Մաշտոց

Քաղաքագիտություն

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արտաքին քաղաքականության կառուցվածքային և կոնստրուկտիվիստական չափումների զարգացման ու փոխակերպման ուսումնասիրությանը՝ 2008–2020 թվականների հայ-ռուսական հարաբերությունների օրինակով։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է միջազգային հարաբերությունների տեսական մոտեցումների կիրառմամբ Հայաստանի արտաքին քաղաքականության ձևավորման, ռազմավարական առաջնահերթությունների փոփոխության, արտաքին քաղաքական որոշումների կայացման և տարածաշրջանային ու միջազգային գործընթացների ազդեցության վերլուծության հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է միջազգային համակարգի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, պետությունների միջև ուժային հարաբերակցությունը, անվտանգության ապահովման մեխանիզմները, ազգային շահերի ձևավորման գործընթացները, ինչպես նաև ինքնության, պատմական հիշողության, քաղաքական գաղափարների և փոխադարձ ընկալումների դերը միջպետական հարաբերություններում։ Կառուցվածքային մոտեցման տեսանկյունից առանձնահատուկ նշանակություն ունեն Հայաստանի աշխարհաքաղաքական դիրքը, տարածաշրջանային անվտանգության միջավայրը, Ռուսաստանի հետ ռազմաքաղաքական համագործակցությունը, տնտեսական փոխկախվածությունը և միջազգային կազմակերպությունների շրջանակներում իրականացվող փոխգործակցությունը։ Կոնստրուկտիվիստական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են պատմական կապերը, քաղաքական ինքնության պատկերացումները, դիվանագիտական խոսույթը, հասարակական ընկալումները և պետությունների միջև ձևավորված նորմերն ու սպասումները ներգործում արտաքին քաղաքականության նպատակների և գործնական որոշումների վրա։ Հետազոտության ժամանակագրական ընդգրկումը ներառում է Հայաստանի ներքաղաքական և արտաքին քաղաքական զարգացման կարևոր փուլեր, որոնց ընթացքում հայ-ռուսական հարաբերությունները ենթարկվել են ինչպես շարունակականության, այնպես էլ որոշակի փոփոխությունների ազդեցությանը։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի 2008 թվականի տարածաշրջանային իրադարձությունների հետևանքները, Հարավային Կովկասում անվտանգության միջավայրի փոփոխությունները, Հայաստանի և Ռուսաստանի ռազմավարական գործընկերության ինստիտուցիոնալ հիմքերը, ինչպես նաև երկկողմ հարաբերությունների զարգացումը քաղաքական, ռազմական, տնտեսական և դիվանագիտական ոլորտներում։ Աշխատության թեմատիկան առնչվում է Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության շրջանակներում Հայաստանի մասնակցությանը, ռուսական ռազմական ներկայության նշանակությանը, էներգետիկ և տնտեսական համագործակցությանը, ինչպես նաև տարածաշրջանային անվտանգության վերաբերյալ երկու պետությունների շահերի համընկնումներին և տարբերություններին։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում Հայաստանի արտաքին քաղաքականության բազմակողմանիության, եվրոպական կառույցների հետ համագործակցության և եվրասիական ինտեգրման գործընթացների փոխհարաբերությունները։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ նշանակություն ունի 2013 թվականին Հայաստանի՝ Եվրասիական տնտեսական միությանը միանալու ուղղությամբ կայացրած քաղաքական որոշումը և 2015 թվականին այդ կառույցին անդամակցության ազդեցությունը երկրի արտաքին տնտեսական ու քաղաքական հարաբերությունների վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր է նաև 2018 թվականի Հայաստանում տեղի ունեցած քաղաքական փոփոխությունների ազդեցության ուսումնասիրությունը հայ-ռուսական հարաբերությունների քաղաքական խոսույթի, փոխադարձ վստահության, դիվանագիտական հաղորդակցության և արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունների տեսանկյունից։ Առանձին նշանակություն ունեն Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման գործընթացը, Ռուսաստանի միջնորդական դերակատարությունը, 2016 թվականի ապրիլյան ռազմական բախումները և 2020 թվականի պատերազմը, որոնք էական ազդեցություն են ունեցել Հայաստանի անվտանգության միջավայրի և արտաքին քաղաքականության վերաբերյալ քննարկումների վրա։ Աշխատության տեսական հիմքում կարևոր տեղ են զբաղեցնում միջազգային հարաբերությունների կառուցվածքային ռեալիզմի և սոցիալական կոնստրուկտիվիզմի գաղափարները, որոնց համադրությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու արտաքին քաղաքական վարքագիծը ոչ միայն նյութական ռեսուրսների, ռազմական կարողությունների և աշխարհաքաղաքական սահմանափակումների, այլև գաղափարական պատկերացումների, ինքնության և միջպետական հարաբերություններում ձևավորված սոցիալական նորմերի տեսանկյունից։ Հետազոտության մեթոդաբանական նշանակությունը պայմանավորված է միջազգային հարաբերությունների տարբեր տեսությունների համեմատական կիրառմամբ, քաղաքական գործընթացների պատմական վերլուծությամբ և արտաքին քաղաքական որոշումների վրա ազդող կառուցվածքային ու գաղափարական գործոնների փոխկապակցվածության բացահայտմամբ։ Աշխատության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու փոքր պետությունների արտաքին քաղաքականության առանձնահատկություններին, անվտանգության ապահովման ռազմավարություններին, մեծ տերությունների հետ հարաբերությունների կառուցման մեխանիզմներին և միջազգային համակարգում սահմանափակ ռեսուրսներ ունեցող պետությունների քաղաքական ինքնուրույնության հիմնախնդիրներին։ Հայ-ռուսական հարաբերությունների ուսումնասիրությունը դիտարկվում է նաև Հայաստանի պետականության զարգացման, ազգային անվտանգության համակարգի ձևավորման և արտաքին քաղաքական ինքնության փոփոխության համատեքստում։ Գիտական աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, դիվանագետներին, պատմաբաններին, տարածաշրջանային անվտանգության հետազոտողներին, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին, ինչպես նաև Հայաստանի արտաքին քաղաքականության և Հարավային Կովկասի աշխարհաքաղաքական գործընթացների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Այն ունի տեսական, պատմաքաղաքական և վերլուծական նշանակություն՝ նպաստելով 2008–2020 թվականներին Հայաստանի արտաքին քաղաքականության զարգացման, հայ-ռուսական հարաբերությունների կառուցվածքային հիմքերի, քաղաքական ինքնության և միջազգային հարաբերությունների գաղափարական գործոնների փոխազդեցության առավել խորքային ընկալմանը։

Տնտեսագիտություն

Թողարկողները, բաժնետերերը և ներդրողները ֆինանսական և կապիտալի շուկաների հիմնական մասնակիցներն են, որոնք ապահովում են կապիտալի ձևավորումը, շրջանառությունը և բաշխումը տնտեսության մեջ։ Թողարկողներ են այն կազմակերպությունները կամ պետական մարմինները, որոնք թողարկում են արժեթղթեր՝ օրինակ բաժնետոմսեր կամ պարտատոմսեր, նպատակ ունենալով ներգրավել ֆինանսական միջոցներ իրենց գործունեության կամ զարգացման ծրագրերի համար։ Բաժնետերերը այն անձինք կամ կազմակերպություններն են, որոնք ձեռք են բերում բաժնետոմսեր և դառնում ընկերության համասեփականատերեր՝ ստանալով շահաբաժիններ և մասնակցելով ընկերության շահույթին ու որոշակի կառավարչական որոշումներին։ Ներդրողները ավելի լայն հասկացություն են և ներառում են բոլոր այն անձանց կամ հաստատություններին, որոնք ներդրում են կատարում ֆինանսական գործիքներում՝ նպատակ ունենալով ստանալ եկամուտ կամ կապիտալի աճ։ Նրանք կարող են լինել ինչպես անհատներ, այնպես էլ բանկեր, ներդրումային ֆոնդեր կամ այլ ֆինանսական կազմակերպություններ։ Այս երեք խմբերը միասին ձևավորում են կապիտալի շուկայի հիմնական շարժիչ համակարգը՝ ապահովելով ֆինանսական ռեսուրսների հոսքը տնտեսության մեջ և նպաստելով տնտեսական զարգացմանը։

Լեզվաբանություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է ձայնդարձի (умлаուտի) ձևաբանական նշանակությանը գերմաներեն լեզվում՝ ընդգծելով դրա դերը քերականական ձևերի արտահայտման և բառաստեղծման գործընթացներում։ Նյութում վերլուծվում է, թե ինչպես է ձայնդարձը գործում որպես ներքին փոփոխության մեխանիզմ, որը ազդում է բառի հնչյունական կազմի վրա և միաժամանակ կրում է քերականական տեղեկատվություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ձայնդարձի դերին բազմության, համեմատական աստիճանի, բայաձևերի և որոշ ածանցավոր ձևերի ձևավորման մեջ, որտեղ այն հանդես է գալիս որպես մորֆոլոգիական ցուցիչ՝ առանց լրացուցիչ ածանցների կիրառման։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է պատմական լեզվաբանական զարգացումները, որոնք հանգեցրել են ձայնդարձի կայունացմանը գերմաներենում, ինչպես նաև դրա համակարգային տեղը հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի շրջանակում։ Միաժամանակ դիտարկվում է ձայնդարձի գործառույթը որպես լեզվական տնտեսման միջոց, որը թույլ է տալիս արտահայտել տարբեր քերականական հարաբերություններ ներքին ձայնային փոփոխության միջոցով՝ պահպանելով ձևաբանական համակարգի ճկունությունն ու արդյունավետությունը։

Մշակույթ

Հրատարակությունը մատենագիտական-տեղեկատվական բնույթի ընթացիկ տեղեկատու է, որը ներկայացնում է ՀԽՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ տվյալ ժամանակաշրջանում հրատարակված նոր գրականությունը և նպատակ ունի ընթերցողներին, գրադարաններին ու մշակութային ոլորտի մասնագետներին օպերատիվ կերպով տեղեկացնել թեմատիկ նոր աղբյուրների մասին։ Այն համակարգում և մատնանշում է մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող գրքերը, ժողովածուները, հոդվածները և այլ հրատարակություններ՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել առկա գրականության մեջ և գտնել անհրաժեշտ տեղեկատվական աղբյուրը։ Տեղեկատուի բովանդակությունը կարող է ընդգրկել հայ մշակույթի պատմությանը, գրականությանը, կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, ճարտարապետությանը, կինոյին, ժողովրդական արվեստին, մշակութային ժառանգությանը և հարակից ոլորտներին վերաբերող նյութեր։ Մատենագիտական նկարագրությունների համակարգված ներկայացումը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես մասնագիտական, այնպես էլ գիտակրթական աշխատանքի համար, քանի որ ընթերցողին հնարավորություն է տալիս հետևել տվյալ ոլորտում նոր հրատարակությունների ընթացքին՝ առանց առանձին աղբյուրների երկարատև որոնման։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել նաև որպես գրադարանային-տեղեկատվական աշխատանքի գործիք՝ համալրման, թեմատիկ տեղեկատու-մատենագիտական սպասարկման, գրականության ընտրության և ընթերցողների տեղեկատվական պահանջների բավարարման գործընթացներում։ Ընթացիկ տեղեկատուի արժեքը հատկապես մեծ է այն առումով, որ այն արտացոլում է որոշակի ժամանակահատվածում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ ստեղծված ու շրջանառության մեջ դրված գրական արտադրանքը՝ դրանով իսկ պահպանելով տվյալ շրջանի մշակութային և հրատարակչական կյանքի տեղեկատվական պատկերը։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, մշակույթի և արվեստի մասնագետների, ուսուցիչների, ուսանողների, հետազոտողների և թեմայով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ որպես նոր գրականության որոնման, ընտրության և հետագա ուսումնասիրման հուսալի ուղեցույց։

Տեխնոլոգիա

Տեխնիկական և էներգետիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների կիրառմամբ հեռահաղորդակցական կայանների էլեկտրասնուցման համակարգերի մշակման և կատարելագործման խնդիրներին։ Քննության են առնվում հեռահաղորդակցական սարքավորումների անխափան ու հուսալի սնուցման պահանջները, էներգիայի արտադրության, փոխակերպման, կուտակման և բաշխման հիմնական սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արևային, հողմային և այլ վերականգնվող էներգետիկական աղբյուրների ինտեգրման հնարավորություններին, ինչպես նաև հիբրիդային սնուցման համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են էներգիայի կուտակման սարքերի, փոխակերպիչների, կառավարման և վերահսկման հանգույցների աշխատանքի արդյունավետության բարձրացման մոտեցումները։ Քննարկվում են բեռնվածության փոփոխությունների, եղանակային պայմանների և էներգիայի արտադրության անկայունության ազդեցությունները հեռահաղորդակցական կայանների էներգամատակարարման հուսալիության վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու համակարգերի նախագծման և օպտիմալացման այնպիսի մոտեցումներ, որոնք նպաստում են էներգաարդյունավետության բարձրացմանը, շահագործման կայունությանը և ավանդական էներգակիրներից կախվածության նվազեցմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հեռահաղորդակցության, վերականգնվող էներգետիկայի, էլեկտրատեխնիկայի և էներգամատակարարման համակարգերի նախագծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Պատմություն

Ստեղծագործությունը պատմագիտական և քաղաքագիտական բնույթի ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է պետականության ձևավորման, զարգացման և գործառման հիմնական փուլերը մարդկության պատմության տարբեր ժամանակաշրջաններում՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով նաև հայկական պետական ավանդույթներին։ Այն բացատրում է, թե ինչպես են ձևավորվել առաջին պետական կառույցները, ինչ դեր են ունեցել իշխանական համակարգերը, իրավական կարգավորումները և վարչական ինստիտուտները պետության կայացման գործընթացում։ Աշխատությունում ընդգծվում է պետականության գաղափարի էվոլյուցիան՝ սկսած հին քաղաքակրթություններից մինչև նորագույն ժամանակներ, ինչպես նաև քննարկվում են պետության կառավարման տարբեր մոդելներ և դրանց արդյունավետությունը տարբեր պատմական պայմաններում։ Միաժամանակ ներկայացվում է պետականության նշանակությունը որպես հասարակության կազմակերպման և ազգային ինքնության պահպանման հիմնական հիմք՝ ցույց տալով, որ պետական կառույցները մշտապես փոխկապակցված են քաղաքական, տնտեսական և մշակութային զարգացումների հետ։