Սաղմոսների մեկնություն, հատոր երկրորդ

History

Ռուբեն Վարդանյանի գիտական աշխատությունը նվիրված է Կիլիկիայի հայկական թագավորության դրամագիտական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով Լևոն I Մեծագործի կառավարման ժամանակաշրջանի և այդ շրջանի դրամների վրա։ Այն «Հայաստանի հայկական դրամների սիլլոգե» մատենաշարի առաջին հատորն է և կարևոր ներդրում է հայկական դրամագիտության, միջնադարյան պետականության պատմության ու պատմական նյութական մշակույթի ուսումնասիրման բնագավառում։ Աշխատության հիմնական առարկան կիլիկյան հայկական դրամներն են, որոնք դիտարկվում են ոչ միայն որպես դրամաշրջանառության միջոցներ, այլև որպես պատմական սկզբնաղբյուրներ՝ տեղեկություններ հաղորդելով թագավորական իշխանության, պետական խորհրդանիշների, արքայական տիտղոսների, պատկերագրական ավանդույթների և ժամանակաշրջանի մշակութային կապերի մասին։ Դրամների ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական ու տնտեսական պատմության վերակազմության համար, քանի որ դրանց վրա պահպանված պատկերները, արձանագրությունները, դիմանկարներն ու խորհրդանշական տարրերը կարող են բացահայտել իշխանության ներկայացման ձևերը և արքունական մշակույթի առանձնահատկությունները։ Լևոն Մեծագործի կառավարման շրջանը Կիլիկիայի հայկական պատմության առանցքային փուլերից է․ 1198 թվականին նրա թագադրումը նշանավորեց իշխանապետության վերածումը թագավորության և հայկական պետականության միջազգային դիրքի ամրապնդումը։ Այդ պատմական միջավայրում դրամահատությունը կապված էր պետական ինքնուրույնության, արքայական հեղինակության և տնտեսական հարաբերությունների զարգացման հետ։ Հատորի գիտական արժեքը պայմանավորված է դրամագիտական նյութի համակարգված ներկայացմամբ, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրողներին համեմատել դրամների տեսակները, պատկերագրական հատկանիշները և արձանագրությունները, ինչպես նաև դրանք համադրել պատմական այլ տվյալների հետ։ Հայերեն և անգլերեն լեզուներով նյութերի ներկայացումը նպաստում է աշխատության օգտագործմանը ինչպես հայաստանյան, այնպես էլ միջազգային գիտական շրջանակներում։ Գիրքը կարևոր աղբյուր է դրամագետների, պատմաբանների, հնագետների, թանգարանային մասնագետների և միջնադարյան հայկական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ նպաստելով Կիլիկիայի հայկական թագավորության պատմական ժառանգության ճանաչմանը, պահպանմանը և գիտական շրջանառությանը։

Mathematics

Այս գիրքը նվիրված է քվանտային քրոմոդինամիկայի O(α) ուղղումների ուսումնասիրությանը Ḃ → Xγ տրոհման գործընթացում՝ ներկայացնելով բարձր էներգիաների ֆիզիկայի կարևոր տեսական խնդիրներից մեկը։ Աշխատանքում վերլուծվում են քվարկային փոխազդեցությունների տեսական նկարագրությունը, ուժեղ փոխազդեցությունների ազդեցությունը մասնիկների տրոհման գործընթացների վրա և քվանտային ուղղումների հաշվարկման մեթոդները։ Գրքում ներկայացվում են քվանտային դաշտի տեսության մոտեցումներ, մաթեմատիկական հաշվարկներ և ֆիզիկական մեկնաբանություններ, որոնք նպաստում են տարրական մասնիկների փոխազդեցությունների ավելի խորքային ըմբռնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել տեսական ֆիզիկոսների, մասնիկների ֆիզիկայի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և բարձր էներգիաների ֆիզիկայով հետաքրքրվող ուսանողների համար։

Economics

Տնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Արմավիրի մարզի տնտեսության զարգացման հիմնական հիմնախնդիրների և դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում մարզի սոցիալ-տնտեսական ներուժը, տնտեսության ճյուղային կառուցվածքը, արտադրական ռեսուրսները և տարածքային զարգացման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսության, արդյունաբերության, ծառայությունների և ձեռնարկատիրական գործունեության զարգացման պայմաններին, ինչպես նաև դրանց փոխկապակցվածությանը մարզի տնտեսական աճի հետ։ Վերլուծվում են ներդրումային ակտիվության, զբաղվածության, աշխատաշուկայի, ենթակառուցվածքների և արտադրական կարողությունների օգտագործման հետ կապված խնդիրները։ Քննարկվում են բնական և աշխատանքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, փոքր ու միջին ձեռնարկատիրության խթանման, արտադրանքի մրցունակության բարձրացման և տնտեսական գործունեության տարածքային անհամաչափությունների նվազեցման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու մարզի տնտեսական զարգացման ներուժը և առանձնացնելու սոցիալ-տնտեսական կայուն աճին նպաստող հիմնական ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տարածքային տնտեսագիտության, տարածաշրջանային զարգացման, հանրային կառավարման և Հայաստանի մարզերի սոցիալ-տնտեսական խնդիրներով զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է զուգահեռ հաշվողական ենթակառուցվածքների հնարավորությունների օգտագործմամբ երկրատեղեկատվական համակարգերում բուսական ծածկույթի գնահատման համար նախատեսված ծրագրային և տեղեկատվական ծառայությունների մշակմանը։ Հետազոտության կենտրոնում մեծածավալ տարածական տվյալների արդյունավետ մշակման խնդիրն է, որը հատկապես կարևոր է արբանյակային պատկերների, հեռազննման տվյալների և բազմաշերտ թվային քարտեզների վերլուծության ժամանակ։ Քննվում են բուսականության տարածական բաշխվածության, խտության, վիճակի և ժամանակային փոփոխությունների գնահատման մեթոդները՝ դրանք համադրելով բարձր արտադրողականությամբ հաշվարկների կազմակերպման սկզբունքների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հաշվողական առաջադրանքների բաժանմանը և միաժամանակյա կատարմանը տարբեր պրոցեսորների կամ հաշվողական հանգույցների վրա, ինչը հնարավորություն է տալիս կրճատել տվյալների մշակման ժամանակը և բարձրացնել համակարգի արտադրողականությունը։ Դիտարկվում են տարածական տվյալների նախնական մշակման, դասակարգման, ինդեքսավորման, համադրման և արդյունքների քարտեզագրական ներկայացման խնդիրները։ Բուսական ծածկույթի գնահատման շրջանակում կարող են կիրառվել սպեկտրային տվյալներից ստացվող բուսականության ցուցիչներ, տարածական վերլուծության և փոփոխությունների հայտնաբերման մեթոդներ, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել բուսականության վիճակը տարբեր ժամանակահատվածներում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ծրագրային ծառայությունների ճարտարապետության մշակումը՝ տվյալների աղբյուրների, հաշվարկային ռեսուրսների և օգտագործողի համար նախատեսված երկրատեղեկատվական գործիքների փոխգործակցությունն ապահովելու նպատակով։ Ուսումնասիրվում են նաև հաշվարկային բեռնվածության բաշխման, տվյալների փոխանցման, պահեստավորման և մշակման արդյունավետության խնդիրները։ Ծառայությունների մշակումը կարող է նպաստել տարածական վերլուծությունների ավտոմատացմանը և մեծ տարածքների վերաբերյալ տվյալների պարբերական գնահատմանը՝ նվազեցնելով հաշվարկների կատարման համար անհրաժեշտ ժամանակային ռեսուրսները։ Նման համակարգերը կիրառական նշանակություն ունեն բնապահպանական մշտադիտարկման, անտառային և գյուղատնտեսական տարածքների ուսումնասիրության, հողօգտագործման փոփոխությունների գնահատման և բնական ռեսուրսների կառավարման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գեոինֆորմատիկայի, զուգահեռ ծրագրավորման, բարձր արտադրողականությամբ հաշվարկների և հեռազննման տվյալների մշակման մոտեցումները՝ բուսական ծածկույթի տարածական գնահատման արդյունավետ թվային ծառայությունների ձևավորման նպատակով։

Literature

Աշխատանքը նվիրված է ազգային առածներին՝ ժողովրդական բանավոր ստեղծագործության այն տեսակին, որի միջոցով սերունդների կուտակած կենսափորձը, իմաստությունը և աշխարհընկալումը փոխանցվում են կարճ, դիպուկ ու պատկերավոր խոսքի ձևով։ Առածները խտացված արտահայտություններ են, որոնք ամփոփում են կյանքի տարբեր իրավիճակների վերաբերյալ դիտարկումներ, բարոյական սկզբունքներ, հասարակական հարաբերությունների գնահատականներ և գործնական խորհուրդներ։ Դրանցում արտացոլվում են ժողովրդի կենցաղը, սովորույթները, աշխատանքի ու ընտանիքի մասին պատկերացումները, մարդկային բնավորության տարբեր կողմերը և հասարակական վարքի ընդունված չափանիշները։ Առածների լեզվական առանձնահատկություններն են հակիրճությունը, պատկերավորությունը, հաճախակի հանդիպող հակադրությունները, համեմատությունները և փոխաբերական իմաստները, որոնք խոսքը դարձնում են հիշվող ու ազդեցիկ։ Նման ժողովածուները կարևոր դեր ունեն ժողովրդական բանահյուսության պահպանման և ուսումնասիրության գործում, քանի որ գրավոր ձևով ամրագրում են բանավոր ավանդույթում ձևավորված արտահայտությունները։ Գիրքը արժեքավոր նյութ է հայ ժողովրդի լեզվամտածողության, մշակութային հիշողության, կենցաղային պատկերացումների և բարոյական արժեքների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև լեզվաբանների, բանահավաքների, ազգագրագետների և ժողովրդական իմաստությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Literature

Գրքում ուսումնասիրվում է 20-րդ դարի 70–80-ական թվականներին ստեղծված հայ արձակ գործերի հոգեբանական շերտը և ստեղծագործական արտահայտման միջոցները, վերլուծվում են այն մեթոդները, որոնց միջոցով գրողներն ընթերցողին ներկայացնում են հերոսների ներաշխարհը, մտքերը, զգացմունքները և ներքին հակասությունները, դիտարկվում է հոգեբանության ներկայացման դինամիկայի ձևը՝ ներառյալ ներբովանդակային վերլուծությունը, համառոտ հիշողությունները, ներքին մենախոսությունները և սյուժետային ճշգրտումները, ներկայացվում է հերոսների անհատականության կառուցվածքը և սոցիալական միջավայրի ազդեցությունը նրանց հոգեբանական դրսևորումների վրա, ընդգծվում է մոդեռնիստական մոտեցումների դերը՝ ներքին տեքստային դրսևորումների միջոցով մարդու հոգեբանության խորը բացահայտման գործում, քննարկվում է լեզվական և սիմվոլիկ միջոցների կիրառությունը հոգեբանական նրբությունների արտահայտման համար, գիրքը համադրում է գրական, հոգեբանական և սոցիալական վերլուծությունները՝ նպատակ ունենալով ցույց տալ հայ արձակի տարողունակությունը մարդության ներքին վիճակների փոխանցման, հոգեբանական խորը շերտերի ուսումնասիրության և ժամանակակից գրական պրակտիկայի մեջ հոգեբանության ներկայացման մեթոդների զարգացման համատեքստում։