Խաչատուր Աբովյանին նվիրված ոչ գրքային հրատարակությունները Հայաստանի ազգային գրադարանի արվեստի բաժնում

Religion

Հրատարակությունը նվիրված է հայկական եկեղեցական ասեղնագործության նմուշների ներկայացմանը և ուսումնասիրությանը՝ որպես հայ կիրառական արվեստի, քրիստոնեական մշակույթի և եկեղեցական ծիսական ավանդույթի կարևոր բաղադրիչների։ Նյութի առանցքում տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծված ասեղնագործ գործերն են, որոնք կարող են ընդգրկել եկեղեցական հանդերձանքի մասեր, խորանի և սրբազան առարկաների ծածկոցներ, վարագույրներ, զարդարված գործվածքներ ու ծիսական նշանակություն ունեցող այլ իրեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում դրանց գեղարվեստական ձևավորմանը, զարդանախշային համակարգին, պատկերագրությանը և կատարման տեխնիկայի առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են բուսական ու երկրաչափական զարդերը, խաչային հորինվածքները, քրիստոնեական խորհրդանիշները և պատկերային այլ տարրերը, որոնց միջոցով արտահայտվում էին կրոնական գաղափարներ և գեղարվեստական պատկերացումներ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գործվածքի, թելի և զարդարման նյութերի ընտրության քննությունը, ինչպես նաև տարբեր ասեղնագործական եղանակների համադրությունը՝ որպես վարպետության և տեղական գեղարվեստական ավանդույթների արտահայտություն։ Նմուշները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու հայկական եկեղեցական արվեստի կապերը մանրանկարչության, որմնանկարչության, քանդակագործության և մետաղագործության հետ, քանի որ տարբեր արվեստաձևերում հաճախ հանդիպում են ընդհանուր պատկերագրական ու զարդարվեստային մոտիվներ։ Հետաքրքրություն են ներկայացնում նաև նվիրատվական արձանագրությունները և հիշատակագրերը, երբ դրանք պահպանվել են գործվածքների վրա, քանի որ կարող են տեղեկություններ հաղորդել պատվիրատուների, նվիրատուների, վարպետների, ստեղծման վայրի կամ եկեղեցական միջավայրի մասին։ Եկեղեցական ասեղնագործությունը դիտարկվում է նաև որպես մշակութային ժառանգության պահպանման ոլորտ, քանի որ գործվածքները հատկապես զգայուն են ժամանակի, լուսավորության, խոնավության և ֆիզիկական ազդեցությունների նկատմամբ։ Նման հավաքածուների փաստագրումն ու գիտական նկարագրությունը կարևոր են ինչպես արվեստագիտական հետազոտությունների, այնպես էլ թանգարանային պահպանության համար։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայկական ասեղնագործության գեղարվեստական բազմազանությունը, ծիսական նշանակությունը և պատմամշակութային արժեքը՝ այն ներկայացնելով որպես հայ քրիստոնեական նյութական մշակույթի ինքնատիպ և արժեքավոր ժառանգություն։

Literature

Գեղարվեստական և հոգեբանական-դաստիարակչական բնույթի ստեղծագործություն է, որտեղ հեղինակը կենտրոնանում է «ապրել» գաղափարի բազմաշերտ իմաստների վրա՝ որպես ոչ միայն կենսաբանական գոյություն, այլև գիտակցված ընտրություն, ներքին ուժ և հոգևոր վերածնունդ։ Գրքում ներկայացվում են կյանքի դժվարությունների, ցավի, կորուստների և հույսի պահերի միջոցով ձևավորվող մարդկային փորձառությունները՝ ընդգծելով, որ նույնիսկ ամենածանր իրավիճակներում մարդը կարող է գտնել առաջ շարժվելու պատճառ և իմաստ։ Սաթենիկ Ղազարյանը պատկերավոր և զգացմունքային լեզվով բացահայտում է մարդու ներաշխարհը՝ շեշտելով ինքնասիրության, հավատքի, համբերության և կյանքի նկատմամբ սիրո կարևորությունը։ Ստեղծագործությունը ունի նաև դաստիարակչական շերտ՝ ընթերցողին մղելով գնահատել կյանքի փոքր ուրախությունները, հաղթահարել վախերը և չկորցնել ներքին լույսը դժվարությունների մեջ։ Գիրքը առանձնանում է պարզ, բայց խորքային արտահայտչամիջոցներով և հոգեբանական մոտեցմամբ, ինչը այն դարձնում է հասանելի և ազդեցիկ տարբեր տարիքի ընթերցողների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բժշկական ապահովագրության համակարգի կայացման և զարգացման հիմնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում բժշկական ապահովագրությունը դիտարկվում է որպես առողջապահության ֆինանսավորման և սոցիալական պաշտպանության կարևոր մեխանիզմ, որը կարող է նպաստել բնակչության համար բժշկական ծառայությունների հասանելիության բարձրացմանը, առողջապահական ծախսերի ֆինանսական բեռի նվազեցմանը և առողջապահական համակարգի կայունության ապահովմանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են բժշկական ապահովագրության էությունը, սկզբունքները, ձևավորման նախադրյալներն ու կազմակերպման հիմնական մոդելները, ինչպես նաև տարբեր երկրների փորձի կիրառման հնարավորությունները Հայաստանի պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ՀՀ առողջապահական համակարգի առանձնահատկություններին, բժշկական ծառայությունների ֆինանսավորման գործող մեխանիզմներին և ապահովագրական համակարգի զարգացման վրա ազդող տնտեսական, սոցիալական, իրավական ու կազմակերպական գործոններին։ Ուսումնասիրվում են ապահովագրական ծառայությունների պահանջարկի ձևավորման, բնակչության վճարունակության, ապահովագրական ռիսկերի գնահատման, բժշկական ծառայությունների արժեքի և որակի վերահսկման, ապահովագրական կազմակերպությունների ու բուժհաստատությունների փոխհարաբերությունների հետ կապված հարցերը։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև բժշկական ապահովագրության ներդրման և ընդլայնման ընթացքում առաջացող հնարավոր խնդիրներին՝ ֆինանսական ռեսուրսների սահմանափակությանը, համակարգի արդյունավետ կառավարմանը, բնակչության իրազեկվածության մակարդակին, ապահովագրական մշակույթի ձևավորմանը և բժշկական ծառայությունների որակի ու հասանելիության ապահովմանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պետական կարգավորման և վերահսկողության դերը, քանի որ արդյունավետ համակարգի ձևավորման համար անհրաժեշտ են հստակ իրավական մեխանիզմներ, ապահովագրական հարաբերությունների մասնակիցների պատասխանատվության սահմանում և քաղաքացիների իրավունքների պաշտպանության գործուն երաշխիքներ։ Հետազոտության շրջանակում քննարկվում են նաև բժշկական ապահովագրության ընդլայնման հնարավոր ազդեցությունները առողջապահական ծառայությունների ֆինանսավորման, բուժօգնության կազմակերպման, կանխարգելիչ ծրագրերի զարգացման և բնակչության սոցիալական պաշտպանության վրա։ Աշխատության հիմնական նպատակներից է բացահայտել այն ուղղությունները, որոնք կարող են նպաստել ՀՀ-ում բժշկական ապահովագրության կայուն և արդյունավետ համակարգի ձևավորմանը՝ հաշվի առնելով երկրի տնտեսական հնարավորությունները, առողջապահական կարիքները և միջազգային փորձը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել առողջապահության կառավարման, տնտեսագիտության, ապահովագրության և սոցիալական քաղաքականության ոլորտների մասնագետների, ուսանողների, հետազոտողների և Հայաստանի առողջապահական համակարգի զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է պորֆիրինների ազդեցության ուսումնասիրությանը երկշերտ լիպիդային թաղանթների վրա՝ կենսաֆիզիկայի, կենսաքիմիայի և թաղանթային համակարգերի հետազոտության շրջանակում։ Հետազոտության կենտրոնում պորֆիրինների և լիպիդային թաղանթների փոխազդեցության մեխանիզմներն են, ինչպես նաև այդ փոխազդեցության հետևանքով թաղանթի կառուցվածքային, ֆիզիկաքիմիական և ֆունկցիոնալ հատկությունների հնարավոր փոփոխությունները։ Պորֆիրինները բարդ օրգանական միացություններ են, որոնք առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում իրենց կառուցվածքային, օպտիկական և ֆոտոքիմիական հատկությունների շնորհիվ, իսկ լիպիդային երկշերտերը կենսաբանական թաղանթների կառուցվածքային հիմնական մոդելներից են։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել պորֆիրինների տեղակայումը լիպիդային երկշերտում, դրանց փոխազդեցությունը լիպիդային մոլեկուլների հետ և թաղանթի կառուցվածքային կազմակերպվածության վրա ունեցած ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել թաղանթի հեղուկության, կայունության, թափանցելիության և լիպիդների դասավորվածության փոփոխություններին՝ կախված պորֆիրինի կառուցվածքից, կոնցենտրացիայից և փորձարարական պայմաններից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է նաև պորֆիրինների լուսային ակտիվությունը, քանի որ լուսավորման պայմաններում դրանց որոշ տեսակներ կարող են առաջացնել ակտիվ թթվածնային ձևեր և առաջացնել օքսիդատիվ փոփոխություններ թաղանթի բաղադրիչներում։ Այդ երևույթների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալու լուսաքիմիական գործընթացների ազդեցությունը կենսաբանական թաղանթների վրա։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև պորֆիրինների և տարբեր լիպիդային բաղադրությամբ մոդելային թաղանթների փոխազդեցության համեմատական ուսումնասիրություն՝ բացահայտելու համար մոլեկուլային կառուցվածքի և թաղանթային միջավայրի առանձնահատկությունների դերը։ Նման հետազոտությունները կարևոր են ինչպես թաղանթային կենսաֆիզիկայի հիմնարար խնդիրների, այնպես էլ պորֆիրինների հնարավոր կիրառությունների տեսանկյունից՝ մասնավորապես ֆոտոդինամիկ թերապիայի, կենսաբժշկական նյութերի և ֆոտոակտիվ համակարգերի մշակման բնագավառներում։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել պորֆիրին-թաղանթ փոխազդեցությունների մոլեկուլային մեխանիզմների բացահայտմանը և կենսաբանական միջավայրում այդ միացությունների վարքագծի ավելի խոր ըմբռնմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է կենսաֆիզիկայի, ֆիզիկական քիմիայի և կենսաքիմիայի մոտեցումները՝ բացահայտելու պորֆիրինների ազդեցությունը լիպիդային երկշերտերի կառուցվածքի և հատկությունների վրա ու գնահատելու այդ փոխազդեցությունների հիմնարար և կիրառական նշանակությունը։

Political Science

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Առաջին Հանրապետության արտաքին քաղաքականության կարևորագույն ուղղություններից մեկի՝ ծովային ելքի ձեռքբերման հիմնախնդրի ուսումնասիրությանը 1919-1920 թվականներին։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում է այն աշխարհաքաղաքական և տնտեսական իրավիճակը, որում նորաստեղծ հայկական պետությունը փորձում էր հաղթահարել իր ներփակ աշխարհագրական դիրքը և ապահովել կապ դեպի Սև կամ Միջերկրական ծով։ Ծովային ելքը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տարածքային ձեռքբերման խնդիր, այլև որպես Հայաստանի տնտեսական զարգացման, արտաքին առևտրի, հաղորդակցության, քաղաքական ինքնուրույնության և միջազգային դիրքերի ամրապնդման կարևոր նախապայման։ Ուսումնասիրության մեջ վերլուծվում են հայկական կառավարության և Փարիզում գործող հայկական պատվիրակությունների դիվանագիտական քայլերը, նրանց ներկայացրած տարածքային պահանջները և միջազգային խորհրդաժողովներում ծավալված բանակցությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Կիլիկիայի, Տրապիզոնի, Լազիստանի և Բաթումի ուղղություններով ծովային ելք ապահովելու տարբերակներին, ինչպես նաև դրանց շուրջ ձևավորված միջազգային հակասություններին։ Աշխատանքը ներկայացնում է Հայաստանի հարաբերությունները Վրաստանի, Հունաստանի, Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի, Իտալիայի, ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի և Թուրքիայի հետ՝ ցույց տալով, թե ինչպես էին այդ պետությունների ռազմավարական և տարածքային շահերը ազդում հայկական դիվանագիտական նախաձեռնությունների վրա։ Կարևորվում է նաև հայ-վրացական հարաբերություններում Լազիստանի, Բաթումի և մերձսևծովյան տարածքների շուրջ առաջացած տարաձայնությունների ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև Պոնտոսի հույների տարածքային պահանջների ազդեցությունը Տրապիզոնի հարցի վրա։ Հետազոտության կարևոր հատվածը վերաբերում է Սևրի պայմանագրի շրջանակում Հայաստանի ծովային ելքի իրավունքի ամրագրմանը և դրա հետագա ճակատագրին՝ ցույց տալով, որ դիվանագիտական ձեռքբերումները չվերածվեցին կայուն և գործնականորեն իրականացված տարածքային լուծման։ Աշխատանքը նաև բացահայտում է ծովային ելքի ծրագրերի ձախողման հիմնական պատճառները՝ կապված մեծ տերությունների հակասությունների, տարածաշրջանային պետությունների շահերի, թուրքական քաղաքականության և Հայաստանի սահմանափակ քաղաքական ու ռազմական հնարավորությունների հետ։ Ուսումնասիրությունը արժեքավոր է Հայաստանի Առաջին Հանրապետության արտաքին քաղաքականության և դիվանագիտության պատմության տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպիսի միջազգային պայմաններում էր ձևավորվում հայկական պետության արտաքին քաղաքական օրակարգը և ինչ նշանակություն ուներ աշխարհագրական մեկուսացվածության հաղթահարումը հանրապետության գոյատևման ու զարգացման համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ներդրումային միջավայրի ձևավորման, զարգացման և բարելավման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են այն հիմնական տնտեսական, իրավական և ինստիտուցիոնալ գործոնները, որոնք ազդում են օտարերկրյա և ներքին ներդրումների հոսքերի վրա, ինչպես նաև գնահատվում են երկրի ներդրումային գրավչության մակարդակը պայմանավորող պայմանները։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է հարկային քաղաքականությանը, բիզնեսի կարգավորման համակարգին, ֆինանսական շուկաների զարգացման աստիճանին, ենթակառուցվածքների վիճակին և պետական կառավարման արդյունավետությանը՝ որպես ներդրումային միջավայրի կարևոր բաղադրիչների։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են նաև մակրոտնտեսական կայունության, կոռուպցիոն ռիսկերի, իրավական երաշխիքների և մրցակցային դաշտի ազդեցությունները ներդրումային որոշումների վրա։ Ներկայացվում են միջազգային փորձի օրինակներ, համեմատական վերլուծություններ և վիճակագրական տվյալներ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել Հայաստանի դիրքը տարածաշրջանային և գլոբալ ներդրումային համակարգում։ Գիրքը նաև առաջարկում է քաղաքականության բարեփոխման ուղղություններ՝ ուղղված ներդրումային միջավայրի բարելավմանը, տնտեսական աճի խթանմանը և մասնավոր հատվածի զարգացմանը։ Աշխատությունը նախատեսված է տնտեսագետների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և ներդրումային քաղաքականության խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։