Վահան Տերյան․ Երկեր

Պատմություն

Գիրքը «Թուրքիան և Հայկական հարցը», որի հեղինակն է Ալեքսեյ Ջիվելեգով, նվիրված է Հայկական հարցի պատմական, քաղաքական և միջազգային դիվանագիտական զարգացումների խորքային վերլուծությանը՝ հատկապես Օսմանյան կայսրության և եվրոպական տերությունների փոխհարաբերությունների համատեքստում։ Ջիվելեգովը այս աշխատության մեջ փորձում է բացատրել, թե ինչպես ձևավորվեց այն, ինչ պատմագիտության մեջ հայտնի է որպես Հայկական հարց։ Նա ցույց է տալիս, որ այն պարզապես ազգային խնդիր չէր, այլ միջազգային քաղաքականության կարևոր բաղադրիչ, որը կապված էր եվրոպական տերությունների շահերի բախման հետ՝ հատկապես所谓 «Արևելյան հարցի» շրջանակներում։ Հեղինակը մանրամասն ներկայացնում է, թե ինչպես էին տարբեր պետություններ՝ Ռուսաստան, Անգլիա, Ֆրանսիա և մյուսները, օգտագործում հայկական խնդիրը իրենց ռազմաքաղաքական նպատակների համար։ Գրքում զգալի տեղ է տրվում Օսմանյան կայսրության ներքին կառուցվածքին և այն քաղաքականությանը, որը կիրառվում էր քրիստոնյա ժողովուրդների նկատմամբ, այդ թվում՝ հայերի։ Ջիվելեգովը նկարագրում է վարչական համակարգը, սոցիալական անհավասարությունները և այն պայմանները, որոնցում ձևավորվեցին ազգային-ազատագրական շարժումները։ Նա փորձում է հասկանալ ոչ միայն իրադարձությունների ընթացքը, այլ նաև դրանց պատճառները՝ տնտեսական, քաղաքական և գաղափարական մակարդակներում։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի ողբերգական իրադարձություններին՝ ցույց տալով, թե ինչպես Հայկական հարցը վերածվեց միջազգային հումանիտար խնդրի։ Նա վերլուծում է եվրոպական դիվանագիտության դերը՝ ընդգծելով, որ հաճախ մեծ տերությունները սահմանափակվում էին հայտարարություններով և իրական քայլեր չէին ձեռնարկում իրավիճակը փոխելու համար։ Այս քննադատական մոտեցումը գրքին տալիս է ավելի խորքային և երբեմն սուր բնույթ։

Լրագրություն

Այս գիտական-պատմագիտական աշխատանքը նվիրված է Մխիթարյան միաբանության «Բազմավէպ» հանդեսի գործունեության ուսումնասիրությանը 1843 թվականից մինչև 1880-ական թվականները՝ ընդգծելով դրա դերը հայ գրական, գիտական և հասարակական մտքի զարգացման մեջ։ Գրքում վերլուծվում է հանդեսի հիմնադրումը Վենետիկի Մխիթարյանների կողմից, նրա խմբագրական քաղաքականությունը, հրապարակումների թեմատիկ բազմազանությունը և գիտամշակութային ուղղվածությունը։ Հեղինակը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում «Բազմավէպ»-ում տեղ գտած պատմագիտական, լեզվաբանական, գրականագիտական և կրոնագիտական նյութերին՝ ցույց տալով դրանց նշանակությունը հայագիտության զարգացման և եվրոպական գիտական մտքի հետ կապերի ամրապնդման գործում։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է նաև հանդեսի դերը հայ լեզվի մաքրության պահպանման, կրթական գաղափարների տարածման և ազգային ինքնության ձևավորման գործընթացներում։ Ներկայացվում են տարբեր հեղինակների ներդրումները, ինչպես նաև հանդեսի ազդեցությունը հետագա հայ պարբերական մամուլի զարգացման վրա։ Գիրքը նախատեսված է հայագետների, գրականագետների, պատմաբանների, ուսանողների և հայ մամուլի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Գրականություն

Ակսել Բակունց. Երկեր աշխատությունը հայ դասական գրականության կարևոր ժողովածուներից է, որը ներկայացնում է Ակսել Բակունցի արձակ ստեղծագործությունները՝ պատմվածքներ, նովելներ և արձակ հատվածներ, որոնք արտացոլում են հայկական գյուղաշխարհի կյանքը, բնության և մարդու հարաբերությունները, ինչպես նաև սոցիալական իրականության բարդությունները XX դարի առաջին կեսին, նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են լեզվական ճշգրտությամբ, պատկերային հարուստ համակարգով և խոր հոգեբանական դիտարկումներով, գիրքը ընդգծում է Բակունցի գրականության կենտրոնական թեմաները՝ գյուղական կյանքի փոփոխությունները, մարդու ներքին աշխարհը, արդարության և բարոյականության խնդիրները, միաժամանակ ցույց տալով նրա յուրահատուկ տեղը հայ արձակի զարգացման մեջ որպես նուրբ դիտարկող և գեղարվեստական լեզվի վարպետ, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր հայ գրականության և մշակութային պատմության ուսումնասիրության համար։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է ստամոքսաղիքային շաղկապումների (շվերի) ամրության և վստահելիության գնահատմանը՝ կախված շվերի տեսակից և օգտագործվող շաղկապող նյութից։ Գրքում ներկայացվում են կլինիկական և փորձարարական տվյալներ տարբեր տեսակի ու ձևաչափի վիրակապերի օգտագործման վերաբերյալ, վերլուծվում են ասեղի, սուբզերիական և շարքային շվերի մեխանիկական և ֆունկցիոնալ հատկությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը վերքերի փակման, բուժման տևողության և բարդությունների առաջացման վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է շվերի նյութերի հատկությունները՝ բիոքնչվածություն, ամրություն, թուլացման պահվածք և անտիգենային ակտիվություն, ինչպես նաև համեմատում է դրանք կլինիկական արդյունքների հետ։ Աշխատությունը ընդգրկում է առաջարկություններ՝ օպտիմալ շվերի տեսակի և նյութի ընտրության, վիրահատական տեխնիկայի հարմարեցման և բարդությունների նվազեցման համար։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է ստամոքսաղիքային վիրաբուժների, կլինիկական հետազոտողների և բժշկական նյութագիտության մասնագետների համար՝ նպաստելով վիրահատական պրակտիկայի անվտանգության և արդյունավետության բարձրացմանը։

Իրավաբանություն

Արդարության համագործակցությունը հասարակական և իրավական հարաբերություններում այն սկզբունքն է, որի համաձայն արդարության ապահովումը հնարավոր է միայն տարբեր սոցիալական, պետական և իրավական ինստիտուտների համատեղ ու համակարգված գործունեության միջոցով։ Արդարությունը, որպես իրավական պետության հիմնարար արժեք, չի կարող իրականացվել մեկ կառույցի կամ անհատի կողմից, այլ պահանջում է համագործակցություն օրենսդիր, գործադիր և դատական իշխանությունների, ինչպես նաև հասարակության միջև։ Այս համագործակցության հիմնական նպատակն է ապահովել օրենքի գերակայությունը, մարդու իրավունքների պաշտպանությունը և հասարակական հավասարակշռությունը։ Օրենսդիր մարմինը ձևավորում է արդարության չափանիշները օրենքների միջոցով, գործադիր իշխանությունը ապահովում է դրանց գործադրումը, իսկ դատական իշխանությունը վերահսկում է դրանց ճիշտ կիրառումը և լուծում վեճերը՝ ապահովելով արդար դատաքննություն։ Արդարության համագործակցությունը ներառում է նաև միջազգային մակարդակ, որտեղ պետությունները համագործակցում են մարդու իրավունքների պաշտպանության, հանցագործությունների դեմ պայքարի և իրավական օգնության ոլորտներում։ Բացի պետական ինստիտուտներից, կարևոր դեր ունեն նաև հասարակական կազմակերպությունները, լրատվամիջոցները և քաղաքացիները, որոնք նպաստում են թափանցիկությանը և վերահսկողությանը։

Գրականություն

Այս ժողովածուն ներկայացնում է Երուանդ Օտյանի ստեղծագործությունները՝ ընդգրկելով նրա երգիծական արձակը, պատմվածքները և վեպերից հատվածներ։ Օտյանի գրականությունը առանձնանում է սուր հումորով, սոցիալական քննադատությամբ և հասարակական կյանքի հակասությունների ընդգծմամբ։ Նրա գործերում հաճախ պատկերվում են XIX–XX դարերի արևմտահայ իրականության տարբեր շերտեր՝ պաշտոնյաներ, մանր բուրժուազիա, մտավորականներ և հասարակ մարդիկ՝ իրենց բնավորական գծերով և վարքագծային թերություններով։ Գրողը վարպետորեն օգտագործում է երգիծանքն ու հեգնանքը՝ բացահայտելով մարդկային թուլությունները և հասարակական արատները։ Այս ընտրանին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալ Օտյանի երգիծական աշխարհի առանձնահատկություններին և նրա կարևոր դերին հայ նոր գրականության զարգացման մեջ։