Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Geography

    Երկրագնդի լանդշագտային թաղանթը

    Գիրքը՝ «Երկրագնդի լանդշագտային թաղանթը», հեղինակը Գաբրիելյան Հ.Կ., հանդիսանում է գիտական և ուսումնական ձեռնարկ, որը նվիրված է Երկրի լանդշաֆտային թաղանթի կառուցվածքի, ձևավորման և զարգացման օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է լանդշաֆտային թաղանթի բաղադրիչների՝ ռելիեֆի, կլիմայի, ջրային համակարգերի, հողերի, բուսական և կենդանական աշխարհի փոխազդեցությունները և դրանց համատեղ ազդեցությունը բնական համալիրների ձևավորման վրա։ Գրքում բացատրվում են աշխարհագրական գոտիականության և ազոնալ գործընթացների առանձնահատկությունները, լանդշաֆտների տարածքային տարբերակումը և դրանց էվոլյուցիան երկրաբանական ժամանակաշրջաններում։ Ներառված են նաև բնական համալիրների կայունության և փոփոխության գործոնները, մարդու գործունեության ազդեցությունը լանդշաֆտների վրա, ինչպես նաև բնապահպանական խնդիրների և պահպանման միջոցների գիտական վերլուծություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված տարբեր մասշտաբների լանդշաֆտային համակարգերի ուսումնասիրությանը՝ տեղականից մինչև գլոբալ մակարդակ, ինչը թույլ է տալիս հասկանալ Երկրի բնական միջավայրի ամբողջական կառուցվածքը։ Այս գիրքը կարևոր աղբյուր է աշխարհագրության, էկոլոգիայի և բնագիտական ոլորտների ուսանողների ու մասնագետների համար՝ նպաստելով լանդշաֆտագիտության տեսական և կիրառական գիտելիքների խորացմանը։

    Updated: 2026-09-19
    Երկրագնդի լանդշագտային թաղանթը
    Online

    Economics

    Մակրոտնտեսական ցուցանիշների տնտեսավիճակագրական գնահատման հիմնախնդիրները (ՀՀ նյութերով)

    Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության մակրոտնտեսական ցուցանիշների տնտեսավիճակագրական գնահատման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ տնտեսական գործընթացների չափման, վերլուծության և գնահատման մեթոդների կատարելագործման նպատակով։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են երկրի տնտեսական վիճակը բնութագրող հիմնական մակրոտնտեսական ցուցանիշները և դրանց դինամիկայի գնահատման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համախառն ներքին արդյունքին, տնտեսական աճին, գնաճին, գործազրկությանը, զբաղվածությանը, ներդրումներին, արտաքին առևտրին, պետական ֆինանսներին և այլ կարևոր ցուցանիշներին, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու տնտեսության ընդհանուր վիճակն ու զարգացման միտումները։ Ուսումնասիրության մեջ քննարկվում են մակրոտնտեսական տվյալների հավաքագրման, համակարգման, համադրելիության և մեկնաբանման խնդիրները, ինչպես նաև վիճակագրական տեղեկատվության որակի և ամբողջականության նշանակությունը տնտեսական որոշումների ընդունման գործընթացում։ Քննության են առնվում ցուցանիշների ժամանակային դինամիկայի, կառուցվածքային փոփոխությունների և փոխկապակցվածության վերլուծության տարբեր մեթոդներ, որոնց կիրառմամբ հնարավոր է բացահայտել տնտեսական գործընթացների հիմնական միտումները և դրանց վրա ազդող գործոնները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է Հայաստանի տնտեսության առանձնահատկությունների հաշվառումը՝ հաշվի առնելով փոքր բաց տնտեսության բնույթը, արտաքին առևտրային կապերը, ներմուծման և արտահանման փոփոխությունները, ներդրումային հոսքերը և արտաքին տնտեսական միջավայրի ազդեցությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև մակրոտնտեսական ցուցանիշների կանխատեսման, տնտեսական ռիսկերի գնահատման և վիճակագրական տեղեկատվության կիրառման խնդիրներին պետական տնտեսական քաղաքականության մշակման ժամանակ։ Կարևորվում է տարբեր ցուցանիշների համատեղ վերլուծությունը, քանի որ առանձին ցուցանիշի փոփոխությունը միշտ չէ, որ կարող է ամբողջական պատկեր ներկայացնել երկրի տնտեսական վիճակի մասին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Հայաստանի մակրոտնտեսական վիճակագրության կիրառման հիմնական մեթոդաբանական և գործնական խնդիրները և դիտարկելու դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները՝ տվյալների հավաստիության, համադրելիության և վերլուծական արժեքի բարձրացման նպատակով։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, վիճակագիրների, պետական կառավարման և տնտեսական քաղաքականության մասնագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, հետազոտողների, ուսանողների և մակրոտնտեսական գործընթացների քանակական գնահատմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-09-22
    Մակրոտնտեսական ցուցանիշների տնտեսավիճակագրական գնահատման հիմնախնդիրները (ՀՀ նյութերով)
    Online

    Psychology

    Մանկատան սաների միջանձնային և միջխմբային հարաբերությունների կարգավորման հոգեբանական առանձնահատկությունները

    Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է մանկատան սաների միջանձնային և միջխմբային հարաբերությունների ձևավորման ու կարգավորման հոգեբանական առանձնահատկությունները՝ ընդգծելով ինչպես անձնական փորձառությունների, այնպես էլ ինստիտուցիոնալ միջավայրի ազդեցությունը։ Նշվում է, որ նման միջավայրում երեխաների սոցիալական կապերը հաճախ ձևավորվում են սահմանափակ հուզական անվտանգության պայմաններում, ինչը կարող է ազդել վստահության մակարդակի, կապվածության ձևերի և կոնֆլիկտների լուծման վարքագծային մոդելների վրա։ Կարևորվում է վաղ մանկական փորձառությունների դերը, մասնավորապես՝ կորստի, անտեսման կամ անկայուն խնամքի իրավիճակները, որոնք կարող են հանգեցնել ինչպես պաշտպանական ագրեսիվ վարքի, այնպես էլ սոցիալական հեռացման և մեկուսացման միտումների։ Միջխմբային հարաբերություններում դիտարկվում են խմբային դինամիկայի առանձնահատկությունները, դերային բաշխման խնդիրները, առաջնորդության ոչ ֆորմալ ձևավորումը և մրցակցային կամ համագործակցային վարքի զարգացման պայմանները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մանկատան սոցիալական միջավայրի կառուցվածքային գործոններին, դաստիարակների և հոգեբանների միջամտություններին, ինչպես նաև խմբային աշխատանքների և թերապևտիկ ծրագրերի դերին, որոնք նպաստում են հուզական կայունության և սոցիալական հմտությունների զարգացմանը։ Նշվում է, որ արդյունավետ կարգավորումը պահանջում է անհատական մոտեցում յուրաքանչյուր երեխայի նկատմամբ՝ հաշվի առնելով նրա հոգեբանական կարիքները, տրավմատիկ փորձառությունները և հարմարվողականության մակարդակը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ մանկատան սաների հարաբերությունների բարելավումը հնարավոր է միայն համակարգված հոգեբանական և մանկավարժական միջամտությունների միջոցով, որոնք ուղղված են վստահության վերականգնմանը, սոցիալական կապերի ամրապնդմանը և խմբային ներդաշնակության ձևավորմանը։

    Updated: 2026-08-26
    Մանկատան սաների միջանձնային և միջխմբային հարաբերությունների կարգավորման հոգեբանական առանձնահատկությունները
    Online

    History

    Клинообразная надпись Русы I в Келаны-Кирланы (Алучалу) на берегу Гокчи в Эриванской губернии

    Աշխատությունը նվիրված է Էրիվանի նահանգի Գյոկչայի լճի ափին գտնվող Կելանի-Կիրլանի (Ալուչալու) տեղանքում հայտնաբերված սեպագիր արձանագրության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական առարկան Ռուսա I-ի ժամանակաշրջանին վերագրվող արձանագրությունն է, որի վերծանումը և մեկնաբանությունը կարևոր նշանակություն ունեն Ուրարտուի պատմության, արքայական իշխանության և տվյալ տարածքի քաղաքական ու տնտեսական կյանքի ուսումնասիրության համար։ Աշխատանքը կարող է ներառել արձանագրության հայտնաբերման վայրի նկարագրությունը, սեպագրերի ընթերցումը, տեքստի լեզվաբանական և պատմական մեկնաբանությունը, ինչպես նաև արձանագրության համադրումը Ռուսա I-ի իշխանության շրջանի այլ վիմագրական աղբյուրների հետ։ Սեպագիր նյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնել հին պետության տարածքային ընդարձակման, ռազմական արշավների, բնակավայրերի և շինարարական գործունեության մասին տեղեկություններ, ինչպես նաև հասկանալ արքայական արձանագրությունների քաղաքական և գաղափարական նշանակությունը։ Գյոկչայի ավազանի հնագիտական հուշարձանները հատկապես կարևոր են Ուրարտական ժամանակաշրջանի պատմության տեսանկյունից, քանի որ այդ տարածաշրջանում պահպանվել են արքայական շինարարության և վարչական գործունեության հետ կապված բազմաթիվ նյութական ու վիմագրական վկայություններ։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել ուրարտագիտության, հին Հայաստանի պատմության, հնագիտության և սեպագրագիտության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար՝ որպես կոնկրետ հնագիտական հուշարձանի և դրա վրա պահպանված գրավոր սկզբնաղբյուրի գիտական քննության նյութ։

    Updated: 2026-09-20
    Клинообразная надпись Русы I в Келаны-Кирланы (Алучалу) на берегу Гокчи в Эриванской губернии
    Online

    Other Subjects

    Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ, լեզվաբանություն, գրականագիտություն, պատմություն, պատմագրություն: (Ինֆորմացիոն ցանկ) = Новые книги: Обшественно-политические науки, языкознание, литературоведение, история, историшеские науки: (Инф (1971, №9)

    Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական և հումանիտար գիտությունների ոլորտներում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված ընթերցողների, գիտաշխատողների, դասախոսների և ուսանողների համար։ Ցանկում ընդգրկված են հասարակական-քաղաքական գիտություններ, լեզվաբանություն, գրականագիտություն, պատմություն և պատմական գիտություններ, ինչպես նաև պատմագրության ոլորտին առնչվող աշխատություններ, որոնք արտացոլում են տվյալ գիտակարգերում ձևավորվող ժամանակակից հետազոտական մոտեցումները, տեսական զարգացումները և մեթոդաբանական նորարարությունները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական աղբյուր, որը հնարավորություն է տալիս արագ ծանոթանալ նոր գրականությանը, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան աղբյուրներ ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նաև նպաստում է գիտելիքների տարածմանը, գիտական հաղորդակցության զարգացմանը և հումանիտար ու հասարակագիտական գիտությունների ոլորտներում արդի գրականության հասանելիության ապահովմանը։

    Updated: 2026-08-21
    Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ, լեզվաբանություն, գրականագիտություն, պատմություն, պատմագրություն: (Ինֆորմացիոն ցանկ) = Новые книги: Обшественно-политические науки, языкознание, литературоведение, история, историшеские науки: (Инф (1971, №9)
    Online

    Pedagogy

    Речи и отчет, произнесенные в торжественном собрании Лазаревского Института восточных языков по случаю совершившагося пятидесятилетия

    Հրատարակությունը նվիրված է Լազարյան արևելյան լեզուների ինստիտուտի գործունեության հիսունամյա տարեդարձին և այդ առիթով կազմակերպված հանդիսավոր ժողովին։ Այն ներառում է տոնական հավաքի ընթացքում արտասանված ճառերն ու ներկայացված հաշվետվությունը, որոնք կարևոր սկզբնաղբյուրային նյութ են XIX դարի արևելագիտական կրթության, հայկական կրթական հաստատությունների և Մոսկվայի հայ համայնքի մշակութային ու մտավոր կյանքի պատմության ուսումնասիրության համար։ Նյութերում անդրադարձ է կատարվում ինստիտուտի հիմնադրման պատմությանը, դրա ստեղծման նպատակներին, կրթական առաքելությանը և գործունեության հիմնական ուղղություններին։ Հաստատությունը կարևոր դեր է ունեցել արևելյան լեզուների ուսումնասիրության և ուսուցման գործում՝ միաժամանակ հանդիսանալով հայագիտական կրթության ու մշակութային գործունեության նշանակալի կենտրոն։ Հոբելյանական բնույթը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն ներկայացնելու հաստատության անցած ճանապարհը, այլև ամփոփելու նրա գործունեության արդյունքները։ Ճառերում կարող են ընդգծվել ուսումնական գործընթացի կազմակերպումը, դասավանդվող լեզուները, կրթական ծրագրերը, դասախոսների և ուսուցիչների աշխատանքը, ինչպես նաև սովորողների պատրաստության մակարդակը։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն կարող են ներկայացնել արևելյան լեզուների ուսումնասիրության մեթոդների և այդ բնագավառում հաստատության ունեցած ավանդի վերաբերյալ դիտարկումները։ Հրատարակության հաշվետու հատվածը կարող է պարունակել տեղեկություններ հաստատության նյութական և կազմակերպական վիճակի, ուսումնական գործունեության, աշակերտների կամ ուսանողների թվի, դասավանդող կազմի, գրադարանի և այլ կրթամշակութային ռեսուրսների վերաբերյալ։ Այդ տվյալները կարևոր են ոչ միայն ինստիտուտի պատմությունը վերականգնելու, այլև ժամանակաշրջանի կրթական հաստատությունների գործունեության համեմատական ուսումնասիրության համար։ Հոբելյանական խոսքերում, բնականաբար, կարող են հիշատակվել նաև հաստատության հիմնադիրներն ու բարերարները, որոնց գործունեությունը կապված էր կրթության և մշակույթի զարգացման հետ։ Այդ համատեքստում նյութը կարող է արժեքավոր տեղեկություններ պահպանել հաստատության ձևավորման և հետագա զարգացման գործում ներդրում ունեցած անձանց մասին։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև հայ-ռուսական մշակութային կապերի պատմության տեսանկյունից։ Մոսկվայում գործող կրթական կենտրոնի գործունեությունը արտացոլում է հայ մտավորականության, կրթական գործիչների և ռուսական ակադեմիական միջավայրի փոխգործակցությունը։ Արևելյան լեզուների ուսուցումը միաժամանակ կապվում էր տարածաշրջանի ժողովուրդների լեզուների, պատմության և մշակույթի գիտական ուսումնասիրության հետ։ Նյութը կարող է օգտագործվել նաև XIX դարի արևելագիտության զարգացման պատմությունն ուսումնասիրելիս։ Այդ ժամանակաշրջանում արևելյան լեզուների և մշակույթների նկատմամբ գիտական հետաքրքրությունը Եվրոպայում և Ռուսաստանում ընդլայնվում էր, իսկ մասնագիտացված կրթական հաստատությունները կարևոր դեր էին ստանձնում համապատասխան մասնագետների պատրաստման գործում։ Հոբելյանական ժողովի նյութերը հնարավորություն են տալիս պատկերացնելու, թե ինչպես էր այդ գործընթացում իր տեղը զբաղեցնում տվյալ ինստիտուտը։ Հրատարակության սկզբնաղբյուրային արժեքը պայմանավորված է նաև նրա ժամանակակից բնույթով․ այն ներկայացնում է հաստատության գործունեության գնահատականը հենց դրա հիսունամյակի կապակցությամբ։ Այդ պատճառով տեքստը կարող է պարունակել ինչպես փաստական տեղեկություններ, այնպես էլ ժամանակաշրջանին բնորոշ գնահատականներ, գաղափարներ և կրթական-մշակութային առաջնահերթություններ։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը արժեքավոր հուշագրական և հաշվետու նյութ է, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու Լազարյան ինստիտուտի ձևավորման ու զարգացման պատմությունը, արևելյան լեզուների ուսուցման ավանդույթները, հայագիտական կրթության կազմակերպումը և XIX դարի ռուսահայ կրթամշակութային միջավայրը։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, արևելագետներին, հայագետներին, կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և հայկական մշակութային ժառանգության ուսումնասիրողներին։

    Updated: 2026-09-13
    Речи и отчет, произнесенные в торжественном собрании Лазаревского Института восточных языков по случаю совершившагося пятидесятилетия