Ուղղափառ հավատքի համառոտ ուսմունք

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում տարածված բալենու և կեռասենու տեսակների կենսաբանական, ագրոնոմիական և տնտեսական հատկանիշների ուսումնասիրմանը՝ դրանք բարձրարժեք պտղատու սորտերի համար որպես պատվաստակալ օգտագործելու նպատակահարմարության գնահատման տեսանկյունից։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է տեղական պայմաններին հարմարված բուսական ձևերի առանձնացման և դրանց այն հատկությունների բացահայտման վրա, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ պատվաստված ծառերի աճի, զարգացման, բերքատվության, երկարակեցության և շրջակա միջավայրի անբարենպաստ գործոնների նկատմամբ դիմադրողականության վրա։ Քննության են առնվում տարբեր տեսակների ձևաբանական և կենսաբանական առանձնահատկությունները, արմատային համակարգի զարգացումը, աճի ուժգնությունը, հողային ու կլիմայական պայմանների նկատմամբ պահանջները և Հայաստանի տարբեր բնական գոտիներում դրանց հարմարվողականությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում պատվաստակալի և պատվաստվող սորտի համատեղելիությանը, քանի որ դրանց կենսաբանական համապատասխանությունը կարևոր նշանակություն ունի ծառի հետագա բնականոն զարգացման և կայուն պտղաբերության համար։ Ուսումնասիրվում է տարբեր պատվաստակալների ազդեցությունը ծառերի աճման ուժի, պսակի ձևավորման, պտղաբերության սկզբի, բերքի քանակական ու որակական ցուցանիշների և արտադրական տնկարկների արդյունավետության վրա։ Կարևորվում է նաև ձմեռային ցրտերի, երաշտի, հողի առանձնահատկությունների և այլ միջավայրային գործոնների նկատմամբ դիմադրողականության գնահատումը՝ Հայաստանի տարբեր այգեգործական շրջանների համար առավել հարմար տարբերակների առանձնացման նպատակով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տեղական և մշակության մեջ կիրառվող տարբեր բուսական ձևեր՝ գնահատելով դրանց բազմացման կարողությունը, տնկանյութի ստացման արդյունավետությունը և արտադրական այգիներում կիրառման հեռանկարները։ Տեղական գենետիկական ռեսուրսների ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև կենսաբազմազանության պահպանության տեսանկյունից, քանի որ բնական և վաղուց մշակվող ձևերը կարող են կրել արժեքավոր հատկանիշներ, որոնք անհրաժեշտ են ժամանակակից պտղաբուծության զարգացման համար։ Պատվաստակալների ճիշտ ընտրությունը դիտարկվում է որպես ինտենսիվ և արդյունավետ այգիների ստեղծման կարևոր պայման, քանի որ այն կարող է նպաստել ծառերի աճի կարգավորմանը, շրջակա միջավայրին հարմարվողականության բարձրացմանը և սորտային արժեքավոր հատկանիշների առավել արդյունավետ դրսևորմանը։ Աշխատության կիրառական նշանակությունը կապված է Հայաստանի պայմաններին համապատասխան տնկանյութի արտադրության գիտական հիմքերի կատարելագործման, բարձրարժեք սորտերի մշակության արդյունավետության բարձրացման և պտղաբուծական տնտեսությունների համար առավել հեռանկարային պատվաստակալների ընտրության հետ։ Ստացված արդյունքները կարող են նպաստել նաև նոր այգիների հիմնման ժամանակ տեղական հողակլիմայական պայմաններին համապատասխան սորտ–պատվաստակալ զուգակցումների ընտրությանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել պտղաբույծների, այգեգործների, բույսերի սելեկցիայի և գենետիկական ռեսուրսների մասնագետների, գյուղատնտեսների, գիտաշխատողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է անասնակերի սիլոսացման տեխնոլոգիական գործընթացների և դրանց իրականացման համար կիրառվող մեքենաների ու սարքավորումների կատարելագործման գիտատեխնիկական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բուսական հումքի հավաքումից և նախապատրաստումից մինչև պահեստավորում իրականացվող գործողությունների արդյունավետ կազմակերպումն է՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել հումքի և պատրաստի կերի կորուստները, բարձրացնել աշխատանքների մեքենայացման մակարդակը և ապահովել ստացվող անասնակերի կայուն որակը։ Սիլոսացման գործընթացը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված տեխնոլոգիական գործողությունների համակարգ, որի արդյունավետությունը կախված է ինչպես մշակվող բուսական զանգվածի հատկություններից, այնպես էլ կիրառվող տեխնիկական միջոցների կառուցվածքային և աշխատանքային բնութագրերից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել բուսական զանգվածի մանրացման, տեղափոխման, բաշխման և խտացման գործընթացները, ինչպես նաև դրանց փոխազդեցությունը տեխնոլոգիական ընդհանուր շղթայում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սարքավորումների աշխատանքային օրգանների կառուցվածքային լուծումների գնահատմանը և այն պարամետրերի հիմնավորմանը, որոնք ազդեցություն ունեն արտադրողականության, աշխատանքի կայունության, էներգատարության և մշակվող նյութի որակի վրա։ Կարող են դիտարկվել մեքենաների շարժման ռեժիմների, աշխատանքային օրգանների փոխազդեցության և բուսական զանգվածի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների միջև կապերը՝ տեխնիկական համակարգի արդյունավետ աշխատանքի պայմանները բացահայտելու նպատակով։ Կարևոր ուղղություն է տեխնոլոգիական գործընթացների մեքենայացման և ավտոմատացման հնարավորությունների ուսումնասիրությունը, ինչը կարող է նպաստել աշխատանքի կազմակերպման բարելավմանը և մարդկային գործոնի ազդեցության նվազեցմանը։ Սարքավորումների կատարելագործման ընթացքում նշանակություն ունեն նաև դրանց հուսալիությունը, սպասարկման հարմարավետությունը և տարբեր արտադրական պայմաններում կիրառելիությունը։ Տեխնոլոգիական ու կառուցվածքային տարբերակների համեմատական գնահատումը հնարավորություն է տալիս ընտրելու այնպիսի լուծումներ, որոնք համատեղում են արտադրողականությունը, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը և պատրաստվող կերի որակի պահպանման պահանջները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գյուղատնտեսական մեքենաշինության, անասնակերի արտադրության, տեխնոլոգիական գործընթացների մեքենայացման և ինժեներական նախագծման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով գիտականորեն հիմնավորել սիլոսացման տեխնոլոգիական համակարգերի և համապատասխան սարքավորումների կատարելագործման հիմնական ուղղությունները։

Religion

Աշխատության վերնագիրը մատնանշում է տարբեր հարցերի և խնդիրների քննական ուսումնասիրություն՝ ենթադրելով վերլուծական ու դատողական մոտեցում։ Նման բնույթի երկերում հիմնական ուշադրությունը կարող է ուղղված լինել առաջադրված հարցերի էության բացահայտմանը, դրանց շուրջ առկա տեսակետների համադրմանը, փաստարկների գնահատմանը և հիմնավորված եզրակացությունների ձևավորմանը։ «Քննություն» հասկացությունն այստեղ կարևորում է ոչ թե պարզապես տեղեկությունների շարադրումը, այլ հարցադրումների մանրակրկիտ դիտարկումը, պատճառահետևանքային կապերի որոնումը և տարբեր հնարավոր պատասխանների կշռադատումը։ Այս մոտեցումը նպաստում է տրամաբանական մտածողության զարգացմանը, սովորեցնում է տարբերակել հիմնավոր փաստարկը ենթադրությունից և հարցին մոտենալ հետևողականորեն։ Վերնագիրը չի հստակեցնում, թե ինչ բնույթի խնդիրներ են քննարկվում՝ փիլիսոփայական, կրոնական, հասարակական, գիտական, թե այլ ոլորտի, ուստի աշխատության կոնկրետ թեմատիկ ուղղությունը որոշել հնարավոր չէ։ Այնուամենայնիվ, նման վերնագրով գիրքը կարելի է դիտարկել որպես քննական մտքի և գիտելիքի համակարգմանն ուղղված գրականության նմուշ։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայերեն վերլուծական գրականության, 19-րդ դարի մտավոր մշակույթի, գրավոր բանավեճի և հարցերի տրամաբանական քննության ավանդույթների ուսումնասիրության տեսանկյունից։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է նավագնացության տեսական և գործնական գիտելիքների համակարգված ուսուցմանը՝ ներկայացնելով ծովային ճանապարհորդությունների, նավերի ուղղորդման, տարածական կողմնորոշման և ծովային ուղիների որոշման հետ կապված գիտական ու մասնագիտական սկզբունքները։ Այն նախատեսված է նավագնացության վերաբերյալ հիմնարար գիտելիքներ փոխանցելու և ընթերցողին ծովային կողմնորոշման ու նավի կառավարման տեսական հիմքերին ծանոթացնելու համար։ Երեք գրքից բաղկացած կառուցվածքը վկայում է նյութի համակարգված և ուսումնական սկզբունքով կազմակերպման մասին՝ հնարավորություն տալով նավագնացության բազմաբնույթ հարցերը ներկայացնել առանձին, բայց փոխկապակցված թեմատիկ բաժիններով։ Բովանդակության հիմնական շրջանակը վերաբերում է ծովային տարածություններում ուղղության և դիրքի որոշմանը, աշխարհագրական կողմնորոշմանը, հեռավորությունների ու ընթացուղիների հաշվարկին, ինչպես նաև նավի շարժման և ճանապարհորդության կազմակերպման համար անհրաժեշտ գիտելիքներին։ Նավագնացության գիտությունը սերտորեն կապված է աշխարհագրության, աստղագիտության, մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի հետ, ուստի այսպիսի ուսումնական աշխատության կարևոր բաղադրիչներն են երկնային մարմինների միջոցով կողմնորոշման սկզբունքները, աշխարհագրական կոորդինատների ընկալումը, ուղղությունների որոշումը, քարտեզների օգտագործումը և ծովային ուղիների հաշվարկման եղանակները։ Աշխատության ուսուցողական բնույթը ենթադրում է գիտական հասկացությունների հետևողական ներկայացում՝ նպատակ ունենալով ընթերցողին ծանոթացնել նավագնացության մասնագիտական լեզվին, կիրառվող մեթոդներին և ծովային ճանապարհորդությունների կազմակերպման տրամաբանությանը։ Նման գիտելիքները կարևոր նշանակություն ունեն ոչ միայն նավի ընթացքը ճիշտ ուղղորդելու, այլև ծովային տարածություններում անվտանգ և արդյունավետ տեղաշարժ ապահովելու, ճանապարհի տևողությունը գնահատելու, դիրքի փոփոխությունները վերահսկելու և տարբեր աշխարհագրական պայմաններում կողմնորոշվելու համար։ Գրքի գիտական արժեքը պայմանավորված է նավագնացության՝ որպես կիրառական գիտության ներկայացմամբ, որտեղ տեսական գիտելիքները անմիջականորեն առնչվում են գործնական խնդիրների լուծմանը։ Այն արտացոլում է ծովային գիտությունների զարգացման այն ավանդույթը, որի շրջանակում մաթեմատիկական հաշվարկները, աստղագիտական դիտարկումները, աշխարհագրական տեղեկությունները և տեխնիկական հմտությունները միավորվում էին նավագնացության միասնական գիտակարգում։ Պատմամշակութային տեսանկյունից աշխատությունը հետաքրքիր է նաև հայալեզու գիտատեխնիկական գրականության զարգացման ուսումնասիրության համար, քանի որ ծովագնացության վերաբերյալ մասնագիտական գիտելիքի հայերեն ներկայացումը նպաստում էր գիտական հասկացությունների տարածմանը և հայերենով տարբեր կիրառական բնագավառներ ուսումնասիրելու հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Այն վկայում է կրթական գրականության թեմատիկ բազմազանության, գիտության տարբեր ճյուղերի նկատմամբ հետաքրքրության և մասնագիտական գիտելիքը հայերենով մատուցելու ձգտման մասին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել նավագնացության պատմությամբ, ծովային աշխարհագրությամբ, աստղագիտական կողմնորոշմամբ, քարտեզագրությամբ և գիտատեխնիկական մտքի զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն արժեքավոր է նաև հայ հին տպագիր գրքի և հայալեզու մասնագիտական ուսումնական գրականության ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ ներկայացնելով այն գիտելիքների շրջանակը, որոնք կարևոր էին ծովային ճանապարհորդությունների, աշխարհագրական հետազոտությունների և նավագնացության մասնագիտական պատրաստության համար։

Economics

Աշխատավարձի ձևերի և համակարգերի արդյունավետ կիրառումը պայմանավորված է այնպիսի կազմակերպական, տնտեսական և իրավական պայմաններով, որոնք ապահովում են աշխատուժի արդար վարձատրություն, աշխատանքի արտադրողականության աճ և ձեռնարկության ընդհանուր արդյունավետության բարձրացում։ Աշխատավարձի հիմնական ձևերն են ժամանակային և գործային (piece-rate) համակարգերը, ինչպես նաև դրանց համակցված տարբերակները, որոնց ճիշտ ընտրությունը կախված է արտադրության բնույթից, տեխնոլոգիական մակարդակից և աշխատանքի չափելիությունից։ Ժամանակային համակարգը առավել արդյունավետ է այն դեպքերում, երբ աշխատանքի արդյունքը դժվար է չափել քանակապես, իսկ գործային համակարգը կիրառվում է այնտեղ, որտեղ հնարավոր է հստակ գնահատել կատարված աշխատանքի ծավալը և որակը։ Արդյունավետ կիրառման կարևոր պայմաններից են աշխատանքի նորմավորման հստակ համակարգի առկայությունը, արդար և թափանցիկ գնահատման չափանիշները, արտադրողականության և որակի վերահսկման մեխանիզմները, ինչպես նաև աշխատավարձի կապը աշխատանքի արդյունքի հետ, ինչը խթանում է աշխատողների մոտիվացիան։ Բացի այդ, անհրաժեշտ է ապահովել ֆինանսական կայունություն և ձեռնարկության վճարունակություն, որպեսզի աշխատավարձի վճարումները լինեն կանոնավոր և ժամանակին, ինչպես նաև հաշվի առնել սոցիալական երաշխիքները և նվազագույն աշխատավարձի պետական կարգավորումը։ Կարևոր պայման է նաև մարդկային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման համակարգի առկայությունը, որը ներառում է վերապատրաստում, աշխատանքի գնահատում և կարիերայի աճի հնարավորություններ։

Other Subjects

Սույն հրատարակությունը ներկայացնում է Հայաստանի ազգային գրադարանի գործունեության տարեկան ծրագիրը՝ 2012 թվականի համար, և արտացոլում է այդ ժամանակաշրջանում գրադարանի առջև դրված հիմնական խնդիրները, առաջնահերթություններն ու զարգացման ուղղությունները։ Այն արժեքավոր է ոչ միայն որպես կազմակերպչական փաստաթուղթ, այլև որպես տվյալ ժամանակահատվածում Հայաստանի գրադարանային համակարգի, տեղեկատվական միջավայրի և մշակութային քաղաքականության զարգացման մասին պատկերացում կազմելու աղբյուր։ Փաստաթղթում ներկայացվող աշխատանքները կապված են գրադարանային հավաքածուների համալրման, պահպանության և սպասարկման, ընթերցողների տեղեկատվական պահանջների բավարարման, մատենագիտական և տեղեկատվական ծառայությունների կատարելագործման, ինչպես նաև ազգային գրական ժառանգության պահպանման ու հանրահռչակման հետ։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում գրադարանի տեխնոլոգիական արդիականացմանը և էլեկտրոնային ծառայությունների զարգացմանը։ Այդ ժամանակաշրջանում մեկնարկած կարևոր ուղղություններից էր թվայնացման կենտրոնի և հանրային էլեկտրոնային ընթերցասրահի ստեղծման ծրագիրը, որի նպատակն էր ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների միջոցով ընդլայնել գրադարանային հավաքածուների հասանելիությունը և ապահովել մշակութային ժառանգության թվային պահպանումը։ Ծրագիրը կարելի է դիտարկել նաև 2012 թվականին գրադարանային ոլորտում տեղի ունեցած ավելի լայն ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների համատեքստում, քանի որ նույն տարում ընդունվել է «Գրադարանների և գրադարանային գործի մասին» ՀՀ օրենքը, որը սահմանեց գրադարանների գործունեության, ֆինանսավորման, հավաքածուների հաշվառման, համալրման, պահպանության և օգտագործման իրավական հիմքերը։ Հրատարակության բովանդակությունը կարևոր է նաև ազգային մշակութային ժառանգության պահպանության տեսանկյունից, քանի որ ազգային գրադարանը միաժամանակ հանդես է գալիս որպես հայկական տպագիր և գրավոր ժառանգության հավաքագրման, պահպանման, համակարգման և հանրությանը ներկայացնելու կարևորագույն հաստատություն։ 2012 թվականից գրադարանը նաև առաջատար դեր է ստանձնել «Հայ գիրք» էլեկտրոնային շտեմարանի զարգացման գործում, որի նպատակն է հնարավորինս ամբողջական ներկայացնել հայ գրքի պատմությունը և հասանելի դարձնել աշխարհով մեկ պահպանվող հայերեն գրական ժառանգությունը։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել գրադարանագետներին, մշակութաբաններին, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և թվայնացման ոլորտի մասնագետներին, պատմաբաններին, հետազոտողներին, ինչպես նաև այն ընթերցողներին, ովքեր ուսումնասիրում են Հայաստանի մշակութային հաստատությունների և գրադարանային համակարգի զարգացման պատմությունը։ Ազգային գրադարանի թվայնացման, տեղեկատվական ծառայությունների կատարելագործման, հավաքածուների պահպանության և հանրային հասանելիության ընդլայնման ուղղությունները թույլ են տալիս այս նյութը դիտարկել որպես 2012 թվականի գրադարանային զարգացման առաջնահերթությունների վերաբերյալ կարևոր աղբյուր։