Զվարճալի հարցազրույցներ - Արամայիս Սահակյան

Մշակույթ

Գիրքը ուսումնասիրում է ժայռերի վրա փորագրված պատկերները՝ սկսած քարի դարից մինչև բրոնզի դար, և փորձում է բացահայտել դրանց իմաստը, խորհրդանիշները և կապը նախնադարյան մարդկանց կյանքին ու հավատալիքներին։ Հիմնական բովանդակությունը․ Ժայռապատկերների առաջացում Առաջին պատկերային նշանների ձևավորում նախնադարյան հասարակություններում։ Քարի դարի պատկերներ Որսի տեսարաններ, կենդանիներ, մարդակերպ պատկերներ և պարզ խորհրդանիշներ։ Բրոնզի դարի զարգացում Ավելի բարդ նշաններ, ծիսական և կրոնական բնույթի պատկերներ։ Սիմվոլների վերլուծություն Արեգակ, կենդանիներ, տիեզերական և պաշտամունքային նշաններ։ Հասարակական-կրոնական պատկերացումներ Ժայռապատկերների կապը նախնադարյան մարդկանց հավատալիքների հետ։

Փիլիսոփայություն

«Անտիխիստը», «Ecce Homo» և «Սիմվոլների մթնշաղը» (Նիցշե) ներկայացնում են փիլիսոփայի ամենաուժեղ և ամենաարտահայտիչ գրքերը, որոնք նվիրված են քրիստոնեության, բարոյականության և մարդկային արժեքների քննադատությանը։ Նիցշեն այստեղ չի փորձում «լավախոսել»՝ այլ հակառակը՝ ցույց է տալիս, որ ավանդական բարոյականության մեծ մասը՝ որպես «քիչ կյանքի» ու «վախեցած» մարդու արտահայտություն, իրականում խեղացնում է մարդու ազատությունը։ «Անտիխիստը» քննադատում է քրիստոնեական բարոյականությունը՝ համարելով այն ուժեղի և ստեղծարարի դեմ ուղղված քաղաքական-դատապարտիչ համակարգ։ «Ecce Homo» (լատ.՝ «Ահա մարդը») Նիցշեի ինքնաքննադատական և ինքնաբացահայտման գիրքն է, որտեղ նա ներկայացնում է իր գրական-փիլիսոփայական ուղին և սեփական արժեքը։ «Սիմվոլների մթնշաղը» (Also sprach Zarathustra)՝ նրա ամենահռչակավոր ստեղծագործություններից է, որտեղ ներկայացվում է Զարաթուստրայի կերպարը՝ որպես նոր արժեքներ ստեղծողի։ Այս երեք աշխատությունները հաճախ պարունակում են զարկերակային, երբեմն բուռն լեզու, մետաֆորներ և առասպելային տոն՝ ընթերցողին մտավոր մարտի կանչելով։ Նիցշեի գաղափարներից մեկը «Übermensch»-ն է՝ որպես այն մարդը, ով կարող է վերափոխել ինքն իրեն և ստեղծել սեփական արժեքները։ Գրքում կարևոր է նաև «հոգևոր վերածնունդը»՝ այն մոտեցումը, որ մարդը պետք է ապրի ամբողջությամբ, առանց խաբեության ու կեղծավորության։ Այս աշխատությունները պահանջում են ակտիվ ընթերցում՝ քանի որ դրանք չեն տալիս պարզ պատասխաններ, այլ հրավիրում են մտածել, վեճ անել և վերարժևորել։ Նիցշեի մոտեցումը կարող է լինել դժվար և նույնիսկ սաստիկ, բայց այն հզոր է՝ վերածելով ընթերցողին ավելի ինքնուրույն և զգոն մտածողի։ Այս գրքերը հարմար են փիլիսոփայության, մշակույթի, կրոնի քննադատության և ինքնաճանաչման մեջ հետաքրքրված մարդկանց համար։ Հրատարակիչ - АСТ Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-5-17-115205-5

Փիլիսոփայություն

«Երկեր 5 հատորով» (Ֆրիդրիխ Նիցշե) ժողովածուի հատոր 2-ը շարունակությունն է Նիցշեի փիլիսոփայական մտքերի, որոնք նպատակ ունեն խթանել մարդու ինքնաճանաչումն ու ազատությունը։ Նիցշեն այստեղ էլ շարունակում է քննադատել ավանդական բարոյությունը, քրիստոնեական արժեքները և հասարակության սովորական կարծրատիպերը։ Հատոր 2-ը խորանում է մարդու հոգևոր զարգացման, ուժի և ստեղծագործական ինքնակատարելագործման գաղափարների մեջ։ Նիցշեի գրախոսությունը հաճախ բացահայտում է այն, թե ինչպես են հասարակական նորմերը ճնշում անհատի բնազդներն ու ստեղծագործական հզորությունը։ Նա առաջարկում է «արժեքների վերակազմակերպում»՝ մարդու թույլ տալով ոչ թե հետևել, այլ ստեղծել նոր, կյանքին համապատասխանող արժեքներ։ Հատոր 2-ում կարող են նաև լինել նրա մտքերը՝ «ճշմարտությունը որպես մի տարբերակ» և «հոգեկան ազատությունը որպես առաջնահերթություն»։ Նիցշեի ոճը ծանր է, բայց հզոր՝ լի է պատկերավոր համեմատություններով, հակադրություններով և դաժան անկեղծությամբ։ Հատորը ընթերցողին մղում է հարցեր տալու սեփական գոյության, նպատակների և արժեքների մասին։ Նիցշեի մոտեցումը չի առաջարկում հեշտ լուծումներ, այլ ավելի շատ մտքի «վարժանք»՝ որակապես նոր տեսարան կառուցելու համար։ Այս հատորը հարմար է նրանց համար, ովքեր արդեն ծանոթ են Նիցշեի գաղափարներին և ցանկանում են խորացնել իր փիլիսոփայությունը։ Գիրքը մեծ արժեք ունի այն մարդկանց համար, ովքեր ցանկանում են զարգացնել մտավոր անկախությունը և վերարժևորել իրենց կյանքը։ Հրատարակիչ - Անտարես ISBN - 978-9939-76-244-9

Գեղարվեստական հայ․

**«Իմ գրադարանը․ Խաչատուր Աբովյան. Վերք Հայաստանի»**՝ այս ժողովածուն ներառում է Խաչատուր Աբովյանի պատմական և գրական ժառանգությունը, նրա ամենանշանավոր գործերից մեկը՝ **«Վերք Հայաստանի»**։ Աբովյանը հայ ազգային գրականության խոշորագույն դեմքերից է, ով իր վիպակում խորը արձագանք է թողել հայ ժողովրդի ապագայի ու ազգային վերածննդի համար։ **«Վերք Հայաստանի»** գրքում, որը բազմաթիվ լեզուներով է թարգմանվել և համարվում է հայ գրականության դասական գործերից մեկը, Աբովյանը դիմում է հայ ժողովրդի ներքին ու արտաքին ճգնաժամերին՝ մանրամասնորեն նկարագրելով պետական անկումը, նվաճող օտար ուժերի ներխուժումը, հասարակության մեջ գոյացող սոցիալական անհավասարությունը և ժողովրդի նահանջած վիճակը։ Վեպը գրողը գրում է իր հայրենիքին վերաբերող խորը ցավով ու իր խորաթափանց հայացքով՝ հայոց երկրի վիճակը ներկայացնելով որպես ազգային վշտի մարմնացում։ Աբովյանի տեսլականում **«Վերք Հայաստանը»** ոչ միայն պատմական դրվագների վերարտադրություն է, այլ նաև խորը փիլիսոփայական, հոգևոր և սոցիալական նկարագրություն, որը բացահայտում է այն հարցերը, որոնք մշտապես կանգնած են եղել հայ ժողովրդի առաջ՝ դիմակայել արտաքին գերիշխանություններին ու վերականգնել ազգային միասնությունը։ Աբովյանը, նաև, հեղինակի ինքնատիպ ոճով, իր ստեղծագործություններում ներկայացնում է հայ ժողովրդի անցյալը, պատմական մշակույթը և, իհարկե, ապագայի անխուսափելիությունն ու կարևորությունը։ Նա քննադատում է հայկական իշխանությունների անօրենությունները, անհանդուրժողականությունը, ծուլությունը և վախը՝ գտնելով դրանց պատասխանատվությունը ազգի հետագա անկման մեջ։ **«Վերք Հայաստանի»**-ը հայ գրականության առասպելական մի դրվագ է, որտեղ Աբովյանը հարվածում է ազգի հոգևոր վերածննդի սլաքներին։ Դա գրականության ու ազգի պատմության մի չքանդակված ձվածեղ է, որ կոչ է անում դրսևորել ազգային համախմբվածություն, արժանապատվություն և ներքին ուժ՝ պայքարելու լարվածության մեջ՝ ինչպես դրսում, այնպես էլ ներսում։ Այս ժողովածուն, որն ընդգրկում է Աբովյանի ստեղծագործության այդ կարևոր հատվածը, ընդգծում է, թե ինչպես նրա խոսքերը, տեսլականներն ու գաղափարներն անմահացել են ու մնացել մեր մշակութային հիշողության մեջ, որպեսզի փոխանցվեն նաև հետագա սերունդներին։ «Վերք Հայաստանի» համարվում է հայ գրականության կարևորագույն ձեռքբերումներից մեկը, և այդ գործը հաճախ պնդվում է որպես հայոց ազգի ինքնագիտակցության հիմնարար հիմքերից մեկը։ Հրատարակիչ - Էդիթ Պրինտ Հրատ. տարեթիվ - 2013 ISBN - 978-9939-52-706-2

Արտասահմանյան գրականություն

Հերման Հեսսեի համաշխարհային ճանաչում ունեցող մի գիրք է, որը թափանցիկ կերպով անդրադառնում է մարդու ինքնության որոնման, ներքին պայքարի և հոգևոր աճի թեմաներին։ Գրքի գլխավոր հերոսը՝ էմիլ Սինկլերը, մի երիտասարդ տղա է, ով իր կյանքում փորձում է հասկանալ և կատարել իր ներքին պայքարները՝ վերափոխվելով մի խիզախ ու ինքնիշխան անհատի։ Նրան օգնում է Դեմիան անունով մի խորհուրդ տվող կերպար, ով բացահայտում է նրան կյանքի դրսևորումները, որոնց նա երբեք չէր պատկերացնի։ Հեսսեն **«Դեմիան»**-ում խորապես անդրադառնում է մարդուն դիմակներ կրելու, հասարակության կողմից պարտադրված նորմերից ազատվելու հարցերին՝ միաժամանակ ցույց տալով, որ ինքնաճանաչումը պահանջում է խիզախություն և պատրաստակամություն բացահայտելու սեփական էությունը։ Գիրքը արտահայտում է հոգևոր ազատության, անհատականության և մարդկային աճի կարևորությունը։ Այս ստեղծագործությունն ունի մեծ ազդեցություն երիտասարդների համար, ովքեր փնտրում են իրենց տեղը աշխարհում՝ «անհատականության որոնում» թեմայով, քանի որ այն բացահայտում է իրենց ներքին աշխարհը, դրական և բացասական կողմերը։ **«Դեմիան»**-ը ամենափայլուն գրքերից է՝ Հեսսեի ստեղծագործությունների շարքում, որն ընթերցողին խորը մտածողության և ինքնաճանաչման ուղի է ցույց տալիս։ Հրատարակիչ - Քյուրքչյան Հրատ. տարեթիվ - 2017 ISBN - 978-9939-9167-0-5

Գեղարվեստական հայ․

«Կրակե շապիկ» (Վարդգես Պետրոսյան) պատմվածքների ժողովածու է, որը հայ ժամանակակից գրականության մեջ առանձնանում է իր վառ, հուզիչ ու անկեղծ ոճով։ Գիրքը ներկայացնում է տարբեր մարդկանց կյանքեր՝ նրանց խնդիրներով, ցանկություններով, տառապանքներով և կենցաղային մանրուքներով, որոնք դարձնում են պատմությունները շատ իրական ու հարազատ։ Պետրոսյանը շատ հմտորեն է նկարագրում մարդկանց հոգեբանությունը՝ ցույց տալով, որ յուրաքանչյուր մարդ իր մեջ կրում է «կրակե» մի ներքին զգացմունք՝ սեր, ատելություն, հույս կամ վախ։ «Կրակե շապիկը» խորհրդանշական անուն է՝ այնպիսի շապիկ, որը կարող է ջերմացնել, բայց նաև այրել, ինչպես կյանքում լինում է՝ երբ զգացմունքները շատ ուժեղ են։ Գիրքը հաճախ շոշափում է սոցիալական թեմաներ՝ արդարություն, մարդու արժանապատվություն, հարուստ-սպառողի տարբերություններ և մարդկային հարաբերությունների բարդություններ։ Պետրոսյանի լեզուն պարզ է, բայց հարուստ պատկերներով, ինչը ընթերցողին թույլ է տալիս հեշտությամբ մտնել պատմության մեջ և զգալ հերոսների ապրումները։ Պատմվածքներում կան և՛ ողբերգական, և՛ հումորային դրվագներ՝ ինչը ստեղծում է գրքի առանձնահատուկ տրամադրությունը։ Հեղինակը ցույց է տալիս, որ մարդը հաճախ ընտրության առաջ է կանգնած՝ և՛ լավի, և՛ վատի միջև, և այդ ընտրությունն է որոշում նրա ճակատագիրը։ Այս հավաքածուն հարմար է նրանց համար, ովքեր սիրում են մարդկային հոգեբանության, սոցիալական դրամայի և ժամանակակից հայ իրականության պատկերումը։ Ընդհանուր առմամբ, «Կրակե շապիկը» ընթերցողին տալիս է ուժեղ ու տպավորիչ պատմություններ, որոնք երկար ժամանակ մնում են մտքում։ Հրատարակիչ - Դարակ Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-9239-0-1