Մարդու և քաղաքացու միավորվելու սահմանադրական իրավունքը Հայաստանի Հանրապետությունում և Ռուսաստանի Դաշնությունում (համեմատաիրավական վերլուծություն)

Religion

Աշխատությունը քրիստոնեական կրոնական և մանկավարժական բնույթի ուսուցողական ձեռնարկ է, որը նախատեսված է քրիստոնեական գիտելիքներով դեռևս չզինված կամ սահմանափակ գիտելիքներ ունեցող երեխաների նախնական կրոնական կրթության և հոգևոր դաստիարակության համար։ Գրքի հիմնական նպատակն է մատչելի, համառոտ և համակարգված ձևով երեխաներին ծանոթացնել քրիստոնեական հավատի հիմնարար սկզբունքներին, կրոնական գիտակցության կարևոր հասկացություններին, բարոյական վարքագծի կանոններին և քրիստոնեական կյանքի հիմնական պարտականություններին։ Աշխատության բովանդակային ուղղվածությունը պայմանավորված է նախնական կրոնական կրթության անհրաժեշտությամբ՝ հաշվի առնելով այն երեխաների կարիքները, որոնք դեռևս բավարար չափով ծանոթ չեն քրիստոնեական ուսմունքին կամ ունեն միայն տարրական պատկերացումներ դրա մասին։ Այս առումով ձեռնարկը նպատակ ունի դառնալու առաջին ուսուցողական ուղեցույցը՝ հիմք ստեղծելով հետագա կրոնական գիտելիքների յուրացման և գիտակցված քրիստոնեական դաստիարակության համար։ Բովանդակության գաղափարական առանցքը քրիստոնեական հավատի, Աստծո, աստվածային նախախնամության, Հիսուս Քրիստոսի, փրկագործության և եկեղեցու վերաբերյալ հիմնական պատկերացումների փոխանցումն է։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև քրիստոնեական բարոյագիտության սկզբունքների ներկայացումը՝ երեխաներին սովորեցնելով սիրել Աստծուն և մերձավորին, հարգել ծնողներին, լինել հնազանդ, ազնիվ, ճշմարտախոս, խոնարհ և գթասիրտ, խուսափել չար արարքներից ու ձգտել առաքինի կյանքի։ Քրիստոնեական դաստիարակությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես կրոնական գիտելիքների յուրացում, այլև որպես մարդու բնավորության, մտածողության և վարքագծի ձևավորման շարունակական գործընթաց։ Այս տեսանկյունից առանձնահատուկ կարևորվում է երեխայի ներաշխարհի զարգացումը, բարու և չարի տարբերակման կարողությունը, պատասխանատվության գիտակցումը և բարոյական սկզբունքների կիրառումը առօրյա կյանքում։ Աշխատության ուսուցողական նշանակությունը դրսևորվում է նյութի համառոտ և նպատակային մատուցման մեջ, որը հնարավորություն է տալիս կրոնական բարդ հասկացությունները ներկայացնելու երեխաների տարիքային ու գիտելիքային մակարդակին համապատասխան։ Ձեռնարկի նախատեսված լսարանը՝ անվարժ կամ թերավարժ երեխաները, ընդգծում է նախնական ուսուցման կարևորությունը և մատնանշում կրթական այն միջավայրը, որտեղ կրոնական գիտելիքի փոխանցումը պետք է իրականացվի աստիճանաբար՝ պարզաբանումների, հիշողության ամրապնդման և բարոյական օրինակների միջոցով։ Աշխատությունը կարող էր կիրառվել ինչպես դպրոցական կրթության, այնպես էլ ընտանեկան ու եկեղեցական դաստիարակության շրջանակներում՝ ուսուցչի, հոգևորականի կամ ծնողի ղեկավարությամբ։ Գրական և մեթոդական առումով այն պատկանում է քրիստոնեական կարճ ձեռնարկների և մանկական կրոնադաստիարակչական գրականության ավանդույթին։ Դրան բնորոշ է գիտելիքի համառոտ, մատչելի և խրատական ներկայացումը, որի նպատակն է ոչ միայն տեղեկացնել, այլև ձևավորել որոշակի աշխարհայացք և բարոյական կողմնորոշումներ։ Հատկանշական է նաև, որ աշխատությունը կրոնական կրթությունը դիտարկում է որպես ընդհանուր դաստիարակության անբաժանելի բաղադրիչ՝ կարևորելով հավատի, բարոյականության և առաքինի վարքի միասնությունը։ Պատմամշակութային տեսանկյունից գիրքը կարևոր նշանակություն ունի հայ մանկավարժական, կրոնական և տպագրական մշակույթի պատմության ուսումնասիրության համար։ XIX դարի սկզբին հայ հասարակական կյանքում կրոնական կրթությունը շարունակում էր կարևոր դեր ունենալ ազգային ինքնության պահպանման, եկեղեցական ավանդությունների փոխանցման և նոր սերնդի բարոյական դաստիարակության գործում։ Երեխաների համար նախատեսված հայերեն կրոնական ձեռնարկների հրատարակությունը նպաստում էր մայրենի լեզվով ուսուցման տարածմանը և քրիստոնեական գիտելիքների հասանելիության ընդլայնմանը։ Այն արտացոլում է նաև ժամանակաշրջանի կրթական այն մոտեցումը, որի համաձայն երեխայի դաստիարակությունը պետք է ներառեր ոչ միայն գրագիտություն և գիտելիք, այլև հոգևոր ու բարոյական արժեքների ձևավորում։ Աշխատությունը արժեքավոր սկզբնաղբյուր է հայերեն մանկական կրոնական գրականության, քրիստոնեական ուսուցման պատմության, տարրական մանկավարժության և XIX դարի սկզբի հայ տպագրական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ եկեղեցու պատմությամբ, կրոնական մանկավարժությամբ, քրիստոնեական բարոյագիտությամբ և հայ կրթական ժառանգությամբ զբաղվող հետազոտողների, ինչպես նաև պատմական ուսումնական գրականության ուսումնասիրողների համար։ Ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է քրիստոնեական նախնական կրթության ավանդական սկզբունքներին ծանոթանալու, մանկական հոգևոր դաստիարակության պատմական մեթոդները ճանաչելու և հայ հասարակության կրթական ու բարոյական պատկերացումների զարգացման ընթացքը հասկանալու հնարավորությամբ։ Աշխատությունը հայերեն վաղ մանկական կրոնադաստիարակչական գրականության նշանակալի օրինակ է, որն արտահայտում է հավատքի, բարոյականության և կրթության փոխկապակցվածության գաղափարը՝ կարևորելով նոր սերնդին քրիստոնեական արժեքներով դաստիարակելու անհրաժեշտությունը։

Other Subjects

Աշխատությունը ներկայացնում է «Բանբեր Հայաստանի գրադարանների» գիտամեթոդական հանդեսի 2023 թվականի հատուկ թողարկումը, որը ներառում է Հայաստանի ազգային գրադարանի և հարակից գիտակրթական հաստատությունների կողմից իրականացվող գրադարանային, մատենագիտական և տեղեկատվական ոլորտների արդիական խնդիրներին նվիրված գիտական հոդվածներ ու զեկուցումներ։ Հատուկ թողարկումը ձևավորվել է հիմնականում 2022 թվականին կազմակերպված միջազգային գիտաժողովի նյութերի հիման վրա և անդրադառնում է մշակութային ժառանգության պահպանման, թվայնացման, մատենագիտական համակարգերի զարգացման և գրադարանային ծառայությունների արդիականացման խնդիրներին։ Հեղինակները քննարկում են նաև գրադարանների դերը տեղեկատվական հասարակությունում, գիտական տվյալների հասանելիության ապահովման, ընթերցողական մշակույթի զարգացման և գիտելիքի կառավարման նոր տեխնոլոգիաների կիրառման հարցերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում թվային գրադարանների ձևավորմանը, OCR տեխնոլոգիաների կիրառմանը, բաց հասանելիության քաղաքականությանը և միջազգային համագործակցության ընդլայնմանը, որոնք նպաստում են հայկական գրադարանային համակարգի ինտեգրմանը համաշխարհային գիտական միջավայրում։ Հրատարակությունը կարևորում է նաև գրադարանների սոցիալական և կրթական դերը՝ ընդգծելով դրանց մասնակցությունը ազգային ինքնության պահպանման և մշակութային հիշողության փոխանցման գործընթացներում։ Աշխատությունը օգտակար է գրադարանագետների, մատենագետների, մշակութաբանների և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի մասնագետների համար՝ որպես ժամանակակից գրադարանային գիտության զարգացման բազմակողմանի վերլուծություն։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է առևտրային կազմակերպություններում նորարարությունների ներդրման և օգտագործման տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Հետազոտության կենտրոնում նորարարական գործունեության կազմակերպման, ֆինանսավորման, գնահատման և արդյունավետության բարձրացման հարցերն են, ինչպես նաև այն տնտեսական պայմանների վերլուծությունը, որոնք ազդում են կազմակերպությունների կողմից նոր տեխնոլոգիաների, արտադրանքի, ծառայությունների, կառավարման մեթոդների և բիզնես գործընթացների ներդրման վրա։ Աշխատության մեջ նորարարությունը դիտարկվում է որպես կազմակերպության մրցունակության, արտադրողականության և շուկայական դիրքի ամրապնդման կարևոր գործոն։ Ուսումնասիրվում են նորարարական նախագծերի ընտրության և իրականացման մեխանիզմները, ներդրումային պահանջները, ֆինանսավորման աղբյուրները, ծախսերի կառուցվածքը և ակնկալվող տնտեսական արդյունքների գնահատման մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նորարարությունների ներդրման հետ կապված ռիսկերին, այդ թվում՝ ֆինանսական, տեխնոլոգիական, շուկայական և կազմակերպական անորոշություններին։ Քննարկվում են նաև այն խոչընդոտները, որոնք կարող են սահմանափակել ՀՀ առևտրային կազմակերպությունների նորարարական ակտիվությունը՝ ֆինանսական միջոցների սահմանափակ հասանելիությունը, մասնագիտական կադրերի պակասը, տեխնոլոգիական ենթակառուցվածքների խնդիրները, շուկայի փոքր ծավալը և նորարարական ծրագրերի կառավարման փորձի不足ը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նորարարությունների տնտեսական արդյունավետության գնահատումը՝ դրանց ազդեցությունը շահույթի, ծախսերի նվազեցման, աշխատանքի արտադրողականության, վաճառքի ծավալների և կազմակերպության ընդհանուր ֆինանսական կայունության վրա։ Ուսումնասիրվում են նաև նորարարությունների ներդրման պետական և ինստիտուցիոնալ աջակցության հնարավորությունները, համագործակցությունը գիտական և կրթական կառույցների հետ, ինչպես նաև կազմակերպությունների միջև տեխնոլոգիական և գիտելիքային փոխանակման նշանակությունը։ ՀՀ օրինակով կատարված վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել տեղական բիզնես միջավայրին բնորոշ առանձնահատկությունները և մշակել նորարարական գործունեության կատարելագործման հնարավոր ուղղություններ։ Աշխատությունը կարող է նպաստել առևտրային կազմակերպություններում նորարարությունների պլանավորման, ֆինանսավորման և կառավարման առավել արդյունավետ համակարգերի ձևավորմանը և նորարարական ներդրումների տնտեսական արդյունքների բարձրացմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ձեռնարկությունների ղեկավարներին, ֆինանսական և նորարարությունների կառավարման մասնագետներին, հետազոտողներին, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետներին և տնտեսագիտական ուղղությունների ուսանողներին։

Literature

Էռնեստ Հեմինգուեյը (1899–1961) համարվում է 20-րդ դարի ամերիկյան գրականության ամենաազդեցիկ և նորարար արձակագիրներից մեկը, որի ստեղծագործություններում արտացոլվում են կյանքի, պատերազմի, սիրո, անձնական սխրանքների և մարդու հոգեբանության խորքային թեմաները։ Նրա գրական ոճը, հայտնի «սառը պողպատե» կամ պարզ ու կարճ նախադասությունների տեխնիկայով, թույլ է տալիս ընթերցողին զգալ կերպարների ներքին ապրումները, վախերը և հերոսության պահերը՝ առանց հավելյալ պարզաբանման։ Հեմինգուեյի հիմնական ստեղծագործություններից են «Հրաժեշտ զենքին», «Ծերունին և ծովը» և «Ուլյան գիշերները», որտեղ նա պատկերում է մարդու առջև ծառացած մարտահրավերները, համառության, տոկունության և մարդկային արժանապատվության կարևորությունը։ «Հրաժեշտ զենքին» ստեղծագործությունը ներկայացնում է առաջին համաշխարհային պատերազմի հետևանքները, մարդու կորուստը և սիրո, ընկերության ու պարտքի միջեւ հավասարակշռությունը, իսկ «Ծերունին և ծովը» կենտրոնանում է անհատի պայքարի վրա՝ բնության հետ, ցուցադրելով համառության, տոկունության և ներքին ուժի դասական օրինակ։ Հեմինգուեյի գրականությունը համարվում է ժամանակակից ամերիկյան արձակի գլուխգործոց, որը ճշգրիտ և ազդեցիկ կերպով արտահայտում է մարդու առօրյան, հոգեբանությունը և կյանքի գոյատևման փորձերը։ Նրա ստեղծագործություններն ուսուցողական են և հոգեբանական խորությամբ հարուստ՝ առաջարկելով ընթերցողին մտորել մարդու ազատության, վճռականության և գոյության հիմնարար խնդիրների շուրջ։

Medicine

Այս աշխատությունը վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետության ֆլորայում հանդիպող վարդազգիների (Rosaceae) ընտանիքի որոշ ծառատեսակների կամեդների (խեժանման արտազատուկների) պաշարաբանական և ֆարմակոգնոստիկ ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրանց կենսաբանական ակտիվության, քիմիական կազմի և բժշկադեղագիտական կիրառման հնարավորությունները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել նշված ծառատեսակների կողմից արտազատվող կամեդների առաջացման կենսաբանական մեխանիզմները, դրանց հավաքման աղբյուրները, քանակական պաշարները և տարածվածությունը Հայաստանի տարբեր էկոլոգիական գոտիներում, ինչպես նաև գնահատել դրանց դեղաբանական նշանակությունը։ Ուսումնասիրվում են կամեդների ֆիզիկաքիմիական հատկությունները՝ լուծելիություն, խտություն, պոլիսախարիդային կազմ, ֆենոլային միացությունների պարունակություն և հակաօքսիդանտ ակտիվություն, որոնք պայմանավորում են դրանց կիրառական արժեքը բժշկության և դեղագործության մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆարմակոգնոստիկ վերլուծությանը՝ հումքի մորֆոլոգիական և միկրոսկոպիկ նույնականացման, որակի գնահատման և ստանդարտացման մեթոդների կիրառմամբ։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է նշված բնական խեժերի հնարավոր կիրառությունները՝ դեղաձևերի պատրաստման օժանդակ նյութեր, հակաբորբոքային և հակամանրէային միջոցներ, ինչպես նաև կենսաբանական ակտիվ հավելումներ ստեղծելու ուղղությամբ։ Միաժամանակ վերլուծվում են պաշարների կայուն օգտագործման և բուսական ռեսուրսների պահպանության խնդիրները՝ հաշվի առնելով էկոլոգիական հավասարակշռությունը և տնտեսապես արդյունավետ շահագործումը։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է դեղաբույսերի գիտության և ֆարմակոգնոզիայի ոլորտում՝ նպաստելով Հայաստանի բուսական ռեսուրսների արդյունավետ և գիտականորեն հիմնավորված կիրառմանը բժշկադեղագիտական բնագավառում։

Other Subjects

Հրատարակությունը համախմբում է Ս. Ա. Եղիազարովի երեք ուսումնասիրությունները, որոնք նվիրված են Երևանի նահանգի քրդերի և եզդիների պատմաազգագրական, լեզվական ու իրավական առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը։ Առաջին ուսումնասիրության մեջ ներկայացվում է Երևանի նահանգի քրդական բնակչության համառոտ ազգագրական նկարագիրը՝ անդրադառնալով նրանց բնակության վայրերին, կենցաղին, սոցիալական հարաբերություններին, զբաղմունքներին, ընտանեկան ու համայնքային կազմակերպվածությանը, սովորույթներին և մշակութային առանձնահատկություններին։ Հետազոտության արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական միջավայրում քրդական համայնքների կենսակերպի և ներքին կառուցվածքի մասին։ Երկրորդ մասը նվիրված է քուրմանջիերեն տեքստերին և ունի կարևոր լեզվաբանական ու բանահյուսական նշանակություն։ Ներկայացվող նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել քուրմանջի բարբառի լեզվական առանձնահատկությունները, բառապաշարը, արտահայտչական միջոցները և բանավոր մշակույթի դրսևորումները։ Տեքստերը արժեքավոր են նաև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի կենդանի խոսքի և ժողովրդական ավանդույթի փաստագրական վկայություններ։ Երրորդ ուսումնասիրությունը վերաբերում է Երևանի նահանգի եզդիների ազգագրական և իրավական նկարագրությանը։ Այստեղ ուշադրությունը կենտրոնացվում է եզդիական համայնքի հասարակական կազմակերպվածության, ընտանեկան հարաբերությունների, ամուսնության և ժառանգության սովորույթների, համայնքային կարգավորման մեխանիզմների և ավանդական իրավական պատկերացումների վրա։ Իրավական ազգագրության տեսանկյունից հատկապես կարևոր է այն հարցը, թե ինչպես են սովորութային նորմերը կարգավորել համայնքի անդամների փոխհարաբերությունները և ինչպես են դրանք գործել պաշտոնական իրավական համակարգի կողքին։ Աշխատությունների ամբողջությունը թույլ է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն առանձին էթնիկ խմբերի կենցաղն ու մշակույթը, այլև 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի Երևանի նահանգի բազմազգ հասարակության սոցիալական կառուցվածքը։ Հետազոտությունների միջոցով բացահայտվում են համայնքային ինքնակազմակերպման, սոցիալական շերտավորման, ընտանեկան կյանքի, տնտեսական գործունեության և ավանդական մշակույթի տարբեր կողմերը։ Հեղինակի մոտեցման առանձնահատկությունն այն է, որ ազգագրական նկարագրությունը զուգակցվում է լեզվական և իրավական նյութի հավաքագրման հետ, ինչի շնորհիվ ուսումնասիրությունները ձեռք են բերում միջառարկայական նշանակություն։ Դրանք կարող են օգտագործվել քրդագիտության և եզդիագիտության, Կովկասի ժողովուրդների պատմության, ազգագրության, լեզվաբանության, բանահյուսության և սովորութային իրավունքի ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը հատկապես արժեքավոր է որպես պատմական սկզբնաղբյուր, քանի որ փաստագրում է այնպիսի հասարակական ու մշակութային երևույթներ, որոնք հետագայում կարող էին զգալի փոփոխությունների ենթարկվել։ Միաժամանակ նյութերը հնարավորություն են տալիս համեմատական ուսումնասիրություններ կատարել տարածաշրջանի տարբեր էթնիկ համայնքների սոցիալական և մշակութային կառուցվածքների միջև։ Ընդհանուր առմամբ, ժողովածուն ներկայացնում է Երևանի նահանգի քրդերի և եզդիների վերաբերյալ վաղ շրջանի կարևոր ազգագրական, լեզվական և իրավական նյութեր՝ պահպանելով տեղեկություններ նրանց բնակության, կենցաղի, սոցիալական հարաբերությունների, լեզվի, բանավոր մշակույթի և սովորութային իրավունքի մասին։ Այն կարևոր աղբյուր է Կովկասի բազմազգ հասարակության պատմությունը և տվյալ համայնքների ավանդական մշակույթը գիտականորեն ուսումնասիրելու համար։