Սաղմոսների մեկնություն, հատոր չորրորդ

History

Անկախության առաջնեկը աշխատությունը պատմագիտական բնույթի ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Հայաստանի անկախ պետականության ձևավորման առաջին փուլերին և այդ գործընթացում ձևավորված քաղաքական, հասարակական ու մշակութային փոփոխություններին, այն ներկայացնում է անկախության կայացման սկզբնական տարիների մարտահրավերները՝ պետական ինստիտուտների կառուցում, անվտանգային խնդիրներ, տնտեսական անցումային դժվարություններ և արտաքին քաղաքական կողմնորոշումներ, գիրքը վերլուծում է նաև հասարակական գիտակցության փոփոխությունը՝ անկախ պետականության գաղափարի ամրապնդման և ազգային ինքնության վերարժևորման համատեքստում, միաժամանակ ընդգծելով այն դերակատարներին և գործընթացները, որոնք ազդել են նոր պետական համակարգի ձևավորման վրա, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր նորագույն հայ պատմության և պետականաշինության ուսումնասիրության համար։

Linguistics

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Լար բարբառի լեզվական առանձնահատկությունների նկարագրությանը՝ դիտարկելով այն որպես տեղական խոսվածքային համակարգ, որի ձևավորումը պայմանավորված է տարածաշրջանային պատմական, սոցիալ-մշակութային և լեզվական շփումների բազմաշերտ ազդեցությամբ։ Բարբառը կապված է Lar տարածաշրջանի խոսակցական միջավայրի հետ և արտացոլում է տեղական լեզվական զարգացման առանձնահատկությունները՝ պահպանելով ինչպես ընդհանուր լեզվական հիմքը, այնպես էլ յուրահատուկ տարածաշրջանային տարբերակներ։ Նշվում է, որ բարբառի հնչյունական համակարգում կարող են դրսևորվել ստանդարտ լեզվից շեղումներ՝ ձայնավորների որակական փոփոխություններ, բաղաձայնների մեղմացում կամ կարծրացում, ինչպես նաև ինտոնացիոն առանձնահատկություններ, որոնք բնորոշ են խոսակցական հաղորդակցությանը։ Վերլուծվում է, որ ձևաբանական մակարդակում հաճախ նկատվում են պարզեցված կամ, հակառակը, պահպանողական ձևեր՝ կախված լեզվական շփումների ինտենսիվությունից և սոցիալական միջավայրի ազդեցությունից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բառապաշարային շերտին, որտեղ առկա են ինչպես ընդհանուր լեզվական միավորներ, այնպես էլ տեղական ծագման բառեր և փոխառություններ, որոնք արտացոլում են պատմական փոխազդեցությունները հարևան լեզուների հետ։ Նշվում է նաև, որ բարբառը կրում է ոչ միայն լեզվական, այլև մշակութային տեղեկատվություն՝ պահպանելով համայնքի ինքնության, ավանդույթների և մտածողության առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ, Լար բարբառը դիտարկվում է որպես տարածաշրջանային լեզվական համակարգ, որը կարևոր է ինչպես բարբառագիտության, այնպես էլ լեզվական բազմազանության ուսումնասիրության համար։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է անհամասեռ մետաղական կառուցվածքներում մակերևույթային պլազմոնների տեղայնացման ֆիզիկական մեխանիզմների, տարածական բաշխման և էլեկտրամագնիսական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են մակերևույթային պլազմոնների առաջացման տեսական հիմքերը, մետաղի և դիէլեկտրիկ միջավայրի սահմանին էլեկտրամագնիսական ալիքների փոխազդեցության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև մետաղական կառուցվածքների երկրաչափական և նյութական պարամետրերի ազդեցությունը պլազմոնային գրգռումների վարքագծի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կառուցվածքային անհամասեռությունների, մակերևույթի անկանոնությունների, նանոմասշտաբային չափերի և նյութերի օպտիկական հատկությունների փոփոխությունների հետևանքով առաջացող տեղայնացման երևույթներին։ Ուսումնասիրվում են պլազմոնային ռեզոնանսների ձևավորման պայմանները, էլեկտրամագնիսական դաշտի ուժեղացման հնարավորությունները, էներգիայի տարածման և կլանման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տեղայնացված և տարածվող մակերևույթային պլազմոնների փոխազդեցությունները։ Անդրադարձ է կատարվում տեսական մոդելավորման, Մաքսվելի հավասարումների կիրառման, թվային հաշվարկների և օպտիկական բնութագրերի վերլուծության մեթոդներին։ Կարևորվում են հետազոտվող երևույթների նշանակությունը նանոֆոտոնիկայի, պլազմոնիկայի, օպտիկական սենսորների, լուսային ազդանշանների կառավարման և նորագույն ֆունկցիոնալ նյութերի մշակման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տեսական և կիրառական ֆիզիկայի հետազոտողների, օպտիկայի, նանոտեխնոլոգիաների, նյութագիտության և ֆոտոնիկայի մասնագետների, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում չկարգավորված զարկերակային գերճնշման տարածվածության, կլինիկական առանձնահատկությունների, ռիսկի գործոնների և արդյունավետ հսկման կազմակերպման հիմնախնդիրների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն հիվանդների խմբերի բնութագրման վրա, որոնց մոտ զարկերակային ճնշման ցուցանիշները չեն հասնում նպատակային մակարդակների՝ չնայած հիվանդության հայտնաբերմանը կամ իրականացվող բժշկական հսկողությանը։ Քննության են առնվում տարիքային, սեռային, սոցիալական, վարքային և կլինիկական գործոնները, որոնք կարող են կապված լինել արյան ճնշման ոչ բավարար վերահսկման հետ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում սրտանոթային ռիսկի գնահատմանը, ուղեկցող հիվանդությունների առկայությանը, կենսակերպային գործոններին, բուժման շարունակականությանը և բժշկական առաջարկություններին հետևելու առանձնահատկություններին։ Համաճարակաբանական վերլուծության շրջանակում ուսումնասիրվում են հիվանդության տարածվածության և վերահսկման մակարդակների տարբերությունները բնակչության առանձին խմբերում, ինչպես նաև առողջապահական ծառայությունների հասանելիության ու կանխարգելիչ հետազոտությունների նշանակությունը։ Կարևորվում է վաղ հայտնաբերման խնդիրը, քանի որ երկար ժամանակ ոչ բավարար վերահսկվող բարձր զարկերակային ճնշումը կարող է մեծացնել սրտանոթային բարդությունների զարգացման հավանականությունը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նաև բժշկական հսկողության կազմակերպման գործող մոտեցումները, առաջնային առողջապահական օղակի դերը, հիվանդների պարբերական վերահսկման արդյունավետությունը և բժշկի ու հիվանդի համագործակցության նշանակությունը։ Առանձին ուղղություն է հսկման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունների գնահատումը՝ ռիսկի խմբերի ժամանակին հայտնաբերման, շարունակական դիտարկման, առողջապահական կրթության և բուժման նկատմամբ հետևողականության բարելավման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրվում է նաև բնակչության տեղեկացվածության մակարդակի ազդեցությունը, քանի որ հիվանդության բնույթի, ռիսկերի և բժշկական հսկողության անհրաժեշտության վերաբերյալ բավարար գիտելիքները կարող են նպաստել կանխարգելիչ վարքագծի ձևավորմանը։ Կլինիկական և համաճարակաբանական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել չկարգավորված զարկերակային գերճնշման առավել նշանակալի պատճառներն ու բնութագրիչները և գնահատել Հայաստանի առողջապահական համակարգի պայմաններում դրանց վերահսկման առանձնահատկությունները։ Հատուկ նշանակություն է տրվում կանխարգելման և երկարաժամկետ հսկման համակարգային կազմակերպմանը՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել հիվանդության հետ կապված առողջական բեռը և բարձրացնել բժշկական օգնության արդյունավետությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել սրտաբանության, համաճարակաբանության, հանրային առողջության, կանխարգելիչ բժշկության և առողջապահության կազմակերպման ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, բժիշկների, առողջապահության մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է վարկային կազմակերպությունների ֆինանսատնտեսական գործունեության արդյունավետության գնահատման տեսական, մեթոդական և գործնական հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսական համակարգի նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության առանցքում վարկային կազմակերպությունների գործունեության արդյունքների չափման, ֆինանսական կայունության գնահատման և արդյունավետության վրա ազդող ներքին ու արտաքին գործոնների բացահայտման խնդիրներն են։ Քննվում են կազմակերպությունների ակտիվների և պարտավորությունների կառուցվածքը, վարկային պորտֆելի ձևավորումը, եկամուտների ու ծախսերի հարաբերակցությունը, շահութաբերությունը, իրացվելիությունը և կապիտալի օգտագործման արդյունավետությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում վարկային ռիսկի կառավարմանը, ժամկետանց և խնդրահարույց պարտավորությունների ազդեցությանը, վարկառուների վճարունակության գնահատման նշանակությանը և վարկային պորտֆելի որակի պահպանման անհրաժեշտությանը։ Արդյունավետության գնահատումը դիտարկվում է ոչ միայն ֆինանսական արդյունքների, այլև ռեսուրսների օգտագործման, ծառայությունների կազմակերպման, կառավարման որակի և մրցակցային դիրքի տեսանկյուններից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել շահութաբերության, ֆինանսական կայունության, գործառնական ծախսերի և ռիսկայնության տարբեր ցուցանիշներ՝ կազմակերպությունների գործունեության առավել ամբողջական գնահատման նպատակով։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում Հայաստանի ֆինանսական շուկայի առանձնահատկությունների և կարգավորող միջավայրի ազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ վարկային կազմակերպությունների գործունեությունը սերտորեն կապված է ընդհանուր տնտեսական պայմանների, ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիության և վարկային ծառայությունների պահանջարկի հետ։ Դիտարկվում են նաև կառավարման համակարգերի կատարելագործման, գործառնական ծախսերի օպտիմալացման, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և թվային ծառայությունների կիրառման հնարավորությունները։ Կարևորվում է հաճախորդների սպասարկման որակի բարձրացումը և ֆինանսական ծառայությունների հասանելիության ընդլայնումը՝ արդյունավետության և մրցունակության բարելավման համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև արդյունավետության գնահատման մեթոդական համակարգի կատարելագործմանը՝ ֆինանսական և ոչ ֆինանսական ցուցանիշների համակցված կիրառման միջոցով։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է ֆինանսական կառավարման, վարկային գործունեության, ռիսկերի կառավարման և արդյունավետության գնահատման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել վարկային կազմակերպությունների կայուն գործունեության ապահովման և տնտեսական արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները։

Literature

Աշխատանքը ներկայացնում է թուրքերեն ժողովրդական առածների գերմաներեն թարգմանությունների ժողովածու՝ նպատակ ունենալով մեկ լեզվական և մշակութային միջավայրի իմաստային ժառանգությունը հասանելի դարձնել մեկ այլ լեզվով ընթերցողներին։ Առածները ժողովրդական բանահյուսության կարևոր բաղադրիչ են․ դրանք կարճ, պատկերավոր և հաճախ փոխաբերական արտահայտություններով ամփոփում են սերունդների կուտակած կենսափորձը, բարոյական պատկերացումները, հասարակական հարաբերությունների մասին դիտարկումներն ու կենցաղային իմաստությունը։ Դրանցում արտահայտվում են աշխատանքի, ընտանիքի, ընկերության, մարդկային բնավորության, ազնվության, խոհեմության, համբերության և կյանքի տարբեր իրավիճակների վերաբերյալ ժողովրդական դատողություններ։ Թուրքերենից գերմաներեն թարգմանությունը պահանջում է ոչ միայն բառերի ճշգրիտ փոխանցում, այլև արտահայտությունների փոխաբերական իմաստի, հուզական երանգի և մշակութային ենթատեքստի պահպանում։ Առածների թարգմանության ընթացքում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն համարժեքների ընտրությունը, լեզվական պատկերների բացատրությունը և այնպիսի ձևակերպումների որոնումը, որոնք գերմանախոս ընթերցողին հնարավորություն կտան ընկալելու բնագրի իմաստային ամբողջությունը։ Այս տեսանկյունից ժողովածուն հետաքրքրություն է ներկայացնում համեմատական լեզվաբանության, թարգմանության տեսության և թուրքական բանահյուսության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է ծառայել նաև որպես լեզուների ուսուցման օժանդակ նյութ՝ նպաստելով բառապաշարի հարստացմանը, դարձվածքների ճանաչմանը և տարբեր ժողովուրդների մտածողության ու մշակութային արժեքների համեմատությանը։ Հրատարակությունը վկայում է ժողովրդական բանավոր ժառանգությունը գրավոր ձևով հավաքելու և միջլեզվական մշակութային փոխանակման միջոցով տարածելու կարևորության մասին։