20-րդ դարի 70-80-ական թվականների հայ արձակը (հոգեբանության բացահայտման միջոցներ)

Աշխարհագրություն

Գիրքը նվիրված է Շնող-Կողբի հանքային հանգույցում ներծին հանքայնացման տեղայնացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով տարածքի երկրաբանական կառուցվածքի, հանքային առաջացումների և հանքագոյացման գործընթացների վերլուծությունը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են հանքայնացման ձևավորման պայմանները, ապարների կազմությունը, երկրաբանական կառուցվածքային գործոնների ազդեցությունը հանքային մարմինների տեղաբաշխման վրա, ինչպես նաև հանքային գործընթացների զարգացման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանքայնացման տարածական բաշխմանը, դրա վերահսկող երկրաբանական պայմաններին, միներալային կազմին և հետախուզական աշխատանքների արդյունավետ կազմակերպման հնարավորություններին։ Գիրքը ներկայացնում է երկրաբանական հետազոտությունների, հանքաբանական վերլուծությունների և հանքավայրերի գնահատման մեթոդներ, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն օգտակար հանածոների որոնման և արդյունաբերական յուրացման գործընթացներում։ Աշխատանքը նախատեսված է երկրաբանների, հանքագետների, երկրաբանական հետազոտությունների մասնագետների, դասախոսների, ուսանողների և Հայաստանի հանքային ռեսուրսների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Իրավաբանություն

«ՀՀ բանկային օրենսդրություն»-ը վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգը կարգավորող իրավական ակտերի ամբողջությանը, որը սահմանում է բանկերի ստեղծման, գործունեության, վերահսկողության և լուծարման իրավական հիմքերը։ Այն ներառում է հիմնականում «Բանկերի և բանկային գործունեության մասին» ՀՀ օրենքը, ինչպես նաև ՀՀ կենտրոնական բանկի մասին օրենքը և մի շարք այլ նորմատիվ ակտեր, որոնք միասին ձևավորում են բանկային իրավական դաշտը։ Այս օրենսդրությունը կարգավորում է բանկերի լիցենզավորման գործընթացը, ավանդների ընդունման և վարկավորման պայմանները, բանկային գաղտնիքի պահպանությունը, ֆինանսական վերահսկողությունը և սպառողների իրավունքների պաշտպանությունը։ Կարևոր դեր ունի նաև ՀՀ կենտրոնական բանկը՝ որպես բանկային համակարգի կարգավորող և վերահսկող մարմին, որը սահմանում է պարտադիր նորմատիվներ և ապահովում ֆինանսական կայունությունը։ Ընդհանուր առմամբ, ՀՀ բանկային օրենսդրությունը նպատակ ունի ապահովել բանկային համակարգի հուսալիությունը, ֆինանսական կայունությունը, մրցակցային միջավայրի ձևավորումը և ավանդատուների ու վարկառուների իրավունքների պաշտպանությունը։

Մանկավարժություն

Գիտական աշխատությունը նվիրված է արցախահայ բանահյուսության մեջ արտացոլված դաստիարակչական գաղափարների, ժողովրդական մանկավարժության սկզբունքների և ազգային բարոյական արժեքների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է Արցախի հայ բնակչության բանավոր ժողովրդական ստեղծագործության տարբեր ժանրերում պահպանված կրթադաստիարակչական պատկերացումների բացահայտման, դրանց պատմամշակութային նշանակության գնահատման և սերունդների բարոյական ու հոգևոր ձևավորման գործում ունեցած դերի լուսաբանման հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է ժողովրդական հեքիաթներում, առակներում, ավանդազրույցներում, առասպելներում, ասացվածքներում, առածներում, հանելուկներում, ժողովրդական երգերում և բանահյուսական այլ ստեղծագործություններում արտահայտված դաստիարակչական գաղափարները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի աշխատասիրության, ազնվության, արդարության, հայրենասիրության, համարձակության, բարության, փոխօգնության, ընտանիքի նկատմամբ պատասխանատվության և ավագ սերնդի հանդեպ հարգանքի գաղափարները, որոնք կարևոր տեղ են զբաղեցնում ժողովրդական դաստիարակության համակարգում։ Արցախի բանահյուսական ժառանգությունը դիտարկվում է որպես ժողովրդի պատմական հիշողության, կենսափորձի, աշխարհայացքի և բարոյական սկզբունքների պահպանման ու փոխանցման կարևոր միջոց։ Ժողովրդական ստեղծագործություններում արտահայտված կերպարները, խորհրդանշական պատկերները, բարոյախրատական պատմությունները և կյանքի տարբեր իրավիճակների նկարագրությունները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու այն արժեքային համակարգը, որի հիման վրա ձևավորվել են համայնքային փոխհարաբերությունները, ընտանեկան ավանդույթները և երեխաների ու երիտասարդների դաստիարակության մոտեցումները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ժողովրդական մանկավարժության և ազգային կրթական ավանդույթների փոխկապակցվածության բացահայտումը՝ ընդգծելով բանահյուսության դերը անձի բնավորության, վարքագծի, մտածողության և հասարակական պատասխանատվության ձևավորման գործում։ Առանձին նշանակություն ունեն Արցախի ժողովրդական խոսքի առանձնահատկությունները, բարբառային արտահայտությունները, պատկերավոր մտածողությունը և բանավոր պատմողական ավանդույթները, որոնց միջոցով փոխանցվել են հասարակության կողմից ընդունված վարքականոնները, բարոյական գնահատականներն ու կյանքի փորձից բխող խրատները։ Աշխատության թեմատիկան առնչվում է նաև ընտանեկան դաստիարակության պատմությանը, ծնողների և երեխաների փոխհարաբերություններին, համայնքային համերաշխության պահպանմանը, աշխատանքի նկատմամբ վերաբերմունքին և ազգային ինքնագիտակցության ձևավորմանը։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ բանահյուսական ստեղծագործությունները դարեր շարունակ ծառայել են ոչ միայն որպես գեղարվեստական արտահայտման և ժամանցի միջոց, այլև որպես ոչ ֆորմալ կրթության, բարոյական ուսուցման և հասարակական փորձի փոխանցման կարևոր աղբյուր։ Հետազոտության շրջանակում հնարավոր է դիտարկել նաև արցախահայ բանահյուսության ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները համահայկական ժողովրդական ստեղծագործության համատեքստում՝ բացահայտելով ինչպես ազգային մշակույթին բնորոշ ընդհանուր արժեքները, այնպես էլ Արցախի պատմական, հասարակական և կենցաղային պայմաններով ձևավորված տեղական առանձնահատկությունները։ Գիտական հետաքրքրություն են ներկայացնում ժողովրդական դաստիարակության մեթոդները, խրատական խոսքի ազդեցությունը, դրական և բացասական կերպարների հակադրության միջոցով բարոյական գաղափարների փոխանցումը, ինչպես նաև բանահյուսական նյութերի կիրառման հնարավորությունները ժամանակակից կրթական գործընթացում։ Աշխատության գիտագործնական նշանակությունը պայմանավորված է ժողովրդական մանկավարժության պատմական փորձի ուսումնասիրման, ազգային մշակութային ժառանգության պահպանման և ավանդական դաստիարակչական արժեքների գիտական արժևորման անհրաժեշտությամբ։ Այն կարող է օգտակար լինել մանկավարժներին, ազգագրագետներին, բանագետներին, բանասերներին, մշակութաբաններին, պատմաբաններին, կրթության ոլորտի հետազոտողներին, ինչպես նաև Արցախի ժողովրդական մշակույթով, ազգային դաստիարակության պատմությամբ և հայկական բանահյուսության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Աշխատությունը նպաստում է արցախահայ բանավոր մշակութային ժառանգության դաստիարակչական ներուժի ճանաչմանը՝ ընդգծելով ժողովրդական իմաստության, բարոյական արժեքների և ազգային ավանդույթների նշանակությունը սերունդների հոգևոր, մտավոր և հասարակական զարգացման գործում։

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է հայ երաժշտության մեջ բազմաձայնության ձևավորման և տարածման գործընթացին՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Քրիստափոր Կարա-Մուրզայի գործունեությանը և նրա ունեցած նշանակությանը։ Գրքում ուսումնասիրվում է հայ երաժշտական մշակույթի այն ժամանակաշրջանը, երբ ժողովրդական և հոգևոր միաձայն երգեցողության ավանդույթների հիման վրա սկսեցին ձևավորվել բազմաձայն երաժշտության նոր արտահայտչամիջոցներ։ Հեղինակը ներկայացնում է Կարա-Մուրզայի երաժշտական գործունեության պատմական և մշակութային միջավայրը, նրա գաղափարները, ստեղծագործական մոտեցումները և ժողովրդական երգերի մշակման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմաձայնության ներդրման մեթոդներին, երգերի բազմաձայն մշակման առանձնահատկություններին, ձայնային շերտերի փոխհարաբերությանը և ազգային երաժշտական նյութի պահպանման ու վերաիմաստավորման խնդիրներին։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է նաև այն հարցը, թե ինչպես է բազմաձայն երգեցողությունը ներգործել հայ երաժշտական մտածողության զարգացման վրա և ինչ նոր հնարավորություններ է ստեղծել խմբերգային արվեստի համար։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ժողովրդական երաժշտության հավաքագրման, գրառման և մշակման գործընթացներին, քանի որ այդ գործունեությունը նպաստել է ազգային երաժշտական ժառանգության պահպանմանը և դրա ներմուծմանը պրոֆեսիոնալ երաժշտական միջավայր։ Գրքում վերլուծվում են նաև Կարա-Մուրզայի գործունեության պատմական նշանակությունը և նրա ներդրումը հայ խմբերգային մշակույթի ձևավորման գործում՝ այն դիտարկելով հետագա երաժշտական զարգացումների համատեքստում։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող էր եվրոպական բազմաձայնության սկզբունքների և հայկական ավանդական երաժշտական մտածողության համադրումը նպաստել ազգային երաժշտության նոր ձևերի զարգացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել երաժշտագետների, խմբավարների, կոմպոզիտորների, մշակութաբանների, երաժշտական կրթության մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են հայկական խմբերգային արվեստի պատմությամբ և ազգային երաժշտական մշակույթի զարգացման գործընթացներով։

Ֆինանսներ

Արտադրության հետ կապված գիտության ինտեգրացման ձևերը վերաբերում են այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով գիտական հետազոտությունների արդյունքները ներմուծվում են արտադրական գործընթացների մեջ՝ բարձրացնելով տեխնոլոգիական մակարդակը, արտադրողականությունը և մրցունակությունը։ Այս ինտեգրացումը կարող է իրականացվել գիտահետազոտական և փորձարարական մշակումների (R&D) միջոցով, երբ ձեռնարկությունները կամ պետական կառույցները մշակում են նոր տեխնոլոգիաներ և անմիջապես ներդնում արտադրությունում, ինչպես նաև համալսարանների և արդյունաբերության համագործակցության ձևաչափերով, որտեղ գիտական հաստատությունները մասնակցում են կիրառական խնդիրների լուծմանը։ Կարևոր ձևերից է նաև տեխնոլոգիական տրանսֆերը, երբ նորարարական լուծումները փոխանցվում են գիտական կենտրոններից բիզնեսին, ինչպես նաև ինկուբատորների և տեխնոպարկերի ստեղծումը, որոնք ապահովում են գիտության, ստարտափների և արտադրության կապը՝ արագացնելով նոր գաղափարների շուկա դուրս գալը։ Վենչուրային կապիտալը որպես փոքր բիզնեսի ֆինանսավորման աղբյուր ներկայացնում է բարձր ռիսկային, բայց նաև բարձր եկամտաբերության ներդրումային մեխանիզմ, որի միջոցով մասնավոր ներդրողները կամ ֆոնդերը ֆինանսավորում են նորաստեղծ կամ արագ զարգացող ընկերություններին՝ սովորաբար ստանալով բաժնեմաս ընկերությունում։ Այս մոտեցումը հատկապես կարևոր է նորարարական փոքր բիզնեսների համար, որոնք չունեն բավարար գրավ կամ պատմական ֆինանսական ցուցանիշներ բանկային վարկեր ստանալու համար։ Վենչուրային կապիտալը ոչ միայն ապահովում է ֆինանսավորում, այլ նաև հաճախ ներառում է կառավարման աջակցություն, ռազմավարական խորհրդատվություն և շուկա դուրս գալու օգնություն, ինչը մեծացնում է բիզնեսի հաջողության հավանականությունը։ Միաժամանակ այն ենթադրում է բարձր ռիսկ, քանի որ բազմաթիվ ստարտափներ կարող են ձախողվել, սակայն հաջող նախագծերի դեպքում ապահովում է զգալի շահույթ և արագ աճ։

Գրականություն

Heracles-ի ծնունդն ու դաստիարակությունը կապված են հին հունական դիցաբանության ամենահայտնի պատմություններից մեկի հետ, որտեղ նա ներկայացվում է որպես Զևսի և Ալքմենեի որդի։ Զևսը, ցանկանալով ունենալ ուժեղ հերոս որդի, մոտեցել է Alcmene-ին՝ Ամֆիտրիոնի կնոջը՝ ստանալով Ամֆիտրիոնի կերպարը, ինչի արդյունքում ծնվել է Հերակլեսը, ով արդեն մանկուց առանձնանում էր իր արտասովոր ուժով և աստվածային ծագմամբ։ Սակայն Հերայի՝ Զևսի կնոջ նախանձը պատճառ է դարձել, որ նա դեռ օրորոցում փորձի սպանել երեխային՝ ուղարկելով երկու օձ, սակայն Հերակլեսը խեղդել է նրանց՝ ցույց տալով իր գերբնական ուժը։ Նրա դաստիարակությունը իրականացվել է տարբեր ուսուցիչների կողմից՝ ովքեր նրան սովորեցրել են երաժշտություն, մարտարվեստ, նետաձգություն և կառքի վարում, իսկ նրա խնամքի մեջ մեծ դեր են ունեցել նաև ռազմական և բարոյական դաստիարակները, որոնք ձևավորել են նրան որպես ապագա հերոս։ Սակայն նրա կյանքը միշտ ուղեկցվել է Հերայի թշնամանքով, որը հետագայում էլ նրան բերել է ծանր փորձությունների և հայտնի «տասներկու սխրանքների» ճանապարհին։ Հերակլեսի մանկությունն ու դաստիարակությունը ընդգծում են նրա երկակի բնույթը՝ որպես թե՛ աստվածային, թե՛ մարդկային հատկություններով օժտված հերոս, որի կերպարը դարձել է ուժի, դիմացկունության և հերոսության խորհրդանիշ հին հունական մշակույթում։