Շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության տնտեսական գնահատման մեթոդաբանության կատարելագործման ուղիները ՀՀ-ում

Պատմություն

Գիրքը ներկայացնում է հայկական վիմագրական ժառանգությունը՝ վերծանելով քարերի, եկեղեցիների, խաչքարերի և հուշարձանների վրա պահպանված արձանագրությունները։ Այն կարևոր աղբյուր է Հայաստանի պատմության, լեզվի և մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Հիմնական բովանդակությունը․ Վիմագրության էությունը Քարե արձանագրությունների ուսումնասիրություն որպես պատմական աղբյուր։ Հայկական արձանագրությունների տեսակները Եկեղեցական, իրավական, նվիրատվական և հուշարձանային գրություններ։ Լեզվական առանձնահատկություններ Հին և միջնադարյան հայերենի կիրառումը վիմագրերում։ Պատմական տեղեկություններ Թագավորների, իշխանների, եկեղեցիների և հասարակական կյանքի մասին տվյալներ։ Մշակութային նշանակություն Վիմագրերի դերը որպես պատմության ճշգրիտ և անմիջական վկայություններ։

Տնտեսագիտություն

Այս թեման վերաբերում է արտաքին առևտրի պետական կարգավորման տեսական հիմքերի և դրանց կիրառման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում։ Արտաքին առևտրի պետական կարգավորումը ներառում է այն տնտեսական, իրավական և վարչական միջոցների համակարգը, որոնց միջոցով պետությունը ազդում է արտահանման և ներմուծման գործընթացների վրա՝ ազգային տնտեսության շահերը պաշտպանելու, տնտեսական աճը խթանելու և միջազգային տնտեսական հարաբերությունները կարգավորելու նպատակով։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են արտաքին առևտրի կարգավորման հիմնական տեսությունները, ազատ առևտրի և պրոտեկցիոնիզմի գաղափարները, մաքսային և ոչ մաքսային գործիքների կիրառման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև պետության դերը համաշխարհային շուկաներում մրցունակության ապահովման գործում։ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով վերլուծվում են արտաքին առևտրի կառուցվածքը, արտահանման և ներմուծման միտումները, միջազգային տնտեսական ինտեգրման գործընթացները և համաշխարհային շուկաների ազդեցությունը երկրի տնտեսության վրա։ Ուշադրություն է դարձվում նաև տնտեսական անվտանգության, արտահանման խթանման, տեղական արտադրողների պաշտպանության և արտաքին տնտեսական քաղաքականության արդյունավետության խնդիրներին։ Թեման կարևոր է այն առումով, որ արտաքին առևտուրը փոքր և բաց տնտեսություն ունեցող երկրների զարգացման կարևոր գործոններից մեկն է, իսկ դրա արդյունավետ պետական կարգավորումը կարող է նպաստել տնտեսական կայունության, ներդրումների ներգրավման և միջազգային մրցունակության բարձրացմանը։

Փիլիսոփայություն

Աշխատությունը նվիրված է Ավետիք Իսահակյանի ստեղծագործական ժառանգության գաղափարական, աշխարհայացքային և փիլիսոփայական շերտերի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նրա գեղարվեստական մտածողությունը դիտարկելով անհատի, հասարակության, բնության և մարդկային գոյության հիմնարար խնդիրների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում գրողի ստեղծագործություններում արտահայտված մարդու և աշխարհի փոխհարաբերության, կյանքի ու մահվան, սիրո, ազատության, ճակատագրի, բարու և չարի, երջանկության, տառապանքի, հայրենիքի և օտարության վերաբերյալ պատկերացումներն են։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե ինչպես են փիլիսոփայական մտորումները վերածվում գեղարվեստական պատկերների, խորհրդանիշների, քնարական ապրումների և կերպարների՝ ձևավորելով ստեղծագործությունների գաղափարական խորությունը։ Քննվում է անհատի ներաշխարհի և արտաքին իրականության հակադրությունը, մարդու ազատության ձգտման ու գոյության սահմանափակումների միջև լարվածությունը, ինչպես նաև կյանքի իմաստի որոնման խնդիրը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում սիրո թեման, որը կարող է ներկայանալ ոչ միայն որպես անձնական զգացում, այլև որպես մարդու հոգևոր գոյության, գեղեցկության ընկալման և աշխարհի հետ ներդաշնակության հասնելու միջոց։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են հիասթափության, մենության, կարոտի և մարդկային կյանքի անցողիկության մոտիվները՝ բացահայտելով դրանց աշխարհայացքային նշանակությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հայրենիքի գաղափարի քննությունը, ազգային պատմության և հավաքական հիշողության արտացոլումը, ինչպես նաև անհատի ու ազգային հանրության հարաբերությունների գեղարվեստական մեկնաբանությունը։ Գրական ժառանգությունը կարող է դիտարկվել նաև եվրոպական և արևելյան փիլիսոփայական ու գրական ավանդույթների համատեքստում՝ բացահայտելով տարբեր գաղափարական հոսանքների հետ հնարավոր առնչությունները և դրանց ստեղծագործական վերաիմաստավորումը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում բնության պատկերներին, որոնք հաճախ հանդես են գալիս ոչ միայն որպես գեղարվեստական միջավայր, այլև որպես մարդու հոգեվիճակի և տիեզերքի վերաբերյալ մտորումների արտահայտման միջոց։ Կարևորվում է նաև տարբեր ժանրերի՝ քնարերգության, արձակի, պոեմների և այլ ստեղծագործությունների համեմատական քննությունը՝ պարզելու աշխարհայացքային գաղափարների զարգացման և փոփոխության առանձնահատկությունները։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս գրական ժառանգությունը դիտարկել որպես ամբողջական գեղարվեստափիլիսոփայական համակարգ, որտեղ ազգային մշակութային փորձը միահյուսվում է համամարդկային գոյաբանական ու բարոյական հարցադրումներին։ Աշխատությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ հայ գրականության պատմության, գրականագիտության, գեղագիտության և փիլիսոփայական մտքի ուսումնասիրության համար։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է ծիրանի և թթի հումքի հիմքով ստացվող թունդ ալկոհոլային խմիչքների տեխնոլոգիական և կենսաքիմիական բնութագրերի գիտական գնահատմանը։ Հետազոտության կենտրոնում պատրաստի արտադրանքի բաղադրության, որակի և զգայական հատկությունների ձևավորման վրա պտղային հումքի կենսաքիմիական առանձնահատկությունների ու արտադրական գործընթացների ընդհանուր ազդեցությունն է։ Ծիրանն ու թութը դիտարկվում են որպես քիմիական բաղադրությամբ տարբեր պտղատեսակներ, որոնց բնական շաքարների, օրգանական թթուների, բուրավետ և այլ կենսաբանորեն ծագող միացությունների հարաբերակցությունը կարող է արտացոլվել վերջնական արտադրանքի հատկություններում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հումքի հասունության և որակի ցուցանիշները, հիմնական ֆիզիկաքիմիական բնութագրերը և արտադրության ընթացքում տեղի ունեցող կենսաքիմիական փոխակերպումների ընդհանուր օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել պատրաստի արտադրանքի ցնդող և բուրավետ միացությունների կազմին, քանի որ դրանք նշանակալի դեր ունեն պտղային ծագման խմիչքների բույրի և ընդհանուր զգայական նկարագրի ձևավորման գործում։ Կարևորվում է նաև տարբեր խմբերի քիմիական բաղադրիչների գնահատումը՝ արտադրանքի որակի, իսկ որոշ միացությունների դեպքում նաև անվտանգության վերահսկման տեսանկյունից։ Տեխնոլոգիական գնահատումը կարող է ներառել տարբեր արտադրական գործոնների և հումքի առանձնահատկությունների համեմատական վերլուծություն՝ առանց արտադրության գործնական եղանակների նկարագրման։ Կենսաքիմիական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզաբանելու, թե ինչպես են սկզբնական հումքի բաղադրիչները փոփոխվում մշակման ընթացքում և ինչպիսի կապ կարող է գոյություն ունենալ դրանց ու վերջնական արտադրանքի որակական հատկանիշների միջև։ Ծիրանի և թթի հիմքով արտադրանքների համեմատական քննությունը կարող է բացահայտել յուրաքանչյուր հումքատեսակին բնորոշ քիմիական և զգայական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև որակի գնահատման համար նշանակալի ցուցանիշները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սննդի քիմիայի, կենսաքիմիայի, սննդամթերքի որակի վերահսկման և պտղային հումքի տեխնոլոգիական ուսումնասիրության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով գիտականորեն բնութագրել տվյալ արտադրատեսակների բաղադրությունը, որակական առանձնահատկությունները և դրանց ձևավորման հիմնական գործոնները։

Պատմություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հայկական պահանջատիրության ձևավորման, զարգացման և դրսևորման գործընթացներին սփյուռքում 1965–1975 թվականների ընթացքում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում Հայոց ցեղասպանության պատմական հիշողության պահպանման, միջազգային հանրության ուշադրությունը հայկական հարցի նկատմամբ ակտիվացնելու և արդարության ու ճանաչման պահանջները քաղաքական ու հասարակական օրակարգում առաջ մղելու ուղղությամբ սփյուռքահայ համայնքների գործունեությունն է։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ 1965 թվականի՝ Հայոց ցեղասպանության 50-ամյակի հետ կապված հիշատակի միջոցառումներին և դրանց նշանակությանը հայկական պահանջատիրության հետագա զարգացման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սփյուռքահայ կազմակերպությունների, հասարակական ու քաղաքական կառույցների, մտավորականների և երիտասարդական շրջանակների գործունեությանը, ինչպես նաև տարբեր երկրներում պահանջատիրական գաղափարների տարածման և կազմակերպչական ձևերի առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննարկվել հանրահավաքները, հիշատակի միջոցառումները, հրապարակային հայտարարությունները, մամուլի հրապարակումները, քաղաքական նախաձեռնությունները և միջազգային կառույցների ու օտարերկրյա հասարակությունների շրջանում իրազեկման աշխատանքները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև այն հարցը, թե ինչպես փոխվեց հայկական հարցի ընկալումը սփյուռքում տվյալ ժամանակահատվածում և ինչպիսի ազդեցություն ունեցան միջազգային քաղաքական իրադարձությունները, սփյուռքի ներքին զարգացումները և նոր սերնդի ակտիվացումը պահանջատիրական շարժման վրա։ 1970-ականների առաջին կեսը դիտարկվում է որպես մի շրջան, երբ հայկական պահանջատիրությունը աստիճանաբար ստացավ ավելի կազմակերպված և հրապարակային բնույթ՝ նախապատրաստելով հետագա տասնամյակների քաղաքական և հասարակական գործընթացները։ Աշխատությունը կարող է կարևոր աղբյուր լինել սփյուռքահայ քաղաքական մտքի, ազգային ինքնության, պատմական հիշողության և հայկական հարցի միջազգայինացման գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Այն հատկապես օգտակար է պատմաբանների, հայագետների, սփյուռքագետների, քաղաքական գործընթացների հետազոտողների, ինչպես նաև հայկական սփյուռքի պատմությամբ հետաքրքրվող ուսանողների և ընթերցողների համար։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արտաքին առևտրի զարգացման հիմնախնդիրների համակողմանի վերլուծությանը՝ հարկաբյուջետային քաղաքականության ազդեցության համատեքստում։ Հետազոտության ընթացքում դիտարկվում են արտաքին առևտրի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, արտահանման և ներմուծման փոխհարաբերությունները, դրանց դինամիկան և տնտեսական զարգացման վրա ունեցած ազդեցությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական ֆինանսական քաղաքականության գործիքների՝ հարկային համակարգի, մաքսային կարգավորումների, պետական բյուջեի եկամուտների և ծախսերի կառուցվածքի դերին արտաքին առևտրային հոսքերի ձևավորման և կարգավորման գործընթացում։ Վերլուծվում են նաև արտաքին առևտրի զարգացման հիմնական խոչընդոտները՝ արտադրական մրցունակության սահմանափակումները, տեխնոլոգիական հետամնացությունը, շուկաների սահմանափակ դիվերսիֆիկացիան և արտաքին տնտեսական կախվածությունները։ Աշխատությունում քննարկվում են հարկաբյուջետային քաղաքականության հնարավոր բարելավման ուղղությունները՝ նպատակ ունենալով խթանել արտահանման աճը, բարելավել առևտրային հաշվեկշիռը և բարձրացնել ազգային տնտեսության դիմակայունությունը գլոբալ տնտեսական տատանումների նկատմամբ։ Ընդգծվում է, որ արդյունավետ հարկաբյուջետային քաղաքականությունը կարող է հանդես գալ որպես արտաքին առևտրի զարգացման կարևոր խթանող գործիք՝ ապահովելով կայուն տնտեսական աճ և միջազգային մրցունակության բարձրացում։