Հայոց լեզու և հայ գրականություն 4-րդ

Աշխարհագրություն

Գիրքը՝ «Աշխարհամասերի ֆիզիկական աշխարհագրություն. Պր. 2. Ասիա», հեղինակը Օհանյան Կ.Օ., հանդիսանում է ուսումնական և գիտամեթոդական ձեռնարկ, որը նվիրված է Ասիա մայրցամաքի ֆիզիկական աշխարհագրության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է Ասիայի բնական միջավայրի հիմնական բաղադրիչները՝ երկրաբանական կառուցվածքը, ռելիեֆի բազմազան ձևերը, լեռնային համակարգերը (օրինակ՝ Հիմալայներ, Տյան Շան, Ալթայ), հարթավայրերը և բարձրավանդակները, ինչպես նաև դրանց ձևավորման երկրաբանական գործընթացները։ Գրքում մանրամասն բացատրվում են կլիմայական գոտիները և դրանց առանձնահատկությունները՝ մուսսոնային, մայրցամաքային, մերձարևադարձային և արկտիկական ազդեցություններով, ինչպես նաև ջրագրական համակարգերը՝ խոշոր գետերը, լճերը և ջրային ավազանները։ Ներառված են նաև հողերի և բուսականության գոտիականությունը, անապատային և արևադարձային անտառային տարածքների բնութագրերը, ինչպես նաև բնական ռեսուրսների տարածքային բաշխվածությունը և դրանց նշանակությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված բնական գործընթացներին՝ երկրաշարժերին, հրաբխային ակտիվությանը, մթնոլորտային շրջանառությանը և դրանց ազդեցությանը տարածաշրջանային բնության վրա։ Գիրքը նախատեսված է ուսանողների, ուսուցիչների և աշխարհագրության մասնագետների համար՝ նպաստելով Ասիա մայրցամաքի ֆիզիկական աշխարհագրության գիտական և համակարգված ընկալմանը։

Արտասահմանյան գրականություն

«Ընտիր նովելներ» (Գի դը Մոպասան) հավաքածուն ներառում է ֆրանսիական դասական գրականության լավագույն նովելներից մի քանիսը, որտեղ Մոպասանը ցուցադրում է իր հմայիչ, պարզ և դիպուկ ոճը։ Նովելները հաճախ կենտրոնանում են հասարակ մարդկանց կյանքերի վրա՝ իրենց փոքրիկ ուրախություններով, տխրություններով, թերություններով և մարդկային առօրյա իրողություններով։ Մոպասանը շատ վարպետորեն է ներկայացնում կերպարների հոգեբանությունը՝ միաժամանակ բացահայտելով հասարակական նորմերի և մարդկանց ճնշող սպասումների խնդիրը։ Նրա հերոսները հաճախ հայտնվում են անհամապատասխան իրավիճակներում, երբ պետք է ընտրություն կատարեն կամ դիմակայեն հասարակության ճնշմանը։ Գիրքը հագեցած է կյանքի իրականության անկեղծ նկարագրությամբ՝ առանց հեքիաթային շողոքորթության, բայց շատ նուրբ և ճշմարտացի։ Մոպասանը օգտագործում է հումոր, և երբեմն սուր հեգնանք՝ ցույց տալու համար մարդկային թերությունները և սոցիալական խոչընդոտները։ Նովելները սովորաբար կարճ են, բայց դրանցում թաքնված են մեծ գաղափարներ՝ սեր, խաբեություն, խանդ, արդարություն, ազատություն, արժանապատվություն։ «Ընտիր նովելներ» հավաքածուն թույլ է տալիս ընթերցողին արագ ու հաճելի կերպով ծանոթանալ Մոպասանի գրականությանը և ֆրանսիական իրականության գեղարվեստական պատկերին։ Այս հավաքածուն հարմար է նրանց համար, ովքեր սիրում են խելացի, լեցուն, մարդակենտրոն պատմություններ՝ առանց երկարատև նկարագրությունների։ Գիրքը դասական է, քանի որ այն ներկայացնում է մարդու հոգու բազմազան կողմերը՝ պարզ, բայց անթերի ճշգրտությամբ։ Հրատարակիչ - Բուկինիստ Հրատ. տարեթիվ - 2017 ISBN - 978-9939-66-175-9

Պատմություն

18-րդ դարը Արևմտյան Եվրոպայում համարվում է խորքային փոխակերպումների ժամանակաշրջան, երբ ձևավորվեցին ժամանակակից քաղաքական, սոցիալական և մշակութային համակարգերի հիմքերը․ այս դարը հաճախ կոչվում է Լուսավորության դարաշրջան, քանի որ հենց այդ շրջանում տարածվեցին բանականության, գիտության և մարդու իրավունքների գաղափարները, որոնք հակադրվում էին միջնադարյան ավանդույթներին և կրոնական բացարձակությանը․ փիլիսոփայության մեջ առանձնանում են Voltaire, Jean-Jacques Rousseau և Immanuel Kant, որոնց գաղափարները ձևավորեցին նոր մտածողություն մարդու ազատության, կրթության և պետության մասին․ քաղաքական առումով 18-րդ դարը նշանավորվեց միապետությունների վերափոխման փորձերով և հեղափոխական շարժումներով, որոնց գագաթնակետը դարձավ Ֆրանսիական հեղափոխությունը՝ 1789 թվականին, որը կտրուկ փոխեց Եվրոպայի քաղաքական քարտեզը և խթանեց հանրապետական և ժողովրդավարական գաղափարների տարածումը․ տնտեսական կյանքում զարգացավ կապիտալիզմի վաղ փուլը, ընդլայնվեց առևտուրը, արդյունաբերական արտադրության նախադրյալները, ինչպես նաև գաղութատիրական համակարգը, որը Եվրոպային ապահովում էր հումքային ռեսուրսներ և շուկաներ․ մշակույթում մեծ զարգացում ապրեց գրականությունը, արվեստը և գիտությունը, ստեղծվեցին հանրագիտարաններ և գիտական ակադեմիաներ, որոնք նպաստեցին գիտելիքի համակարգմանն ու տարածմանը․ ընդհանուր առմամբ 18-րդ դարը Արևմտյան Եվրոպայում դարձավ անցումային փուլ ավանդական հասարակությունից դեպի նոր ժամանակների քաղաքացիական և արդյունաբերական աշխարհ։

Հոգեբանություն

Գիրքը ուսումնասիրում է հոգեկան գործընթացների և ֆիզիոլոգիական մեխանիզմների փոխկապակցվածությունը՝ փորձելով բացատրել, թե ինչպես են ուղեղի և նյարդային համակարգի գործունեությունը պայմանավորում մարդու վարքը, զգացմունքները և ճանաչողական գործընթացները։ Ներկայացվում են նյարդային համակարգի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ հիմքերը, ինչպես նաև այն կենսաբանական մեխանիզմները, որոնք ընկած են ուշադրության, հիշողության, մտածողության և հույզերի ձևավորման հիմքում։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում զգայական համակարգերի և դրանց ֆիզիոլոգիայի ուսումնասիրությունը, որտեղ բացատրվում է, թե ինչպես են արտաքին ազդակները վերածվում նյարդային ազդակների և ընկալվում որպես սենսորային փորձ։ Քննարկվում են նաև բարձրագույն նյարդային գործունեության առանձնահատկությունները, սթրեսի ֆիզիոլոգիան, հարմարվողականության մեխանիզմները և տարբեր հոգեկան վիճակների կենսաբանական հիմքերը։ Գիրքը նաև անդրադառնում է փորձարարական մեթոդներին՝ ներկայացնելով, թե ինչպես են իրականացվում հոգեֆիզիոլոգիական հետազոտությունները, ինչպիսի սարքավորումներ և չափման տեխնիկաներ են օգտագործվում (օրինակ՝ ուղեղի էլեկտրական ակտիվության գրանցում, կենսաբանական ցուցանիշների մոնիթորինգ)։ Այս մոտեցումը օգնում է ընթերցողին ոչ միայն հասկանալ տեսական հիմքերը, այլև պատկերացնել, թե ինչպես են գիտական տվյալները ստացվում և վերլուծվում։ Այն ունի միջդիսցիպլինար բնույթ և կարևոր է այն մասնագետների համար, ովքեր ցանկանում են հասկանալ մարդու վարքի և հոգեկան գործընթացների կենսաբանական հիմքերը՝ համադրելով հոգեբանական տեսությունները և ֆիզիոլոգիական գիտելիքները։

Գեղարվեստական հայ․

«Վերջին խոսք» Եղիշե Չարենցի անպարտելի ու դրամատիկ ստեղծագործություններից է։ Այս բանաստեղծությունը մելանխոլիկ և խորիմաստ խոսք է՝ լի զգացմունքներով, հայ ժողովրդի գոյատևման ու պայքարի պատմությամբ։ Չարենցը իր ստեղծագործություններում հաճախ բացահայտում է կյանքը ոչ միայն որպես անհատական գոյություն, այլ նաև որպես ազգային, պատմական դառնություն, որը նրա մեջ բազմաթիվ խորհրդանիշներ ու ընկալումներ է պարունակում։ «Վերջին խոսք»-ը առաջին հերթին վերաբերելով Չարենցի սեփական կյանքի փորձառություններին, արտահայտում է գաղափարներ, որոնք կապվում են մահվան, կորուստների, տառապանքների և հայրենիքին տրված պարտավորության հետ։ Դա մաքրում է իրարանցման, ապրելու և դարավոր պատմության հետ կապված ամեն ինչ։ Բանաստեղծությունն իր բովանդակությամբ հանդես է գալիս որպես վերջին դրվագ՝ անձնական կամ ազգային կյանքի համար՝ դեպի մահ, դեպի անհուսություն կամ նոր սկիզբ։ Չարենցը մշտապես որոնում է իր վերջին խոսքը՝ խոսքը, որը դեռ պիտի տրվեր իր գոյության մեջ, բայց միևնույն ժամանակ, նա բախվում է նրա ծանրաբեռնվածության հետ՝ հասկանալով, որ պատմության մի զգալի մասը արդեն կկտրվի այն գաղափարներից, որոնք նա կուզեր հայտարարված լինեն։ Նրա վերջին խոսքը այս դեպքում կարող է լինել խորաթափանց հայացք դեպի սեր, հայրենիք, ինքնություն, իր մոլորակից դուրս՝ իր գոյության իրականությունը հասկանալու փորձ։ Չարենցը այս բանաստեղծության մեջ ցույց է տալիս, թե ինչպես մարդը կարող է մնալ հավատարիմ իր արժեքներին և երկրի նկատմամբ ունեցած սիրուն՝ նույնիսկ եթե այդ ճանապարհը ծանր, խորտակված և դժվարանցանելի է։ «Վերջին խոսք»-ը նաև միստիկ, պոետիկ արտահայտություն է, որն արտացոլում է Չարենցի ներաշխարհը՝ դրամատիկ անցյալով, պայքարներով ու հայացքներով դեպի ապագա։ Դա նրա մխիթարանքը՝ թեեւ խորամանկ և ցավոտ, բայց երբեմն անխուսափելի։ Հրատարակիչ - Հայագիտակ Հրատ. տարեթիվ - 2007 ISBN - 978-99941-980-5-4

Տնտեսագիտություն

ՀՀ գրապիտույքների շուկան հանդիսանում է ֆինանսական համակարգի կարևոր բաղադրիչ, որտեղ պետությունը կամ ընկերությունները ներդրողներից վարկ են ստանում՝ սահմանափակ ժամկետով և կանխորոշված տոկոսադրույքով: Այս շուկան ապահովում է պետական և մասնավոր հատվածների ֆինանսավորման տարբերակներ՝ ներկայացնելով տնտեսության զարգացման հնարավորություններ, պետական պարտավորությունների կառավարման գործիքներ և ներդրողների համար եկամտաբեր հեռանկարներ: Գրապիտույքները կարող են լինել կարճաժամկետ կամ երկարաժամկետ, պետական կամ կորպորատիվ, որոնք տարբերվում են ռիսկի մակարդակով և եկամտաբերությամբ: ՀՀ-ում գրապիտույքների շուկայի զարգացումը կապված է ֆինանսական ենթակառուցվածքների կատարելագործման, օրենքների և կանոնակարգերի ամրապնդման, ներդրողների վստահության բարձրացման և շուկայական ինստիտուտների զարգացման հետ: Այս շուկայի միջոցով ոչ միայն կառավարությունը կարող է ֆինանսավորել հասարակական նախագծերը և պետական բյուջեի դեֆիցիտը, այլև քաղաքացիներն ու մասնավոր ընկերությունները հնարավորություն են ստանում անվտանգ ներդրումներ կատարել և ստանալ կայուն եկամուտ, ինչը նպաստում է ընդհանուր տնտեսական կայունության և ֆինանսական շուկայի զարգացման բարելավմանը: