Արդի հայ կենսագրական վեպը 1990-2015 թթ.

History

Այս աշխատությունը ներկայացնում է 1983 թվականի հունվար, փետրվար և մարտ ամիսների ընթացքում արձանագրված հիշարժան տարեթվերի և նշանակալի իրադարձությունների օրացուցային տեղեկատվական համակարգված ցանկը՝ նպատակ ունենալով ընդգծել այդ ժամանակահատվածի պատմական, քաղաքական, մշակութային և հասարակական կարևոր իրադարձությունները։ Նմանօրինակ օրացույցային հրատարակությունները սովորաբար ծառայում են որպես տեղեկատու աղբյուրներ, որոնք հնարավորություն են տալիս արագ կողմնորոշվել տվյալ ժամանակաշրջանի կարևոր իրադարձությունների ժամանակագրության մեջ՝ ներառելով ինչպես համաշխարհային, այնպես էլ տարածաշրջանային նշանակության փաստեր։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական նշանակության իրադարձություններին, գիտական և տեխնիկական ձեռքբերումներին, մշակութային կյանքի կարևոր դրվագներին, ինչպես նաև հիշարժան տարելիցներին ու հոբելյաններին, որոնք ձևավորում են պատմական հիշողության ընդհանուր պատկերը։ Այս երեք ամիսների նյութը թույլ է տալիս պատկերացում կազմել տվյալ տարվա սկզբի հասարակական-քաղաքական գործընթացների դինամիկայի մասին, ինչպես նաև հետևել միջազգային հարաբերությունների և ներքին զարգացումների հիմնական միտումներին։ Աշխատությունը օգտակար է պատմաբանների, լրագրողների, ուսուցիչների և լայն ընթերցող շրջանակի համար՝ որպես փաստագրական և տեղեկատու բնույթի աղբյուր, որը նպաստում է ժամանակագրական գիտելիքների համակարգմանը և պատմական իրադարձությունների ավելի լավ ընկալմանը։

Medicine

Գիտական աշխատանքը նվիրված է էնտերոբիոզի ժամանակակից համաճարակաբանական օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը և դրա նկատմամբ համաճարակաբանական հսկողության համակարգի կատարելագործման ուղիների մշակմանը։ Էնտերոբիոզը լայնորեն տարածված հելմինթային վարակ է, որի հարուցիչը մարդու աղիքային մակաբույծն է։ Հիվանդության տարածման առանձնահատկությունները պայմանավորված են հարուցչի կենսաբանական հատկություններով, փոխանցման մեխանիզմով, բնակչության կենցաղային և հիգիենիկ պայմաններով, ինչպես նաև կազմակերպված կոլեկտիվներում վարակի տարածման բարձր հնարավորությամբ։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է բացահայտել հիվանդության տարածվածության, սեզոնայնության, տարիքային և սոցիալական կառուցվածքի, ինչպես նաև վարակի փոխանցմանը նպաստող գործոնների ժամանակակից առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել երեխաների շրջանում հիվանդության տարածմանը, քանի որ մանկական կոլեկտիվներում սերտ շփումները և հիգիենիկ սովորությունների առանձնահատկությունները կարող են նպաստել վարակի փոխանցմանը։ Աշխատանքի շրջանակում կարող է իրականացվել տարբեր տարիքային խմբերում հիվանդացության մակարդակի համեմատական ուսումնասիրություն՝ հաշվի առնելով բնակության վայրը, կենցաղային պայմանները, կազմակերպված կոլեկտիվ հաճախելը և այլ համաճարակաբանական գործոններ։ Կարևոր ուղղություն է հիվանդության տարածման ժամանակային դինամիկայի ուսումնասիրությունը։ Տարիների ընթացքում հիվանդացության ցուցանիշների փոփոխության վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել համաճարակաբանական իրավիճակի զարգացումը և բացահայտել այն ժամանակաշրջանները, երբ վարակի տարածման ռիսկը բարձրանում է։ Սեզոնային տատանումների ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել կանխարգելիչ միջոցառումների ճիշտ ժամանակային պլանավորմանը։ Հիվանդության տարածման գործում առանձնահատուկ դեր ունի փոխանցման մեխանիզմը։ Հարուցիչի ձվերը կարող են տարածվել կենցաղային շփումների, աղտոտված ձեռքերի, առարկաների և շրջակա միջավայրի միջոցով, ինչի պատճառով անձնական հիգիենայի կանոնների պահպանումը կարևոր նշանակություն ունի վարակի կանխարգելման համար։ Ուստի հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ բնակչության հիգիենիկ վարքագծին, ձեռքերի լվացման սովորություններին, եղունգների խնամքին, բնակելի և կազմակերպված միջավայրի սանիտարական պայմաններին և այդ գործոնների կապին հիվանդության տարածման հետ։ Էնտերոբիոզի դեմ պայքարի կարևոր բաղադրիչ է ժամանակին հայտնաբերումը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել հիվանդության ախտորոշման և լաբորատոր հայտնաբերման կիրառվող մեթոդները, դրանց արդյունավետությունը և համաճարակաբանական հետազոտությունների շրջանակում օգտագործման հնարավորությունները։ Վաղ հայտնաբերումը կարևոր է ոչ միայն հիվանդի բուժման, այլև վարակի հետագա տարածումը կանխելու համար։ Համաճարակաբանական հսկողության համակարգի կատարելագործման տեսանկյունից կարևոր է դեպքերի գրանցման, տվյալների հավաքագրման, վերլուծության և փոխանցման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը։ Հուսալի համաճարակաբանական տեղեկատվությունը հնարավորություն է տալիս ժամանակին գնահատել իրավիճակը, բացահայտել վարակի տարածման օջախները և կազմակերպել նպատակային կանխարգելիչ միջոցառումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել կազմակերպված մանկական հաստատություններում հսկողության կազմակերպմանը։ Նախադպրոցական և դպրոցական միջավայրերում վարակի հայտնաբերման դեպքում կարևոր է ոչ միայն հիվանդի նկատմամբ համապատասխան բժշկական միջոցառումների իրականացումը, այլև շփվող անձանց նկատմամբ համաճարակաբանական վերահսկողությունը, հիգիենիկ պայմանների բարելավումը և անհրաժեշտ կանխարգելիչ միջոցառումների կազմակերպումը։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել նաև ընտանիքի և կրթական հաստատության համագործակցության նշանակությունը, քանի որ վարակի կանխարգելումը պահանջում է հետևողական վարքագիծ ինչպես երեխայի, այնպես էլ նրա շրջապատի կողմից։ Հիվանդության նկատմամբ համաճարակաբանական հսկողության արդյունավետությունը մեծապես կախված է բնակչության իրազեկվածության մակարդակից։ Կանխարգելիչ կրթական ծրագրերը կարող են ուղղված լինել անձնական հիգիենայի, ձեռքերի ճիշտ լվացման, եղունգների խնամքի, կենցաղային իրերի մաքրության և վարակի կրկնակի փոխանցումը կանխելու վերաբերյալ գիտելիքների տարածմանը։ Այդպիսի միջոցառումները հատկապես կարևոր են երեխաների և նրանց ծնողների շրջանում։ Ուսումնասիրության գործնական նշանակությունը կայանում է էնտերոբիոզի համաճարակաբանական իրավիճակի գնահատման և հսկողության համակարգի բարելավման առաջարկությունների մշակման մեջ։ Կարող են առաջարկվել դեպքերի հայտնաբերման և գրանցման կատարելագործում, համաճարակաբանական տվյալների պարբերական վերլուծություն, ռիսկային խմբերի ավելի նպատակային հսկողություն, կազմակերպված կոլեկտիվներում կանխարգելիչ միջոցառումների ուժեղացում և բնակչության առողջապահական իրազեկվածության բարձրացում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հիվանդության նկատմամբ պայքարը դիտարկում է ոչ միայն որպես առանձին վարակված անձանց հայտնաբերման և բուժման խնդիր, այլ որպես համաճարակաբանական համալիր գործընթաց, որը ներառում է հիվանդության տարածվածության շարունակական գնահատում, փոխանցման գործոնների բացահայտում, վաղ հայտնաբերում, կանխարգելում, առողջապահական կրթություն և համաճարակաբանական տվյալների արդյունավետ կառավարում։ Նման համակարգային մոտեցումը կարող է նպաստել վարակի տարածման սահմանափակմանը, կրկնակի վարակման դեպքերի նվազեցմանը և բնակչության առողջության պահպանման արդյունավետության բարձրացմանը։

Law

Աշխատությունը նվիրված է հետխորհրդային պետությունների իրավական համակարգերում դատական նախադեպի դերի, նշանակության և կիրառման առանձնահատկությունների տեսական ու գործնական ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է դատական նախադեպի՝ որպես իրավունքի աղբյուրի էությունը, դրա տեղն ու նշանակությունը տարբեր իրավական ընտանիքների համատեքստում, ինչպես նաև հետխորհրդային երկրների իրավական համակարգերում ձևավորված մոտեցումները։ Քննարկվում են դատական իշխանության ազդեցությունը իրավաստեղծ գործընթացների վրա, բարձրագույն դատարանների որոշումների իրավական նշանակությունը, դատական պրակտիկայի միասնականության ապահովման մեխանիզմները և իրավական որոշակիության սկզբունքի իրականացումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օրենսդրության և դատական պրակտիկայի փոխհարաբերություններին, դատական մեկնաբանության սահմաններին, ինչպես նաև իրավակիրառական գործունեության ընթացքում ծագող խնդիրներին։ Հետազոտությունն անդրադառնում է տարբեր հետխորհրդային երկրների փորձին՝ բացահայտելով ընդհանուր օրինաչափություններն ու առանձնահատկությունները, գնահատելով դատական նախադեպի կիրառման արդյունավետությունը և դրա ազդեցությունը իրավական համակարգերի զարգացման վրա։ Աշխատությունը հետաքրքիր և օգտակար է իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, իրավագիտության դասախոսների, հետազոտողների, ուսանողների և համեմատական իրավագիտությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է Վանի հայկական ապստամբության պատմական իրադարձությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի քաղաքական ու սոցիալական համատեքստը Van շրջանում։ Գրքում վերլուծվում են տարածաշրջանի ժողովրդագրական կառուցվածքը, Օսմանյան կայսրության վարչական քաղաքականությունը և հայ բնակչության հասարակական-քաղաքական կազմակերպվածության ձևերը, որոնք ձևավորեցին դիմադրական շարժման նախադրյալները։ Հեղինակը ներկայացնում է ապստամբության ընթացքը, դրա կազմակերպչական առանձնահատկությունները, ռազմական գործողությունների փուլերը և տեղական բնակչության մասնակցությունը՝ ընդգծելով նաև արտաքին քաղաքական գործոնների ազդեցությունը։ Քննարկվում են ապստամբության պատճառները, ներքին և արտաքին դերակատարների դիրքորոշումները, ինչպես նաև դրա հետևանքները տարածաշրջանի հայ բնակչության ճակատագրի և Օսմանյան իշխանությունների քաղաքականության վրա։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է հայոց նորագույն պատմության, ազգային շարժումների և տարածաշրջանային հակամարտությունների ուսումնասիրության համար՝ առաջարկելով բազմակողմանի վերլուծություն և փաստագրական նյութերի համադրում։

Economics

Սա տնտեսագիտական և ֆինանսական վերլուծական աշխատանք է, որը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսությունում ներդրումային ռիսկերի մոդելավորման հիմնահարցերին, որտեղ ուսումնասիրվում են ներդրումային միջավայրի անկայունության աղբյուրները, մակրոտնտեսական ցուցանիշների ազդեցությունը ներդրումների արդյունավետության վրա և ռիսկերի գնահատման ժամանակակից մաթեմատիկական ու վիճակագրական մեթոդների կիրառելիությունը, աշխատանքը դիտարկում է նաև քաղաքական, արժութային, ինֆլյացիոն և շուկայական ռիսկերի փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը տեղական և օտարերկրյա ներդրողների վարքագծի վրա, միաժամանակ ներկայացվում են ռիսկերի կանխատեսման և նվազեցման մոդելներ՝ հիմնված տնտեսաչափական վերլուծության, սցենարային մոտեցումների և հավանականությունների գնահատման վրա, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի արդյունավետ կառավարել ներդրումային որոշումները և բարձրացնել տնտեսական կայունությունը երկարաժամկետ հեռանկարում։

Informatics

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է էլեկտրամագնիսական կախոցի ավտոմատացված նախագծման համակարգի մշակման տեսական, մեթոդական և կիրառական խնդիրներին։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ստեղծել այնպիսի նախագծման համակարգ, որը հնարավորություն կտա ավտոմատացնել էլեկտրամագնիսական կախոցի կառուցվածքային և տեխնիկական պարամետրերի ընտրության, հաշվարկման և օպտիմալացման գործընթացները։ Էլեկտրամագնիսական կախոցը կարող է կիրառվել տարբեր տեխնիկական համակարգերում, որտեղ անհրաժեշտ է ապահովել օբյեկտի դիրքի, շարժման կամ տատանումների վերահսկվող կառավարում՝ օգտագործելով էլեկտրամագնիսական ուժեր։ Նման համակարգերի նախագծումը պահանջում է էլեկտրական, մագնիսական, մեխանիկական և կառավարման բազմաթիվ պարամետրերի փոխկապակցված հաշվարկ, ինչի պատճառով նախագծման գործընթացի ավտոմատացումը կարող է զգալիորեն բարձրացնել հաշվարկների արագությունն ու ճշգրտությունը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել էլեկտրամագնիսական կախոցի աշխատանքի ֆիզիկական սկզբունքները, դրա հիմնական կառուցվածքային տարրերը և դրանց փոխազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կախոցի էլեկտրամագնիսական բնութագրերի մաթեմատիկական մոդելավորմանը, որի միջոցով հնարավոր է որոշել անհրաժեշտ մագնիսական ուժը, հոսանքի և լարման պարամետրերը, կոճերի և մագնիսական շղթայի բնութագրերը, ինչպես նաև մեխանիկական բեռնվածության ազդեցությունը համակարգի աշխատանքի վրա։ Ավտոմատացված նախագծման համակարգի մշակումը ենթադրում է հաշվարկային ալգորիթմների, տվյալների մուտքագրման և մշակման մեխանիզմների, նախագծային պարամետրերի ընտրության և ստացված արդյունքների վերլուծության գործիքների ստեղծում։ Համակարգը կարող է հնարավորություն տալ օգտվողին սահմանել ելակետային տեխնիկական պահանջները, որից հետո համապատասխան մաթեմատիկական և հաշվարկային մոդելների հիման վրա ավտոմատ կերպով որոշվեն համակարգի հիմնական պարամետրերը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նախագծային տարբերակների համեմատությունը և օպտիմալ լուծման ընտրությունը։ Օպտիմալացման չափանիշները կարող են ներառել էլեկտրամագնիսական կախոցի զանգվածը, էներգիայի սպառումը, աշխատանքի կայունությունը, արձագանքման արագությունը, կառավարման ճշգրտությունը, կառուցվածքի հուսալիությունը և արտադրական ծախսերը։ Այսպիսի բազմագործոն մոտեցումը հնարավորություն է տալիս նախագծման գործընթացը համապատասխանեցնել ոչ միայն առանձին տեխնիկական պարամետրի, այլև ամբողջ համակարգի արդյունավետության պահանջներին։ Աշխատությունը կարող է ներառել նաև կառավարման համակարգի մոդելավորում, քանի որ էլեկտրամագնիսական կախոցի կայուն աշխատանքը մեծապես կախված է օբյեկտի դիրքի կամ շարժման փոփոխությունների նկատմամբ կառավարման համակարգի արձագանքից։ Սենսորներից ստացվող տեղեկատվության մշակումը, կառավարման ազդանշանի ձևավորումը և էլեկտրամագնիսական գործադիր մեխանիզմի համապատասխան կառավարումը կարող են դիտարկվել որպես ավտոմատացված համակարգի կարևոր բաղադրիչներ։ Մաթեմատիկական և համակարգչային մոդելավորման միջոցով հնարավոր է նախապես գնահատել համակարգի դինամիկ վարքը, հայտնաբերել նախագծային թերությունները և նվազեցնել ֆիզիկական նախատիպերի ստեղծման անհրաժեշտությունը։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ մշակված ավտոմատացված նախագծման համակարգը կարող է կրճատել ինժեներական հաշվարկների կատարման ժամանակը, նվազեցնել նախագծման ընթացքում հնարավոր սխալների հավանականությունը և հեշտացնել տարբեր տեխնիկական պահանջներին համապատասխանող էլեկտրամագնիսական կախոցների ստեղծումը։ Այն կարող է կիրառվել մեքենաշինության, ավտոմատացման, ռոբոտատեխնիկայի, ճշգրիտ մեխանիկայի, տրանսպորտային և այլ տեխնիկական համակարգերի նախագծման գործընթացներում։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ինժեներներին, ավտոմատացման և կառավարման մասնագետներին, էլեկտրատեխնիկներին, մեխանիկներին, համակարգչային մոդելավորման մասնագետներին, ինչպես նաև տեխնիկական բուհերի ուսանողներին և հետազոտողներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ էլեկտրամագնիսական կախոցի բարդ բազմապարամետրային նախագծման խնդիրը ներկայացնում է ավտոմատացված հաշվարկային համակարգի միջոցով՝ միավորելով մաթեմատիկական մոդելավորումը, ինժեներական հաշվարկը, օպտիմալացումը և համակարգչային նախագծումը։