների և այլ ուղղությունների շրջանակում տնտեսական փոխգործակցության ընդլայնման հնարավորությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում միջազգային և տարածաշրջանային տնտեսական գործընթացների ազդեցության վերլուծությունը, քանի որ երկու երկրների արտաքին տնտեսական կապերը ձևավորվում են ոչ միայն երկկողմ հարաբերությունների, այլև ավելի լայն առևտրային, իրավական և աշխարհաքաղաքական միջավայրի պայմաններում։ Դիտարկվում է նաև գործարար շրջանակների, առևտրային կազմակերպությունների և պետական կառույցների փոխգործակցության նշանակությունը՝ տնտեսական կապերի զարգացման համար անհրաժեշտ տեղեկատվական և ինստիտուցիոնալ պայմանների ապահովման տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել արտաքին առևտրի կառուցվածքային ցուցանիշները, տնտեսական համագործակցության տարբեր ձևերը և առանձին ոլորտների ներուժը՝ երկկողմ կապերի զարգացմանը խոչընդոտող և նպաստող գործոնները համակարգելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է միջազգային տնտեսագիտության, արտաքին առևտրի, տնտեսական համագործակցության և տարածաշրջանային տնտեսական հարաբերությունների մոտեցումները՝ հայ-ուկրաինական տնտեսական փոխգործակցության կառուցվածքային առանձնահատկությունները և զարգացման հնարավոր ուղղությունները ներկայացնելու նպատակով։

Գրականություն

Այս ժողովածուն ներկայացնում է Վազգեն Օվյանի բանաստեղծությունները, որտեղ արտացոլվում են մարդու ներաշխարհի նուրբ զգացմունքները, կյանքի, սիրո, բնության և ժամանակակից աշխարհի հետ կապված մտորումները: Գրքում համադրվում են զգացմունքային խորությունը, պատկերային ճկունությունը և բանաստեղծական լիրիզմը, ինչը ընթերցողին թույլ է տալիս ապրելու և մտորելու հերոսների և հեղինակային տեսլականի հետ, բացահայտել հոգևոր արժեքները, ազգային և մշակութային ինքնությունն ու ժամանակակից կյանքի մարտահրավերները: Աշխատությունը աչքի է ընկնում բառի հստակությամբ, սիմվոլիկ պատկերներով հարուստ ձևավորմամբ և մարդկային զգացմունքների ընդգծված արտահայտմամբ, ընթերցողին հաղորդելով ոչ միայն հուզական, այլև մտավոր ու բարոյական հարստություն՝ նպաստելով հոգևոր ու մտավոր զարգացմանը: