Peculiarities of interaction of CH3O2 radicals with methane and acetaldehyde on surface of atmospheric aerosol substances

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է 19-րդ դարի երկրորդ կեսին Իտալիայի ազգային-ազատագրական շարժումների նկատմամբ հայ հասարակական մտքի վերաբերմունքի և գնահատականների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում Իտալիայի ազգային միավորման գործընթացներն են և դրանց ընկալումը հայ մտավորականության ու հասարակական-քաղաքական շրջանակների կողմից։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես էին իտալական ազգային շարժման գաղափարները, քաղաքական զարգացումները և ազատագրական պայքարի փորձը ներկայացվում ու մեկնաբանվում հայ մամուլում, հրապարակախոսության և հասարակական մտքի տարբեր դրսևորումներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Իտալիայի միավորման գործընթացի հիմնական փուլերին և այն գաղափարական ու քաղաքական արժեքներին, որոնք կարող էին հետաքրքրել հայ հասարակական մտքի ներկայացուցիչներին՝ ազգային ինքնորոշում, պետականության վերականգնում, ազատություն, անկախություն, քաղաքացիական իրավունքներ և ազգային համախմբում։ Աշխատությունը վերլուծում է հայ հեղինակների և հասարակական գործիչների վերաբերմունքը իտալական ազգային-ազատագրական շարժման գործիչների ու գաղափարների նկատմամբ և բացահայտում դրանց հնարավոր ազդեցությունը հայկական ազգային մտածողության զարգացման վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է համեմատական դիտարկումը, որի միջոցով բացահայտվում են իտալական և հայկական ազգային շարժումների միջև ընկալված ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Իտալիայի փորձը հայ հասարակական մտքի շրջանակում կարող էր ընկալվել որպես ազգային ազատագրության, քաղաքական կազմակերպվածության և պետականության ձգտման օրինակ, ինչի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալու 19-րդ դարի հայկական ազգային գաղափարախոսության ձևավորման գործընթացները։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել պարբերական մամուլի, հրապարակախոսական հոդվածների, գրական-հասարակական երկերի և այլ աղբյուրների վերլուծությունը, որոնց միջոցով վերականգնվում է ժամանակաշրջանի մտավոր մթնոլորտը և իտալական իրադարձությունների արձագանքը հայ իրականության մեջ։ Ուսումնասիրությունը նաև հնարավորություն է տալիս դիտարկելու եվրոպական քաղաքական գաղափարների տարածումը հայ հասարակության շրջանում և դրանց վերաիմաստավորումը հայկական ազգային խնդիրների համատեքստում։ Աշխատությունը արժեքավոր է 19-րդ դարի հայ հասարակական մտքի, ազգային-ազատագրական գաղափարների և եվրոպական քաղաքական շարժումների փոխազդեցության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, քաղաքագետներին, հասարակական մտքի պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, գրականագետներին, ուսանողներին և 19-րդ դարի հայկական ազգային-քաղաքական գաղափարների ձևավորմամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է դեպի Արարատ լեռ իրականացված ճանապարհորդությանը՝ ներկայացնելով տարածաշրջանի աշխարհագրական, պատմական, մշակութային և բնագիտական առանձնահատկությունները։ Ճանապարհորդական գրականության այս թեմատիկ շրջանակում առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում Արարատ լեռան բնական միջավայրը, լեռնային տեղանքի կառուցվածքը, կլիմայական պայմանները, բուսական ու կենդանական աշխարհը, ինչպես նաև լեռան հետ կապված պատմական ավանդություններն ու կրոնական պատկերացումները։ Արարատը ներկայացվում է ոչ միայն որպես աշխարհագրական նշանակալի բարձրունք, այլև որպես հայկական պատմական հիշողության, մշակութային ինքնության և հոգևոր ժառանգության կարևոր խորհրդանիշ։ Աշխատության բովանդակային առանցքը կապված է ճանապարհորդության ընթացքում հանդիպող բնական և պատմական տեսարժան վայրերի, բնակավայրերի, տեղական բնակչության կենցաղի ու սովորույթների ուսումնասիրության հետ։ Կարևոր նշանակություն ունեն տարածաշրջանի պատմական անցյալի, տարբեր ժողովուրդների մշակութային փոխազդեցությունների և լեռնային տարածքներում կյանքի առանձնահատկությունների վերաբերյալ դիտարկումները։ Արարատ լեռան ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու նաև աշխարհագրական հետազոտությունների պատմությանը, լեռնագնացության զարգացմանը և այն դժվարություններին, որոնց բախվել են տարբեր ժամանակաշրջանների ճանապարհորդներն ու հետազոտողները։ Հրատարակության թեմատիկան առնչվում է Արարատի նկատմամբ եվրոպացի ճանապարհորդների, բնագետների, պատմաբանների և աշխարհագրագետների հետաքրքրությանը, որը հատկապես մեծացել է գիտական արշավախմբերի և տարածաշրջանային ուսումնասիրությունների զարգացման շրջանում։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում լեռան աշխարհագրական դիրքի, շրջակա լեռնաշղթաների, բնական լանդշաֆտների և պատմական բնակավայրերի վերաբերյալ տեղեկությունները, որոնք նպաստում են տարածաշրջանի բնության և պատմության ամբողջական ընկալմանը։ Ճանապարհորդական նկարագրությունների միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել նաև տվյալ ժամանակաշրջանի հաղորդակցության ուղիների, ճանապարհորդության պայմանների, տեղական հասարակությունների և մշակութային միջավայրի մասին։ Աշխատությունն ունի ճանաչողական և պատմամշակութային նշանակություն, քանի որ Արարատ լեռան ուսումնասիրությունը սերտորեն կապված է Հայաստանի պատմական աշխարհագրության, ազգային մշակույթի և տարածաշրջանի գիտական հետազոտությունների պատմության հետ։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, աշխարհագրագետներին, ազգագրագետներին, մշակութաբաններին, ճանապարհորդական գրականության ուսումնասիրողներին, ինչպես նաև Հայաստանի բնաշխարհով, պատմական հուշարձաններով և Արարատի խորհրդանշական նշանակությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս Արարատը դիտարկելու պատմական, աշխարհագրական և մշակութային տարբեր տեսանկյուններից՝ ընդգծելով նրա բացառիկ տեղը հայկական և համաշխարհային ճանապարհորդական ու հետազոտական ավանդույթներում։

Գրականություն

Այս աշխատանքը համեմատական վերլուծության շրջանակում ուսումնասիրում է երկու ազգային գրական ավանդույթների կարևոր արձակագիրների ստեղծագործական աշխարհը՝ բացահայտելով նրանց գրական մտածողության, թեմատիկ մոտեցումների և գեղարվեստական արտահայտչաձևերի զուգահեռներն ու տարբերությունները։ Հեղինակը դիտարկում է, թե ինչպես են երկու արձակագիրները ներկայացնում մարդու ներաշխարհը, գյուղական իրականությունը, սոցիալական փոփոխությունների ազդեցությունը անհատի վրա և բարոյական ընտրության բարդությունները՝ յուրաքանչյուրը իր մշակութային միջավայրի առանձնահատկություններով պայմանավորված։ Վերլուծության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կերպարների հոգեբանական խորությանը, լեզվական արտահայտչականությանը և պատմողական կառուցվածքի յուրահատկություններին, որոնք ձևավորում են երկու տարբեր, սակայն գաղափարապես մոտեցող գրական աշխարհներ։ Շեշտվում է մարդու և հասարակության հարաբերության խնդիրը, ավանդականի և նորի բախումը, ինչպես նաև պարզ կյանքի մեջ թաքնված փիլիսոփայական իմաստների բացահայտումը։

Մշակույթ

Այս մատենագիտական ցանկը նվիրված է մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության համակարգված ներկայացմանը՝ ներառելով տարբեր ժամանակաշրջաններում և թեմատիկ ուղղություններով հրատարակված աշխատությունների վերաբերյալ տեղեկություններ։ Ժողովածուն պարունակում է գրքերի, հոդվածների, ուսումնասիրությունների և այլ հրատարակությունների մատենագիտական նկարագրություններ, որոնք վերաբերում են կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, գրականությանը, ճարտարապետությանը, մշակութային ժառանգությանը և արվեստագիտական այլ ոլորտներին։ Այն նպատակ ունի նպաստել մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների կողմից համապատասխան գրականության որոնմանը և օգտագործմանը՝ ապահովելով մշակույթի ու արվեստի բնագավառում նոր հրապարակումների մասին տեղեկացվածություն։ Հրատարակությունը արժեքավոր գործիք է գրադարանների, գիտական հաստատությունների, կրթական կառույցների և մշակութային կազմակերպությունների համար, ինչպես նաև օգտակար է արվեստի պատմությամբ և մշակութային գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Պատմություն

Հանրագիտարանային հրատարակությունը նվիրված է Օսմանյան կայսրության պատմության, պետական կառուցվածքի, քաղաքական համակարգի, հասարակական հարաբերությունների և մշակութային ժառանգության բազմակողմանի ներկայացմանը։ Այն ընդգրկում է կայսրության ձևավորման և տարածքային ընդարձակման գործընթացները, կառավարման համակարգի զարգացման առանձնահատկությունները, ռազմական կազմակերպությունը, դիվանագիտական հարաբերությունները և միջազգային քաղաքականության մեջ ունեցած դերակատարությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սուլթանական իշխանության կառուցվածքին, պետական հաստատություններին, վարչատարածքային կառավարմանը, իրավական համակարգին և հասարակության սոցիալական ու կրոնական կազմակերպմանը։ Ներկայացվում են կայսրության տարածքում բնակվող տարբեր ժողովուրդների պատմությունը, ազգային և կրոնական համայնքների փոխհարաբերությունները, տնտեսական գործունեության ձևերը, առևտրային կապերը և քաղաքային կյանքի զարգացումը։ Անդրադարձ է կատարվում կրթության, գիտության, գրականության, ճարտարապետության, արվեստի և առօրյա մշակույթի առանձնահատկություններին։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում Օսմանյան կայսրության և եվրոպական պետությունների հարաբերությունները, պատերազմները, բարեփոխումների շարժումները, ազգային-ազատագրական պայքարները և կայսրության աստիճանական անկման պատմական հանգամանքները։ Հայագիտական տեսանկյունից առանձնակի հետաքրքրություն են ներկայացնում օսմանյան տիրապետության ներքո հայ բնակչության պատմությանը, Հայկական հարցին, հայ-օսմանյան հարաբերություններին և Հայոց ցեղասպանությանը վերաբերող թեմաները։ Հանրագիտարանային կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս առանձին հոդվածների միջոցով ուսումնասիրելու պատմական իրադարձությունները, նշանավոր գործիչներին, աշխարհագրական տարածքները, հաստատությունները և կարևոր հասկացությունները։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել որպես տեղեկատու աղբյուր պատմաբանների, արևելագետների, քաղաքագետների, մշակութաբանների, հայագետների, ուսանողների և Օսմանյան կայսրության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը արևելյան լեզուների ուսումնասիրությանը նվիրված ուսումնական և մատենագիտական բնույթի ուղեցույց է, որն ընդգրկում է եբրայերենը, քաղդեերենը, սամարերենը, ասորերենը, արաբերենը, պարսկերենը, եթովպերենը, հայերենը և ղպտերենը։ Հեղինակը ներկայացնում է նշված լեզուների ուսումնասիրման կազմակերպման ընդհանուր սկզբունքները՝ նպատակ ունենալով ընթերցողին ուղղորդել դրանց համակարգված և արդյունավետ յուրացման ճանապարհով։ Անդրադարձ է կատարվում տարբեր լեզուների առանձնահատկություններին, դրանց ուսումնասիրության հաջորդականությանը և այն գիտելիքներին ու հմտություններին, որոնք անհրաժեշտ են արևելյան բնագրերի ընթերցման և մեկնաբանման համար։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ուսումնական գրականության ընտրությանը․ ներկայացվում են այն քերականությունները, բառարանները, բնագրերը և այլ աշխատություններ, որոնք կարող են անհրաժեշտ լինել սովորողներին համապատասխան լեզուների ուսումնասիրության ընթացքում։ Այդ պատճառով աշխատությունը միաժամանակ ունի լեզվաբանական, ուսուցողական և մատենագիտական նշանակություն։ Տարբեր լեզուների համատեղ ներկայացումը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու ժամանակաշրջանի եվրոպական արևելագիտության շրջանակներում կիրառված լեզվագիտական դասակարգումների, գիտական հետաքրքրությունների և ուսուցման մեթոդների մասին։ Հայերենի ընդգրկումը մյուս արևելյան լեզուների շարքում առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում հայագիտության և հայերենի ուսումնասիրության պատմության տեսանկյունից՝ հնարավորություն տալով դիտարկել, թե ինչ տեղ էր հատկացվում հայերենին վաղ արևելագիտական կրթության համակարգում։ Աշխատությունը արժեքավոր սկզբնաղբյուր է լեզվաբանության, արևելագիտության, հայագիտության, գրքի և կրթության պատմության ուսումնասիրողների, ինչպես նաև հին լեզուների ուսումնասիրման մեթոդաբանությամբ հետաքրքրվող մասնագետների համար։