Աշխատանքի արտադրողականության աճի ռեզերվները

Geography

Աշխատությունը նվիրված է ուժեղ երկրաշարժերին նախորդող մագնիսաառաձգական, էլեկտրամագնիսական և էլեկտրական առաձգական երևույթների ուսումնասիրությանը Արարատյան սեյսմոկանխատեսման պոլիգոնի պայմաններում։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունն է երկրակեղևում ուժեղ սեյսմիկ իրադարձություններից առաջ տեղի ունեցող ֆիզիկական գործընթացների ուսումնասիրությունը և դրանց հնարավոր արտահայտությունների բացահայտումը տարբեր երկրաֆիզիկական դաշտերում։ Աշխատության շրջանակում կարող են վերլուծվել երկրաշարժերին նախորդող մագնիսական, էլեկտրական և մեխանիկական փոփոխությունները, դրանց առաջացման հնարավոր մեխանիզմները, ժամանակային և տարածական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տարբեր դիտարկվող պարամետրերի միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Արարատյան տարածաշրջանի երկրաբանական և սեյսմոտեկտոնական պայմաններին, սեյսմիկ ակտիվության դիտարկման մեթոդներին և երկրաշարժերի նախանշանների գրանցման ու մեկնաբանման խնդիրներին։ Հետազոտության ընթացքում ստացված տվյալների համադրումը կարող է հնարավորություն տալ գնահատելու տարբեր ֆիզիկական երևույթների կիրառելիությունը սեյսմիկ վտանգի ուսումնասիրման և հնարավոր նախանշանների հայտնաբերման համար։ Կարևորվում է նաև դիտարկումների հավաստիության, բնական և տեխնածին խանգարումների տարանջատման, տվյալների վիճակագրական վերլուծության և տարբեր դիտակայաններից ստացված արդյունքների համեմատության հարցը։ Աշխատությունը կարող է նշանակալի լինել Հայաստանի և հարակից տարածաշրջանների սեյսմիկ վտանգի ուսումնասիրման տեսանկյունից՝ նպաստելով երկրաշարժերի նախապատրաստական գործընթացների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել սեյսմոլոգներին, երկրաֆիզիկոսներին, երկրաբաններին, սեյսմիկ վտանգի գնահատմամբ զբաղվող մասնագետներին, գիտահետազոտական կառույցներին և համապատասխան ոլորտներում մասնագիտացող ուսանողներին ու հետազոտողներին։

Other Subjects

Նվիրված է երկաթբետոնե կառուցվածքների տեսության, հաշվարկի և նախագծման սկզբունքների համակարգված ներկայացմանը՝ նախատեսված շինարարական բուհերի ուսանողների, ճարտարագետների և նախագծողների համար, գրքում մանրամասն քննարկվում են երկաթբետոնի որպես համակցված նյութի հատկությունները՝ ընդգծելով բետոնի և պողպատե ամրանների համատեղ աշխատանքի մեխանիզմները, բացատրվում է լարման և դեֆորմացիայի բաշխումը տարբեր բեռնվածքների ազդեցության տակ, ներկայացվում են կառուցվածքային տարրերի՝ ճառագայթների, սալերի, սյուների և հիմնակմախքային համակարգերի հաշվարկման մեթոդները՝ հիմնված այդ ժամանակաշրջանի նորմատիվ պահանջների և ինժեներական մոտեցումների վրա, աշխատությունը ներառում է ինչպես ստատիկական, այնպես էլ դինամիկական բեռների ազդեցության վերլուծություն, ինչպես նաև սեյսմակայունության սկզբունքներ, որոնք հատկապես կարևոր են երկրաշարժային ակտիվ գոտիներում կառուցապատման համար, գրքում մեծ տեղ է հատկացված հաշվարկային սխեմաների, բանաձևերի և գործնական օրինակների ներկայացմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ոչ միայն տեսականորեն ըմբռնել նյութը, այլև կիրառել այն իրական նախագծման խնդիրներում, անդրադարձ է կատարվում նաև կառուցվածքների հուսալիության, ամրության, ճկունության և երկարատևության հարցերին, ինչպես նաև շինարարական տեխնոլոգիաների և նյութերի որակի ազդեցությանը վերջնական արդյունքի վրա, աշխատությունը կարևորում է ինժեներական մտածողության զարգացումը և նորմատիվ փաստաթղթերի ճիշտ կիրառումը, և չնայած հրատարակման տարեթվին՝ այն շարունակում է պահպանել իր արժեքը որպես դասական ուսումնական աղբյուր, որը հիմք է տալիս ժամանակակից շինարարական գիտելիքների յուրացման համար։

Agriculture

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված գիտնականների, մասնագետների, ուսանողների և ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Ցանկում ընդգրկված են բուսաբուծության, անասնաբուծության, ագրոնոմիայի, հողագիտության, ագրոէկոլոգիայի, գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների, մեքենայացման, արտադրության կազմակերպման և գյուղատնտեսական տնտեսագիտության վերաբերյալ աշխատություններ, որոնք արտացոլում են ոլորտի ժամանակակից գիտական և գործնական զարգացումները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական ուղեցույց՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան աղբյուրներ ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է գյուղատնտեսական գիտելիքների տարածմանը, նորարարական փորձի կիրառմանը և ոլորտի զարգացման համար կարևոր տեղեկատվության հասանելիության ապահովմանը։

Biology

Учебник «Геоботаника» посвящён изучению растительного покрова Земли как сложной системы растительных сообществ и их взаимодействия с окружающей средой. В книге рассматриваются закономерности распределения растительности и её структура на разных уровнях. Основные темы включают: Понятие растительного сообщества (фитоценоза) Структура и состав растительных сообществ Динамика растительности (смена и сукцессии) Классификация растительных сообществ Влияние экологических факторов на растительный покров Географическое распределение растительности Учебник является важным источником для студентов-биологов, экологов и геоботаников, так как формирует системное понимание растительного мира в природных условиях.

Mathematics

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է բարձր ջերմաստիճանային գերհաղորդիչ YBaCuO-ի՝ իտրիում-բարիում-պղինձ-օքսիդի համակարգում առաջացող մագնիսական հոսքի քվանտացված պտույտների՝ վորտեքսների, հավաքական շարժման և դրանց ձևավորած վորտեքսային ցանցի դինամիկայի ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքը Մկրտիչ Տիգրանի Այվազյանի թեկնածուական ատենախոսության սեղմագիրն է, որը պաշտպանվել է 2003 թվականին ՀՀ ԳԱԱ Կիրառական խնդիրների ֆիզիկայի ինստիտուտում և ընդգրկված է ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների «Գերհաղորդականություն» ուղղության ներքո։ Ուսումնասիրության հիմքում II տեսակի գերհաղորդիչների առանձնահատկությունն է․ արտաքին մագնիսական դաշտի ներթափանցումը նման նյութերի մեջ տեղի է ունենում ոչ թե միանգամից, այլ քվանտացված մագնիսական հոսք կրող վորտեքսների միջոցով։ Այդ վորտեքսները փոխազդում են միմյանց հետ և որոշ պայմաններում դասավորվում են կարգավորված կառուցվածքի՝ վորտեքսային ցանցի ձևավորմամբ։ Իդեալական պայմաններում այդ ցանցը սովորաբար ձգտում է ընդունել եռանկյունային կամ հեքսագոնալ համաչափություն, քանի որ վորտեքսների փոխադարձ վանողական փոխազդեցությունը նպաստում է նրանց հնարավորինս հավասարաչափ դասավորմանը։ Հետազոտության հիմնական խնդիրը այդ ցանցի ոչ թե միայն ստատիկ կառուցվածքի, այլ ժամանակի ընթացքում տեղի ունեցող փոփոխությունների և շարժման օրինաչափությունների բացահայտումն է։ Վորտեքսների շարժումն ունի հիմնարար նշանակություն, քանի որ գերհաղորդիչի միջով մագնիսական վորտեքսների տեղաշարժը կարող է ուղեկցվել էներգիայի դիսիպացիայով և, հետևաբար, ազդել նյութի էլեկտրական հատկությունների վրա։ Այդ պատճառով վորտեքսների շարժունակության վերահսկումը և դրանց ամրացումը՝ պինինգը, կարևոր են ինչպես տեսական ֆիզիկայի, այնպես էլ գերհաղորդիչ նյութերի կիրառական ուսումնասիրությունների համար։ Աշխատանքի շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել վորտեքսների փոխազդեցության, արտաքին մագնիսական դաշտի, նյութի կառուցվածքային արատների և պինինգի կենտրոնների համատեղ ազդեցությունը վորտեքսային ցանցի կայունության վրա։ Պինինգի կենտրոնները կարող են արգելակել վորտեքսների ազատ տեղաշարժը և բարձրացնել կրիտիկական հոսանքի արժեքը, այսինքն՝ այն հոսանքի մակարդակը, որից հետո վորտեքսային ցանցը սկսում է շարժվել։ Այս երևույթը հատկապես կարևոր է բարձր ջերմաստիճանային գերհաղորդիչների տեխնոլոգիական կիրառությունների համար, քանի որ վորտեքսների շարժման սահմանափակումը թույլ է տալիս նվազեցնել էներգետիկ կորուստները և պահպանել գերհաղորդիչ վիճակի արդյունավետությունը։ YBaCuO համակարգի ընտրությունը պատահական չէ․ բարձր ջերմաստիճանային գերհաղորդիչների հայտնվելը նոր խթան է տվել վորտեքսների ֆիզիկայի ուսումնասիրությանը, քանի որ այդ նյութերում վորտեքսային վիճակները կարող են դրսևորել բարդ վարք՝ կապված անիզոտրոպիայի, շերտավորված կառուցվածքի, նյութի անկատարությունների և ուժեղ պինինգի հետ։ Աշխատանքը, հետևաբար, տեղավորվում է այն հետազոտությունների շրջանակում, որոնք փորձում են հասկանալ բարձր ջերմաստիճանային գերհաղորդիչներում մագնիսական հոսքի կազմակերպված և ապակազմակերպված վիճակների առաջացման մեխանիզմները։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել վորտեքսային ցանցի դինամիկ անցումների դիտարկումը։ Երբ արտաքին ազդեցությունը՝ օրինակ տրանսպորտային հոսանքին համապատասխանող Լորենցի ուժը, հասնում է որոշակի մակարդակի, ամրացված վորտեքսները կարող են դուրս գալ պինինգի վիճակից և սկսել շարժվել։ Այդ գործընթացը պայմանավորված է ոչ միայն առանձին վորտեքսների շարժմամբ, այլև ամբողջ ցանցի հավաքական վերակազմավորմամբ։ Վորտեքսների դինամիկայի ուսումնասիրություններում նկարագրված են նաև կոլեկտիվ, գրեթե միաչափ կառուցվածքներ, որոնք կարելի է մեկնաբանել որպես ցանցի տեղային սեղմման և նոսրացման տարածվող ալիքներ։ Աշխատանքի տեսական և հնարավոր հաշվարկային հատվածը կարող է ներառել վորտեքսների փոխազդեցության մոդելավորում, նրանց հավասարակշռության դիրքերի որոշում, կայունության վերլուծություն և արտաքին ուժի ազդեցությամբ շարժման ուսումնասիրություն։ Նման խնդիրներում կարևոր է հաշվի առնել միաժամանակ մի քանի մրցակցող գործոններ՝ վորտեքսների փոխադարձ վանողական փոխազդեցությունը, պարբերական կամ պատահական պինինգի պոտենցիալը և արտաքին ուժը։ Այդ գործոնների հարաբերակցությունից կախված կարող են առաջանալ տարբեր փուլեր՝ կարգավորված ցանցից մինչև մասնակի կամ ամբողջական ապակարգավորված վիճակներ։ Հատուկ ուշադրության արժանի է նաև արատների և անկարգության ազդեցությունը։ Իրական գերհաղորդիչ նյութերը իդեալական բյուրեղներ չեն․ դրանցում առկա կառուցվածքային անհամասեռությունները կարող են հանդես գալ որպես պինինգի կենտրոններ։ Դրանց կանոնավոր կամ պատահական դասավորությունը կարող է փոխել վորտեքսային ցանցի համաչափությունը, առաջացնել տեղային դեֆորմացիաներ և ազդել ցանցի շարժման շեմային պայմանների վրա։ Այսպիսով, աշխատանքը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ իրական նյութերի միկրոկառուցվածքային առանձնահատկությունները կապում է դիտարկվող մակրոսկոպիկ գերհաղորդիչ հատկությունների հետ։ Վորտեքսային ցանցի դինամիկայի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչ պայմաններում է կարգավորված համակարգը կորցնում կայունությունը, ինչպես են առաջանում դեֆորմացիաները, ինչ մեխանիզմներով են վորտեքսները դուրս գալիս պինինգի կենտրոններից և ինչպես է ձևավորվում շարժվող վիճակը։ Այս հարցերը կարևոր են գերհաղորդիչների կրիտիկական հոսանքի, մագնիսական կորուստների և արտաքին դաշտերում դրանց աշխատանքի սահմանների գնահատման համար։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է YBaCuO-ի նման բարձր ջերմաստիճանային գերհաղորդիչներում վորտեքսային ցանցի շարժման և կայունության ֆիզիկական մեխանիզմների ուսումնասիրությամբ։ Այն միավորում է գերհաղորդականության տեսությունը, մագնիսական վորտեքսների ֆիզիկան, պինինգի երևույթը և ոչ հավասարակշռային դինամիկ համակարգերի ուսումնասիրությունը։ Գործնական առումով նման հետազոտությունները կարող են նպաստել այնպիսի գերհաղորդիչ նյութերի և կառուցվածքների մշակմանը, որոնցում վորտեքսների անկառավարելի շարժումը նվազագույնի է հասցվում, իսկ կրիտիկական հոսանքը՝ բարձրացվում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է YBaCuO գերհաղորդիչում մագնիսական վորտեքսների հավաքական վարքի ուսումնասիրություն՝ կենտրոնանալով վորտեքսային ցանցի կառուցվածքի, դրա կայունության, պինինգի ազդեցության, արտաքին ուժերի նկատմամբ արձագանքի և կարգավորվածից դեպի դինամիկ կամ ապակարգավորված վիճակներ անցման օրինաչափությունների վրա։

Other Subjects

Գիրքը նվիրված է կովերի տարբեր ցեղերի խաչասերմամբ ստացված խառնացեղ կենդանիների տնտեսա-կենսաբանական հատկությունների գնահատմանը և ցանկալի տիպի հետագա բուծման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են կովկասյան գորշ, ջերսեյան և հոլշտինյան ցեղերի համակցմամբ ստացված սերունդների արտադրողական, վերարտադրողական և կենսաբանական առանձնահատկությունները։ Ներկայացվում են խաչասերման տեսական հիմքերը, ցեղային հատկանիշների ժառանգման օրինաչափությունները, կաթնատվության, կաթի որակի, կենդանիների արտաքին կազմվածքի և հարմարվողականության գնահատման մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ցանկալի տիպի կենդանիների ընտրությանը, դրանց կայուն բուծական հատկությունների ձևավորմանը և տեղական պայմաններին առավել հարմարեցված բարձր արդյունավետությամբ նախիրների ստեղծմանը։ Գիրքը ներկայացնում է գիտական և գործնական մոտեցումներ, որոնք կարող են կիրառվել կաթնատու անասնաբուծության զարգացման, ցեղաբուծական աշխատանքների կատարելագործման և արտադրողականության բարձրացման նպատակով։ Աշխատանքը նախատեսված է անասնաբույծների, սելեկցիոներների, գյուղատնտեսության մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և կենդանիների բուծման ու գենետիկայի հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։