Мкртич Пешикташлян (Жизнь и творчество)

Կենսաբանություն

Գիրքը ուսումնասիրում է մարդու և շրջակա միջավայրի փոխազդեցության բազմակողմանի բնույթը՝ ներկայացնելով ինչպես էկոլոգիական, այնպես էլ ֆիզիոլոգիական մոտեցումները։ Այն բացատրում է, թե ինչպես են արտաքին միջավայրի գործոնները՝ կլիմայական պայմաններ, օդի և ջրի որակ, աղտոտվածություն, աղմուկ և այլ ազդեցություններ, անդրադառնում մարդու օրգանիզմի կառուցվածքի և ֆունկցիոնալ համակարգերի վրա։ Այս համատեքստում քննարկվում են օրգանիզմի ադապտացիոն մեխանիզմները, որոնք թույլ են տալիս պահպանել ներքին հավասարակշռությունը փոփոխվող միջավայրում։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից մեկը մարդու առողջության և էկոլոգիական գործոնների միջև կապի վերլուծությունն է։ Ներկայացվում են այնպիսի հարցեր, ինչպիսիք են շրջակա միջավայրի ռիսկերի ազդեցությունը տարբեր օրգան համակարգերի վրա, քրոնիկական հիվանդությունների առաջացման էկոլոգիական նախադրյալները և կենսաբանական ռեակցիաները սթրեսային պայմաններում։ Գիրքը նաև անդրադառնում է էկոլոգիական ֆիզիոլոգիայի հիմունքներին՝ բացատրելով, թե ինչպես է օրգանիզմը արձագանքում ջերմաստիճանի փոփոխություններին, բարձրության ազդեցությանը, ֆիզիկական բեռնվածությանը և այլ գործոններին։ Բովանդակությունը ունի միջդիսցիպլինար բնույթ՝ միավորելով կենսաբանությունը, բժշկությունը, էկոլոգիան և հանրային առողջապահությունը։ Սա հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ձևավորել ամբողջական պատկեր մարդու կենսագործունեության և միջավայրի միջև փոխկապակցության մասին։ Գիրքը կարող է օգտագործվել ինչպես ուսումնական գործընթացում, այնպես էլ որպես հիմք հետազոտական աշխատանքների և կիրառական խնդիրների լուծման համար, հատկապես այն ոլորտներում, որտեղ կարևոր է մարդու առողջության պահպանությունն ու շրջակա միջավայրի կայուն կառավարումը։

Պատմություն

Գիրքը ուսումնասիրում է երկու պետությունների փոխհարաբերությունները՝ կենտրոնանալով պատերազմների, դաշինքների և տարածաշրջանային ուժերի հավասարակշռության վրա։ Հիմնական բովանդակությունը․ Քաղաքական հակամարտություններ Կիլիկիայի հայկական թագավորության և Եգիպտոսի սուլթանության միջև պարբերական ռազմական բախումներ։ Ռազմական արշավներ Մամլուքների արշավանքները Կիլիկիա և հայկական դիմադրությունը։ Դիվանագիտական հարաբերություններ Խաղաղության պայմանագրեր, հաշտության փորձեր և հարկային պարտավորություններ։ Տնտեսական և ռազմավարական գործոններ Առևտրային ուղիների վերահսկում և տարածաշրջանային ազդեցություն։ Կիլիկիայի թագավորության անկման գործընթաց Մամլուքյան ճնշումների ուժեղացումը և հայկական պետության թուլացումը։

Մաթեմատիկա

Այս գիրքը ներկայացնում է մաթեմատիկական անալիզի խնդիրների ժողովածուի երկրորդ մասը՝ նախատեսված տնտեսագիտության ուսանողների համար։ Այն շարունակություն է առաջին մասին և խորացնում է անալիզի կիրառական կողմերը տնտեսագիտական մոդելներում։ Գրքում ընդգրկված են հիմնականում ածանցյալների կիրառություն, ինտեգրալներ, ֆունկցիաների հետազոտություն, բազմաչափ ֆունկցիաների տարրական վերլուծություն և օպտիմալացման խնդիրներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տնտեսական մեծությունների մոդելավորմանը՝ մարժինալ վերլուծություն, ծախս–օգուտ հարաբերակցություններ և աճի մոդելներ։ Յուրաքանչյուր բաժին պարունակում է տարբեր բարդության խնդիրներ՝ ուղեկցված մեթոդական հուշումներով, որոնք օգնում են զարգացնել վերլուծական մտածողությունը և կիրառել մաթեմատիկական գործիքները տնտեսական խնդիրների լուծման մեջ։ Գիրքը նպատակ ունի ամրապնդել տեսական գիտելիքները և զարգացնել կիրառական մաթեմատիկական հմտություններ տնտեսագիտության ոլորտում։

Տնտեսագիտություն

Աշխատավարձի ձևերի և համակարգերի արդյունավետ կիրառումը պայմանավորված է այնպիսի կազմակերպական, տնտեսական և իրավական պայմաններով, որոնք ապահովում են աշխատուժի արդար վարձատրություն, աշխատանքի արտադրողականության աճ և ձեռնարկության ընդհանուր արդյունավետության բարձրացում։ Աշխատավարձի հիմնական ձևերն են ժամանակային և գործային (piece-rate) համակարգերը, ինչպես նաև դրանց համակցված տարբերակները, որոնց ճիշտ ընտրությունը կախված է արտադրության բնույթից, տեխնոլոգիական մակարդակից և աշխատանքի չափելիությունից։ Ժամանակային համակարգը առավել արդյունավետ է այն դեպքերում, երբ աշխատանքի արդյունքը դժվար է չափել քանակապես, իսկ գործային համակարգը կիրառվում է այնտեղ, որտեղ հնարավոր է հստակ գնահատել կատարված աշխատանքի ծավալը և որակը։ Արդյունավետ կիրառման կարևոր պայմաններից են աշխատանքի նորմավորման հստակ համակարգի առկայությունը, արդար և թափանցիկ գնահատման չափանիշները, արտադրողականության և որակի վերահսկման մեխանիզմները, ինչպես նաև աշխատավարձի կապը աշխատանքի արդյունքի հետ, ինչը խթանում է աշխատողների մոտիվացիան։ Բացի այդ, անհրաժեշտ է ապահովել ֆինանսական կայունություն և ձեռնարկության վճարունակություն, որպեսզի աշխատավարձի վճարումները լինեն կանոնավոր և ժամանակին, ինչպես նաև հաշվի առնել սոցիալական երաշխիքները և նվազագույն աշխատավարձի պետական կարգավորումը։ Կարևոր պայման է նաև մարդկային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման համակարգի առկայությունը, որը ներառում է վերապատրաստում, աշխատանքի գնահատում և կարիերայի աճի հնարավորություններ։

Փիլիսոփայություն

Մակավելիի ամենահայտնի քաղաքական-փիլիսոփայական գործն է, որը համարվում է ժամանակակից քաղաքական մտածողության հիմնարար տեքստերից մեկը։ Գիրքը գրվել է որպես իշխանական ուղեցույց՝ այն ղեկավարների համար, ովքեր ցանկանում են պահպանել և ամրացնել իրենց իշխանությունը։ Մակավելիի մոտեցումը իրականում շատ ռեալիստական է՝ առանց իդեալականացման, և նա քաղաքականությունը դիտարկում է որպես անհատական շահերի, ուժի և հաշվարկի դաշտ։ Գրքում Մակավելիի կողմից ներկայացվում են տիրապետության տարբեր ձևեր՝ ժառանգական, նոր, համակցված, և քննարկվում է, թե ինչպես պետք է կառավարել յուրաքանչյուր տեսակի պետություն։ Նա բացատրում է, որ տիրակալը պետք է լինի խելացի, խիզախ, բայց նաև՝ երբ անհրաժեշտ է՝ բարդ ու առանց զգացմունքների որոշումներ ընդունող։ Մակավելիի հիմնական միտքն այն է, որ իշխանության համար կարևոր է ոչ թե «ինչպես պետք է լինի», այլ՝ **ինչպես իրականում կա**։ Նա ասում է, որ տիրակալը պետք է օգտագործի թե՛ պախարակումը, թե՛ գովասանքը, և պետք է իմանա, թե երբ պետք է կիրառել ուժ, և երբ՝ խաբեություն։ Գիրքը հաճախ քննադատվել է որպես «ամերիկյան դաժանության» կամ «հարցը արդարացնելու» փիլիսոփայություն, սակայն շատերը նաև այն տեսնում են որպես քաղաքական ռեալիզմի անփոխարինելի աղբյուր։ **«Գոսուդարը»** կարևոր է քաղաքական գիտության, դիվանագիտության և ղեկավարության ուսումնասիրության համար, քանի որ տալիս է խորը պատկեր այն մասին, թե ինչպիսին է իշխանության տրամաբանությունը և ինչ մարտահրավերներ են առաջանում պետության կառավարման մեջ։ Հրատարակիչ - Азбука Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-5-389-12898-9

Գեղարվեստական հայ․

«Ծաղկած այբուբեն»՝ Սոնա Տիգրանյանի ստեղծագործությունը մի արտասովոր և շատ խորը թեմա է ուսումնասիրում՝ հայոց այբուբենը, հայոց լեզվի գեղեցկությունն ու դերը ժողովրդի մշակույթում։ Գիրքը խորհրդանշական առումով անցկացնում է անհատական ու ազգային ինքնության հարցերի ու թեմաների միջով, ներկայացնելով մեր մշակութային ժառանգության մի մասն՝ այբուբենը, որը հայ ազգի մշակույթի և գիտության հիմքերից է։ Տիգրանյանի այս վեպը իր բովանդակությամբ փոխկապակցվում է լեզվի և գրականության վերածննդի՝ հայ ժողովրդի պատմական հիշողության հետ։ Այբուբենը, որպես պատմական արժեք, վերլուծվում է ոչ միայն որպես գրական ու լեզվաբառական համակարգ, այլ նաև որպես այն գործիքը, որը մեզ կապում է մեր անցյալի ու ներկայի միջև՝ մեր իսկ ինքնության վերարտադրությանը։ «Ծաղկած այբուբեն»-ը խորացնում է այդ կապերը՝ ներկայացնելով հայոց այբուբենի գեղեցկությունն ու իմաստը՝ ամբողջ աշխարհում խաչվող մարդկանց համար։ Սոնա Տիգրանյանը ստեղծագործության մեջ փորձում է ներկայացնել ոչ միայն լեզվի, այլ նաև նրա հոգևոր և մշակութային ազդեցությունը՝ հայ ժողովրդի շոշափելի և անշոշափելի մասերի վրա։ Այբուբենը՝ իր ամբողջականությամբ ու խորը հնչյունաբանությամբ, բացահայտում է մեր մշակույթի միջուկը՝ ցույց տալով, թե ինչպես լեզուն ոչ միայն հաղորդակցման գործիք է, այլ նաև մի ամբողջ աշխարհ, որտեղ մարդն իր իմաստը դրսևորում է, իր փորձը փոխանցում հետագա սերունդներին։ Այս գիրքը հայ ժողովրդի լեզվաբառական գեղեցկության ու պատմության արժեքի վերանայման մեջ մեկ քայլ առաջ է՝ գրավոր լեզվի և հայ գրականության խորական լարումը ընդգծելով։ Տիգրանյանի ստեղծագործությունը մի փոքրիկ, բայց շատ արժեքավոր ուղեցույց է, որը ոչ միայն ուսուցում է լեզվի մասին, այլև, անշուշտ, տարածում է խորը հարգանք և սեր հայոց մշակույթի նկատմամբ։ Հրատ. տարեթիվ - 2020