Նոր Հայաստան

Economics

Այս աշխատությունը նվիրված է կապիտալի միջազգային միգրացիայի էությանը, ձևերին և դրա ազդեցությանը համաշխարհային տնտեսական համակարգի վրա։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչպես է կապիտալը շարժվում երկրների միջև ներդրումների, վարկերի և ֆինանսական հոսքերի տեսքով՝ որոնելով ավելի բարձր շահութաբերություն, կայունություն և բարենպաստ ներդրումային միջավայր։ Հեղինակը անդրադառնում է կապիտալի արտահոսքի և ներհոսքի հիմնական պատճառներին՝ տնտեսական աճի մակարդակ, տոկոսադրույքների տարբերություններ, քաղաքական կայունություն, հարկային համակարգ և շուկայական հնարավորություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուղղակի օտարերկրյա ներդրումների (FDI) և պորտֆելային ներդրումների տարբերություններին, ինչպես նաև բազմազգ ընկերությունների դերին կապիտալի միջազգային շարժի մեջ։ Գրքում քննարկվում են նաև կապիտալի միգրացիայի առավելությունները և ռիսկերը՝ ներառյալ տնտեսական աճի խթանումը, տեխնոլոգիական փոխանցումը, բայց նաև ֆինանսական կախվածության և ճգնաժամերի տարածման վտանգները։ Վերլուծվում է պետությունների կողմից իրականացվող կարգավորող քաղաքականությունը՝ կապիտալի վերահսկում, ներդրումային խրախուսումներ և հարկային քաղաքականություն։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և գործնական օրինակները՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, միջազգային ֆինանսների մասնագետների, պետական քաղաքականություն մշակողների և ուսանողների համար։

History

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է Քեսապի պատմա-ազգագրական առանձնահատկություններին՝ որպես հայկական բնակավայրի, որն աչքի է ընկել իր ինքնատիպ մշակութային, լեզվական և հասարակական կառուցվածքով։ Աշխատությունը վերլուծում է Քեսապի պատմական ձևավորման գործընթացը, բնակչության կազմի փոփոխությունները տարբեր ժամանակաշրջաններում, ինչպես նաև տարածաշրջանի աշխարհագրական դիրքի ազդեցությունը տնտեսական և մշակութային կյանքի զարգացման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում քեսապահայերի ավանդական կենցաղին, ժողովրդական սովորույթներին, բարբառային առանձնահատկություններին, տոնական մշակույթին և համայնքային ինքնակազմակերպման ձևերին, որոնք նպաստել են ազգային ինքնության պահպանմանը։ Ուսումնասիրությունը նաև անդրադառնում է 20-րդ դարի պատմական իրադարձությունների ազդեցությանը համայնքի ճակատագրի վրա, տեղահանությունների և սփյուռքայնացման գործընթացներին, ինչպես նաև ժամանակակից շրջանում Քեսապի հայկական ինքնության պահպանման խնդիրներին։ Աշխատությունը կարևոր է հայ ազգագրության և պատմական ժողովրդագրության ուսումնասիրության համար՝ ընդգծելով Քեսապի դերը որպես մշակութային հիշողության և տարածաշրջանային հայկական ինքնության պահպանման յուրահատուկ կենտրոն։

Psychology

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Ա. Ի. Միրաքյանի գիտական ժառանգությանը և հոգեկան արտացոլման հայեցակարգի զարգացման գործում նրա ունեցած նշանակալի ներդրմանը։ Աշխատության հիմքում ընկած է այն գիտական մոտեցումը, որի համաձայն հոգեկան գործընթացները պետք է դիտարկել ոչ միայն որպես արտաքին աշխարհի ազդեցությունների պասիվ արտացոլում, այլև որպես մարդու ակտիվ ճանաչողական գործունեության, ընկալման և իրականության հետ փոխհարաբերության բարդ համակարգ։ Հետազոտություններում Միրաքյանի հայեցակարգը ներկայացվում է որպես հոգեբանական երևույթների ուսումնասիրման ինքնատիպ մոտեցում, որը հատկապես նշանակալի է ընկալման գործընթացի բնույթի, դրա մեխանիզմների և մարդու կողմից իրականության յուրացման առանձնահատկությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից է Միրաքյանի գիտական ուղու և նրա հայեցակարգի ձևավորման նախադրյալների բացահայտումը։ Հեղինակի տեսական հայացքները ձևավորվում են այնպիսի հարցադրումների շրջանակում, որոնք վերաբերում են մարդու հոգեկանի և արտաքին աշխարհի փոխհարաբերությանը, ընկալման կառուցվածքին և հոգեկան արտացոլման մեխանիզմներին։ Այս մոտեցման կարևորությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն փորձում է հաղթահարել հոգեկան գործընթացների չափազանց պարզեցված մեկնաբանությունները և մարդու հոգեկան գործունեությունը դիտարկել ավելի ամբողջական համակարգի շրջանակում։ Ուսումնասիրության առանցքային թեման ընկալման գործընթացն է։ Մարդը շրջապատող իրականությունը չի ընկալում որպես արդեն պատրաստ, անփոփոխ տեղեկատվություն․ ընկալման ընթացքում արտաքին ազդեցությունները ներառվում են մարդու գործունեության, փորձի, գիտակցության և անձնային առանձնահատկությունների համակարգում։ Այդ պատճառով ընկալումը ներկայացվում է որպես ակտիվ գործընթաց, որի ընթացքում ձևավորվում է իրականության որոշակի հոգեկան պատկերը։ Այս դրույթը կարևոր նշանակություն ունի հոգեկան արտացոլման բնույթը հասկանալու համար, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս տարբերակել արտաքին աշխարհի մեխանիկական վերարտադրությունը և մարդու կողմից իրականության ակտիվ հոգեկան յուրացումը։ Միրաքյանի հայեցակարգի առանձնահատկություններից է «ոչարգասիքային» մոտեցման գաղափարը, որը նրա գիտական ժառանգության ուսումնասիրություններում դիտարկվում է որպես կարևոր տեսական սկզբունք։ Այդ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հոգեկան արտացոլումը չսահմանափակել միայն որոշակի վերջնական արդյունքի՝ պատրաստի հոգեկան պատկերի կամ արդյունքի ձևավորմամբ։ Փոխարենը շեշտադրվում է գործընթացի դինամիկ բնույթը, մարդու ակտիվ ներգրավվածությունը և այն պայմանները, որոնց ներքո ձևավորվում ու փոխակերպվում է հոգեկան արտացոլումը։ Այս տեսանկյունից հոգեկան գործընթացը դիտարկվում է ոչ թե որպես մեկանգամյա արձագանք, այլ որպես շարունակական փոխազդեցության համակարգ։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում նաև հոգեկան արտացոլման և գործունեության փոխհարաբերությանը։ Մարդու հոգեկան աշխարհը չի կարող ամբողջությամբ հասկացվել՝ անջատելով այն նրա գործունեությունից։ Մարդը ճանաչում, ընկալում և մեկնաբանում է իրականությունը կոնկրետ գործունեության պայմաններում, իսկ գործունեությունն իր հերթին փոխվում է մարդու ունեցած պատկերացումների և փորձի ազդեցությամբ։ Այս փոխադարձ կապը թույլ է տալիս հոգեկան արտացոլումը դիտարկել որպես ակտիվ և զարգացող գործընթաց։ Նման մոտեցումը հատկապես կարևոր է այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է հասկանալ, թե ինչու նույն արտաքին իրավիճակը տարբեր մարդկանց մոտ կարող է առաջացնել տարբեր հոգեբանական արձագանքներ և ընկալումներ։ Հետազոտության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև ընկալման վերաբերյալ տարբեր տեսություններին և դրանց համեմատությանը։ Միրաքյանի մոտեցման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ավանդական պատկերացումների սահմանափակումները և ցույց տալ այն տեսական հնարավորությունները, որոնք առաջանում են ընկալման գործընթացը ավելի լայն՝ սուբյեկտի և իրականության փոխհարաբերության համատեքստում դիտարկելիս։ Այս առումով նրա հայեցակարգը կարող է դիտարկվել որպես փորձ՝ վերանայելու հոգեկան արտացոլման գործընթացի ուսումնասիրության որոշ հաստատված մոտեցումներ և առաջարկելու այլ մեկնաբանության հնարավորություններ։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև սուբյեկտի դերի խնդիրը։ Հոգեկան արտացոլման ընթացքում մարդը հանդես է գալիս ոչ թե որպես արտաքին ազդակների պասիվ ընդունող, այլ որպես ակտիվ սուբյեկտ։ Նրա նախկին փորձը, գործունեությունը, գիտելիքները, հետաքրքրությունները և հոգեկան առանձնահատկությունները կարող են ազդել այն բանի վրա, թե ինչպես է նա ընկալում և մեկնաբանում իրականությունը։ Այս դրույթը հոգեբանական ուսումնասիրության մեջ թույլ է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ անհատական տարբերությունների առաջացման պատճառները և բացատրել հոգեկան գործընթացների բազմազանությունը։ Միրաքյանի հայեցակարգի նշանակությունը չի սահմանափակվում միայն տեսական հոգեբանությամբ։ Նրա գաղափարների հիման վրա հետագայում ուսումնասիրություններ են իրականացվել ընկալման տրանսցենդենտալ հոգեբանության ուղղությամբ, իսկ այդ մոտեցման հնարավոր կիրառությունները դիտարկվել են նաև հոգեթերապիայի և կրթության ոլորտներում։ Հետազոտական աշխատանքներում հատուկ ուշադրություն է դարձվել Միրաքյանի հետևորդների աշխատություններին՝ նրա տեսական սկզբունքների հետագա զարգացման և կիրառման հնարավորությունները բացահայտելու նպատակով։ Կրթական ոլորտում այս մոտեցումը կարող է կարևոր լինել սովորողի ընկալման և ուսումնական գործունեության առանձնահատկությունները հասկանալու համար։ Եթե հոգեկան արտացոլումը դիտարկվում է որպես ակտիվ գործընթաց, ապա ուսուցումը նույնպես չի կարող սահմանափակվել տեղեկատվության փոխանցմամբ։ Սովորողը պետք է դիտարկվի որպես գիտելիքը յուրացնող և վերակազմավորող ակտիվ սուբյեկտ, որի անձնական փորձը և գործունեությունը նշանակություն ունեն ուսումնական նյութի ընկալման ու իմաստավորման համար։ Հոգեթերապիայի համատեքստում ևս այս տեսական մոտեցումը կարող է օգտագործվել մարդու կողմից սեփական փորձի ընկալման և մեկնաբանության առանձնահատկությունները հասկանալու համար։ Հոգեկան իրականությունը դիտարկելով որպես ակտիվորեն ձևավորվող և մեկնաբանվող գործընթաց՝ հնարավոր է ավելի խորությամբ ուսումնասիրել մարդու վերաբերմունքը սեփական ապրումների, շրջապատի և կյանքի իրադարձությունների նկատմամբ։ Ուսումնասիրության կարևոր արդյունքներից մեկն այն է, որ Միրաքյանի գիտական ժառանգությունը հնարավորություն է տալիս հոգեկան արտացոլման խնդիրը դիտարկել ավելի լայն տեսական շրջանակում։ Նրա մոտեցման արժեքը հատկապես դրսևորվում է այն գաղափարում, որ հոգեկան գործընթացները պետք է ուսումնասիրել դրանց ձևավորման, զարգացման և գործունեության հետ փոխկապվածության մեջ։ Այդպիսի մոտեցումը թույլ է տալիս խուսափել հոգեկան երևույթները մեկուսացված և անփոփոխ արդյունքների վերածելուց և ընդգծում է դրանց դինամիկ ու սուբյեկտային բնույթը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Ա. Ի. Միրաքյանի ներդրումը հոգեկան արտացոլման հայեցակարգի զարգացման գործում կապված է մարդու ընկալման և հոգեկան գործունեության ակտիվ բնույթի շեշտադրման, ընկալման գործընթացի նոր տեսական մեկնաբանությունների մշակման և ոչարգասիքային մոտեցման առաջադրման հետ։ Նրա գաղափարները կարևոր նշանակություն ունեն հայ հոգեբանական մտքի պատմության համար և միաժամանակ ստեղծում են հիմք հոգեբանության այլ բնագավառներում հետագա տեսական ու կիրառական ուսումնասիրությունների համար։

Finance

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության համայնքների ֆինանսական ինքնուրույնության ապահովման հիմնախնդիրների և դրանց լուծման հնարավոր ուղիների ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են տեղական ինքնակառավարման մարմինների ֆինանսական կառավարման համակարգը, համայնքային բյուջեների ձևավորման աղբյուրները, եկամուտների և ծախսերի կառուցվածքը, ինչպես նաև ֆինանսական անկախության վրա ազդող տնտեսական, իրավական և վարչական գործոնները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են համայնքների սեփական եկամուտների ավելացման, ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման, բյուջետային քաղաքականության կատարելագործման և միջբյուջետային հարաբերությունների զարգացման հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև տեղական ինքնակառավարման արդյունավետության բարձրացման, ներդրումային միջավայրի բարելավման և միջազգային փորձի կիրառման հարցերը՝ նպատակ ունենալով ամրապնդել համայնքների ֆինանսական կայունությունն ու ինքնաբավությունը։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, հանրային կառավարման մասնագետների, տեղական ինքնակառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, քաղաքականություն մշակողների և տարածաշրջանային զարգացման հարցերով զբաղվող հետազոտողների համար։

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է գիտատեխնիկական փաստաթղթերի ինտեգրված տեղեկատվական համակարգի հետազոտությանը և մշակմանը՝ նպատակ ունենալով ապահովել տարբեր բնույթի գիտական ու տեխնիկական տեղեկատվության հավաքագրումը, պահպանումը, մշակումը, որոնումը և արդյունավետ օգտագործումը միասնական տեղեկատվական միջավայրում։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են գիտատեխնիկական փաստաթղթերի առանձնահատկությունները, դրանց կառուցվածքը, բովանդակության կազմակերպման սկզբունքները և տեղեկատվական հոսքերի կառավարման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր աղբյուրներից ստացվող փաստաթղթերի միասնական համակարգում ինտեգրմանը, դրանց դասակարգմանը, ինդեքսավորմանը և մետատվյալների կառավարմանը։ Նման համակարգը կարող է ներառել գիտական հոդվածներ, տեխնիկական հաշվետվություններ, նախագծային նյութեր, արտոնագրային փաստաթղթեր, հետազոտական արդյունքներ և այլ մասնագիտական տեղեկատվական ռեսուրսներ։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել տեղեկատվության որոնման և հասանելիության արդյունավետության բարձրացման մեթոդները՝ կիրառելով կառուցվածքային տվյալների բազաներ, որոնման տարբեր չափանիշներ, դասակարգման մեխանիզմներ և տեղեկատվության փոխկապակցման միջոցներ։ Կարևոր խնդիր է նաև փաստաթղթերի ամբողջականության, հավաստիության, տարբերակների կառավարման և տեղեկատվական անվտանգության ապահովումը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են հիմնավորվել համակարգի ֆունկցիոնալ և տեխնիկական պահանջները, մշակվել դրա ճարտարապետությունը, տվյալների բազայի կառուցվածքը, օգտագործողի ինտերֆեյսը և տեղեկատվական փոխանակման մեխանիզմները։ Ինտեգրված մոտեցումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել տեղեկատվության կրկնությունը, հեշտացնել անհրաժեշտ փաստաթղթերի որոնումը և ստեղծել միասնական միջավայր գիտատեխնիկական տեղեկատվության կառավարման համար։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև համակարգի ավտոմատացման հնարավորություններին, փաստաթղթերի էլեկտրոնային մշակմանը, օգտագործողների իրավունքների կառավարմանը և համակարգի հետագա ընդլայնման ու տարբեր տեղեկատվական հարթակների հետ ինտեգրման հնարավորություններին։ Մշակված լուծումների արդյունավետությունը կարող է գնահատվել որոնման արագության, տվյալների մշակման հուսալիության, օգտագործման հարմարավետության և տեղեկատվության հասանելիության չափանիշներով։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել գիտահետազոտական կազմակերպություններում, բուհերում, տեխնիկական և նախագծային հաստատություններում, տեղեկատվական կենտրոններում ու կազմակերպություններում, որտեղ անհրաժեշտ է մեծածավալ գիտատեխնիկական փաստաթղթերի համակարգված կառավարում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տեղեկատվական համակարգերի նախագծողներին, ծրագրային ապահովման մասնագետներին, գիտատեխնիկական տեղեկատվության կառավարման մասնագետներին, տվյալների բազաների ադմինիստրատորներին, հետազոտողներին և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողներին։

Agriculture

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գյուղատնտեսության ապահովագրության ներդրման արդյունավետության գնահատման մոտեցումների ուսումնասիրությանը՝ որպես ագրարային ոլորտի ռիսկերի կառավարման և պետական քաղաքականության կարևոր գործիք։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են գյուղատնտեսական արտադրությանը բնորոշ հիմնական ռիսկերը՝ կլիմայական, բնական, շուկայական և արտադրական, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը ֆերմերային տնտեսությունների կայունության և եկամտաբերության վրա։ Աշխատությունում ներկայացվում են գյուղատնտեսական ապահովագրության համակարգի ձևավորման նախադրյալները Հայաստանում, պետական աջակցման մեխանիզմները և մասնավոր ապահովագրական ընկերությունների ներգրավվածությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում արդյունավետության գնահատման մեթոդաբանություններին՝ ներառյալ տնտեսական, վիճակագրական և համեմատական վերլուծության մոտեցումները, որոնք թույլ են տալիս գնահատել ապահովագրական ծրագրերի իրական ազդեցությունը գյուղատնտեսական արտադրության կայունության վրա։ Վերլուծվում են նաև միջազգային փորձի օրինակներ և դրանց կիրառելիությունը Հայաստանի պայմաններում։ Աշխատությունը ընդգծում է, որ գյուղատնտեսության ապահովագրության արդյունավետ համակարգի ձևավորումը կարող է նպաստել ռիսկերի նվազեցմանը, գյուղատնտեսական եկամուտների կայունացմանը և գյուղական համայնքների սոցիալ-տնտեսական զարգացմանը։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ագրարային ոլորտի մասնագետների, ապահովագրական համակարգի աշխատակիցների, պետական կառավարման ներկայացուցիչների և գյուղատնտեսական քաղաքականության մշակմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։